{"result":[{"id":930,"sura":5,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0627\u0633\u0645 \u0627\u0644\u0633\u0648\u0631\u0629","text":"5- M\u00c2\u0130DE S\u00dbRES\u0130"},{"id":931,"sura":5,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0645\u0643\u0627\u0646 \u0646\u0632\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0633\u0648\u0631\u0629","text":"(Medine\u2019de inmi\u015ftir, 120 \u00e2yettir)"},{"id":932,"sura":5,"from_aya":1,"to_aya":1,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"1- Ey iman edenler! Anla\u015fmalar\u0131 yerine getirin. \u0130hramda iken avlanmay\u0131 hel\u00e2l saymamak \u015fart\u0131 ile ve size okunacak olanlar hari\u00e7 olmak \u00fczere behimetu\u2019l-en\u2019am size hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. \u015e\u00fcphesiz Allah diledi\u011fi h\u00fckm\u00fc koyar."},{"id":933,"sura":5,"from_aya":1,"to_aya":1,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"1. Bu buyrukta Y\u00fcce Allah, m\u00fc\u2019min kullar\u0131na iman\u0131n gere\u011fi olarak anla\u015fmalara ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131, yani onlar\u0131 eksiksiz yerine getirmeyi, gerekti\u011fi gibi tamamlamay\u0131 ve onlar\u0131 bozmamay\u0131 emretmektedir. Bu emrin kapsam\u0131na, kul ile Rabbi aras\u0131ndaki kullu\u011fa ba\u011fl\u0131l\u0131k, bunu en m\u00fckemmel \u015fekilde yerine getirme ve kulluk hukukundan herhangi bir \u015feyi eksiltmeme \u015feklindeki anla\u015fma; kul ile Allah Ras\u00fbl\u00fc aras\u0131ndaki O\u2019na itaat ve t\u00e2b\u00ee olma anla\u015fmas\u0131; kul ile anne-babas\u0131 ve akrabalar\u0131 aras\u0131ndaki onlara iyilik yapma, onlar\u0131 g\u00f6zetme, akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131 kesmeme \u015feklindeki anla\u015fma; kul ile arkada\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki zenginlikte fakirlikte, kolayl\u0131kta ve zorlukta arkada\u015fl\u0131k haklar\u0131n\u0131 yerine getirme anla\u015fmas\u0131; kul ile di\u011fer insanlar aras\u0131ndaki al\u0131\u015fveri\u015f, kira ve buna benzer ticari anla\u015fmalarla hibe ve benzeri ba\u011f\u0131\u015f akitleri; hatta m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n aras\u0131nda Allah\u2019\u0131n: \u201cM\u00fc\u2019minler ancak karde\u015ftir\u201d buyru\u011fu ile akdetmi\u015f oldu\u011fu hak \u00fczere yard\u0131mla\u015fma, dayan\u0131\u015fma, m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda \u00fclfet ve kayna\u015fma, ili\u015fkileri koparmama \u015feklindeki haklar\u0131 yerine getirme gibi her t\u00fcrl\u00fc akit ve anla\u015fma girmektedir. O halde bu emir, dinin hem usul\u00fcn\u00fc hem de f\u00fcruunu kapsayan bir emirdir. B\u00fct\u00fcn bunlar Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n yerine getirilmelerini emretmi\u015f oldu\u011fu anla\u015fmalar kapsam\u0131ndad\u0131r. \nDaha sonra Y\u00fcce Allah, kullar\u0131na olan l\u00fctuf ve ihsan\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak: \u201cSize\u201d yani rahmet olmak \u00fczere sizin menfaatiniz i\u00e7in \u201cbehimetu\u2019l-en\u2019am\u201d yani deve, inek, s\u0131\u011f\u0131r ve koyun t\u00fcrleri \u201chel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131\u201d buyurmaktad\u0131r. Hatta bu hayvanlar\u0131n yabani olanlar\u0131, ceylanlar, yaban e\u015fekleri ve benzeri av hayvanlar\u0131 da bu kapsama girer. Baz\u0131 sahabiler bu \u00e2yet-i kerimeyi annesinin kesilmesinden sonra karn\u0131nda \u00f6len ceninin mubahl\u0131\u011f\u0131na delil g\u00f6stermi\u015flerdir. \u201c\u0130hramda iken avlanmay\u0131 haram saymamak \u015fart\u0131 ile ve size okunacak olanlar hari\u00e7 olmak \u00fczere\u201d yani bunlardan Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cLe\u015f, kan, domuz eti... size haram k\u0131l\u0131nd\u0131\u201d (el-Maide, 5\/3) buyru\u011funda size haram olduklar\u0131 belirtilenler m\u00fcstesnad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o ayette s\u00f6z\u00fc edilen hayvanlar her ne kadar behimetu\u2019l-en\u2019am\u2019dan iseler de haram k\u0131l\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r.\nBehimetu\u2019l-en\u2019am\u2019\u0131n mubah k\u0131l\u0131nmalar\u0131 b\u00fct\u00fcn hal ve vakitlerde umumi olmakla birlikte Allah ihraml\u0131 iken avlanmay\u0131 istisna ederek: \u201c\u0130hramda iken avlanmay\u0131 hel\u00e2l saymamak \u015fart\u0131 ile\u201d buyurmu\u015ftur. Yani behimetu\u2019l-en\u2019am her durumda size hel\u00e2ldir. Ancak sizler ihraml\u0131 iken avlanmay\u0131 hel\u00e2l saymamal\u0131s\u0131n\u0131z. Yani ihraml\u0131 iken av hayvan\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek cesaretini g\u00f6stermemelisiniz. Ceylan ve buna benzer av hayvanlar\u0131n\u0131 avlamak size hel\u00e2l olmaz. Av (\u0627\u0644\u0635\u064a\u062f) ise eti yenen yabani hayvan demektir.\n\u201c\u015e\u00fcphesiz Allah diledi\u011fi h\u00fckm\u00fc koyar.\u201d Yani Allah teb\u00e2reke ve te\u00e2l\u00e2 her ne dilerse hikmetine uygun olarak o h\u00fckm\u00fc koyar. Nitekim sizlere anla\u015fmalara ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131 emretmi\u015ftir. Buna sebep ise maslahatlar\u0131n\u0131z\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ve size gelecek zararlar\u0131n \u00f6nlenmesidir. Yine size rahmet olmak \u00fczere baz\u0131 hayvanlar\u0131 hel\u00e2l k\u0131lm\u0131\u015f, buna kar\u015f\u0131l\u0131k da le\u015f ve di\u011fer ar\u0131zi bir tak\u0131m \u00f6zellikler dolay\u0131s\u0131 ile istisna ettiklerini size haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan maksat da sizi ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 korumakt\u0131r. \u0130hraml\u0131 iken avlanmay\u0131 da ihrama sayg\u0131 ve tazim olmak \u00fczere haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r."},{"id":934,"sura":5,"from_aya":2,"to_aya":2,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"2- Ey iman edenler! Allah\u2019\u0131n \u015fe\u00e2irine, haram aya, hediye edilen kurbanl\u0131klara, gerdanl\u0131klara ve Rablerinden hem bir l\u00fctuf hem de bir r\u0131za arayarak Beyt-i Haram\u2019a y\u00f6nelip gelenlere sayg\u0131s\u0131zl\u0131k etmeyin. \u0130hramdan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman art\u0131k avlan\u0131n. Sizi Mescid-i Haram\u2019dan al\u0131koydular diye bir toplulu\u011fa kar\u015f\u0131 besledi\u011finiz kin, sak\u0131n sizi haddi a\u015fmaya s\u00fcr\u00fcklemesin. \u0130yilik ve takv\u00e2 \u00fczere birbirinizle yard\u0131mla\u015f\u0131n, g\u00fcnahta ve haddi a\u015fmada ise yard\u0131mla\u015fmay\u0131n. Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n. \u015e\u00fcphesiz Allah cezas\u0131 pek \u015fiddetli oland\u0131r."},{"id":935,"sura":5,"from_aya":2,"to_aya":2,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"2. \u201cEy iman edenler! Allah\u2019\u0131n \u015feairine\u201d yani tazim edilmesini ve \u00e7i\u011fnenmemesini emretti\u011fi, dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olan \u015feylere. Bir \u015feyin yasak edilmesi, hem onun i\u015flenmesinin yasak olmas\u0131n\u0131, hem de onun hel\u00e2l oldu\u011fu inanc\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131man\u0131n yasak olmas\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile yasak, hem \u00e7irkin i\u015fi i\u015flemeyi, hem de ona itikat etmeyi kapsar. \u0130hraml\u0131ya haram k\u0131l\u0131nanlarla Harem b\u00f6lgesi \u00e7er\u00e7evesinde haram k\u0131l\u0131nan \u015feyler de bu yasa\u011f\u0131n kapsam\u0131na dahildir.\nBunlar aras\u0131na Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n nas ile zikretti\u011fi: \u201cHaram ay... \u201d da girmektedir. Yani bu ayda sava\u015fmak ve bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7e\u015fitli zul\u00fcmler yapmak sureti ile onun haraml\u0131\u011f\u0131n\u0131\/sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemeyin. Nitekim Allah azze ve celle bir ba\u015fka yerde \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cAllah kat\u0131nda g\u00f6kleri ve yeri yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden beri aylar\u0131n say\u0131s\u0131 Allah\u2019\u0131n kitab\u0131nda on ikidir. Onlardan d\u00f6rd\u00fc haram aylard\u0131r. \u0130\u015fte en do\u011fru din budur. O halde bu aylarda nefislerinize zulmetmeyin.\u201d (et-Tevbe, 9\/36) \n\u0130lim adamlar\u0131n\u0131n cumhuruna g\u00f6re haram aylarda sava\u015fmak yasa\u011f\u0131, Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cO Haram aylar \u00e7\u0131k\u0131nca art\u0131k m\u00fc\u015frikleri nerede bulursan\u0131z \u00f6ld\u00fcr\u00fcn...\u201d (et-Tevbe, 9\/5) buyru\u011fu ile ve mutlak olarak k\u00e2firlerle sava\u015fma emrinin yer ald\u0131\u011f\u0131 di\u011fer umumi buyruklarla ve yine mutlak olarak onlarla sava\u015fmaktan geri kalma dolay\u0131s\u0131 ile tehdidi s\u00f6z konusu eden buyruklarla, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in Haram aylardan olan Zilkade ay\u0131nda Taiflilerle sava\u015fmas\u0131 \u015feklindeki tatbikat\u0131 gibi di\u011fer delillerle nesh edilmi\u015ftir.\nDi\u011fer ilim adamlar\u0131 ise: Haram aylarda sava\u015fma yasa\u011f\u0131 nesh olmu\u015f de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, bu ve benzeri \u00f6zel buyruklar ile yasaklanan bir husustur, demi\u015fler ve varid olan mutlak naslar\u0131 buna g\u00f6re yorumlam\u0131\u015flar ve: Mutlak naslar mukayyedlere g\u00f6re a\u00e7\u0131klan\u0131r, demi\u015flerdir. Baz\u0131lar\u0131 da konuyu etrafl\u0131 bir \u015fekilde ele alm\u0131\u015f ve \u015f\u00f6yle demi\u015flerdir: Haram aylarda sava\u015f\u0131 ba\u015flatmak caiz de\u011fildir, ancak sava\u015f\u0131n devam\u0131 ve tamamlanmas\u0131 -e\u011fer haram olmayan aylarda sava\u015fa ba\u015flanm\u0131\u015f ise- caizdir. Bunlar Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in Taiflileri muhasaras\u0131n\u0131 buna g\u00f6re yorumlam\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlarla sava\u015f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 Huneyn\u2019de olmu\u015ftur ve bu da \u015eevval ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bu a\u00e7\u0131klamalar savunma maksad\u0131 g\u00fcd\u00fclmeyen h\u00fccum ama\u00e7l\u0131 sava\u015f ile ilgilidir. \u015e\u00e2yet k\u00e2firler m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7acak olurlarsa m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n -ilim adamlar\u0131n\u0131n icma\u0131 ile- ister Haram aylarda olsun ister di\u011fer aylarda olsun kendilerini savunma kast\u0131 ile sava\u015fmalar\u0131 caizdir.\n\u201cHediye edilen kurbanl\u0131klara\u201d yani hac, umre veya bunun d\u0131\u015f\u0131nda Allah\u2019\u0131n Beytine hediye olarak g\u00f6nderilen davar ve di\u011fer hediyelere sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneyerek ula\u015fmalar\u0131 gereken yere ula\u015fmalar\u0131n\u0131 engellemeyin. H\u0131rs\u0131zl\u0131k veya ba\u015fka bir yolla bunlar\u0131 almay\u0131n. Bunlara kar\u015f\u0131 herhangi bir kusurunuz olmas\u0131n. Yahut da onlara -ula\u015fmas\u0131 gereken yere ula\u015fmadan \u00f6nce telef olma ihtimali dolay\u0131s\u0131 ile- g\u00fc\u00e7 yetiremeyecekleri y\u00fckleri ta\u015f\u0131tmay\u0131n. Aksine onlara da onlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrenlere de gere\u011fi gibi sayg\u0131 g\u00f6sterin.\n\u201cGerdanl\u0131klar\u201d ise hediye t\u00fcrlerinden \u00f6zel bir t\u00fcrd\u00fcr. Bu ise kendilerine gerdanl\u0131klar \u00f6r\u00fclen yahut da buna benzer ba\u011flar yap\u0131lan hediyelik kurbanl\u0131klard\u0131r. Yap\u0131lan bu gerdanl\u0131klar Allah\u2019\u0131n \u015fe\u00e2irini \u0131zhar etmek, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da buna uymaya sevketmek, onlara bu konudaki s\u00fcnneti \u00f6\u011fretmek, b\u00f6ylelikle de hediyelik oldu\u011fu bilinerek gereken sayg\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmesini sa\u011flamak i\u00e7in bu t\u00fcr hediye hayvanlar\u0131n boyunlar\u0131na as\u0131l\u0131r. O bak\u0131mdan hediyeliklerin boynuna gerdanl\u0131k takmak s\u00fcnnetten ve s\u00fcnnet olan \u015feairdendir.\n\u201cRablerinden hem bir l\u00fctuf hem de bir r\u0131za arayarak Beyt-i Haram\u2019a y\u00f6nelip gelenlere\u201d de \u201csayg\u0131s\u0131zl\u0131k etmeyin.\u201d Yani Beyt-i Haram\u2019a gitmek kast\u0131 ile birlikte ticaret ve mubah kazan\u00e7 yollar\u0131 ile Allah\u2019\u0131n l\u00fctfunu aramak isteyen ya da hac, umre, tavaf, namaz k\u0131lma ve bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli ibadetlerle Allah'\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmak kast\u0131 ile giden kimselere k\u00f6t\u00fc bir masatla ili\u015fmeyin, onlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeyin. Aksine bunlara gere\u011fi gibi ikramda bulunun, Rabbinizin Evine ziyaret etmek i\u00e7in gelenlere sayg\u0131 g\u00f6sterin. Bunun kapsam\u0131na Beytullaha ula\u015fan yollar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak, oraya gitmek maksad\u0131 ile yola \u00e7\u0131kanlar\u0131n huzur i\u00e7inde ve rahat bir \u015fekilde yolculuklar\u0131n\u0131 yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak, onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrme ve di\u011fer tehlikelere kar\u015f\u0131 emniyete almak, hem canlar\u0131ndan yana hem de mallar\u0131ndan -haks\u0131z vergilerin al\u0131nmayaca\u011f\u0131ndan, talan ve benzeri \u015fekillerde mallar\u0131na zarar verilmeyece\u011finden- yana emin olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak da girmektedir.\nBu \u00e2yet-i kerime Allah\u2019\u0131n: \u201cEy iman edenler, m\u00fc\u015frikler ancak bir pisliktir. Onun i\u00e7in bu y\u0131llar\u0131ndan sonra art\u0131k onlar mescidi harama yakla\u015fmas\u0131nlar\u201d (et-Tevbe, 9\/28) buyru\u011fu ile tahsis edilmi\u015ftir. Zira m\u00fc\u015frik olan bir kimsenin harem b\u00f6lgesine girmesine m\u00fcsaade edilmez.\nAllah\u2019\u0131n l\u00fctfunu yahut da onun r\u0131zas\u0131n\u0131 arayarak Beytullaha gitmek isteyen kimselere herhangi bir sald\u0131r\u0131da bulunman\u0131n yasaklan\u0131\u015f\u0131 ile bu \u00e2yetten tahsis edilen m\u00fc\u015friklerin oraya girmelerinin yasak olmas\u0131, orada masiyetler i\u015flemek ve fesat \u00e7\u0131karmak i\u00e7in Allah\u2019\u0131n Evine gidenlere engel olunaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Zira bu, harem b\u00f6lgesine sayg\u0131 duyman\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 bir unsurudur. Nitekim Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cKim orada zul\u00fcm ile ilhad\u0131 (haktan sapmay\u0131) isterse, biz ona pek ac\u0131kl\u0131 azab\u0131 tatt\u0131r\u0131r\u0131z.\u201d (el-Hac, 22\/25)\nY\u00fcce Allah daha \u00f6nce ihraml\u0131 iken avlanmay\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de burada: \u201c\u0130hramdan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman art\u0131k avlan\u0131n\u201d buyurmaktad\u0131r. Yani hac ya da umre kast\u0131 ile girdi\u011finiz ihramdan ve Harem b\u00f6lgesinden \u00e7\u0131kacak olursan\u0131z, avlanman\u0131z hel\u00e2l olur ve bu sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc s\u00f6z konusu olan haraml\u0131k ortadan kalkar. Haram k\u0131lmadan sonra gelen emir, e\u015fyay\u0131 haram k\u0131l\u0131nmadan \u00f6nceki haline geri \u00e7evirir.\n\u201cSizi Mescid-i Haramdan al\u0131koydular diye bir toplulu\u011fa kar\u015f\u0131 besledi\u011finiz kin sak\u0131n sizi haddi a\u015fmaya s\u00fcr\u00fcklemesin\u201d yani bir kavme olan kininiz, d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131z, onlar\u0131n sizi Mescid-i Haram\u2019dan al\u0131koymalar\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile size yapt\u0131klar\u0131 haks\u0131zl\u0131k, sizi onlardan intikam almak kast\u0131 ile haks\u0131zl\u0131k yapmaya itmemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kula d\u00fc\u015fen Allah\u2019\u0131n emrine ba\u011fl\u0131 kalmak, kendisine kar\u015f\u0131 cin\u00e2yet ya da zul\u00fcm i\u015flenmi\u015f ve haks\u0131zl\u0131k edilmi\u015f olsa dahi adalet yolunu izlemektir. Kendisine iftirada bulunana, iftirada bulunmak yahut kendisine hainlik edene hainlik etmek hel\u00e2l de\u011fildir.\n\u201c\u0130yilik ve takv\u00e2 \u00fczere birbirinizle yard\u0131mla\u015f\u0131n\u201d yani biriniz di\u011ferine iyilik \u00fczere yard\u0131mc\u0131 olsun. \u0130yilik (\u0627\u0644\u0628\u0631), Allah\u2019\u0131n sevip raz\u0131 oldu\u011fu, ister Allah haklar\u0131 ile ilgili, ister kul haklar\u0131 ile ilgili olsun zahir ve bat\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fczel amelleri kapsayan bir isimdir. \u201cTakv\u00e2\u201d ise burada, zahiri ve bat\u0131ni amellerden Allah ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131 herbir \u015feyi terk etmeyi kapsayan bir isimdir. Yap\u0131lmas\u0131 emrolunan her bir hayr\u0131 yapmak yahut terk edilmesi emrolunmu\u015f her bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc terk etmek, kulun bizzat yerine getirmesi emredilen bir husus oldu\u011fu gibi, m\u00fc\u2019min karde\u015flerine bu hususta yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 da emredilen di\u011fer bir husustur. O, bunu sa\u011flayacak, bu hususta onlar\u0131 gayrete getirecek her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6zle ve her bir fiille m\u00fc\u2019min karde\u015flerine yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131r.\n\u201cG\u00fcnahta\u201d ki\u015fiyi g\u00fcnaha ve vebal alt\u0131na sokan masiyetleri i\u015fleme cesaretini g\u00f6stermekte \u201cve haddi a\u015fmada\u201d can, mal ve \u0131rzlar\u0131 hususunda di\u011fer insanlara haks\u0131zl\u0131k etmekte \u201cise yard\u0131mla\u015fmay\u0131n.\u201d Her bir masiyet ve zul\u00fcmden ki\u015finin kendisini al\u0131koymas\u0131 gerekti\u011fi gibi, bunlar\u0131n terk edilmesini sa\u011flamak i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131na da yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 gerekir. \n\u201cAllah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n, \u015f\u00fcphesiz Allah cezas\u0131 pek \u015fiddetli oland\u0131r\u201d Kendisine isyan eden ve haramlar\u0131n\u0131 i\u015flemek cesaretini g\u00f6sterenlere kar\u015f\u0131 cezas\u0131 pek \u015fiddetlidir. O halde, Allah\u2019\u0131n hem d\u00fcnyevi hem uhrevi cezas\u0131n\u0131n gelip sizi bulmamas\u0131 i\u00e7in haram \u015feylerden uzak durun. "},{"id":936,"sura":5,"from_aya":3,"to_aya":3,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"3- Le\u015f, kan, domuz eti, Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na bo\u011fazlananlar, (\u00f6lmeden \u00f6nce yeti\u015fip de) kestikleriniz hari\u00e7 olmak \u00fczere bo\u011fulmu\u015f, darbe alm\u0131\u015f, y\u00fcksek bir yerden yuvarlanm\u0131\u015f, s\u00fcs\u00fclm\u00fc\u015f ve y\u0131rt\u0131c\u0131 bir hayvan taraf\u0131ndan yenmi\u015f hayvanlarla putlar \u00fczerine bo\u011fazlanan hayvanlar ve fal oklar\u0131 ile k\u0131smet araman\u0131z size haram k\u0131l\u0131nd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar f\u0131skt\u0131r. Bug\u00fcn k\u00e2firler dininizden (d\u00f6nmenizden) \u00fcmitlerini kestiler. Art\u0131k onlardan korkmay\u0131n, benden korkun. Bug\u00fcn sizin i\u00e7in dininizi kemale erdirdim, \u00fczerinizdeki nimetimi tamamlad\u0131m ve size din olarak \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 be\u011fenip se\u00e7tim. Kim son derece a\u00e7 olur da g\u00fcnaha meyletmeksizin (bu say\u0131lanlardan yemek) zorunda kal\u0131rsa, \u015f\u00fcphesiz Allah \u011eaf\u00fbrdur, Rah\u00eemdir."},{"id":937,"sura":5,"from_aya":3,"to_aya":3,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"3. Burada Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n daha \u00f6nce \u201csize okunacak olanlar hari\u00e7 olmak \u00fczere\u201d buyru\u011funda s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi hususlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunuyoruz. \u015eu bilinmelidir ki Allah teb\u00e2reke ve te\u00e2l\u00e2 herhangi bir \u015feyi haram k\u0131larsa onu, mutlaka kullar\u0131n\u0131 korumak ve bu haram k\u0131l\u0131nan \u015feylerdeki zararlara kar\u015f\u0131 onlar\u0131 himaye etmek i\u00e7in haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hususu kullara bazen a\u00e7\u0131klar, bazen de a\u00e7\u0131klamayabilir.\nY\u00fcce Allah bizlere \u201cle\u015f\u201di haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber vermektedir. Le\u015ften (\u0627\u0644\u0645\u064a\u062a\u0629) kas\u0131t, dine uygun bir kesim olmaks\u0131z\u0131n hayat\u0131n\u0131 yitirmi\u015f olan hayvand\u0131r. B\u00f6yle bir hayvan\u0131 yemek zarar\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile haramd\u0131r. Bunun zarar\u0131 ise yiyene zarar verecek \u015fekilde kan\u0131n\u0131n i\u00e7inde ve eti aras\u0131nda hapsolup kalmas\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman b\u00f6yle bir hayvan, \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olacak herhangi bir hastal\u0131ktan dolay\u0131 \u00f6l\u00fcr ve bu da yiyene zarar verir. Bundan \u00e7ekirgelerle bal\u0131klar\u0131n \u00f6l\u00fcleri m\u00fcstesnad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar hel\u00e2ldir. \u201cKan\u201ddan kas\u0131t bir ba\u015fka \u00e2yeti kerimede de (el-En\u2019am, 6\/145) kay\u0131tland\u0131\u011f\u0131 gibi akm\u0131\u015f kand\u0131r. \u201cDomuz eti\u201d; Bu haraml\u0131k, domuzun di\u011fer b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcmlerini de kapsar. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n eti yenmeyen di\u011fer y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar aras\u0131ndan \u00f6zellikle domuzu anmas\u0131n\u0131n sebebi, Kitap ehlinden olan h\u0131ristiyanlardan bir kesimin Allah\u2019\u0131n domuzu kendilerine hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmeleridir. Yani siz onlar\u0131n bu iddialar\u0131na aldanmay\u0131n, bilakis o da di\u011fer murdar \u015feyler aras\u0131nda olup haram k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\n\u201cAllah\u2019tan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na bo\u011fazlananlar\u201d yani kesimi esnas\u0131nda Allah\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda put, evliya, t\u00fcrbeler, y\u0131ld\u0131zlar ve buna benzer yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilenler. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131 kesilen hayvan\u0131 hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi \u00fczerine Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131 ona manevi bir pislik kazand\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir \u015fey Allah\u2019a \u015firk ko\u015fmakt\u0131r. \u201cBo\u011fulmu\u015f\u201d elle veya iple yahut da hayvan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 dar bir \u015feye sokmas\u0131 ve ba\u015f\u0131n\u0131 oradan \u00e7\u0131kartamamas\u0131 sonucu \u00f6lmesi vb. \u015fekillerde bo\u011fularak \u00f6len le\u015f; \u201cdarbe alm\u0131\u015f\u201d, kas\u0131tl\u0131 olsun olmas\u0131n sopa, ta\u015f yahut tahta par\u00e7as\u0131 ile vurulmu\u015f ya da \u00fczerine herhangi bir \u015feyin y\u0131k\u0131lmas\u0131 sebebi ile \u00f6lm\u00fc\u015f olan le\u015f; \u201cy\u00fcksek bir yerden yuvarlanm\u0131\u015f\u201d da\u011f, duvar, dam ve buna benzer y\u00fcksek yerlerden d\u00fc\u015ferek \u00f6len; \u201cs\u00fcs\u00fclm\u00fc\u015f\u201d ba\u015fka bir hayvan\u0131n s\u00fcst\u00fc\u011f\u00fc\/boynuzlay\u0131p \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep oldu\u011fu hayvan; \u201cy\u0131rt\u0131c\u0131 bir hayvan taraf\u0131ndan yenmi\u015f\u201d yani kurt, arslan, kaplan yahut da av hayvanlar\u0131n\u0131 yakalayan y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flar taraf\u0131ndan yenilen hayvanlar. E\u011fer bu y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvan\u0131n yemesi sebebi ile \u00f6lm\u00fc\u015flerse bunlar da hel\u00e2l olmaz.\nY\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201c(\u00f6lmeden \u00f6nce yeti\u015fip de) kestikleriniz hari\u00e7 olmak \u00fczere\u201d buyru\u011fu i\u015fte bo\u011fulan, darbe alan, y\u00fcksek bir yerden yuvarlanan, s\u00fcs\u00fclen ve y\u0131rt\u0131c\u0131 bir hayvan taraf\u0131ndan par\u00e7alanan hayvanlar ile ilgilidir. E\u011fer bunlar hen\u00fcz canlar\u0131 \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce kesilecek olurlarsa ve dine uygun kesimin yap\u0131labilece\u011fi kadar ya\u015fam belirtilerine sahipse yenilebilirler. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki fukaha \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: \u201cY\u0131rt\u0131c\u0131 hayvan veya bir ba\u015fkas\u0131 \u015f\u00e2yet av\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n\u0131 ay\u0131rm\u0131\u015f ya da bo\u011faz\u0131n\u0131 koparm\u0131\u015f ise art\u0131k ondaki can\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla yoklu\u011fu birdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir hayvan\u0131n kesilmesinde bir fayda olmaz.\u201d Kimi fukaha ise hayvanda yaln\u0131zca hayat\u0131n var olmas\u0131na itibar etmi\u015ftir. E\u011fer hayvanda hen\u00fcz can varken kesilecek olursa hel\u00e2l olur, isterse ba\u011f\u0131rsaklar\u0131 ayr\u0131lm\u0131\u015f olsun. \u00c2yet-i kerimenin zahirinden anla\u015f\u0131lan da budur.\n\u201cVe fal oklar\u0131 ile k\u0131smet araman\u0131z size haram k\u0131l\u0131nd\u0131.\u201d K\u0131smet aramaktan kas\u0131t, neyin k\u0131smet oldu\u011funu ve neyin takdir edilmi\u015f oldu\u011funu bu yolla aray\u0131p \u00f6\u011frenmek istemektir. S\u00f6z\u00fc edilen fal oklar\u0131 \u00fc\u00e7 oktur. Bunlar cahiliye d\u00f6neminde kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Bunlardan birisi \u00fczerinde \u201cyap\u201d di\u011feri \u00fczerinde \u201cyapma\u201d diye yaz\u0131l\u0131 idi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00fczerinde ise hi\u00e7bir yaz\u0131 yoktu, bo\u015ftu. Onlardan herhangi birisi bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kmak, evlenmek vb. gibi bir i\u015f yapmak istedi mi boyutlar\u0131 birbirine e\u015fit olan bu oklar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, sonra da onlardan birisini \u00e7ekerdi. \u015e\u00e2yet \u00fczerinde \u201cyap\u201d yaz\u0131l\u0131 olan ok \u00e7\u0131karsa o i\u015fi yapard\u0131. \u201cYapma\u201d yaz\u0131l\u0131 ok \u00e7\u0131karsa o i\u015fi yapmaya giri\u015fmezdi. \u00dczerinde hi\u00e7bir yaz\u0131 bulunmayan ok \u00e7\u0131karsa, bu iki oktan birisi \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar ok \u00e7ekmeye devam eder ve ona g\u00f6re amel ederdi. \u0130\u015fte Allah, bu ve benzeri \u015fekillerde k\u0131smet aramay\u0131 onlara haram k\u0131ld\u0131, bunun yerine de onlara b\u00fct\u00fcn i\u015flerinde Rablerine istiharede bulunma imkan\u0131 verdi.\n\u201cB\u00fct\u00fcn bunlar f\u0131skt\u0131r.\u201d Bununla Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n kullar\u0131n\u0131 korumak kast\u0131 ile haram k\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu ve az \u00f6nce zikri ge\u00e7en b\u00fct\u00fcn haramlara i\u015faret edilmektedir. Bunlar\u0131n f\u0131sk oldu\u011fu belirtilmektedir, yani bunlar, Allah\u2019a itaatin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak \u015feytana itaatin alan\u0131na girmektir.\nSonra Allah kullar\u0131na: \u201cBug\u00fcn k\u00e2firler dininizden (d\u00f6nmenizden) \u00fcmitlerini kestiler\u201d buyru\u011fu ile onlara olan l\u00fctfunu hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Kendisine i\u015faret edilen \u201cbug\u00fcn\u201d Arafe g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Allah o g\u00fcnde dinini tamamlam\u0131\u015f, kulu ve Ras\u00fbl\u00fcn\u00fc zafere erdirmi\u015fti, m\u00fc\u015frikler apa\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yard\u0131ms\u0131z kalm\u0131\u015flard\u0131. Halbuki \u00f6nceden m\u00fc\u2019minleri dinlerinden geri \u00e7evirme arzusuna sahip idiler. Bu konuda umutlar\u0131 da vard\u0131. Ancak \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n g\u00fc\u00e7lendi\u011fini, zafere kavu\u015ftu\u011funu, \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce art\u0131k m\u00fc\u2019minlerin kendi dinlerine geri d\u00f6neceklerinden yana \u00fcmitlerini b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kestiler. Hatta onlardan korkmaya ve \u00e7ekinmeye ba\u015flad\u0131lar. Bundan dolay\u0131 Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in Veda Hacc\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 hicretin 10. y\u0131l\u0131nda hi\u00e7bir m\u00fc\u015frik hacca kat\u0131lamad\u0131 ve Beytullah\u2019\u0131 \u00e7\u0131plak bir kimse tavaf edemedi. Bu sebeple Allah: \u201cArt\u0131k onlardan korkmay\u0131n, benden korkun\u201d diye buyurmaktad\u0131r. M\u00fc\u015friklerden korkmay\u0131n, aksine sizi onlara kar\u015f\u0131 muzaffer k\u0131lan, onlar\u0131 yard\u0131ms\u0131z b\u0131rakan, b\u00fct\u00fcn hile ve tuzaklar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131na ge\u00e7iren Allah\u2019tan korkun.\n\u201cBug\u00fcn sizin i\u00e7in dininizi kemale erdirdim\u201d Sizi tam bir zafere kavu\u015fturmak, zahir ve bat\u0131n\u0131 ilgilendiren \u015fer\u2019\u00ee b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmleri ikmal etmek, usul ve furu\u00fb eksiksiz olarak ortaya koymak sureti ile dininizi tamamlad\u0131m. Bundan dolay\u0131 Kitap ve S\u00fcnnet; dinin b\u00fct\u00fcn ahk\u00e2m\u0131nda, us\u00fbl ve fur\u00fbunda kelimenin tam anlam\u0131 ile yeterlidir. \u0130nsanlar\u0131n akaidi ve ahkam\u0131 \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in Kitap ve S\u00fcnnet bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda Kelam ve benzeri ba\u015fka ilimlere muhta\u00e7 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen tekell\u00fcf ehli her bir kimse, cahildir ve bu iddias\u0131nda haks\u0131zd\u0131r. \u00dcstelik o, dolayl\u0131 olarak dinin (eksik oldu\u011funu ve) ancak kendi s\u00f6yledi\u011fi ve davet etti\u011fi \u015fey ile tamamlanaca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor, demektir. Bu ise zulm\u00fcn en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc, Allah ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019ne cehalet nisbet etmenin en ileri derecesidir.\n\u201c\u00dczerinizdeki\u201d gizli ve a\u00e7\u0131k \u201cnimetimi tamamlad\u0131m ve size din olarak \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 be\u011fenip se\u00e7tim\u201d Sizi bu dine mensup olarak be\u011fenip se\u00e7ti\u011fim gibi, bu dini de sizin i\u00e7in be\u011fenip se\u00e7tim. O halde onun gereklerini Rabbinize \u015f\u00fck\u00fcr olmak \u00fczere yerine getirin. Size dinlerin en faziletlisi, en \u015fereflisi ve en m\u00fckemmelini l\u00fctfetti\u011fi i\u00e7in de O\u2019na hamd edin.\n\u201cKim son derece a\u00e7 olur da g\u00fcnaha meyletmeksizin (bu say\u0131lanlardan yemek) zorunda kal\u0131rsa,\u201d yani Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cle\u015f, kan... size haram k\u0131l\u0131nd\u0131\u201d buyru\u011funda ge\u00e7en haramlardan herhangi bir \u015feyi yemeye mecbur kal\u0131r ve b\u00f6yle bir zaruret ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelir de, \u201cg\u00fcnaha meyletmeksizin\u201d yani \u00e7aresiz kalmad\u0131k\u00e7a yememek ve kendisi i\u00e7in yeterli olacak miktardan fazlas\u0131n\u0131 a\u015fmamak sureti ile yerse \u201c\u015f\u00fcphesiz Allah \u011eaf\u00fbrdur,\u201d yani ma\u011ffiret edendir, \u201cRah\u00eemdir\u201d yani merhamet edendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir durumda ona yemeyi mubah k\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fcnyesini ayakta tutacak kadar yemesine -dininde herhangi bir eksiklik s\u00f6z konusu olmaks\u0131z\u0131n- merhameti ile m\u00fcsaade etmi\u015ftir."},{"id":938,"sura":5,"from_aya":4,"to_aya":4,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"4- Sana kendilerine neyin hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 soruyorlar. De ki: \u201cSize b\u00fct\u00fcn ho\u015f ve temiz \u015feylerle Allah\u2019\u0131n size \u00f6\u011frettiklerini \u00f6\u011fretmek sureti ile al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p e\u011fitti\u011finiz avc\u0131 hayvanlar\u0131n avlad\u0131klar\u0131 hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. Art\u0131k onlar\u0131n sizin i\u00e7in yakalad\u0131klar\u0131n\u0131 yiyin ve \u00fczerine de Allah\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n. Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n. \u015e\u00fcphesiz Allah hesab\u0131 pek \u00e7abuk g\u00f6rendir."},{"id":939,"sura":5,"from_aya":4,"to_aya":4,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"4. Y\u00fcce Allah peygamberi Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e: \u201cSana kendilerine\u201d yiyeceklerden \u201cneyin hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 soruyorlar\u201d buyurmaktad\u0131r. \u201cDe ki: Size b\u00fct\u00fcn ho\u015f ve temiz \u015feylerle\u2026 hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131\u201d yani bedene de akla da zarar\u0131 olmayan bununla birlikte faydas\u0131 veya lezzeti olan her \u015fey size hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. Bunun kapsam\u0131na k\u00f6ylerde, ovalarda yeti\u015fen b\u00fct\u00fcn tah\u0131llar ve meyveler girdi\u011fi gibi, \u015e\u00e2ri-i Hak\u00eem\u2019in -y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar ve murdar olanlar gibi- istisna etti\u011fi \u015feyler d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00fct\u00fcn kara ve deniz hayvanlar\u0131 da girmektedir. O bak\u0131mdan bu \u00e2yet-i kerime, mefhumu ile pis ve murdar olan \u015feylerin haram k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131na da delil olmaktad\u0131r. Nitekim Allah bu hususu: \u201cOnlara temiz ve ho\u015f \u015feyleri hel\u00e2l, pis ve murdar \u015feyleri de haram k\u0131lar\u2026\u201d (el-Araf, 7\/157) buyru\u011funda a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmektedir.\n\u201cAllah\u2019\u0131n size \u00f6\u011frettiklerini \u00f6\u011fretmek sureti ile al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p e\u011fitti\u011finiz avc\u0131 hayvanlar\u0131n avlad\u0131klar\u0131\u201d yani al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p \u00f6\u011fretti\u011finiz avc\u0131 hayvanlar\u0131n avlad\u0131klar\u0131 da helal k\u0131l\u0131nd\u0131\u2026 \nBu \u00e2yet-i kerime baz\u0131 hususlara delil te\u015fkil etmektedir:\n1. Y\u00fcce Allah kullar\u0131na kar\u015f\u0131 l\u00fctufkard\u0131r, merhametlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hel\u00e2l yollar\u0131 onlara geni\u015f tutmu\u015f ve avc\u0131 hayvanlar\u0131n avlay\u0131p da kendilerinin fiilen kesmedikleri hayvanlar\u0131 onlara mubah k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Avc\u0131 hayvanlardan maksat ise k\u00f6pek, kaplan, \u015fahin vb. gibi az\u0131 di\u015fi ile ya da pen\u00e7esi ile avlayan hayvanlard\u0131r.\n2. Bu hayvanlar\u0131n \u00f6rfen al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve \u00f6\u011fretilmi\u015f say\u0131labilecek \u015fekilde e\u011fitilmi\u015f olmalar\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu da g\u00f6nderildi\u011fi vakit gitmesi, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vakit geri d\u00f6nmesi, av hayvan\u0131n\u0131 yakalad\u0131\u011f\u0131 vakit de ondan yememesi ile anla\u015f\u0131l\u0131r. Bundan dolay\u0131 Allah burada: \u201cAllah\u2019\u0131n size \u00f6\u011frettiklerini \u00f6\u011fretmek sureti ile al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p e\u011fitti\u011finiz avc\u0131 hayvanlar\u0131n avlad\u0131klar\u0131 hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. Art\u0131k onlar\u0131n sizin i\u00e7in yakalad\u0131klar\u0131n\u0131 yiyin\u201d yani sizin i\u00e7in yakalad\u0131klar\u0131 av hayvanlar\u0131ndan yiyin, buyurmaktad\u0131r. Avc\u0131 hayvan\u0131n kendisinden yedi\u011fi hayvan\u0131 ise sahibi i\u00e7in mi yoksa kendisi i\u00e7in mi yakalad\u0131\u011f\u0131 bilinemez. Zira o hayvan\u0131 kendisi i\u00e7in yakalam\u0131\u015f olabilir. \n3. Sal\u0131nan av k\u00f6pe\u011finin yahut ku\u015f ve benzerlerinin, o av hayvan\u0131n\u0131 yaralamas\u0131 \u015fart\u0131 vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah \u201cavc\u0131 hayvanlar\u0131n\u201d buyurmaktad\u0131r (ki \u201c\u0627\u0644\u062c\u0648\u0627\u0631\u062d\u201d kelimesi \u201cyaralay\u0131c\u0131\u201d anlam\u0131na gelmektedir). Ayr\u0131ca bundan \u00f6nce bo\u011fulmu\u015f hayvanlar\u0131n haram oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re k\u00f6pek veya bir ba\u015fka avc\u0131 hayvan\u0131n bo\u011fdu\u011fu, yahut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep oldu\u011fu av hayvan\u0131 mubah olmaz. Bu h\u00fck\u00fcm (\u201c\u0627\u0644\u062c\u0648\u0627\u0631\u062d\u201d ile ifade edilen) avc\u0131 hayvanlar\u0131n, av\u0131 az\u0131 di\u015fleri ile yahut da pen\u00e7eleri ile yaralayan hayvanlar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne binaendir. Ancak me\u015fhur olan g\u00f6r\u00fc\u015f \u201c\u0627\u0644\u062c\u0648\u0627\u0631\u062d\u201d kelimesinin (\u201cyaralayan\u201d de\u011fil) \u201ckazanan\u201d anlam\u0131nda oldu\u011fudur. Bu ise av\u0131 elde edenler ve ona yeti\u015fenler manas\u0131ndad\u0131r. O takdirde bu ifadede yukardaki g\u00f6r\u00fc\u015fe delil olacak bir husus bulunmaz. Do\u011frusunu en iyi bilen Allah\u2019t\u0131r.\n4. K\u00f6pek beslemek, haram olmakla birlikte sahih hadislerde de ge\u00e7ti\u011fi \u00fczere av k\u00f6pe\u011finin beslenmesi caizdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00f6pe\u011fin avlayaca\u011f\u0131 hayvan\u0131n mubah olmas\u0131 ve onun e\u011fitilmesi, beslenmesinin de caiz olmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.\n5. K\u00f6pe\u011fin a\u011fz\u0131n\u0131n ava de\u011fdi\u011fi yer temizdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah bunu mubah k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve onun y\u0131kanmas\u0131ndan da s\u00f6z etmemi\u015ftir. \u0130\u015fte bu, k\u00f6pe\u011fin a\u011fz\u0131n\u0131n de\u011fdi\u011fi yerin temiz oldu\u011funa delildir.\n6. Bu buyrukta ilmin faziletine de i\u015faret edilmektedir. \u015e\u00f6yle ki e\u011fitilmi\u015f avc\u0131 hayvan\u0131n av\u0131, bilgisi sebebi ile mubaht\u0131r. E\u011fitilmemi\u015f ve av bilgisi olmayan hayvan\u0131n av\u0131 ise caiz de\u011fildir.\n7. K\u00f6pe\u011fin, ku\u015fun veya benzeri av hayvanlar\u0131n\u0131n e\u011fitilmesi ile u\u011fra\u015fmak k\u00f6t\u00fc bir i\u015f de\u011fildir, bo\u015f ve bat\u0131l i\u015flerden de de\u011fildir. Aksine bu, istenen bir i\u015ftir. Zira bu, hayvan\u0131n av\u0131n\u0131n hel\u00e2l olmas\u0131na ve onunla yararlanmaya vesiledir. \n8. Bu buyrukta av k\u00f6peklerinin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n mubah oldu\u011funu s\u00f6yleyenlerin lehine de delil vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kimse b\u00f6yle bir hayvan\u0131 ancak bu yolla elde etmek durumu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir.\n9. Ayette ev hayvan\u0131n\u0131n g\u00f6nderilmesi esnas\u0131nda besmele \u00e7ekmenin \u015fart oldu\u011funa, kasten besmele \u00e7ekilmeyecek olursa av hayvan\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcrece\u011fi av\u0131n mubah olmayaca\u011f\u0131na da delil vard\u0131r.\n10. Avc\u0131 hayvan\u0131n avlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yemek, ister hayvan taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olsun ister \u00f6ld\u00fcr\u00fclmemi\u015f olsun caizdir. Hayvan\u0131n sahibi ava canl\u0131 olarak yeti\u015fecek olursa onu kesmesi gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc onu yemek mubah olmaz.\nDaha sonra Y\u00fcce Allah kendisinden korkup sak\u0131nmaya te\u015fvik etmekte, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc hesap vaktinin gelece\u011fini hat\u0131rlatarak sak\u0131nd\u0131rmakta, bu hesab\u0131n yakla\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu belirterek: \u201cAllah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n. \u015e\u00fcphesiz Allah hesab\u0131 pek \u00e7abuk g\u00f6rendir.\u201d buyurmaktad\u0131r."},{"id":940,"sura":5,"from_aya":5,"to_aya":5,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"5- Bug\u00fcn size ho\u015f ve temiz olan \u015feyler hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. Kendilerine kitap verilenlerin yiyece\u011fi de size hel\u00e2ldir. Sizin yiyece\u011finiz de onlara hel\u00e2ldir. Muhsan olan m\u00fc\u2019min kad\u0131nlar ile sizden \u00f6nce kendilerine kitap verilenlerden olan muhsan kad\u0131nlar da mehirlerini vermeniz, iffetlerinizi koruman\u0131z, zina etmemeniz ve gizli dost tutmaman\u0131z \u015fart\u0131 ile (size hel\u00e2ldir). Kim iman\u0131 inkar ederse \u015f\u00fcphesiz onun b\u00fct\u00fcn ameli bo\u015fa gitmi\u015ftir ve o \u00e2hirette zarara u\u011frayanlardand\u0131r."},{"id":941,"sura":5,"from_aya":5,"to_aya":5,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"5. Y\u00fcce Allah l\u00fctuflar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak, kullar\u0131n\u0131 kendisine \u015f\u00fckretmeye ve ad\u0131n\u0131 \u00e7ok\u00e7a anmaya davet etmek \u00fczere ho\u015f ve temiz \u015feyleri onlara hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 tekrarlamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, ihtiya\u00e7 duyacaklar\u0131 ve kendileri ile yararlanabilecekleri ho\u015f ve temiz \u015feyleri onlara hel\u00e2l k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n\u201cKendilerine kitap verilenlerin yiyece\u011fi de size hel\u00e2ldir\u201d Yani ey m\u00fcsl\u00fcmanlar, di\u011fer k\u00e2firler m\u00fcstesna olmak \u00fczere yahudilerle h\u0131ristiyanlar\u0131n kestikleri size hel\u00e2ldir. Di\u011fer k\u00e2firlerin kestikleri ise m\u00fcsl\u00fcmanlara hel\u00e2l de\u011fildir. Bunun sebebi Kitap ehlinin peygamberlere ve kitaplara m\u00fcntesip olmalar\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn peygamberler de hayvanlar\u0131 Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na kesmenin haram oldu\u011fu konusunda ittifak \u00fczeredirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u015firktir. Yahudiler ve H\u0131ristiyanlar da Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na hayvan kesmenin haram oldu\u011funu din\u00ee bir h\u00fck\u00fcm olarak kabul ederler. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 di\u011fer k\u00e2firler aras\u0131ndan sadece onlar\u0131n kestikleri mubah k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\n\u00c2yet-i kerimede ge\u00e7en \u201cyiyecek\u201dten kast\u0131n, onlar\u0131n kestikleri hayvanlar oldu\u011funun delili de \u015fudur: Tah\u0131l ve meyve gibi, kesilmesi s\u00f6z konusu olmayan yiyecekler konusunda Kitap ehlinin \u00f6zel bir durumu yoktur. Aksine bu gibi \u015feyler onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndakilere ait olsa dahi mubaht\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde burada \u201cyiyecek\u201d kelimesinin onlara ait olarak (kitap verilenlerin yiyece\u011fi denerek) s\u00f6z konusu edilmesi bunun, onlar\u0131n kesmeleri sebebi ile yenecek hale gelen bir yiyecek oldu\u011funa delildir. Burada \u201conlar\u0131n yiyecekleri\u201d ifadesi temlik i\u00e7indir ve bundan maksat da onlar\u0131n sahip olduklar\u0131 yiyecektir (ve bunlar da bize helaldir), denemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, mubah olmayan gasp kapsam\u0131na girer ki bu yolla m\u00fcsl\u00fcmanlardan bile bir \u015fey yenmesi mubah de\u011fildir. \u201cSizin\u201d ey m\u00fcsl\u00fcmanlar \u201cyiyece\u011finiz de onlara hel\u00e2ldir\u201d yani siz yedi\u011finiz \u015feyleri onlara yedirebilirsiniz, bu da hel\u00e2ldir.\n\u201cMuhsan olan m\u00fc\u2019min kad\u0131nlar\u201d da size hel\u00e2ldir. \u201cMuhsan\u201ddan kas\u0131t, h\u00fcr ve iffetli kad\u0131nlard\u0131r. \u201csizden \u00f6nce kendilerine kitap verilenlerden olan\u201d yani yahudi ve hristiyanlardan \u201cmuhsan\u201d yani iffetli ve h\u00fcr \u201ckad\u0131nlar\u201d da size hel\u00e2l k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu buyruk Allah\u2019\u0131n: \u201cM\u00fc\u015frik kad\u0131nlar\u0131 iman etmedik\u00e7e nik\u00e2hlamay\u0131n\u201d (el-Bakara, 2\/221) buyru\u011funu tahsis etmektedir.\n\u00c2yet-i kerimenin mefhumundan m\u00fc\u2019min k\u00f6le kad\u0131nlarla\/cariyelerle nik\u00e2hlanman\u0131n h\u00fcr erkeklere mubah olmad\u0131\u011f\u0131 da anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kitap ehli olan cariyelerle nikah ise hi\u00e7bir durumda mubah de\u011fildir. Onlar\u0131n, h\u00fcr m\u00fcmin erkekler ile evlenmeleri Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cM\u00fc\u2019min cariyelerinizden...\u201d (en-Nisa, 4\/25) buyru\u011fu dolay\u0131s\u0131 ile mutlak olarak caiz de\u011fildir. M\u00fc\u2019min cariyelerin, h\u00fcr m\u00fcmin erkekler taraf\u0131ndan nik\u00e2hlanmalar\u0131 ise ancak iki \u015fartla caizdir: Bunlardan birincisi, h\u00fcr kad\u0131nlarla evlenme imk\u00e2n\u0131 ve g\u00fcc\u00fc bulamamak; ikincisi de harama kar\u015f\u0131 kendini koruyamama korkusudur. Ahlaks\u0131z ve zinaya kar\u015f\u0131 iffetini korumayan kad\u0131nlara gelince bunlar ister m\u00fcsl\u00fcman olsunlar ister kitap ehlinden olsunlar nik\u00e2hlanmalar\u0131 -tevbe etmedikleri s\u00fcrece- mubah de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah: \u201cZina eden erkek ancak zina eden veya m\u00fc\u015frik olan bir kad\u0131n\u0131 nik\u00e2hlar.\u201d (en-Nur, 24\/3) buyurmaktad\u0131r.\nY\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cmehirlerini vermeniz\u201d buyru\u011funa gelince: Yani mehirlerini verdi\u011finiz takdirde onlar\u0131 nik\u00e2hlaman\u0131z\u0131 size mubah k\u0131ld\u0131k, demektir. Bir kimse bir kad\u0131na mehrini vermemeyi kararla\u015ft\u0131racak olursa, o kad\u0131n ona hel\u00e2l olmaz. E\u011fer kad\u0131n re\u015fid ise ve kendisine mal verilebilecek salahiyette ise bu mehri bizzat ona vermesi emredilir. Aksi takdirde koca bu mehri o kad\u0131n\u0131n velisine verir. Buradaki mehirlerin kad\u0131nlara izafe edilmesi, kad\u0131n\u0131n mehrinin tamam\u0131na malik oldu\u011funun delilidir. Kad\u0131n\u0131n g\u00f6n\u00fcl ho\u015flu\u011fu ile kocas\u0131na yahut kendi velisine veya onlardan ba\u015fka herhangi birisine verdi\u011fi miktar m\u00fcstesna hi\u00e7bir kimsenin o mehirde hakk\u0131 yoktur.\n\u201ciffetlerinizi koruman\u0131z\u201d yani bu mubahl\u0131k kendinizi haram yollarla ba\u015fka kad\u0131nlara yakla\u015fmaktan korumak sureti ile kendi kad\u0131nlar\u0131n\u0131z\u0131n da iffetini koruman\u0131z halinde s\u00f6z konusudur. \u201czina etmemeniz\u201d ifadesi ise hi\u00e7bir kimse ile zina etmemeyi kapsar. \u201cGizli dost tutmaman\u0131z\u201d ise dost (metres) kad\u0131nlar ile zina etmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc cahiliye d\u00f6neminde zina edenlerin kimisi, \u00f6n\u00fcne gelen herkesle zina ederdi. \u0130\u015fte ayette ge\u00e7en \u201c\u0645\u0633\u0627\u0641\u062d\u201d bunlard\u0131r. Kimisi ise sevdi\u011fi ve dost edindi\u011fi ile zina ederdi. Y\u00fcce Allah b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n iffete ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu ve evlenme \u015fartlar\u0131 aras\u0131nda erke\u011fin zinadan uzak ve iffetini koruyan birisi olmas\u0131 \u015fart\u0131n\u0131n da bulundu\u011funu haber vermektedir. \n\u201cKim iman\u0131 inkar ederse \u015f\u00fcphesiz onun b\u00fct\u00fcn ameli bo\u015fa gitmi\u015ftir.\u201d Bu \u015fu demektir: Kim Allah\u2019\u0131 ve iman edilmesi gereken kitaplar\u0131n\u0131, peygamberlerini yahut \u015fer\u2019\u00ee h\u00fck\u00fcmlerden birisini inkar edecek olursa, k\u00fcfr\u00fc \u00fczere \u00f6lmesi halinde onun t\u00fcm ameli bo\u015fa gitmi\u015f olur. Nitekim Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cArt\u0131k i\u00e7inizden her kim dininden irtidad eder de k\u00e2fir olarak \u00f6l\u00fcrse i\u015fte b\u00f6ylelerinin b\u00fct\u00fcn amelleri d\u00fcnyada da \u00e2hirette de heder olup gider.\u201d (el-Bakara, 2\/217)\n\u201cVe o \u00e2hirette zarara u\u011frayanlardand\u0131r.\u201d K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde kendilerini, mallar\u0131n\u0131, ailelerini ziyana sokan ve ebedi bedbahtl\u0131\u011fa mahkum olanlard\u0131r."},{"id":942,"sura":5,"from_aya":6,"to_aya":6,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"6- Ey iman edenler! Namaza kalkaca\u011f\u0131n\u0131z zaman y\u00fczlerinizi ve dirseklere kadar kollar\u0131n\u0131z\u0131 y\u0131kay\u0131n. Ba\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 meshedin, iki a\u015f\u0131k kemi\u011finize kadar ayaklar\u0131n\u0131z\u0131 da (y\u0131kay\u0131n). E\u011fer c\u00fcn\u00fcp iseniz (gusledip) iyice temizlenin. E\u011fer hasta veya yolculukta olursan\u0131z yahut i\u00e7inizden biri ayak yolundan gelirse veya kad\u0131nlara yakla\u015fm\u0131\u015f olursan\u0131z da su bulamazsan\u0131z, o takdirde temiz toprakla teyemm\u00fcm edin ve onunla y\u00fczlerinizi ve ellerinizi meshedin. Allah size g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7\u0131karmak istemez, aksine sizi iyice temizlemeyi ve \u00fczerinizdeki nimetini tamamlamak ister ki \u015f\u00fckredesiniz."},{"id":943,"sura":5,"from_aya":6,"to_aya":6,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"6. Bu, olduk\u00e7a \u00f6nemli bir \u00e2yet-i kerimedir ve pek \u00e7ok h\u00fckm\u00fc kapsamaktad\u0131r. Biz Allah\u2019\u0131n kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 kadar\u0131yla bu h\u00fck\u00fcmlere yer verece\u011fiz:\n1. Bu s\u00f6z\u00fc edilen h\u00fck\u00fcmlere sar\u0131lmak ve gere\u011fince amel etmek iman\u0131n gereklerindendir ve bunlar olmaks\u0131z\u0131n iman tamamlanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah azze ve celle bu \u00e2yetin ba\u015f\u0131nda: \u201cEy iman edenler...\u201d diyerek hitap etmektedir. Yani ey iman edenler, sizin i\u00e7in te\u015fr\u00ee\u2019 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u00fck\u00fcmlerle iman\u0131n\u0131z\u0131n gere\u011fi olarak amel edin. \n2. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cNamaza kalkaca\u011f\u0131n\u0131z zaman\u201d buyru\u011fu ile namaz\u0131 eda etme emri verilmektedir.\n3. Yine \u201cNamaza kalkaca\u011f\u0131n\u0131z zaman\u201d buyru\u011fu ile niyet emri de verilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, \u201cnamaz kast\u0131 ve niyeti ile kalkaca\u011f\u0131n\u0131z zaman\u201d demektir.\n4. Namaz\u0131n s\u0131hhati i\u00e7in taharet \u015fartt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah namaz i\u00e7in kalkma halinde taharetli olmay\u0131 emretmektedir. Emirde aslolan ise farziyet ifade etmesidir. \n5. Taharet vaktin girmesi ile de\u011fil, namaza niyetlenmekle farz olur. \n6. Farz, nafile, farz-\u0131 kifaye, cenaze namaz\u0131 vb. gibi kendisine namaz ad\u0131 verilen her bir namazda taharet \u015fartt\u0131r. Hatta pek \u00e7ok ilim adam\u0131na g\u00f6re sadece secde i\u00e7in dahi -tilavet ve \u015f\u00fck\u00fcr secdesi gibi- taharet \u015fartt\u0131r.\n7. Y\u00fcz\u00fcn y\u0131kanmas\u0131 emredilmi\u015ftir. Bir kimsenin kar\u015f\u0131dan g\u00f6r\u00fclen ve mutad olarak sa\u00e7\u0131n bitim yerlerinden \u00e7enenin alt taraf\u0131na kadar olan s\u0131n\u0131r, y\u00fcz\u00fcn uzunlamas\u0131na s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 te\u015fkil eder. Enine s\u0131n\u0131r\u0131 ise kulaklar aras\u0131nda kalan yerdir. Y\u00fcz\u00fc y\u0131kama emrinin kapsam\u0131na s\u00fcnnet gere\u011fi mazmaza (a\u011fza su vermek) ve istin\u015fak (burna su vermek) da girmektedir. Yine y\u00fczde bulunan t\u00fcylerin y\u0131kanmas\u0131 da y\u00fcz\u00fc y\u0131kaman\u0131n kapsam\u0131na girer. Sakal e\u011fer s\u0131k de\u011filse suyun tene ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131r. E\u011fer s\u0131k ise y\u00fczeyinin y\u0131kanmas\u0131 yeterlidir.\n8. Kollar\u0131n y\u0131kanmas\u0131 ve s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n dirseklere kadar olu\u015fu. Buradaki \u201c \u0625\u0644\u0649 : e, a kadar\u201d kelimesi, m\u00fcfessirlerin \u00e7o\u011funlu\u011funun dedi\u011fi gibi \u201c \u0645\u0639 : ile birlikte\u201d anlam\u0131ndad\u0131r. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \ufd3e   \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0623\u06e1\u0643\u064f\u0644\u064f\u0648\u0653\u0627\u0652 \u0623\u064e\u0645\u06e1\u0648\u064e\u0670\u0644\u064e\u0647\u064f\u0645\u06e1 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649\u0670\u0653 \u0623\u064e\u0645\u06e1\u0648\u064e\u0670\u0644\u0650\u0643\u064f\u0645\u06e1\u06da     \ufd3f \/ \u201c\u2026onlar\u0131n mallar\u0131n\u0131 mallar\u0131n\u0131zla katarak (onlarla birlikte) yemeyin.\u201d (en-Nis\u00e2, 4\/2) buyru\u011funda oldu\u011fu gibi. Di\u011fer taraftan y\u0131kan\u0131lmas\u0131 farz olan k\u0131s\u0131m, ancak b\u00fct\u00fcn dirse\u011fin y\u0131kanmas\u0131 ile tamam olur. \n9. Ba\u015f\u0131n meshedilmesinin emredilmesi.\n10. Ba\u015f\u0131n tamam\u0131n\u0131n meshedilmesinin gere\u011fi. \u00c7\u00fcnk\u00fc buradaki \u201c\u0628\u201d harfi teb\u2019id (bir k\u0131sm\u0131n\u0131 anlam\u0131nda) de\u011fil, ilsak (biti\u015ftirmek, yap\u0131\u015ft\u0131rmak) anlam\u0131ndad\u0131r. Bu da ba\u015f\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn meshedilmesini gerektirir.\n11. Mesh, ne \u015fekilde olursa olsun yeterlidir. \u0130ki elle, birisiyle, bir bez par\u00e7as\u0131 veya bir tahta par\u00e7as\u0131 ile ve buna benzer herhangi bir \u015fey ile olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc meshi Allah mutlak olarak zikretmi\u015f, herhangi bir s\u0131fat ile kay\u0131tlamam\u0131\u015ft\u0131r. O halde bu da mutlak olarak sadece meshin yap\u0131lmas\u0131na delildir.\n12. Farz olan, meshtir. Ba\u015f y\u0131kanacak olsa ama \u00fczerinden el ge\u00e7irilmeyecek olsa bu yeterli olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc o takdirde ki\u015fi Allah\u2019\u0131n emrini yerine getirmi\u015f say\u0131lmaz.\n13. A\u015f\u0131k kemiklerine kadar ayaklar\u0131n y\u0131kanmas\u0131n\u0131n emredilmesi. Kollar hakk\u0131ndaki a\u00e7\u0131klamalar burada da s\u00f6z konusudur.\n14. Cumhurun \u201cayaklar\u0131n\u0131z\u0131\u201d anlam\u0131ndaki \u201c\u0648\u0623\u0631\u062c\u0644\u0643\u0645\u201d kelimesini (\u201cve erculekum\u201d \u015feklinde) fethal\u0131 okumas\u0131 ile bu konuda (ayaklar\u0131n y\u0131kanmay\u0131p meshedilece\u011fi iddias\u0131nda bulunan) Raf\u0131z\u00eelerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc reddedilmi\u015ftir. Ayaklar\u0131n a\u00e7\u0131k olduklar\u0131 s\u00fcrece meshedilmeleri caiz de\u011fildir.\n15. Bu buyrukta \u201cayaklar\u0131n\u0131z\u0131\u201d anlam\u0131ndaki \u201c\u0648\u0623\u0631\u062c\u0644\u0643\u0645\u201d kelimesinin (\u201cve erculikum\u201d \u015feklinde) esreli okunu\u015funda mestler \u00fczerine meshe bir i\u015faret vard\u0131r. Bu durumda her iki k\u0131raat, belli bir manaya g\u00f6re yorumlanm\u0131\u015f olur. Bu kelimenin fethal\u0131 okunu\u015funa g\u00f6re e\u011fer a\u00e7\u0131k iseler ayaklar\u0131n y\u0131kanmas\u0131 gerekir. Esreli k\u0131raate g\u00f6re mest ile \u00fczeri kapal\u0131 ise ayaklar meshedilir.\n16. Abdestte tertibin (s\u0131raya uyman\u0131n) emredilmi\u015f olmas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah y\u0131kanacak abdest azalar\u0131n\u0131 belli bir s\u0131ra ile zikretmi\u015ftir. Yine Allah meshedilmesi gereken ba\u015f\u0131, y\u0131kanmas\u0131 gereken iki aza aras\u0131nda zikretmektedir. Bunun ifade etti\u011fi tek husus, abdest azalar\u0131nda tertibe ri\u00e2yet etmektir.\n17. Tertibe riayet, bu \u00e2yet-i kerimede adlar\u0131 zikrolunan d\u00f6rt azaya hast\u0131r. Mazmaza, istin\u015fak ve y\u00fcz\u00fcn y\u0131kanmas\u0131 yahut da sa\u011f ve sol eller ile sa\u011f ve sol ayaklar aras\u0131nda tertib farz de\u011fildir. Ancak mazmaza ve istin\u015fak\u0131n, y\u00fcz\u00fcn y\u0131kanmas\u0131ndan \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 ve el ile ayaklar\u0131n sa\u011f\u0131n\u0131n da sollar\u0131ndan \u00f6nce y\u0131kanmas\u0131 m\u00fcstehabd\u0131r. Ba\u015f\u0131n meshedilmesinin kulaklara meshedilmesinden \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 da m\u00fcstehabd\u0131r.\n18. Emrolunan \u015feklin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in her namaz i\u00e7in yeni abdest alman\u0131n emredili\u015fi.\n19. C\u00fcn\u00fcpl\u00fckten dolay\u0131 gusletme emri.\n20. Bedenin tamamen y\u0131kanmas\u0131n\u0131n farz olu\u015fu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah temizlenmeyi bedene izafe etmi\u015f ve bu konuda onu bedenin herhangi bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne tahsis etmemi\u015ftir.\n21. C\u00fcn\u00fcpl\u00fckte sa\u00e7lar\u0131n ve t\u00fcylerin hem y\u00fczeyini hem de i\u00e7 k\u0131sm\u0131n\u0131 y\u0131kaman\u0131n emredili\u015fi.\n22. K\u00fc\u00e7\u00fck hades, b\u00fcy\u00fck hadesin kapsam\u0131na girmektedir. Her ikisini de yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olan kimsenin niyet ettikten sonra bedenini tamamen y\u0131kamas\u0131 yeterlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah ancak temizlenmeyi s\u00f6z konusu etmi\u015f ve ayr\u0131ca abdest almay\u0131 zikretmemi\u015ftir. \n23. C\u00fcn\u00fcp, uyan\u0131kken yahut uyurken menisi gelene yahut da meni gelmese bile cima eden kimseye denir.\n24. \u0130htilam oldu\u011funu hat\u0131rlamakla birlikte herhangi bir \u0131slakl\u0131k tespit edemeyen kimsenin gusletme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun c\u00fcn\u00fcpl\u00fc\u011f\u00fc tahakkuk etmemi\u015ftir.\n25. Y\u00fcce Allah kullar\u0131na bir l\u00fctuf olmak \u00fczere teyemm\u00fcm\u00fc me\u015fru k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmaktad\u0131r.\n26. Teyemm\u00fcm\u00fc caiz k\u0131lan sebeplerden biri de su ile y\u0131kanman\u0131n zararl\u0131 oldu\u011fu bir hastal\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. B\u00f6yle birine teyemm\u00fcm caizdir.\n27. Teyemm\u00fcm\u00fc caiz k\u0131lan sebeplerin aras\u0131nda yolculuk halinde olsun k\u00fc\u00e7\u00fck abdest ve b\u00fcy\u00fck abdest bozmaktan sonra olsun su bulamamak da vard\u0131r. Hastal\u0131k halinde ise su kullanmakla zarar g\u00f6rme s\u00f6z konusu olacaksa su bulunsa bile teyemm\u00fcm caizdir. Di\u011fer hallerde ise -ikamet halinde olsa dahi- suyun bulunmamas\u0131 teyemm\u00fcm\u00fc caiz k\u0131lar.\n28. \u00d6n ve arkadan \u00e7\u0131kan pislik abdesti bozar.\n29. Abdesti sadece bu ikisinin bozdu\u011funu s\u00f6yleyenler de bunu delil g\u00f6sterirler. Bunlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re avret yerine dokunmakla veya ba\u015fka bir sebeple abdest bozulmaz.\n30. A\u00e7\u0131ktan s\u00f6ylenmesi ho\u015fa gitmeyen hallerde kinayeli laf\u0131zlar kullanman\u0131n m\u00fcstehapt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah: \u201cyahut i\u00e7inizden biri ayak yolundan gelirse\u201d buyurmaktad\u0131r. \n31. Zevk alacak \u015fekilde ve \u015fehvetle kad\u0131na dokunmak abdesti bozar.\n32. Teyemm\u00fcm\u00fcn ge\u00e7erli olabilmesi i\u00e7in suyun bulunmamas\u0131 \u015fartt\u0131r.\n33. Su bulununca -namazda olunsa dahi- teyemm\u00fcm bozulur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah teyemm\u00fcm\u00fc sadece suyun bulunmamas\u0131 halinde mubah k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n34. Vakit girmekle birlikte ki\u015finin yan\u0131nda su bulunmuyor ise e\u015fyas\u0131 aras\u0131nda ve kendisine yak\u0131n yerlerde su aramas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc suyu aramayan kimseye \u201csu bulamayan\u201d denilmez.\n35. Ancak taharetinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in yetecek kadar su bulan bir kimsenin \u00f6nce o miktar\u0131 kullanmas\u0131, ondan sonra da teyemm\u00fcm etmesi gerekir.\n36. Temiz \u015feylerle de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fram\u0131\u015f suyun kullan\u0131lmas\u0131 teyemm\u00fcmden \u00f6nce gelir. Yani b\u00f6yle bir su da temizleyicidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc su de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fram\u0131\u015f olsa da bir sudur ve bu da Allah\u2019\u0131n: \u201cSu bulamazsan\u0131z\u201d buyru\u011funun kapsam\u0131na girer.\n37. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cteyemm\u00fcm edin\u201d buyru\u011fu dolay\u0131s\u0131 ile teyemm\u00fcm i\u00e7in niyet mutlaka gereklidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ifade \u201ckastedin\u201d demektir.\n38. Toprak olsun ba\u015fka bir \u015fey olsun yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00fcst tabakas\u0131nda bulunan her bir \u015fey ile teyemm\u00fcm yeterlidir. Buna g\u00f6re: \u201conunla y\u00fczlerinizi ve ellerinizi meshedin\u201d buyru\u011fu ya \u00e7o\u011funlukla rastlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ellere ve y\u00fcze bula\u015fan, kendisi ile meshedilecek \u015fekilde tozlu olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u201cta\u011flib (\u00e7o\u011funlu\u011fu esas alma)\u201d kabilinden bir ifadedir yahut da daha faziletli olana ir\u015fat ama\u00e7l\u0131d\u0131r. Yani tozlu toprakla teyemm\u00fcm\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 halinde bunun daha evla olaca\u011f\u0131na i\u015farettir.\n39. Necis toprak ile teyemm\u00fcm ge\u00e7erli olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u201ctemiz\u201d de\u011fil aksine pistir.\n40. Teyemm\u00fcmde yaln\u0131zca y\u00fcze ve ellere meshedilir, di\u011fer azalar\u0131n meshi s\u00f6z konusu de\u011fildir.\n41. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cy\u00fczlerinize\u201d buyru\u011fu y\u00fcz\u00fcn tamam\u0131n\u0131 kapsar ve y\u00fcz\u00fcn t\u00fcm\u00fcn\u00fcn meshedilmesini gerektirir. Ancak topra\u011f\u0131n a\u011fza ve burna sokulmas\u0131na gerek yoktur, bu affedilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde topra\u011f\u0131n, t\u00fcyler ve sakallar seyrek olsa bile altlar\u0131na sokulmas\u0131 da affedilmi\u015ftir.\n42. Eller sadece bileklere kadar meshedilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc mutlak olarak kullan\u0131lmalar\u0131 halinde ellerin s\u0131n\u0131r\u0131 budur. E\u011fer meshin dirseklere kadar ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fart olsayd\u0131 Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n abdestte bu kayd\u0131 zikretti\u011fi gibi burada da bu kayd\u0131 s\u00f6z konusu etmesi gerekirdi.\n43. \u00c2yet-i kerime, k\u00fc\u00e7\u00fck hades olsun b\u00fcy\u00fck hades olsun b\u00fct\u00fcn hadesler i\u00e7in teyemm\u00fcm\u00fcn caiz olu\u015fu konusunda umumidir. Hatta bedeni necaset i\u00e7in dahi s\u00f6z konusudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah teyemm\u00fcm ile tahareti su ile taharete bedel k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c2yet-i kerimede bunu mutlak olarak zikredip buna dair her hangi bir kay\u0131t da s\u00f6z konusu etmemi\u015ftir. Burada: Bedenin necaseti, teyemm\u00fcm\u00fcn h\u00fckm\u00fc kapsam\u0131na girmez; \u00e7\u00fcnk\u00fc buyruk hadeslerle ilgilidir, denebilir ki ilim adamlar\u0131n\u0131n cumhurunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de budur.\n44. K\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck hadeste teyemm\u00fcm yerleri ayn\u0131d\u0131r ve bu da y\u00fcz ve ellerdir.\n45. Her iki hadesten dolay\u0131 taharet yapmas\u0131 gereken kimse, bu ikisi i\u00e7in teyemm\u00fcm yapaca\u011f\u0131 niyetinde bulunsa \u00e2yetin umumundan ve mutlak olu\u015fundan hareketle tek bir teyemm\u00fcm yeterlidir.\n46. Her ne ile olursa olsun -el ile veya ba\u015fka bir \u015feyle- mesh yeterlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah: \u201cmeshedin\u201d buyurmu\u015f ve ne ile mesh yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu etmemi\u015ftir. \u0130\u015fte bu her \u015fey ile mesh yap\u0131labilece\u011fine delildir.\n47. Abdestte \u015fart oldu\u011fu gibi teyemm\u00fcm ile taharette de tertip \u015fartt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah ellerin meshedilmesinden \u00f6nce y\u00fcz\u00fcn meshedilmesini s\u00f6z konusu etmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nce y\u00fcz sonra bileklere kadar eller meshedilir.\n48. Allah azze ve celle bize te\u015fr\u00ee\u2019 etmi\u015f oldu\u011fu h\u00fck\u00fcmlerde herhangi bir zorluk, darl\u0131k ve s\u0131k\u0131nt\u0131 takdir etmemi\u015ftir. Aksine O\u2019nun \u015feriat\u0131 kullar i\u00e7in rahmettir. Bundan maksat ise onlar\u0131 temizlemek ve onlar \u00fczerindeki nimetini tamamlamas\u0131d\u0131r. \n49. Zahirin temizli\u011fi su ve toprak iledir. Bu zahiri temizlik, bat\u0131n\u0131n tevhid ve samimi tevbe ile temizli\u011fini tamamlay\u0131c\u0131 bir hususiyettir. \n50. Teyemm\u00fcm ile taharette duyularla ve m\u00fc\u015fahade ile idrak olunan bir temizlik ve taharet s\u00f6z konusu de\u011filse bile hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ki bu, Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n emrine uymaktan gelen manevi bir temizliktir.\n51. Kulun yapmas\u0131 gereken; Allah\u2019\u0131n \u015feriat\u0131, taharet ve di\u011fer h\u00fck\u00fcmlerdeki hikmetler ve s\u0131rlar \u00fczerinde iyice d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Ta ki b\u00f6ylelikle marifeti ve ilmi arts\u0131n, Allah\u2019a \u015f\u00fck\u00fcr ve muhabbeti ziyadele\u015fsin. Yine kullar\u0131 \u00fcst\u00fcn ve y\u00fcksek mevkilere ula\u015ft\u0131ran te\u015fr\u00ee\u2019 buyurdu\u011fu h\u00fck\u00fcmlere de dikkat etmesi icab eder."},{"id":944,"sura":5,"from_aya":7,"to_aya":7,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"7- Allah\u2019\u0131n \u00fczerinizdeki nimetini ve: \u201cDinledik ve itaat ettik\u201d dedi\u011finiz zaman sizden ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fc hat\u0131rlay\u0131n ve Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n. \u015e\u00fcphe yok ki Allah g\u00f6\u011f\u00fcslerde olan\u0131 \u00e7ok iyi bilendir."},{"id":945,"sura":5,"from_aya":7,"to_aya":7,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"7. Y\u00fcce Allah kullar\u0131na din\u00ee ve d\u00fcnyev\u00ee nimetlerini kalpleriyle hat\u0131rlamalar\u0131n\u0131 ve dilleriyle anmalar\u0131n\u0131 emretmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n s\u00fcrekli olarak hat\u0131rlanmas\u0131 Allah\u2019a \u015f\u00fckretmeyi, O\u2019nu sevmeyi, kalbin O\u2019nun ihsan ve l\u00fctuflar\u0131 ile dolup ta\u015fmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu hat\u0131rlay\u0131\u015f ile din\u00ee nimetlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc olu\u015fan nefisteki kendini be\u011fenme hali de ortadan kalkar, ayr\u0131ca Allah\u2019\u0131n l\u00fctuf ve ihsan\u0131 da artar.\nBir de \u201cDinledik ve itaat ettik dedi\u011finiz zaman sizden ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fc hat\u0131rlay\u0131n.\u201d Bundan maksat bu s\u00f6z\u00fc, s\u00f6zl\u00fc olarak telaffuz ettikleri de\u011fildir. Aksine bundan kas\u0131t, Allah ve Ras\u00fbl\u00fcne iman etmekle onlara itaate ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131 kabul ettiklerinin ifade edilmesidir. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki: \u201cDinledik ve itaat ettik dedi\u011finiz zaman\u201d buyrulmu\u015ftur. Yani senin bizi kendisine davet etmi\u015f oldu\u011fun Kur\u2019\u00e2n\u00ee ve kevn\u00ee \u00e2yetlerini kavrama, itaat etme ve ba\u011flanma anlam\u0131nda i\u015fittik. Bize vermi\u015f oldu\u011fun emirlere uymak ve bize yasaklad\u0131\u011f\u0131n \u015feylerden de uzak kalmak suretiyle itaat ettik. Bu, dinin zahir\u00ee ve bat\u0131n\u00ee b\u00fct\u00fcn \u015fer\u2019\u00ee h\u00fck\u00fcmlerini kapsar. M\u00fc\u2019minler bununla Allah\u2019\u0131n \u00fczerlerindeki ahdini ve O\u2019na verdikleri s\u00f6zlerini hat\u0131rlarlar, bunu hat\u0131rlar\u0131ndan \u00e7\u0131karmazlar, emrolunduklar\u0131 \u015feyleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirmeye gayret ederler.\n\u201cVe\u201d b\u00fct\u00fcn hallerinizde \u201cAllah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n. \u015e\u00fcphe yok ki Allah g\u00f6\u011f\u00fcslerde olan\u0131 \u00e7ok iyi bilendir\u201d G\u00f6\u011f\u00fcslerin i\u00e7lerinde saklad\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, s\u0131rlar\u0131 ve hat\u0131rdan ge\u00e7enleri bilir. \u00d6yleyse kalplerinizde Allah\u2019\u0131n raz\u0131 olmayaca\u011f\u0131 herhangi bir \u015feyin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan yahut da O\u2019nun ho\u015flanmayaca\u011f\u0131 bir i\u015fi yapmaktan sak\u0131n\u0131n. Hem O\u2019nun ma\u011ffireti ve sevgisi ile hem de kullar\u0131 hakk\u0131nda samimi ve iyi niyetler ile kalplerinizi mamur edin. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle olursan\u0131z k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinizi ve g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6rter ve kalplerinizin salah\u0131n\u0131 bidi\u011fi i\u00e7in iyiliklerinizi kat kat art\u0131r\u0131r."},{"id":946,"sura":5,"from_aya":8,"to_aya":8,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"8- Ey iman edenler! Allah i\u00e7in hakk\u0131 ayakta tutan ve adaletle \u015fahitlik eden kimseler olun. Bir toplulu\u011fa olan kininiz sizi adaletsiz davranmaya s\u00fcr\u00fcklemesin. Adil olun; \u00e7\u00fcnk\u00fc o takv\u00e2ya daha yak\u0131nd\u0131r. Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n. \u015e\u00fcphesiz Allah yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan haberdard\u0131r."},{"id":947,"sura":5,"from_aya":8,"to_aya":8,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"8. \u201cEy\u201d iman etmeleri emredilen \u015feylere \u201ciman edenler!\u201d \u0130man\u0131n\u0131z\u0131n gere\u011fini yerine getirin ve \u201cAllah i\u00e7in hakk\u0131 ayakta tutan ve adaletle \u015fahitlik eden kimseler olun.\u201d Zahir ve bat\u0131n b\u00fct\u00fcn hareketlerinizi adaleti ayakta tutarak yerine getirin. Bunu da d\u00fcnyev\u00ee herhangi bir maksatla de\u011fil yaln\u0131z Allah i\u00e7in yap\u0131n. Tam anlam\u0131 ile adaleti ama\u00e7lay\u0131n. S\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131zda ileri de gitmeyin, kusurlu davranarak geride de kalmay\u0131n. Yak\u0131n-uzak, dost-d\u00fc\u015fman herkese kar\u015f\u0131 da b\u00f6yle davran\u0131n.\n\u201cBir toplulu\u011fa olan kininiz sizi adaletsiz davranmaya s\u00fcr\u00fcklemesin.\u201d Adil olmayan ve adaleti g\u00f6zetmeyen kimselerin yapt\u0131klar\u0131 gibi yapmay\u0131n. Aksine siz yak\u0131n dostunuzun lehine \u015fahitlik etti\u011finiz gibi gerekti\u011finde aleyhine de \u015fahitlik edin. D\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z\u0131n aleyhinde \u015fehadette bulundu\u011funuz gibi gerekti\u011finde lehine de \u015fahitlik edin. \u0130sterse k\u00e2fir yahut bid\u2019at\u00e7i olsun, yine de onun hakk\u0131nda adaletli davranmak ve onun getirdi\u011fi hakk\u0131 kabul etmek gerekir. Bunu da hak o oldu\u011fu i\u00e7in yapmal\u0131d\u0131r, yoksa o s\u00f6yledi diye de\u011fil. Yine o s\u00f6yledi diye hakk\u0131 da reddetmemelidir. B\u00f6yle yap\u0131lacak olursa hakka haks\u0131zl\u0131k yap\u0131lm\u0131\u015f olur.\n\u201cAdil olun \u00e7\u00fcnk\u00fc o takv\u00e2ya daha yak\u0131nd\u0131r\u201d yani ne kadar adaletli davranmaya gayret ederseniz, adalet gere\u011fince uygulama yapmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fc ne kadar ortaya koyarsan\u0131z bu, kalplerinizin takv\u00e2ya ula\u015fmas\u0131na daha bir yak\u0131nd\u0131r. Adalet tam oldu mu takv\u00e2 da tam olur.\n\u201c\u015e\u00fcphesiz Allah b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan haberdard\u0131r.\u201d Dolay\u0131syla da hayr\u0131yla, \u015ferriyle, k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcyle b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcyle amellerinizin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 -hem d\u00fcnyada hem de \u00e2hirette- verecektir."},{"id":948,"sura":5,"from_aya":9,"to_aya":10,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"9- Allah, iman edip salih ameller i\u015fleyenlere: \u201cOnlar i\u00e7in ma\u011ffiret ve b\u00fcy\u00fck bir m\u00fck\u00e2fat vard\u0131r\u201d diye vaad etmi\u015ftir.\n10- K\u00e2fir olup da \u00e2yetlerimizi yalanlayanlara gelince i\u015fte onlar da cehennem ehlidir."},{"id":949,"sura":5,"from_aya":9,"to_aya":9,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"9. Vaadinden asla caymayan ve s\u00f6z verenlerin en do\u011fru s\u00f6zl\u00fcs\u00fc olan \u201cAllah\u201d, kendisine, kitaplar\u0131na, peygamberlerine ve \u00e2hiret g\u00fcn\u00fcne \u201ciman edip\u201d farz ve m\u00fcstehab t\u00fcr\u00fcnden \u201csalih ameller i\u015fleyenlere\u201d g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 affetmek ve cezalar\u0131n\u0131 da ba\u011f\u0131\u015flamak sureti ile ma\u011ffiret edece\u011fini ve Y\u00fcce Allah\u2019tan ba\u015fka hi\u00e7bir kimsenin bilmedi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir ecir ve m\u00fck\u00e2fat verece\u011fini vaadetmi\u015ftir. \u201cOnlar i\u00e7in, o i\u015flediklerine m\u00fck\u00e2fat olmak \u00fczere g\u00f6zleri ayd\u0131nlatan ne nimetler sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 kimse bilmez.\u201d (es-Secde, 32\/17)"},{"id":950,"sura":5,"from_aya":10,"to_aya":10,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"10. \u201cK\u00e2fir olup da\u201d apa\u00e7\u0131k hakka del\u00e2let eden \u201c\u00e2yetlerimizi\u201d hakikat apa\u00e7\u0131k ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra \u201cyalanlayanlara gelince i\u015fte onlar da cehennem ehlidir.\u201d Bir arkada\u015f\u0131n arkada\u015f\u0131ndan ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi oradan hi\u00e7 ayr\u0131lmaz ve hep orada kal\u0131rlar."},{"id":951,"sura":5,"from_aya":11,"to_aya":11,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"11- Ey iman edenler! Allah\u2019\u0131n \u00fczerinizdeki nimetini hat\u0131rlay\u0131n. Hani bir topluluk size ellerini uzatmak istemi\u015fti de onlar\u0131n ellerini sizden geri \u00e7ekmi\u015fti. Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n. M\u00fc\u2019minler, ancak Allah\u2019a tevekk\u00fcl etsinler."},{"id":952,"sura":5,"from_aya":11,"to_aya":11,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"11. Y\u00fcce Allah m\u00fc\u2019minlere b\u00fcy\u00fck nimetlerini hat\u0131rlatmakta ve bu nimetleri hem kalpleri ile hem de dilleri ile anmaya te\u015fvik etmektedir. Onlar, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f olmay\u0131, mallar\u0131n\u0131 ve \u00fclkelerini almay\u0131, onlar\u0131 esir etmeyi bir nimet olarak de\u011ferlendirdikleri gibi ayn\u0131 \u015fekilde Allah'\u0131n, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n onlara uzanan ellerini tutmas\u0131n\u0131, hile ve tuzaklar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131na ge\u00e7irmesini de Allah\u2019\u0131n \u00fczerlerindeki bir nimeti olarak saymal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015fmanlar bir i\u015f yapmak ister, bunu yapabileceklerini zannederler de m\u00fc\u2019minlere yapmak istedilerini ger\u00e7ekle\u015ftiremezlerse i\u015fte bu, Allah\u2019\u0131n m\u00fc\u2019min kullar\u0131na bir yard\u0131m\u0131d\u0131r. M\u00fc\u2019minlerin bundan dolay\u0131 Allah\u2019a \u015f\u00fckretmeleri, O\u2019na ibadet etmeleri ve O\u2019nu anmalar\u0131 gerekir. Bu ise k\u00e2fir, m\u00fcnaf\u0131k ve haddi a\u015fan herhangi bir kimsenin m\u00fc\u2019minlere bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmak isteyip de Allah\u2019\u0131n onun m\u00fcsl\u00fcmanlara vermek istedi\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc al\u0131koymas\u0131 \u015feklindeki b\u00fct\u00fcn halleri kapsar ve b\u00fct\u00fcn bu haller bu \u00e2yetin kapsam\u0131na girer.\nDaha sonra Y\u00fcce Allah hem d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 zafer kazanmak i\u00e7in hem de di\u011fer b\u00fct\u00fcn hallerinde kendisi ile Allah\u2019\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 isteyebilecekleri bir hususu emrederek: \u201cM\u00fc\u2019minler ancak Allah\u2019a tevekk\u00fcl etsinler\u201d buyurmaktad\u0131r. Yani dini ve d\u00fcnyevi maslahatlar\u0131n\u0131 elde etmekte O\u2019na g\u00fcvenmelidirler. Kendi g\u00fc\u00e7 ve imk\u00e2nlar\u0131ndan uzakla\u015farak, arzu ettikleri \u015feyleri ele ge\u00e7irmek i\u00e7in Y\u00fcce Allah\u2019a dayanmal\u0131d\u0131rlar. Kulun tevvekk\u00fcl\u00fc iman\u0131 ile orant\u0131l\u0131d\u0131r. Tevekk\u00fcl ise kalbin, ittifakla kabul edilmi\u015f g\u00f6revleri aras\u0131nda yer al\u0131r. "},{"id":953,"sura":5,"from_aya":12,"to_aya":13,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"12- Andolsun ki Allah \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan misak alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7lerinden on iki de nakib g\u00f6ndermi\u015ftik. Allah buyurmu\u015ftu ki: \u201c\u015e\u00fcphesiz ben sizinle beraberim. Andolsun e\u011fer namaz\u0131 dosdo\u011fru k\u0131lar, zek\u00e2t\u0131 verir, peygamberlerime iman eder, onlara gere\u011fi gibi yard\u0131m eder ve Allah\u2019a g\u00fczel bir bor\u00e7 verirseniz elbette g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6rterim ve sizi altlar\u0131ndan \u0131rmaklar akan cennetlere sokar\u0131m. Bundan sonra i\u00e7inizden kim k\u00fcfre saparsa muhakkak o, do\u011fru yoldan sapm\u0131\u015f olur.\u201d\n13- B\u00f6yle iken s\u00f6zlerini bozduklar\u0131 i\u00e7in biz de onlar\u0131 lanetledik ve kalplerini kat\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131k. Onlar, kelimeleri yerlerinden oynatarak tahrif ederler. Kendilerine verilen \u00f6\u011f\u00fctten \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da unuttular. \u0130\u00e7lerinden pek az\u0131 m\u00fcstesna olmak \u00fczere sen onlar\u0131n daima hainlik ettiklerini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. Yine de sen onlar\u0131 affet ve ald\u0131r\u0131\u015f etme. \u015e\u00fcphe yok ki Allah ihsan sahiplerini sever."},{"id":954,"sura":5,"from_aya":12,"to_aya":12,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"12. Y\u00fcce Allah \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan a\u011f\u0131r ve peki\u015ftirilmi\u015f bir s\u00f6z ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber vermekte, ald\u0131\u011f\u0131 bu s\u00f6z\u00fcn niteli\u011fini, gere\u011fini yerine getirmeleri halinde alacaklar\u0131 ecirleri, yerine getirmeyecek olurlarsa da kazanacaklar\u0131 g\u00fcnah\u0131 bildirmektedir. Daha sonra Y\u00fcce Allah, onlar\u0131n bu s\u00f6zlerinin gere\u011fini yerine getirmediklerini ve kendilerine verdi\u011fi cezay\u0131 s\u00f6z konusu etmektedir. Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyuruyor: \u201cAndolsun ki Allah \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan misak\u201d yani olduk\u00e7a a\u011f\u0131r ve peki\u015ftirilmi\u015f bir s\u00f6z \u201calm\u0131\u015ft\u0131.\u201d \n\u201c\u0130\u00e7lerinden on iki de nakib g\u00f6ndermi\u015ftik.\u201d Alt\u0131ndakilere ba\u015fkanl\u0131k edecek ve onlar\u0131n i\u015flerine nezaret edecek on iki ki\u015fi tayin etmi\u015ftik. Bu, onlara nezaret etsinler, emrolunduklar\u0131 \u015feyleri yerine getirmeleri i\u00e7in onlar\u0131 te\u015fvik etsinler ve do\u011fruya davet etsinler diye idi. \u201cAllah\u201d bu y\u00fckleri y\u00fcklenen nakiblere \u201cbuyurmu\u015ftu ki: \u015e\u00fcphesiz ben\u201d yard\u0131m ve deste\u011fim ile \u201csizinle beraberim\u201d Yard\u0131m ve destek ise bunu hak ettirecek \u00e7aba oran\u0131ndad\u0131r. Daha sonra Allah azze ve celle onlardan ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fc, s\u00f6z konusu ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \n\u201cAndolsun e\u011fer namaz\u0131 dosdo\u011fru k\u0131lar\u201d yani gereklerini yerine getirerek ve devaml\u0131 olmak \u00fczere hem zahiren hem bat\u0131nen eda eder \u201czek\u00e2t\u0131\u201d hak sahiplerine \u201cverir\u201d en faziletlileri ve m\u00fckemmelleri Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem olan b\u00fct\u00fcn \u201cpeygamberlerime inan\u0131r, onlara gere\u011fi gibi yard\u0131m eder\u201d yani tazim eder ve onlara kar\u015f\u0131 gerekli olan ihtiram ve itaati g\u00f6sterirseniz \u201cve Allah\u2019a g\u00fczel bir bor\u00e7 verirseniz\u201d samimiyet, ihl\u00e2s ve hel\u00e2l kazan\u00e7tan sadaka verir ve ihsanda bulunursan\u0131z; evet, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yerine getirecek olursan\u0131z \u201celbette g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6rterim ve sizi altlar\u0131ndan \u0131rmaklar akan cennetlere sokar\u0131m.\u201d B\u00f6ylelikle bunlar\u0131 yapanlara hem arzu edilen cennet ve i\u00e7indeki nimetlerin verilece\u011fi vaadedilmekte, hem de ho\u015flan\u0131lmayan \u015feyler olan g\u00fcnahlar\u0131n affedilece\u011fi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak cezalar\u0131n bertaraf edilece\u011fi vaadedilmektedir. \u201cBundan\u201d yani yeminlerle sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p peki\u015ftirilmi\u015f ve m\u00fckafat\u0131 da s\u00f6z konusu edilerek te\u015fvik edilmi\u015f bu s\u00f6z ve ahitten, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden \u201csonra i\u00e7inizden kim k\u00fcfre saparsa muhakkak o, do\u011fru yoldan\u201d kasti olarak ve bilerek \u201csapm\u0131\u015f olur.\u201d B\u00f6ylelikle de m\u00fck\u00e2fattan mahrumiyet ve cezan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi gibi sap\u0131tanlar\u0131n hak ettikleri \u015feyleri hak eder."},{"id":955,"sura":5,"from_aya":13,"to_aya":13,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"13. Bu buyrukta sanki \u015f\u00f6yle denmektedir: Acaba onlar, Allah\u2019a verdikleri bu s\u00f6z\u00fc yerine getirdiler mi yoksa bozdular m\u0131? \u0130\u015fte Y\u00fcce Allah, onlar\u0131n bu s\u00f6zlerini bozduklar\u0131n\u0131 beyan ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:\n\u201cB\u00f6yle iken s\u00f6zlerini bozduklar\u0131 i\u00e7in\u201d yani s\u00f6zlerini bozmalar\u0131 sebebi ile onlar\u0131 \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde cezaland\u0131rd\u0131k:\nBirincisi: \u201cOnlar\u0131 lanetledik\u201d yani rahmetimizden kovup uzakla\u015ft\u0131rd\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bizzat kendilerine kar\u015f\u0131 rahmet kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatm\u0131\u015flard\u0131. Rahmetin en b\u00fcy\u00fck sebebi olan kendilerinden al\u0131nan s\u00f6z\u00fc yerine getirmemi\u015flerdi.\n\u0130kincisi: \u201ckalplerini kat\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131k\u201d \u00d6\u011f\u00fctlerin etkilemeyece\u011fi, \u00e2yet ve uyar\u0131lar\u0131n fayda sa\u011flamayaca\u011f\u0131 kat\u0131 bir hale getirdik. O nedenle herhangi bir te\u015fvik onlar\u0131 harekete ge\u00e7irmiyor, herhangi bir korkutma sebebi ile de ellerini k\u00f6t\u00fcl\u00fckten geri \u00e7ekmiyorlard\u0131. Hid\u00e2yetin de hayr\u0131n da hi\u00e7bir fayda sa\u011flayamayaca\u011f\u0131, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten ba\u015fka bir \u015fey bulunmayan b\u00f6yle bir kalbe sahip olmak, bir kul i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck cezalardan birisidir.\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc: \u201cOnlar, kelimeleri yerlerinden oynatarak tahrif ederler\u201d yani onlar kelimeleri yerlerinden oynatmak ve tahrif edip de\u011fi\u015ftirmek belas\u0131na u\u011frad\u0131lar. Allah\u2019\u0131n belli bir manay\u0131 murad etti\u011fi s\u00f6z\u00fc Allah ve Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn murad etti\u011finden ba\u015fka bir hale soktular.\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc: \u201cKendilerine verilen \u00f6\u011f\u00fctten \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da unuttular.\u201d Onlara Tevrat ile ve Allah\u2019\u0131n M\u00fbs\u00e2\u2019ya indirdikleri ile \u00f6\u011f\u00fct verildi. Fakat onlar bunun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc unuttular. Bu ifade hem onun bilgisinin unutulmas\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n bu ilmi unutup kaybettiklerini ifade etmektedir. Yani Allah\u2019\u0131n onlara bir ceza olmak \u00fczere bunlar\u0131 unutturdu\u011funu, onlar\u0131n bir \u00e7o\u011funun ellerinde bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Hem de bu, emrolunan\u0131 terk etme anlam\u0131ndaki amelin unutulmas\u0131n\u0131 da ifade etmektedir. B\u00f6ylece onlar emrolunduklar\u0131n\u0131 yerine getirmek muvaffakiyetine nail olamad\u0131lar. Bu ayet, kitap ehlinin kitaplar\u0131nda zikrolunan yahut da kendi d\u00f6nemlerinde meydana gelen ama onlar\u0131n ink\u00e2r ettikleri baz\u0131 \u015feylerin, unuttuklar\u0131 \u015feyler aras\u0131nda oldu\u011funa delil g\u00f6sterilebilir.\nBe\u015fincisi: S\u00fcrekli bir hainliktir ki \u201ci\u00e7lerinden pek az\u0131 m\u00fcstesna olmak \u00fczere sen onlar\u0131n daima\u201d hem Allah\u2019a hem de m\u00fc\u2019min kullara \u201chainlik ettiklerini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.\u201d Onlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck hainlikleri ise kendilerine \u00f6\u011f\u00fct veren, haklar\u0131nda h\u00fcsn\u00fc zan besleyen kimseye kar\u015f\u0131 hakk\u0131 gizlemeleri ve k\u00fcf\u00fcrleri \u00fczere kalmalar\u0131d\u0131r. Bu, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hainliktir.\n\u0130\u015fte bu ho\u015f olmayan hasletler, onlar\u0131n s\u0131fatlar\u0131na sahip olan herkes hakk\u0131nda ge\u00e7erlidir. Yani Allah\u2019\u0131n verdi\u011fi emirleri yerine getirmeyen ve Allah\u2019\u0131n kendisinden ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zlere ri\u00e2yet etmeyen herkes, t\u0131pk\u0131 \u0130srailo\u011fullar\u0131 gibi lanetten, kalp kat\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, s\u00f6zlerin tahrif edilmesi ile m\u00fcptela olu\u015ftan hak etti\u011fi pay\u0131n\u0131 al\u0131r ve do\u011fruya ula\u015fma muvaffakiyetini elde edemez. Kendisine verilen \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de unutur ve mutlaka hainli\u011fe m\u00fcptela olur. Y\u00fcce Allah\u2019tan esenlik dileriz.\nAllah Teala, onlara hat\u0131rlat\u0131lan \u015feylere \u201c\u062d\u0638\u201d (\u00f6nemli bir pay, nasip) ad\u0131n\u0131 vermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc en b\u00fcy\u00fck pay ve nasip odur. Onun d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar ise ge\u00e7ici d\u00fcnyevi nasiplerdir. Nitekim Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cDerken zineti i\u00e7inde kavminin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. D\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 isteyenler dediler ki: \u201cKe\u015fke Karun\u2019a verilenin bize de verilseydi. Ger\u00e7ekten de o b\u00fcy\u00fck bir pay sahibidir.\u201d (el-Kasas, 28\/79) Y\u00fcce Allah faydal\u0131 olan pay hakk\u0131nda da \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cBuna ancak sabredenler kavu\u015fturulur, buna ancak b\u00fcy\u00fck bir pay sahibi olanlar kavu\u015fturulur.\u201d (Fussilet, 41\/35)\nY\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201ci\u00e7lerinden pek az\u0131 m\u00fcstesna olmak \u00fczere\u201d buyru\u011funa gelince, yani bu pek az b\u00f6l\u00fcm Allah\u2019a verdikleri s\u00f6zlerinde ba\u011fl\u0131 kald\u0131lar. O da onlara muvaffakiyet verdi ve onlar\u0131 dosdo\u011fru yola iletti. \u201cYine de sen onlar\u0131 affet ve ald\u0131r\u0131\u015f etme.\u201d Yani onlardan affedilmelerini gerektiren t\u00fcrden sad\u0131r olacak ve seni rahats\u0131z edecek \u015feyler dolay\u0131s\u0131 ile onlar\u0131 sorgulama, onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla! \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ihsan \u00e7e\u015fitlerindendir. \u201c\u015e\u00fcphe yok ki Allah ihsan sahiplerini sever.\u201d Allah hakk\u0131nda ihsan, Allah\u2019a O\u2019nu g\u00f6r\u00fcyormu\u015f\u00e7as\u0131na ibadet etmendir. Sen O\u2019nu g\u00f6rm\u00fcyorsan dahi O seni g\u00f6r\u00fcr. Yarat\u0131lm\u0131\u015flar hakk\u0131nda ihsan ise onlara dini ve d\u00fcnyevi bak\u0131mdan faydal\u0131 olacak \u015feyleri kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak vermektir. "},{"id":956,"sura":5,"from_aya":14,"to_aya":14,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"14- \u201cBiz nas\u00e2r\u00e2y\u0131z\u201d diyen (H\u0131ristiyanlardan) da m\u00ees\u00e2k alm\u0131\u015ft\u0131k. Onlar da kendilerine verilen \u00f6\u011f\u00fctlerden \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 unuttular. Biz de K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar aralar\u0131na kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k yerle\u015ftirdik. Allah yapt\u0131klar\u0131n\u0131 onlara haber verecektir. "},{"id":957,"sura":5,"from_aya":14,"to_aya":14,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"14. Yani yahudilerden s\u00f6z ve ahit ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi ayn\u0131 \u015fekilde \u201cBiz nas\u00e2r\u00e2y\u0131z\u201d yani Meryem o\u011flu \u0130sa\u2019n\u0131n yard\u0131mc\u0131lar\u0131y\u0131z, diyen ve b\u00f6ylece Allah\u2019a ve ras\u00fbllerine, onlar\u0131n getirdiklerine iman ettiklerine dair kendilerini tezkiye edenlerden de sa\u011flam bir \u015fekilde s\u00f6z alm\u0131\u015ft\u0131k. Bununla birlikte onlar da ahitlerini bozdular.\n\u201cOnlar da kendilerine verilen \u00f6\u011f\u00fctlerden \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 unuttular\u201d Hem ilmi unuttular, hem de ameli unuttular. \u201cBiz de K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar aralar\u0131na kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k yerle\u015ftirdik.\u201d Onlar\u0131n kimini kimine musallat k\u0131ld\u0131k. Aralar\u0131nda \u00f6yle k\u00f6t\u00fcl\u00fckler ve \u00f6yle olumsuzluklar oldu ki bu, birbirlerine kin duymalar\u0131na ve birbirlerine K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar s\u00fcr\u00fcp gidecek d\u00fc\u015fmanl\u0131klar beslemelerine sebep oldu. Bu, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen bir durumdur. Zira H\u0131ristiyanlar h\u00e2l\u00e2 kin, d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve ayr\u0131l\u0131k i\u00e7erisindedirler. \u201cAllah onlara yapt\u0131klar\u0131n\u0131 haber verecektir.\u201d ve bundan dolay\u0131 onlar\u0131 cezaland\u0131racakt\u0131r."},{"id":958,"sura":5,"from_aya":15,"to_aya":16,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"15- Ey ehl-i kitap, size Rasul\u00fcm\u00fcz geldi. O, kitaptan gizledi\u011finiz \u015feylerin \u00e7o\u011funu size a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve bir\u00e7o\u011funu da affediyor. \u015e\u00fcphesiz ki size Allah\u2019tan bir nur ve apa\u00e7\u0131k bir kitap gelmi\u015ftir. \n16- Ki Allah onunla, r\u0131zas\u0131 ard\u0131nca gidenleri selamet yollar\u0131na iletir, onlar\u0131 izni ile karanl\u0131klardan ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r ve dosdo\u011fru yola iletir."},{"id":959,"sura":5,"from_aya":15,"to_aya":15,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"15. Y\u00fcce Allah yahudi ve hristiyanlardan olu\u015fan kitap ehlinden alm\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6z\u00fc ve onlar\u0131n -pek az\u0131 m\u00fcstesna- bu s\u00f6z\u00fc bozduklar\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu ettikten sonra hepsine Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e iman etmelerini emretmi\u015f ve onlara kar\u015f\u0131 onun n\u00fcb\u00fcvvetinin do\u011frulu\u011funa dair kesin bir belgeyi delil olarak g\u00f6stermi\u015ftir ki o da \u015fudur: Bu peygamber onlara insanlardan -hatta kendi dinlerine mensup olan avamdan bile- saklad\u0131klar\u0131 pek \u00e7ok \u015feyi beyan etmektedir. \u0130lim konusunda parmakla g\u00f6sterilecek kimseler olduklar\u0131 halde ve o d\u00f6nemde ba\u015fkalar\u0131 da ancak onlar kadar bilgi sahibi iken ve ilim sahibi olmaya istekli olan kimseler ilmi ancak onlar vas\u0131tas\u0131 ile \u00f6\u011frenebilecek durumda iken Ras\u00fblullah sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in gelip kendi aralar\u0131nda gizlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 hususlar\u0131 beyan eden bu Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Azim\u2019i getirmesi -\u00fcstelik okumas\u0131 ve yazmas\u0131 olmayan bir \u00fcmmi iken bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmesi- onun risaletinin kesin olu\u015funun en a\u00e7\u0131k delillerindendir. Onlar\u0131n kitaplar\u0131nda Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in s\u0131fatlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131, ona dair m\u00fcjdelerin yer almas\u0131, recm \u00e2yetini a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve benzeri hususlar bu delillere verilebilecek \u00f6rnekler aras\u0131ndad\u0131r.\n\u201cBir\u00e7o\u011funu da affediyor\u201d Hikmetin, a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 gerektirmedi\u011fi hususlar\u0131 a\u00e7\u0131klamaks\u0131z\u0131n b\u0131rak\u0131yor. \u201c\u015e\u00fcphesiz ki size Allah\u2019tan bir nur\u201d yani bilgisizli\u011fin karanl\u0131klar\u0131na ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 kendisiyle ayd\u0131nlan\u0131lan Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem \u201cve apa\u00e7\u0131k bir Kitap gelmi\u015ftir.\u201d Allah\u2019\u0131, isimlerini, s\u0131fatlar\u0131n\u0131, fiillerini bilmek, \u015fer\u2019i h\u00fck\u00fcmler ve cezai h\u00fck\u00fcmler gibi insanlar\u0131n din ve d\u00fcnya ile ilgili gerek duyacaklar\u0131 bilgileri a\u00e7\u0131klayan bir kitapt\u0131r bu."},{"id":960,"sura":5,"from_aya":16,"to_aya":16,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"16. Bu Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem ile kimler hid\u00e2yet bulacakt\u0131r? Bu hid\u00e2yetin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in kulun yerine getirmesi gereken \u015feyler nelerdir? Bu konuda da Allah azze ve celle \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:\n\u201cKi Allah onunla, r\u0131zas\u0131 ard\u0131nca gidenleri selamet yollar\u0131na iletir\u201d Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 elde etmeye gayret ve \u00e7aba g\u00f6stermek sureti ile g\u00fczel bir maksada sahip olan kimseleri Allah, selamet yollar\u0131na iletir, hidayet eder. O yollar\u0131 izleyenler azaptan yana selamette olurlar ve bu da o kimseyi selamet yurduna (cennete) ula\u015ft\u0131r\u0131r. Hidayet de icmali ve tafsili olarak hakk\u0131 bilmek ve gere\u011fince amel etmektir. \u201cOnlar\u0131 izni ile karanl\u0131klardan\u201d k\u00fcf\u00fcr, bid\u2019at, masiyet, bilgisizlik ve gafletin karanl\u0131klar\u0131ndan \u201cayd\u0131nl\u0131\u011fa\u201d iman\u0131n, s\u00fcnnetin, itaatin, ilim ve zikrin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131na \u201c\u00e7\u0131kar\u0131r.\u201d B\u00fct\u00fcn bunlar ise Allah\u2019\u0131n izni ile hid\u00e2yetin kapsam\u0131 i\u00e7erisine girerler. O Allah ki ne dilerse olur, dilemedi\u011fi hi\u00e7 bir \u015fey de olmaz. \u201cve dosdo\u011fru yola iletir.\u201d "},{"id":961,"sura":5,"from_aya":17,"to_aya":18,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"17- Andolsun ki: \u201cAllah Meryem o\u011flu Mesihtir\u201d diyenler k\u00e2fir olmu\u015flard\u0131r. De ki: \u201cE\u011fer Allah Meryem o\u011flu Mesih\u2019i, anas\u0131n\u0131 ve yery\u00fcz\u00fcnde bulunanlar\u0131n hepsini hel\u00e2k etmek isterse O\u2019ndan kim bir \u015fey kurtarabilir? G\u00f6klerin, yerin ve ikisi aras\u0131ndaki her \u015feyin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 Allah\u2019\u0131nd\u0131r. O diledi\u011fini yarat\u0131r. Allah her \u015feye g\u00fcc\u00fc yetendir.\n18- Yahudi ve h\u0131ristiyanlar: \u201cBiz Allah\u2019\u0131n o\u011fullar\u0131 ve sevdikleriyiz\u201d dediler. De ki: \u201c\u00d6yle ise g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z y\u00fcz\u00fcnden ni\u00e7in size azap ediyor? Hay\u0131r, siz de O\u2019nun yaratt\u0131\u011f\u0131 insanlardans\u0131n\u0131z. O, diledi\u011fi kimseyi ma\u011ffiret eder ve diledi\u011fi kimseye de azap eder. G\u00f6klerin, yerin ve ikisinin aras\u0131ndaki her \u015feyin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 Allah\u2019a aittir. D\u00f6n\u00fc\u015f de yaln\u0131z O\u2019nad\u0131r."},{"id":962,"sura":5,"from_aya":17,"to_aya":17,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"17. Y\u00fcce Allah Kitap ehlinden ahit ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131n bu ahdin gere\u011fini yerine getirmeyip bozduklar\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu ettikten sonra onlar\u0131n son derece \u00e7irkin s\u00f6zlerini de zikretmekte ve Hristiyanlar\u0131n, kendilerinden ba\u015fka hi\u00e7bir kimsenin s\u00f6ylemedi\u011fi: \u201cAllah Meryem o\u011flu Mesihtir\u201d \u015feklindeki s\u00f6zlerini bildirmektedir. Onlar\u0131n bu konuda \u015f\u00fcphe ve teredd\u00fcde d\u00fc\u015fmelerinin sebebi ise \u0130sa\u2019n\u0131n babas\u0131z olarak d\u00fcnyaya gelmesidir. Onlar, \u0130sa hakk\u0131nda b\u00f6yle bat\u0131l bir inanca sapland\u0131lar. Ama Havva da \u0130sa\u2019ya benzemektedir. Zira o da annesiz yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Adem ise bu konuda ondan daha ileridedir. Zira o hem babas\u0131z, hem de annesiz olarak yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O halde niye Mesih\u2019in ilah oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fckleri gibi bunlar\u0131n da il\u00e2h oldu\u011funu iddia etmiyorlar? \u0130\u015fte bu, onlar\u0131n s\u00f6zlerinin delilsiz oldu\u011funun, hatta \u015f\u00fcphe dahi s\u00f6z konusu olmaks\u0131z\u0131n hevaya uymaktan ibaret oldu\u011funun g\u00f6stergesidir. Y\u00fcce Allah da onlar\u0131n bu iddialar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k ve akli delillerle reddederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:\n\u201cDe ki: \u201cE\u011fer Allah Meryem o\u011flu Mesih\u2019i, anas\u0131n\u0131 ve yery\u00fcz\u00fcnde bulunanlar\u0131n hepsini hel\u00e2k etmek isterse O\u2019ndan kim bir \u015fey kurtarabilir?\u201d Allah s\u00f6z\u00fc edilenleri hel\u00e2k etmeyi dileyecek olsa bunu engelleme g\u00fc\u00e7 ve imk\u00e2nlar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131na, buna kar\u015f\u0131 koyacak kudretleri olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu, kendisinin hel\u00e2k edilmesini engelleyemeyen kimsenin il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131na ve hi\u00e7bir kurtulu\u015f g\u00fcc\u00fcne sahip olmad\u0131\u011f\u0131na a\u00e7\u0131k bir delildir. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n bir ve tek oldu\u011funun delillerinden birisi de \u015fudur: \u201cG\u00f6klerin, yerin ve iki aras\u0131ndaki her \u015feyin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 Allah\u2019\u0131nd\u0131r.\u201d O kevn\u00ee, \u015fer\u2019\u00ee ve ceza\u00ee h\u00fckm\u00fc gere\u011fince onlarda tasarrufta bulunur. Onlar da Allah\u2019\u0131n egemenli\u011fi ve idaresi alt\u0131ndad\u0131rlar. O halde hi\u00e7 muhta\u00e7 ve m\u00fclkiyet alt\u0131ndaki bir kulun, her bak\u0131mdan muhta\u00e7 olmayan, bir mabud ve il\u00e2h olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilir mi? Bu, imk\u00e2ns\u0131z \u015feylerin en ileri derecede olanlar\u0131ndand\u0131r.\nAyr\u0131ca onlar\u0131n Meryem o\u011flu \u0130sa Mesih\u2019in babas\u0131z olarak yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 garip kar\u015f\u0131lamalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanabilir bir taraf\u0131 da yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015e\u00fcphesiz Allah \u201cdiledi\u011fini yarat\u0131r.\u201d Dilerse baba ve anneden -di\u011fer \u00c2demo\u011fullar\u0131 gibi- dilerse Havva\u2019da oldu\u011fu gibi bir babadan fakat annesiz, dilerse de \u0130sa\u2019da oldu\u011fu gibi babas\u0131z, sadece anneden yarat\u0131r. Dilerse de \u00c2dem gibi hem babas\u0131z, hem annesiz yarat\u0131r. Allah azze ve celle\u2019nin herhangi bir \u015fekilde yaratmas\u0131, O\u2019nun her hususta ge\u00e7erli olan me\u015fiet ve iradesi iledir ve hi\u00e7bir \u015fey O\u2019nun irade ve me\u015fieti a\u00e7\u0131s\u0131ndan zor de\u011fildir. Bundan dolay\u0131 Y\u00fcce Allah: \u201cAllah her \u015feye g\u00fcc\u00fc yetendir.\u201d buyurmaktad\u0131r."},{"id":963,"sura":5,"from_aya":18,"to_aya":18,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"18. Yahudi ve hristiyanlar\u0131n iddialar\u0131ndan birisi de kendilerini temize \u00e7\u0131karmak \u00fczere ortaya att\u0131klar\u0131 bat\u0131l bir iddiada bulunmalar\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki onlar\u0131n her birisi ayr\u0131 ayr\u0131: \u201cBiz Allah\u2019\u0131n o\u011fullar\u0131 ve sevdikleriyiz\u201d demi\u015flerdi. Onlar\u0131n dinlerine g\u00f6re \u201co\u011ful\u201d sevgili demektir. Bununla ger\u00e7ek o\u011fullu\u011fu kastetmemi\u015flerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek o\u011fulluk sadece hristiyanlar\u0131n Mesih hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri i\u00e7in s\u00f6z konusudur. Y\u00fcce Allah delilsiz bir iddiada bulunduklar\u0131ndan dolay\u0131 onlar\u0131n bu g\u00f6r\u00fc\u015flerini reddetmek \u00fczere \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: \u201c\u00d6yle ise g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z y\u00fcz\u00fcnden ni\u00e7in size azap ediyor?\u201d Sizler ger\u00e7ekten O\u2019nun sevdikleri olsayd\u0131n\u0131z sizi cezaland\u0131rmazd\u0131. Allah azze ve celle ancak kendisini raz\u0131 edecek olan i\u015fleri yapan kimseleri sever. \u201cHay\u0131r, siz de O\u2019nun yaratt\u0131\u011f\u0131 insanlardans\u0131n\u0131z.\u201d Sizin hakk\u0131n\u0131zda da il\u00e2hi adalet ve l\u00fctfun h\u00fck\u00fcmleri cereyan eder. \u201cO, diledi\u011fi kimseyi\u201d ma\u011ffirete lay\u0131k olursa \u201cma\u011ffiret eder\u201d; azab\u0131 gerektiren sebepleri yerine getiren \u201cdiledi\u011fi kimseye de azap eder.\u201d\n\u201cG\u00f6klerin, yerin ve ikisinin aras\u0131ndaki her \u015feyin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 Allah\u2019a aittir. D\u00f6n\u00fc\u015f de yaln\u0131z O\u2019nad\u0131r.\u201d Yani sizler O\u2019nun egemenli\u011fi alt\u0131ndaki varl\u0131klardans\u0131n\u0131z. \u00c2hiret yurdunda da Allah\u2019\u0131n huzuruna d\u00f6necek kimselersiniz ve O, size amellerinizin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verecektir. Bu b\u00f6yle oldu\u011funa g\u00f6re sizi \u00f6zel olarak b\u00f6yle bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe sahip k\u0131lan nedir?"},{"id":964,"sura":5,"from_aya":19,"to_aya":19,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"19- Ey ehl-i kitap! Size peygamberlerin aras\u0131n\u0131n kesildi\u011fi bir zamanda size a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Ras\u00fbl\u00fcm\u00fcz gelmi\u015ftir. Ta ki \u201cBize ne bir m\u00fcjdeleyici ne de bir uyar\u0131c\u0131 gelmedi\u201d demeyesiniz. \u0130\u015fte size, ger\u00e7ekten m\u00fcjdeleyici ve uyar\u0131c\u0131 gelmi\u015f bulunuyor. Allah\u2019\u0131n her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeter."},{"id":965,"sura":5,"from_aya":19,"to_aya":19,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"19. Allah Teala Kitap ehlini, kendilerine ihsan etmi\u015f oldu\u011fu l\u00fctuflar\u0131 sebebi ile Ras\u00fbl\u00fc Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e iman etmeye, \u201cpeygamberlerin aras\u0131n\u0131n kesildi\u011fi\u201d ve ona ihtiyac\u0131n \u015fiddetle artt\u0131\u011f\u0131 \u201cbir zamanda\u201d onu kendilerine g\u00f6nderen Allah\u2019a \u015f\u00fckretmeye davet etmektedir. Bu durum ona iman\u0131 gerektiren bir husustur. Ayr\u0131ca o peygamber kendilerine b\u00fct\u00fcn il\u00e2hi talepleri ve \u015fer\u2019\u00ee h\u00fck\u00fcmleri a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Allah b\u00f6ylelikle onlar\u0131n ileri s\u00fcrebilecekleri herhangi bir mazeret b\u0131rakmam\u0131\u015f ve onlar\u0131n: \u201cBize ne bir m\u00fcjdeleyici ne de bir uyar\u0131c\u0131 gelmedi\u201d demelerini \u00f6nlemi\u015f olmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201c\u0130\u015fte size, ger\u00e7ekten m\u00fcjdeleyici ve uyar\u0131c\u0131 gelmi\u015f bulunuyor.\u201d Onlara g\u00f6nderilen bu peygamber, d\u00fcnya ve \u00e2hiretteki m\u00fck\u00e2fat\u0131 m\u00fcjdelemekte, bunlar\u0131 kazand\u0131ran amelleri ve bu amelleri i\u015fleyenlerin niteliklerini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fcnya ve \u00e2hiretteki ceza ile korkutmakta, bunlar\u0131n gere\u011fi olan amellerden ve bu amelleri i\u015fleyenlerin niteliklerinden de sak\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.\n\u201cAllah\u2019\u0131n her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeter.\u201d T\u00fcm varl\u0131k alemi, itaatle boyun e\u011ferek O\u2019nun kudretine teslim olmu\u015ftur. Onlardan hi\u00e7biri O\u2019na kar\u015f\u0131 gelmeye, isyana kalk\u0131\u015famaz. Peygamberler g\u00f6ndermesi, Kitaplar indirmesi, onlara itaat edenleri m\u00fck\u00e2fatland\u0131rmas\u0131, onlara kar\u015f\u0131 gelip isyan edenleri de cezaland\u0131rmas\u0131 Allah\u2019\u0131n kudretinin bir tecellisidir."},{"id":966,"sura":5,"from_aya":20,"to_aya":26,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"20- Hani M\u00fbs\u00e2 kavmine \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cEy kavmim, Allah\u2019\u0131n \u00fczerinizdeki nimetini hat\u0131rlay\u0131n ki O i\u00e7inizden peygamberler g\u00f6ndermi\u015f, sizi h\u00fck\u00fcmdar yapm\u0131\u015f ve alemlerden hi\u00e7 kimseye vermedi\u011fini de size vermi\u015fti. \n21- Ey kavmim, Allah\u2019\u0131n size yazd\u0131\u011f\u0131 Arz-\u0131 Mukaddes\u2019e girin, arkan\u0131za d\u00f6nmeyin. Yoksa kaybedenler olarak geri d\u00f6nersiniz.\n22- Dediler ki: Ey M\u00fbs\u00e2! Orada zorba bir topluluk var. Do\u011frusu onlar oradan \u00e7\u0131kmad\u0131k\u00e7a biz oraya asla girmeyiz. E\u011fer oradan \u00e7\u0131karlarsa o zaman gireriz.\n23- Korkanlardan Allah\u2019\u0131n kendilerine nimet verdi\u011fi iki ki\u015fi dedi ki: \u201c\u00dczerlerine kap\u0131dan girin, oradan girdiniz mi muhakkak siz galip gelirsiniz. E\u011fer iman edenler iseniz yaln\u0131z O\u2019na g\u00fcvenip dayan\u0131n.\u201d\n24- Onlar da \u015f\u00f6yle dediler: \u201cEy M\u00fbs\u00e2, onlar orada bulunduk\u00e7a biz asla oraya girmeyiz. Sen ve Rabbin gidin sava\u015f\u0131n, biz de \u015furac\u0131kta oturuyoruz.\u201d\n25- (Musa:) \u201cEy Rabbim, ben kendimle karde\u015fimden ba\u015fkas\u0131na s\u00f6z ge\u00e7iremiyorum. Art\u0131k bizimle o fas\u0131klar toplulu\u011funun aras\u0131n\u0131 ay\u0131r.\u201d dedi.\n26- Buyurdu ki: \u201cArt\u0131k oras\u0131 onlara k\u0131rk y\u0131l haram edildi. O yerde \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n dola\u015facaklard\u0131r. Art\u0131k sen de o fas\u0131klar toplulu\u011fu i\u00e7in \u00fcz\u00fclme!"},{"id":967,"sura":5,"from_aya":20,"to_aya":20,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"20. Y\u00fcce Allah M\u00fbs\u00e2 ve kavmine Firavun ve kavminden de esaret ve k\u00f6lelikten de kurtulma nimetini ihsan edince onlar, kendi vatan ve meskenleri olan Beytu\u2019l-Makdis ile civar\u0131na gitmek \u00fczere yola \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131. Beyt\u00fc\u2019l-Makdis\u2019e yakla\u015ft\u0131klar\u0131 vakit Allah onlara d\u00fc\u015fmanlar\u0131 yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karmak \u00fczere cihad\u0131 farz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. M\u00fbs\u00e2, cihada at\u0131lmalar\u0131 i\u00e7in onlara \u00f6\u011f\u00fct vermi\u015f ve hat\u0131rlatmalarda bulunup \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cEy kavmim, Allah\u2019\u0131n \u00fczerinizdeki nimetini hat\u0131rlay\u0131n\u201d yani kalplerinizle hat\u0131rlay\u0131p dillerinizle an\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131 hat\u0131rlay\u0131p anmak, Allah\u2019\u0131 sevmeye ve O\u2019na ciddiyetle ve gayretle ibadete sevkeder.\n\u201c\u0130\u00e7inizden peygamberler g\u00f6ndermi\u015f\u201d Bu peygamberler de sizleri hid\u00e2yete \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f, hel\u00e2k olmakla sonu\u00e7lanacak yollar\u0131 izlemekten sizleri sak\u0131nd\u0131rm\u0131\u015f, sizleri ebedi mutlulu\u011fu elde etmeye te\u015fvik etmi\u015flerdi. Ayr\u0131ca onlar size bilmedi\u011finiz \u015feyleri de \u00f6\u011fretiyorlard\u0131. \u201cSizi h\u00fck\u00fcmdar yapm\u0131\u015f\u201d yani kendi i\u015finizin, idarenizin s\u00f6z sahibi kendiniz oldunuz. D\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131z\u0131n sizi k\u00f6lele\u015ftirmesi ortadan kalkm\u0131\u015f, bunun sonucunda da kendi i\u015flerinizi kendiniz \u00e7ekip \u00e7evirmeye ve y\u00f6netmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve dininizi uygulama imk\u00e2n\u0131 bulmu\u015ftunuz.\n\u201cAlemlerden hi\u00e7 kimseye vermedi\u011fini\u201d dini ve d\u00fcnyevi nimetleri \u201cde size vermi\u015fti.\u201d Onlar o d\u00f6nem i\u00e7erisinde insanlar\u0131n en hay\u0131rl\u0131lar\u0131 ve Allah nezdinde en de\u011ferlileri idi. Allah onlara ba\u015fkalar\u0131na vermedi\u011fi nimetleri ihsan etmi\u015fti. \u0130\u015fte Musa iman edip imanlar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131, cihad \u00fczere sebat g\u00f6stermelerini ve cihada cesaretle at\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde kendilerine ihsan edilmi\u015f olan dini ve d\u00fcnyevi nimetleri hat\u0131rlatt\u0131 ve sonra \u015f\u00f6yle dedi:"},{"id":968,"sura":5,"from_aya":21,"to_aya":21,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"21. \u201cEy kavmim, Allah\u2019\u0131n size yazd\u0131\u011f\u0131 Arz-\u0131 Mukaddes\u2019e\u201d tertemiz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f toprak par\u00e7as\u0131na \u201cgirin\u201d dedi. B\u00f6ylelikle e\u011fer Allah\u2019\u0131n haberini tasdik eden iman ehli kimseler iseler ruhlar\u0131n\u0131n huzur ve s\u00fck\u00fbnla dolmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir haberi onlara verdi. Allah\u2019\u0131n kendilerine oraya girmelerini takdir etmi\u015f oldu\u011funu, d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 da muzaffer olacaklar\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi ve devamla \u015f\u00f6yle dedi: \u201cArkan\u0131za d\u00f6nmeyin, yoksa kaybedenler olarak geri d\u00f6nersiniz.\u201d D\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131za kar\u015f\u0131 elden ka\u00e7\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z zafer ve kendi \u00fclkenizi fethetme imk\u00e2n\u0131n\u0131 kaybedi\u015finiz dolay\u0131s\u0131 ile d\u00fcnyan\u0131z\u0131 kaybedersiniz. Elden ka\u00e7\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z m\u00fck\u00e2fat ve masiyetiniz sebebi ile hak edece\u011finiz ceza sebebiyle de \u00e2hiretinizi kaybedersiniz."},{"id":969,"sura":5,"from_aya":22,"to_aya":22,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"22. Onlar da imanlar\u0131n\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131na, nefislerinin gev\u015fekli\u011fine, Allah ve peygamberinin emrine ald\u0131r\u0131\u015fs\u0131zl\u0131klar\u0131na delil olacak bir s\u00f6z s\u00f6ylediler: \u201cEy M\u00fbs\u00e2, orada zorba\u201d olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yi\u011fit kimselerden olu\u015fan \u201cbir topluluk var\u201d yani bu bizim oraya giri\u015fimizin engelleri aras\u0131ndad\u0131r. \u201cDo\u011frusu onlar oradan \u00e7\u0131kmad\u0131k\u00e7a biz oraya asla girmeyiz. E\u011fer oradan \u00e7\u0131karlarsa o zaman gireriz.\u201d Bu ise korkakl\u0131ktan ve yak\u00een azl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc s\u00f6ylenmi\u015f bir s\u00f6zd\u00fcr. Aksi takdirde ak\u0131llar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131na toplam\u0131\u015f olsalard\u0131, kendilerinin de onlar\u0131n da insano\u011flu olduklar\u0131n\u0131 ve as\u0131l g\u00fc\u00e7l\u00fc kimsenin Allah\u2019\u0131n kendi taraf\u0131ndan bir kuvvet ile destek verdi\u011fi kimseler oldu\u011funu bilirlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7, kuvvet ve takat, ancak Allah iledir. Yine onlara kar\u015f\u0131 zafer kazanacaklar\u0131n\u0131 da bilirlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah onlara bu konuda \u00f6zel olarak vaatte bulunmu\u015ftu."},{"id":970,"sura":5,"from_aya":23,"to_aya":23,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"23. \u201cKorkanlardan\u201d yani Allah\u2019tan korkanlardan; kavimlerini y\u00fcreklendiren, d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131p yurtlar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmeye azmettiren, \u201cAllah\u2019\u0131n kendilerine\u201d tevfik ve b\u00f6yle bir yerde \u00f6nemli derecede ihtiya\u00e7 hissedilen hak s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleme ba\u015far\u0131s\u0131, sab\u0131r ve yak\u00een ile \u201cnimet verdi\u011fi iki ki\u015fi dedi ki: \u00dczerlerine kap\u0131dan girin. Oradan girdiniz mi muhakkak siz galip gelirsiniz.\u201d Yani sizin onlara kar\u015f\u0131 zafer kazanman\u0131z\u0131n aras\u0131nda tek engel, onlara h\u00fccum etme karar\u0131n\u0131 verebilmeniz ve \u00fczerlerine kap\u0131dan girmenizdir. Siz \u00fczerlerine kap\u0131dan girdiniz mi onlar bozguna u\u011fray\u0131verecekler. Daha sonra en g\u00fc\u00e7l\u00fc haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 onlara emrederek: \u201cE\u011fer iman edenler iseniz yaln\u0131z O\u2019na g\u00fcvenip dayan\u0131n\u201d dediler. \u00d6zellikle b\u00f6yle bir konumda Allah\u2019a tevekk\u00fcl, i\u015fi olduk\u00e7a kolayla\u015ft\u0131r\u0131r ve d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 zaferi sa\u011flar. Bu, tevekk\u00fcl\u00fcn farz oldu\u011funa ve kulun tevekk\u00fcl\u00fcn\u00fcn, iman\u0131 oran\u0131nda s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131na bir delildir. "},{"id":971,"sura":5,"from_aya":24,"to_aya":24,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"24. Ancak b\u00f6yle bir s\u00f6z de onlara fayda sa\u011flamad\u0131, onlar\u0131 k\u0131naman\u0131n da bir yarar\u0131 olmad\u0131. B\u00f6ylece ancak en a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kimselerin s\u00f6yleyece\u011fi \u015fu s\u00f6zleri s\u00f6ylediler: \u201cEy M\u00fbs\u00e2, onlar orada bulunduk\u00e7a biz asla oraya girmeyiz. Sen ve Rabbin gidin sava\u015f\u0131n, biz \u015furac\u0131kta oturuyoruz.\u201d Bu s\u00f6zleri ne kadar da \u00e7irkin bir s\u00f6zd\u00fcr! B\u00f6yle zorlu ve \u00f6nemli bir konumda peygamberlerine kar\u015f\u0131 verdikleri cevap ne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr! Oysa bu konumda peygamberlerine yard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131 ve kendi maneviyatlar\u0131n\u0131 peki\u015ftirip y\u00fckseltmeleri gerekirdi. Hatta bu \u00f6nemli bir ihtiya\u00e7t\u0131. \u0130\u015fte bu ve benzeri konumlar, di\u011fer \u00fcmmetler ile Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in \u00fcmmeti aras\u0131ndaki fark\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ashab-\u0131 kiram Ras\u00fblullah sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e -Bedir g\u00fcn\u00fc sava\u015fma hususunda onlarla isti\u015fare etti\u011fi ama onlara sava\u015fmay\u0131 kesin olarak emretmedi\u011fi halde- \u015f\u00f6yle demi\u015flerdi: \u201cEy Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc! E\u011fer sen bizimle \u015fu denize dalacak olursan \u015f\u00fcphesiz biz de seninle birlikte ona dalar\u0131z. E\u011fer sen bizi \u00f6l\u00fcme kadar g\u00f6t\u00fcrecek dahi olsan bizden hi\u00e7bir kimse senden geri kalmayacakt\u0131r. Biz, M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n kavminin M\u00fbs\u00e2\u2019ya dedikleri gibi: \u201cSen ve Rabbin gidin sava\u015f\u0131n, biz \u015furac\u0131kta oturuyoruz.\u201d demeyiz. Aksine biz \u015f\u00f6yle diyoruz: Sen ve Rabbin sava\u015f\u0131n, \u015f\u00fcphesiz biz de sizinle birlikte senin \u00f6n\u00fcnde, arkanda, sa\u011f\u0131nda ve solunda sava\u015faca\u011f\u0131z.\u201d"},{"id":972,"sura":5,"from_aya":25,"to_aya":25,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"25. M\u00fbs\u00e2 aleyhisselam onlar\u0131n kendisine ba\u015fkald\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u015f\u00f6yle dedi: \u201cEy Rabbim, ben kendimle karde\u015fimden ba\u015fkas\u0131na s\u00f6z ge\u00e7iremiyorum.\u201d Yani onlarla sava\u015fmak hususunda bize itaat edilmiyor ve ben bunlar \u00fczerinde zorbal\u0131k edecek durumda da de\u011filim. \u201cArt\u0131k bizimle o fas\u0131klar toplulu\u011funun aras\u0131n\u0131 ay\u0131r.\u201d Hikmetinin gerektirdi\u011fi cezay\u0131 \u00fczerlerine indirmek sureti ile bizimle onlar aras\u0131nda h\u00fckm\u00fcn\u00fc ver. \u0130\u015fte bu, onlar\u0131n s\u00f6z ve fiillerinin fas\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gerektiren b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlardan oldu\u011funa delildir. "},{"id":973,"sura":5,"from_aya":26,"to_aya":26,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"26. Y\u00fcce Allah azze ve celle M\u00fbs\u00e2\u2019n\u0131n duas\u0131na cevap vermek \u00fczere: \u201cBuyurdu ki: Art\u0131k oras\u0131 onlara k\u0131rk y\u0131l haram edildi. O yerde \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n dola\u015facaklard\u0131r.\u201d Yani onlara verilen cezan\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de \u015fudur: Allah\u2019\u0131n kendilerine yaz\u0131p takdir etmi\u015f oldu\u011fu bu \u015fehire girmelerini biz k\u0131rk y\u0131l s\u00fcre ile haram (yasak) k\u0131laca\u011f\u0131z. Yine bu m\u00fcddet zarf\u0131nda yery\u00fcz\u00fcnde \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n dola\u015facaklar, yollar\u0131n\u0131 bulamayacaklar ve rahat edemeyecekler. Bu d\u00fcnyevi bir ceza idi. Muhtemeldir ki Allah bununla onlar\u0131n g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 \u00f6rtm\u00fc\u015f ve bundan daha b\u00fcy\u00fck cezay\u0131 bu yolla onlardan uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu buyrukta i\u015flenen g\u00fcnah\u0131n cezas\u0131n\u0131n, mevcut nimetin zeval bulmas\u0131 ile yahut varl\u0131k sebebi meydana gelmi\u015f bir nimetin engellenmesi ile yahut da bir ba\u015fka zamana ertelenmesi ile ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fine delil vard\u0131r. Bu s\u00fcrenin hikmeti de bu s\u00f6zlerin sahiplerinin \u00e7o\u011funun \u00f6lmesi olabilir. Zira o s\u00f6zler ne sabr\u0131 ne de sebat\u0131 bulunmayan, aksine d\u00fc\u015fman\u0131na k\u00f6leli\u011fe al\u0131\u015fm\u0131\u015f, kendisini y\u00fcceltecek, bulundu\u011fu halden y\u00fckseltip ilerletecek herhangi bir gayretten yoksun kalplerden sad\u0131r olmu\u015ftu. O habis nesil \u00f6l\u00fcnce, kalpleri ve ak\u0131llar\u0131 ile d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 kahretmeye talip olan, k\u00f6leli\u011fi kabul etmeyen, mutlulu\u011fa engel olan zillete raz\u0131 olmayan, e\u011fitilmi\u015f yeni bir nesil olu\u015facakt\u0131. \nAllah kulu M\u00fbs\u00e2 aleyhisselam\u2019\u0131n genel olarak b\u00fct\u00fcn insanlara, \u00f6zellikle de kavmine kar\u015f\u0131 \u00e7ok merhametli oldu\u011funu bildi\u011fi, onlara kar\u015f\u0131 kalbinin olduk\u00e7a yumu\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kendisini b\u00f6yle bir ceza dolay\u0131s\u0131 ile onlar hakk\u0131nda \u00fcz\u00fcnt\u00fc duymaya itecek bir \u015fefkate sahip oldu\u011funu yahut da bu cezan\u0131n kalkmas\u0131 i\u00e7in -Allah onu kesin ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lmakla birlikte- dua edebilece\u011fi ihtimali dolay\u0131s\u0131 ile de: \u201cArt\u0131k sen de o fas\u0131klar toplulu\u011fu i\u00e7in \u00fcz\u00fclme\u201d buyurdu. Yani onlar i\u00e7in esef duyma, kederlenme. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar fas\u0131kl\u0131k edip yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Onlar\u0131n fas\u0131kl\u0131klar\u0131 da ba\u015flar\u0131na bu musibetin gelmesini gerektirmi\u015ftir. Yoksa biz onlara bu yolla zulmetmi\u015f olmuyoruz."},{"id":974,"sura":5,"from_aya":27,"to_aya":31,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"27- Bir de onlara Adem\u2019in iki o\u011flunun k\u0131ssas\u0131n\u0131 hak ile oku. Hani ikisi de birer kurban sunmu\u015flard\u0131 da birininki kabul olunmu\u015f, di\u011ferinden ise kabul olunmam\u0131\u015ft\u0131. O: \u201cSeni mutlaka \u00f6ld\u00fcrece\u011fim\u201d demi\u015fti. \u00d6b\u00fcr\u00fc: \u201cAllah ancak muttakilerden kabul eder\u201d demi\u015fti. \n28- \u201cYemin ederim e\u011fer sen beni \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in bana elini uzatsan bile ben seni \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in elimi sana uzatacak de\u011filim. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben alemlerin Rabbi olan Allah\u2019tan korkar\u0131m.\u201d\n29- \u201cBen isterim ki sen kendi g\u00fcnah\u0131n\u0131 da benim g\u00fcnah\u0131m\u0131 da y\u00fcklenip cehennemliklerden olas\u0131n. \u0130\u015fte zalimlerin cezas\u0131 budur.\u201d\n30- Nih\u00e2yet nefsi ona karde\u015fini \u00f6ld\u00fcrmeyi g\u00fczel g\u00f6sterdi de o da onu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. B\u00f6ylece h\u00fcsrana u\u011frayanlardan oldu.\n31- Sonra Allah ona karde\u015finin cesedini nas\u0131l g\u00f6mece\u011fini g\u00f6stermek i\u00e7in yeri e\u015feleyen bir karga g\u00f6nderdi. \u201cYaz\u0131klar olsun bana! \u015eu karga kadar olup da karde\u015fimin cesedini g\u00f6mmekten aciz mi oldum?\u201d dedi. Art\u0131k pi\u015fmanl\u0131k duyanlardan olmu\u015ftu."},{"id":975,"sura":5,"from_aya":27,"to_aya":27,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"27. \u201cBir de onlara Adem\u2019in iki o\u011flunun k\u0131ssas\u0131n\u0131 hak ile oku.\u201d Yani insanlara Adem\u2019in iki o\u011flu aras\u0131nda meydana gelen olay\u0131 hak ile anlat, yalan de\u011fil do\u011fru, oyun de\u011fil ciddi olan bu hadiseyi onlara haber verip oku ki ibret alacak olanlar ondan ibret als\u0131n. Adem\u2019in iki o\u011flundan kas\u0131t, \u00e2yetin zahirinin ve siyak\u0131n da del\u00e2let etti\u011fi \u00fczere kendi sulb\u00fcnden olan iki o\u011fludur. M\u00fcfessirlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de budur. Yani sen insanlara onlar\u0131n, sonu s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en duruma kadar varan kurban sunmalar\u0131 ile ilgili haberlerini oku:\n\u201cHani ikisi de birer kurban sunmu\u015flard\u0131\u201d Onlar\u0131n her birisi Y\u00fcce Allah\u2019a yak\u0131nla\u015fmak kast\u0131 ile mal\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u201cbirininki kabul olunmu\u015f, di\u011ferinden ise kabul olunmam\u0131\u015ft\u0131.\u201d Bu ise semadan gelen haber ile yahut da ge\u00e7mi\u015f \u00fcmmetlerde g\u00f6r\u00fclen \u00e2det ile anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki o d\u00f6nemlerde kurban\u0131n Allah taraf\u0131ndan kabul olundu\u011funun al\u00e2meti, semadan gelen bir ate\u015fin o kurban\u0131 yakmas\u0131 idi. \nAdem\u2019in, kurban\u0131 kabul olunmayan o\u011flu k\u0131skan\u00e7l\u0131k ve \u00e7ekememezlik ederek di\u011ferine: \u201cSeni mutlaka \u00f6ld\u00fcrece\u011fim\u201d demi\u015fti. Di\u011feri ise bu hususta onu yumu\u015fatmak \u00fczere: \u201cAllah ancak muttakilerden kabul eder\u201d diye cevap vermi\u015fti. Ben beni \u00f6ld\u00fcrmeni gerektiren ne g\u00fcnah i\u015fledim, ne su\u00e7um var? Ben sadece bana da sana da herkese de farz olan takvay\u0131 \u0131erine getirip Allah\u2019tan korkup sak\u0131nd\u0131m, o kadar! Burada s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en muttakilerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ile ilgili en sahih g\u00f6r\u00fc\u015f; bu ameli yerine getirme hususunda Allah'tan korkup sak\u0131nanlar, yani Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 talep ederek, ihlas ile ve Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn s\u00fcnnetine ittiba ile amel etmektir."},{"id":976,"sura":5,"from_aya":28,"to_aya":28,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"28. Daha sonra, onu \u00f6ld\u00fcrmeyi ne sald\u0131rma ne de savunma \u015feklinde istemedi\u011fini haber vererek: \u201cSen beni \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in bana elini uzatsan da ben seni \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in elimi sana uzatacak de\u011filim.\u201d dedi. Bu, benim korkakl\u0131\u011f\u0131m ve acizli\u011fim dolay\u0131s\u0131 ile de\u011fil, aksine \u201cben alemlerin Rabbi olan Allah\u2019tan korkar\u0131m.\u201d Allah\u2019tan korkan bir kimse ise g\u00fcnahlara \u00f6zellikle de b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlara kalk\u0131\u015fmaz. Bu, kendisini \u00f6ld\u00fcrmek isteyen karde\u015fine bir uyar\u0131, Allah\u2019tan korkup O\u2019na kar\u015f\u0131 takv\u00e2l\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fine dair bir hat\u0131rlatma idi."},{"id":977,"sura":5,"from_aya":29,"to_aya":29,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"29. \u201cBen isterim ki; sen kendi g\u00fcnah\u0131n\u0131 da benim g\u00fcnah\u0131m\u0131 da y\u00fcklenip cehennemliklerden olas\u0131n.\u201d Yani e\u011fer ben katil veya maktul olmaktan birisi olacaksam, senin beni \u00f6ld\u00fcrmeni tercih ederim. B\u00f6ylelikle her iki g\u00fcnah\u0131 da sen y\u00fcklenmi\u015f olursun. \u201c\u0130\u015fte zalimlerin cezas\u0131 budur\u201d Bu da \u00f6ld\u00fcrmenin b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlardan oldu\u011funa ve cehenneme girmeyi gerektiren su\u00e7lardan oldu\u011funa delildir."},{"id":978,"sura":5,"from_aya":30,"to_aya":30,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"30. Anca cani bu s\u00f6zlerden dolay\u0131 cin\u00e2yeti i\u015flemekten geri durmad\u0131. Bu azar\u0131n ona bir faydas\u0131 olmad\u0131. Karar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc ve sonunda nefsi kendisine karde\u015fini \u00f6ld\u00fcrmeyi kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Oysa \u015feriat ve insan tabiat\u0131 cana gereken sayg\u0131y\u0131 g\u00f6stermeyi gerektirmektedir. \u201cO da onu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. B\u00f6ylece h\u00fcsrana u\u011frayanlardan oldu..\u201d D\u00fcnya ve \u00e2hiretini kaybedenlerden oldu. Her katilin \u00f6n\u00fcnde b\u00f6yle bir yolu ilk a\u00e7an ki\u015fi o oldu. \u201cKim k\u00f6t\u00fc bir yol a\u00e7acak olursa onun vebali ve k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar onun ile amel edecek olanlar\u0131n vebali o kimsenin \u00fczerinedir.\u201d \u0130\u015fte bu bak\u0131mdan sahih hadiste Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in \u015f\u00f6yle buyurdu\u011fu sabittir: \u201cBir can \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc m\u00fc mutlaka onun kan\u0131n\u0131n (cezas\u0131n\u0131n) yar\u0131s\u0131, Adem\u2019in (katil olan) ilk o\u011flunun boynuna y\u00fcklenir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6ld\u00fcrme \u00e7\u0131\u011fr\u0131n\u0131 ilk a\u00e7an ki\u015fi odur.\u201d"},{"id":979,"sura":5,"from_aya":31,"to_aya":31,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"31. Karde\u015fini \u00f6ld\u00fcrd\u00fckten sonra onu ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilememi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c2demo\u011fullar\u0131ndan ilk \u00f6len ki\u015fi o idi. Bunun \u00fczerine \u201cAllah ona karde\u015finin cesedini nas\u0131l g\u00f6mece\u011fini\u201d bu yolla \u201cg\u00f6stermek i\u00e7in yeri e\u015feleyen\u201d \u00f6lm\u00fc\u015f bir kargay\u0131 g\u00f6mmek \u00fczere topra\u011f\u0131 bir kenara \u00e7eken \u201cbir karga g\u00f6nderdi.\u201d Y\u00fcce Allah burada \u201cceset\u201de (avret anlam\u0131na da gelen) \u201c\u0633\u0648\u0623\u0629\u201d demi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6lenin cesedi bir \u00e7e\u015fit avrettir. \u201cArt\u0131k pi\u015fmanl\u0131k duyanlardan olmu\u015ftu\u201d \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn masiyetlerin akibeti bu \u015fekilde pi\u015fmanl\u0131k ve h\u00fcsrand\u0131r."},{"id":980,"sura":5,"from_aya":32,"to_aya":32,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"32- \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 \u0130srailo\u011fullar\u0131na \u015f\u00f6yle yazd\u0131k: \u201cHer kim bir cana veya yery\u00fcz\u00fcndeki bir fesada kar\u015f\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n birini \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f gibi olur. Kim de birini ya\u015fat\u0131rsa b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 ya\u015fatm\u0131\u015f gibi olur.\u201d Andolsun peygamberlerimiz onlara apa\u00e7\u0131k belgelerle geldiler. Sonra i\u00e7lerinden bir\u00e7o\u011fu (b\u00fct\u00fcn) bunlardan sonra yine de yery\u00fcz\u00fcnde ta\u015fk\u0131nl\u0131k etmekteler. "},{"id":981,"sura":5,"from_aya":32,"to_aya":32,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"32. Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201c\u0130\u015fte bundan dolay\u0131\u201d Adem\u2019in iki o\u011flunun k\u0131ssalar\u0131nda anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere onlardan birinin karde\u015fini \u00f6ld\u00fcr\u00fcp kendinden sonrakiler i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrme yolunu a\u00e7mas\u0131, \u00f6ld\u00fcrmenin \u00e2k\u0131betinin d\u00fcnya ve \u00e2hirette \u00e7ok vahim ve b\u00fcy\u00fck bir zarar olmas\u0131 nedeniyle \u201c\u0130srailo\u011fullar\u0131na\u201d kendilerine semavi Kitap indirilmi\u015f olan bu kavme \u201c\u015f\u00f6yle yazd\u0131k: Her kim bir cana veya yery\u00fcz\u00fcndeki bir fesada kar\u015f\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n\u201d yani haks\u0131z yere \u201cbirini \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f gibi olur.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc onun bu \u015fekilde davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayabilecek ve ancak hakl\u0131 olarak \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyabilecek herhangi bir gerek\u00e7esi bulunmamaktad\u0131r. B\u00f6yle bir kimsenin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeyi hak etmemi\u015f bir can\u0131 \u00f6ld\u00fcrme c\u00fcretk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi, onun \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kimse ile ba\u015fkalar\u0131 aras\u0131nda bir fark g\u00f6rmedi\u011fini (herkesi \u00f6ld\u00fcrebilece\u011fini) ortaya koymaktad\u0131r. Yine onun bu \u00f6ld\u00fcrmesinin tek sebebinin de k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc emreden nefsine uymas\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile b\u00f6yle bir kimseyi \u00f6ld\u00fcrme c\u00fcretk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi gibidir.\nDi\u011fer taraftan bir kimse de \u201cbirini ya\u015fat\u0131rsa\u201d yani nefsi kendisine onu \u00f6l\u00fcrmeyi telkin etmekle birlikte \u00f6ld\u00fcrmeyip hayatta kalmas\u0131na vesile olur, Allah korkusu onu \u00f6ld\u00fcrmekten al\u0131koyarsa bu kimse de \u201cb\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 ya\u015fatm\u0131\u015f gibi olur.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc onun sahip oldu\u011fu Allah korkusu, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeyi hak etmemi\u015f bir kimseyi \u00f6ld\u00fcrmesine engel te\u015fkil eder.\n\u00c2yet-i kerime \u00f6ld\u00fcrmenin iki sebepten birisi ile caiz olabilece\u011fine delildir: Ya bir kimse kasten ve haks\u0131z yere bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in -ki e\u011fer m\u00fckellef ve makt\u00fcle denk olursa, makt\u00fcl\u00fcn babas\u0131 da de\u011filse- onun \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi hel\u00e2l olur yahut da yery\u00fcz\u00fcnde insanlar\u0131n dinlerini, bedenlerini, mallar\u0131n\u0131 ifsad etmek sureti ile fesat \u00e7\u0131kartan bir kimse olursa onun \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi de caizdir. Mesela m\u00fcrted k\u00e2firler, muharip kafirler, \u00f6ld\u00fcrmekten ba\u015fka bir yolla k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri \u00f6nlenemeyen bid\u2019at davet\u00e7ileri vb. gibi. \u0130nsanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek yahut da mallar\u0131n\u0131 almak kast\u0131 ile \u00fczerlerine sald\u0131ran yol kesiciler, e\u015fk\u0131ya ve benzerleri de bu kabildendir.\n\u201cAndolsun peygamberlerimiz onlara\u201d hi\u00e7bir kimsenin kar\u015f\u0131 delil getirmeye imk\u00e2n bulamayaca\u011f\u0131 \u201capa\u00e7\u0131k belgelerle geldiler. Sonra i\u00e7lerinden\u201d insanlardan \u201cbir\u00e7o\u011fu (b\u00fct\u00fcn) bunlardan sonra\u201d yery\u00fcz\u00fcnde dosdo\u011fru y\u00fcr\u00fcmeyi gerektiren ve kar\u015f\u0131 delil ileri s\u00fcrme imk\u00e2n\u0131 b\u0131rakmayan bu a\u00e7\u0131klamalardan sonra \u201cyery\u00fcz\u00fcnde\u201d masiyetler i\u015flemek ve bu apa\u00e7\u0131k belge ve delilleri getiren peygamberlere ayk\u0131r\u0131 davranmak sureti ile \u201cta\u015fk\u0131nl\u0131k etmekteler.\u201d "},{"id":982,"sura":5,"from_aya":33,"to_aya":34,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"33- Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fcne kar\u015f\u0131 sava\u015fan ve yery\u00fcz\u00fcnde fesada \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n cezas\u0131, ancak \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri veya as\u0131lmalar\u0131 yahut ellerinin ve ayaklar\u0131n\u0131n \u00e7aprazlama kesilmesi ya da yer(lerin)den s\u00fcr\u00fclmeleridir. Bu onlar i\u00e7in d\u00fcnyada bir zillettir. \u00c2hirette ise onlara b\u00fcy\u00fck bir azap vard\u0131r.\n34- Ancak elinize ge\u00e7irmezden \u00f6nce tevbe edenler m\u00fcstesnad\u0131r. Bilin ki Allah \u011eaf\u00fbrdur, Rah\u00eemdir."},{"id":983,"sura":5,"from_aya":33,"to_aya":33,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"33. \u201cAllah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fcne kar\u015f\u0131 sava\u015fan\u201d; Bunlar Allah Rasul\u00fc\u2019ne kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmanl\u0131k g\u00f6steren, yery\u00fcz\u00fcnde k\u00fcf\u00fcr, haks\u0131z yere \u00f6ld\u00fcrme, mallar\u0131 alma ve yollarda korku salma sureti ile fesad \u00e7\u0131kartan kimselerdir. Me\u015fhur olan g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re bu \u00e2yet-i kerime kasaba ve \u00e7\u00f6llerde insanlar\u0131n \u00f6nlerini kesip mallar\u0131n\u0131 gasbeden, onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcren ve onlar\u0131 korkutan yol kesiciler (e\u015fk\u0131ya) hakk\u0131ndad\u0131r ki insanlar, bu yol kesicilerin bulunduklar\u0131 yollar\u0131 izlemekten ka\u00e7\u0131n\u0131rlar ve b\u00f6ylece bu yollar i\u015flemez hale gelir. \u0130\u015fte Y\u00fcce Allah had uygulanmas\u0131 esnas\u0131nda b\u00f6ylelerinin cezas\u0131n\u0131n, s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en hususlardan birisi oldu\u011funu haber vermektedir. \nM\u00fcfessirler bu cezalar konusunda ihtilaf etmi\u015flerdir: Bunlardan birisini se\u00e7mede muhayyerlik var m\u0131d\u0131r ve y\u00f6netici ya da naibi her bir yol kesici hakk\u0131nda zikredilen cezalardan maslahata uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc uygulayabilir mi? Ki ayetin zahirinden anla\u015f\u0131lan b\u00f6yle olaca\u011f\u0131d\u0131r. Yoksa cezalar\u0131, i\u015fledikleri su\u00e7lara g\u00f6re mi olacakt\u0131r; zira i\u015fledikleri her bir su\u00e7 i\u00e7in adaletli bir kar\u015f\u0131l\u0131k vard\u0131r ki ayetteki hikmet buna delalet etmektedir ve Allah\u2019\u0131n hikmetine uygun olan da budur. \u015e\u00f6yle ki e\u011fer hem cana k\u0131yar hem de mala el koyarlarsa \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri ve as\u0131lmalar\u0131 gerekir. T\u00e2 ki te\u015fhir edilip rezil olsunlar ve ba\u015fkalar\u0131 da ibret alarak bu i\u015ften vazge\u00e7sin. E\u011fer sadece adam \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, ama mal almam\u0131\u015f iseler yaln\u0131zca \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri kesinlik kazan\u0131r. E\u011fer mal al\u0131p kimseyi \u00f6ld\u00fcrmemi\u015f iseler \u00e7aprazlama olarak el ve ayaklar\u0131n\u0131n kesilmesi gerekir ki bu durumda sa\u011f el ile sol ayaklar\u0131 kesilir. \u015e\u00e2yet insanlara korku salm\u0131\u015f olmakla birlikte kimseyi \u00f6ld\u00fcrmemi\u015f ve mal da almam\u0131\u015f iseler s\u00fcrg\u00fcn edilirler ve tevbe ettikleri a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar herhangi bir \u015fehirde bar\u0131nmalar\u0131na izin verilmez. \u0130bn Abbas rad\u0131yallahu anhuma\u2019n\u0131n da \u00f6nder ilim adamlar\u0131n\u0131n bir \u00e7o\u011funun da -teferruata dair hususlardaki farkl\u0131l\u0131k ile birlikte- kanaati budur.\n\u201cBu\u201d ibretli ceza \u201conlar i\u00e7in d\u00fcnyada bir zillettir\u201d rezilliktir ve utan\u00e7 sebebidir. \u201c\u00c2hirette ise onlara b\u00fcy\u00fck bir azap vard\u0131r.\u201d \u0130\u015fte bu, yol kesicili\u011fin d\u00fcnyada horlan\u0131p rezil olmaya \u00e2hirette de azap g\u00f6rmeye sebep te\u015fkil eden en b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlardan oldu\u011funun delili olup bu i\u015fi yapan\u0131n, Allah\u2019a ve Ras\u00fbl\u00fcne kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mak oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \nB\u00f6yle bir su\u00e7un b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bu oldu\u011funa g\u00f6re yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn bu bozgunculardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, yollarda yolcular\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmemesi, mallar\u0131n\u0131n al\u0131nmamas\u0131 ve gidip gelenlerin korkutulmamas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131n\u0131p emniyetin sa\u011flanmas\u0131 en b\u00fcy\u00fck iyiliklerden ve en \u00fcst\u00fcn itaatlerden oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yine bu, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc \u0131slah etmek demekti, zira z\u0131dd\u0131, yery\u00fcz\u00fcnde fesad \u00e7\u0131karmakt\u0131r."},{"id":984,"sura":5,"from_aya":34,"to_aya":34,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"34. \u201cAncak elinize ge\u00e7irmezden \u00f6nce\u201d bu sava\u015f a\u00e7anlardan \u201ctevbe edenler m\u00fcstesnad\u0131r. Bilin ki Allah \u011eaf\u00fbrdur, Rah\u00eemdir.\u201d Yani Allah b\u00f6yle birisinden \u00f6ld\u00fcr\u00fclmek, as\u0131lmak, elinin ve aya\u011f\u0131n\u0131n \u00e7aprazlama kesilmesi, s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilme gibi kendi hakk\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Ayn\u0131 \u015fekilde yol kesicinin \u00f6nce k\u00e2fir iken sonra \u0130sl\u00e2m\u2019a girmesi \u00fczerindeki kul hakk\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. E\u011fer yol kesen ki\u015fi m\u00fcsl\u00fcman ise \u00fczerindeki \u00f6ld\u00fcrme ve mal alma \u015feklindeki kul haklar\u0131 d\u00fc\u015fmez.\n\u00c2yetin mefhumu, yol kesenin ele ge\u00e7irilmesinden sonra tevbe etmesinin, hi\u00e7bir cezas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmeyece\u011fine delildir. Buradaki hikmet a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r, (yani tevbesinin samimi olmas\u0131 zay\u0131f bir ihtimaldir). Tevbenin, yol kesenin ele ge\u00e7irilmesinden \u00f6nce olmas\u0131 halinde bu, ona yol kesenlere uygulanan haddin uygulanmas\u0131na engel te\u015fkil etti\u011fine g\u00f6re di\u011fer g\u00fcnahlarda ki\u015fi, ele ge\u00e7irilmeden \u00f6nce vazge\u00e7ip tevbe ederse, hakk\u0131nda s\u00f6z konusu olan hadlerin ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 \u00f6ncelikle s\u00f6z konusu olur."},{"id":985,"sura":5,"from_aya":35,"to_aya":35,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"35- Ey iman edenler! Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n, O\u2019na vesile aray\u0131n ve O\u2019nun yolunda cihad edin ki kutulu\u015fa eresiniz."},{"id":986,"sura":5,"from_aya":35,"to_aya":35,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"35. Bu, Allah\u2019tan m\u00fc\u2019min kullar\u0131na, imanlar\u0131n\u0131n gereklerinden olan Allah\u2019tan korkup sak\u0131nmaya, gazab\u0131na ve \u00f6fkesine u\u011framaktan ka\u00e7\u0131nmaya dair bir emirdir. Bunun i\u00e7in kulun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, g\u00fcc\u00fc ve imkanlar\u0131 yetti\u011fince t\u00fcm gayretini harcamas\u0131, Allah\u2019\u0131 \u00f6fkelendiren kalbin, dilin ve di\u011fer azalar\u0131n zahiri ve bat\u0131ni masiyetlerinden uzakla\u015fmas\u0131 gerekir. Bunlar\u0131 terk edebilmek i\u00e7in de Allah\u2019tan yard\u0131m dilemelidir. Ta ki O\u2019nun gazab\u0131ndan ve azab\u0131ndan kurtulabilsin.\n\u201cOna vesile\u201d yani O\u2019na yak\u0131nla\u015fmak, O\u2019nun nezdinde makbul bir kimse olmak ve O\u2019nun sevgisini kazanmak i\u00e7in yol \u201caray\u0131n.\u201d Bu da Allah i\u00e7in sevmek, Allah yolunda sevmek, korku, \u00fcmit, kalbi y\u00f6neli\u015f, tevekk\u00fcl gibi kalbe ait farzlar\u0131, zek\u00e2t ve hac gibi bedeni farzlar\u0131; namaz, Kur\u2019\u00e2n okuma ve zikir gibi hem kalbi hem bedeni farzlar\u0131; insanlara mal, ilim, mevki ve beden ile \u00e7e\u015fitli t\u00fcrlerde iyilikte bulunma ve Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na nasihat etme (samimi olarak iyiliklerini istemek) gibi amelleri yapmakla olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn bu ameller, Allah\u2019a yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 amellerdir. Kul bu amellerle Allah\u2019a yak\u0131nla\u015fmaya devam ederse sonunda Allah onu sever. Allah onu sevdi mi bu sefer onun kendisi ile i\u015fitti\u011fi kula\u011f\u0131, kendisi ile g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6z\u00fc, kendisi ile tuttu\u011fu eli, kendisi ile y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc aya\u011f\u0131 olur ve Allah, onun duas\u0131n\u0131 kabul eder.\nDaha sonra Allah teb\u00e2reke ve te\u00e2l\u00e2 kendisine yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir ibadet olan kendi yolunda cihad etmeyi \u00f6zellikle s\u00f6z konusu etmektedir. Cihad: K\u00e2firlerle sava\u015fmak i\u00e7in ki\u015finin mal\u0131yla, can\u0131yla, g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle, diliyle, Allah\u2019\u0131n dininin zafere ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7 yetirebildi\u011fi her \u015feyi ile bu u\u011furda b\u00fct\u00fcn gayretini ortaya koymas\u0131 demektir. Bu t\u00fcr bir ibadet itaatlerin en \u00fcst\u00fcn\u00fc ve Allah\u2019a yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ibadetlerin en faziletlisidir. Bu ibadeti gere\u011fi gibi yerine getiren bir kimse di\u011fer ibadetleri haydi haydi yerine getirir. \n\u201cki kurtulu\u015fa\/felaha eresiniz\u201d yani masiyetleri terk edip itaatleri i\u015fleyerek O\u2019ndan korkup sak\u0131n\u0131r, O\u2019nun r\u0131zas\u0131n\u0131 aramak sureti ile yolunda cihad ederek Allah\u2019a vesile arayacak olursan\u0131z, felaha erersiniz. Felah, istenip arzu edilenleri elde etme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 elde etmek ve korkulup istenmeyen her \u015feyden yana da emin olmakt\u0131r. Bunun ger\u00e7ek mahiyeti ise ebedi mutluluk ve s\u00fcrekli nimetler i\u00e7erisinde bulunmakt\u0131r. "},{"id":987,"sura":5,"from_aya":36,"to_aya":37,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"36- Yery\u00fcz\u00fcnde ne varsa hepsi, hatta bir o kadar\u0131 daha kafirlerin olsa ve onlar da k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fcn azab\u0131ndan kurtulmak i\u00e7in onu fidye olarak verseler bu, onlardan kabul olunmaz. Onlar i\u00e7in \u00e7ok ac\u0131 bir azap vard\u0131r.\n37- Ate\u015ften \u00e7\u0131kmak isterler. Ama oradan \u00e7\u0131kacak de\u011fillerdir. Onlar i\u00e7in s\u00fcrekli bir azap vard\u0131r. "},{"id":988,"sura":5,"from_aya":36,"to_aya":37,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"36-37. Y\u00fcce Allah K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde k\u00e2firlerin durumlar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a feci olaca\u011f\u0131n\u0131 ve onlar i\u00e7in \u00e7ok \u015fiddetli bir azap bulundu\u011funu haber vermektedir. \u015eayet O\u2019nun azab\u0131ndan kurtulmak i\u00e7in yery\u00fcz\u00fc dolusu alt\u0131n\u0131 ve bir o kadar\u0131n\u0131 daha feda edecek olsalar dahi bunun onlardan kabul olunmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve onlara hi\u00e7bir fayda sa\u011flamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc fidye verecek yer art\u0131k ge\u00e7mi\u015ftir. Geriye yaln\u0131zca ebediyyen i\u00e7inden \u00e7\u0131kamayacaklar\u0131, aksine sonsuza dek i\u00e7inde kalmaya devam edecekleri s\u00fcrekli ve can yak\u0131c\u0131 azaptan ba\u015fka bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131r. "},{"id":989,"sura":5,"from_aya":38,"to_aya":40,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"38- H\u0131rs\u0131zl\u0131k eden erkekle h\u0131rs\u0131zl\u0131k eden kad\u0131n\u0131n ellerini, hem i\u015flediklerine bir kar\u015f\u0131l\u0131k hem de Allah taraf\u0131ndan ibret verici bir ceza olmak \u00fczere kesin. Allah Az\u00eezdir, Hak\u00eemdir.\n39- (Bununla birlikte) her kim zulmettikten sonra tevbe edip (halini) \u0131slah ederse Allah elbette tevbesini kabul eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah \u011eaf\u00fbrdur, Rah\u00eemdir.\n40- Bilmez misin ki g\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011fi Allah\u2019\u0131nd\u0131r? O, diledi\u011fine azap eder, diledi\u011fini de ba\u011f\u0131\u015flar. Allah her \u015feye g\u00fc\u00e7 yetirendir."},{"id":990,"sura":5,"from_aya":38,"to_aya":38,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"38. H\u0131rs\u0131z (\u0627\u0644\u0633\u0627\u0631\u0642); ba\u015fkas\u0131n\u0131n el s\u00fcr\u00fclmemesi gereken mal\u0131n\u0131, onun r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n gizlice alan kimseye denir. H\u0131rs\u0131zl\u0131k b\u00f6yle a\u011f\u0131r bir cezay\u0131 gerektirdi\u011fi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlardand\u0131r. S\u00f6z konusu a\u011f\u0131r ceza ise -sahabeden baz\u0131lar\u0131n\u0131n k\u0131raatinde de oldu\u011fu gibi- sa\u011f elinin kesilmesidir. Mutlak olarak \u201cel\u201d zikredildi\u011fi vakit onun s\u0131n\u0131r\u0131 bilekten ba\u015flar. Buna g\u00f6re h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapan bir kimsenin eli bilekten kesilir ve damarlar\u0131n t\u0131kan\u0131p kan\u0131n durmas\u0131 i\u00e7in zeytinya\u011f\u0131nda da\u011flan\u0131r. Ancak s\u00fcnnet, bu \u00e2yetin umumi ifadesini bir ka\u00e7 y\u00f6nden kay\u0131tlam\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu kay\u0131tlardan birisi h\u0131rz; yani mal\u0131n muhafaza alt\u0131nda olmas\u0131d\u0131r. H\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n cezay\u0131 gerektirmesi i\u00e7in mal\u0131n, mutlaka muhafaza edilen bir yerden al\u0131nmas\u0131 gerekir. Her mal\u0131n muhafazas\u0131 da \u00e2deten kendisine uygun olan korunma \u015feklidir. Koruma alt\u0131nda olmayan bir yerden \u00e7alan kimsenin eli kesilmez. Di\u011fer bir kay\u0131t ise \u00e7al\u0131nan mal\u0131n nisab miktar\u0131n\u0131 bulmas\u0131 gerekir ki bu da ya \u00e7eyrek dinar yahut \u00fc\u00e7 dirhem veya bunlardan herhangi birisine e\u015fit olan bir k\u0131ymettir. Bundan daha a\u015fa\u011f\u0131 de\u011ferde bir \u015fey \u00e7alacak olursa elin kesilmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir.\nBu hususlar, \u201ch\u0131rs\u0131zl\u0131k (\u0627\u0644\u0633\u0631\u0642\u0629)\u201d kelimesinden ve onun anlam\u0131ndan da \u00e7\u0131kart\u0131labilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kelime, kendisine kar\u015f\u0131 korunulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir \u015fekilde herhangi bir \u015feyi almak demektir. Bu da mal\u0131n koruma alt\u0131nda olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. E\u011fer mal koruma alt\u0131nda de\u011filse bu, \u015fer\u2019an bir h\u0131rs\u0131zl\u0131k olmaz. Yine hikmetin bir gere\u011fi olarak elin, olduk\u00e7a basit ve de\u011fersiz bir\u015fey dolay\u0131s\u0131 ile kesilmemesi gerekir. Belli bir miktar\u0131n tesbiti ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fey oldu\u011funa g\u00f6re \u015fer\u2019\u00ee olarak s\u00fcnnette varid olan mikar, Kitab\u0131n umumi h\u00fckm\u00fcn\u00fc tahsis edici olmaktad\u0131r.\nH\u0131rs\u0131zl\u0131kta elin kesilmesinin hikmeti; bu yolla mallar\u0131n korunmas\u0131, bu konuda gereken ihtiyati tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 ve bizzat cin\u00e2yeti i\u015fleyen organ\u0131n kesilmesidir. E\u011fer tekrar ayn\u0131 fiili i\u015fleyecek olursa bu sefer sol aya\u011f\u0131 kesilir. Bir daha h\u0131rs\u0131zl\u0131k yaparsa; sol elinin bir daha yaparsa sa\u011f aya\u011f\u0131n\u0131n kesilece\u011fi s\u00f6ylendi\u011fi gibi \u00f6l\u00fcnceye kadar hapsedilece\u011fi de s\u00f6ylenmi\u015ftir.\nY\u00fcce Allah\u2019\u0131n \u201chem i\u015flediklerine bir kar\u015f\u0131l\u0131k\u201d buyru\u011fu \u015fu demektir: Bu \u015fekildeki el kesme, h\u0131rs\u0131z\u0131n ba\u015fkalar\u0131na ait olan mal\u0131 \u00e7almas\u0131n\u0131n bir cezas\u0131d\u0131r; \u201chem de Allah taraf\u0131ndan ibret verici bir ceza\u201d yani h\u0131rs\u0131zlar, h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapt\u0131klar\u0131 vakit ellerinin kesilece\u011fini bilecek olurlarsa bu i\u015ften vazge\u00e7erler; b\u00f6ylelikle bu, hem h\u0131rs\u0131z i\u00e7in hem ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in ibretlik ve cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir ceza olmu\u015f olur. \u201cAllah Az\u00eezdir, Hakimdir\u201d Yani O izzeti ve hikmeti ile h\u0131rs\u0131z\u0131n elinin kesilmesine h\u00fckmetmi\u015ftir."},{"id":991,"sura":5,"from_aya":39,"to_aya":39,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"39. \u201c(Bununla birlikte) her kim zulmettikten sonra tevbe edip (halini) \u0131slah ederse Allah elbette tevbesini kabul eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah \u011eaf\u00fbrdur, Rah\u00eemdir.\u201d Tevbe edip de g\u00fcnahlar\u0131 terk eden, amellerini ve kusurlar\u0131n\u0131 \u0131slah edip d\u00fczelten kimseye ma\u011ffiret eder."},{"id":992,"sura":5,"from_aya":40,"to_aya":40,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"40. \u201cBilmez misin ki g\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011fi Allah\u2019\u0131nd\u0131r?\u201d \u015e\u00fcphesiz g\u00f6klerin ve yerin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 Allah\u2019\u0131nd\u0131r. Allah bunlarda kaderiyle, \u015feriat\u0131yla, ma\u011ffiret ve cezas\u0131yla diledi\u011fi \u015fekilde tasarrufta bulunur. B\u00fct\u00fcn bu tasarruflar\u0131 hikmetinin, geni\u015f rahmetinin ve ma\u011ffiretinin bir gere\u011fidir."},{"id":993,"sura":5,"from_aya":41,"to_aya":44,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"41- Ey Ras\u00fbl! Kalpleri iman etmedi\u011fi halde a\u011f\u0131zlar\u0131yla \u201c\u0130man ettik\u201d diyenlerden ve yahudilerden k\u00fcf\u00fcrde yar\u0131\u015fanlar seni \u00fczmesin. Onlar durmadan yalana kulak verir ve sana gelmeyen bir toplulu\u011fu dinlerler. Yerli yerinde s\u00f6ylenen kelimeleri sonradan tahrif ederler de: \u201cE\u011fer size \u015fu verilirse al\u0131n, \u015f\u00e2yet o verilmezse sak\u0131n\u0131n\u201d derler. Allah\u2019\u0131n fitneye d\u00fc\u015f\u00fcrmek istedi\u011fi kimse i\u00e7in sen Allah\u2019a kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir \u015fey yapamazs\u0131n. Onlar Allah\u2019\u0131n kalplerini temizlemek istemedi\u011fi kimselerdir. D\u00fcnyada onlar i\u00e7in bir zillet, \u00e2hirette de b\u00fcy\u00fck bir azap vard\u0131r.\n42- Onlar hep yalana kulak veren ve durmadan haram yiyen kimselerdir. Art\u0131k sana gelirlerse ister aralar\u0131nda h\u00fckmet ister onlardan y\u00fcz \u00e7evir. E\u011fer onlardan y\u00fcz \u00e7evirirsen sana hi\u00e7bir zarar veremezler. E\u011fer h\u00fckmedersen de aralar\u0131nda adaletle h\u00fckmet. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah adaletli olanlar\u0131 sever. \n43- \u0130\u00e7inde Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fc bulunan Tevrat yanlar\u0131nda iken nas\u0131l olur da seni hakem yaparlar, sonra da (h\u00fckm\u00fcnden) y\u00fcz \u00e7evirirler?! Onlar iman etmi\u015f kimseler de\u011fildirler.\n44- \u015e\u00fcphesiz biz Tevrat\u2019\u0131 indirdik ki onda bir hid\u00e2yet ve nur vard\u0131r. Teslim olmu\u015f olan nebiler yahudilere onunla h\u00fckmederlerdi, rabbaniler ve bilginler de -kendilerinden Allah\u2019\u0131n Kitab\u0131n\u0131 korumalar\u0131 istendi\u011finden dolay\u0131- (onunla h\u00fckmederlerdi). Hepsi de onun \u00fczerine \u015fahiddiler. O halde insanlardan korkmay\u0131n, benden korkun. Benim \u00e2yetlerimi az bir pahaya satmay\u0131n. Kim Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmetmezse i\u015fte onlar k\u00e2firlerin t\u00e2 kendileridir."},{"id":994,"sura":5,"from_aya":41,"to_aya":41,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"41. \u201cEy Ras\u00fbl! Kalpleri iman etmedi\u011fi halde a\u011f\u0131zlar\u0131yla \u201c\u0130man ettik\u201d diyenlerden ve yahudilerden k\u00fcf\u00fcrde yar\u0131\u015fanlar seni \u00fczmesin.\u201d Ras\u00fblullah sallallahu aleyhi ve sellem insanlara olan a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc dolay\u0131s\u0131 ile iman etti\u011fini izhar ettikten sonra k\u00fcfre d\u00f6nen kimselerden dolay\u0131 \u00e7ok\u00e7a \u00fcz\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Allah ona bu gibi kimselere \u00fcz\u00fclmemesini emir buyurmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu gibi kimselerin varl\u0131klar\u0131 ile yokluklar\u0131 aras\u0131nda fark yoktur. Haz\u0131r bulunacak olsalar fayda vermezler, haz\u0131r olmasalar yokluklar\u0131 belli olmaz. Bundan dolay\u0131 Y\u00fcce Allah onlar i\u00e7in \u00fcz\u00fclmemeyi gerektiren sebebi a\u00e7\u0131klayarak \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cKalpleri iman etmedi\u011fi halde a\u011f\u0131zlar\u0131yla \u201c\u0130man ettik\u201d diyenlerden\u2026\u201d Zira kendilerine \u00fcz\u00fclmesi gereken kimseler, hem zahirleri hem de bat\u0131nlar\u0131 ile m\u00fc\u2019minlerden say\u0131lan kimselerdir. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n bu gibi kimseleri dinlerinden d\u00f6nd\u00fcrmesi ve onlar\u0131 irtidada s\u00fcr\u00fcklemesi ise s\u00f6z konusu de\u011fildir ve O bundan m\u00fcnezzehtir. \u00c7\u00fcnk\u00fc iman\u0131n ne\u015fvesi kalplere kar\u0131\u015ft\u0131 m\u0131 art\u0131k o imana sahip olan kimse, hi\u00e7bir \u015feyi ona denk tutmaz, iman\u0131n\u0131 hi\u00e7bir \u015feye de\u011fi\u015ftirmez.\n\u201cOnlar durmadan yalana kulak verir ve sana gelmeyen bir toplulu\u011fu dinlerler.\u201d Yani i\u015flerinin temeli yalan, sap\u0131kl\u0131k ve azg\u0131nl\u0131k olan ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 taklid eden, onlar\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na cevap veren kimselerdir. Bu kendilerine uyulan ba\u015fkanlar ise \u201csana gelmeyen\u201d kimselerdir. Aksine senden y\u00fcz \u00e7evirmi\u015fler ve sahip olduklar\u0131 bat\u0131ldan dolay\u0131 \u015f\u0131marm\u0131\u015flard\u0131r. Bu bat\u0131llar\u0131 ise \u015fudur: \u201cYerli yerinde s\u00f6ylenen kelimeleri sonradan tahrif ederler.\u201d Yani insanlar\u0131 sapt\u0131rmak ve hakk\u0131 bertaraf etmek amac\u0131yla laf\u0131zlara Allah\u2019\u0131n murad etmedi\u011fi anlamlar y\u00fcklerler. \u0130\u015fte bunlar dalalet davet\u00e7ilerine boyun e\u011fen, her t\u00fcrl\u00fc yalan\u0131 ortaya atan, ak\u0131llar\u0131 da idealleri de bulunmayan kimselerdir. O halde bunlar, sana uymayacak olurlarsa ald\u0131rma. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar son derece eksik kimselerdir. Eksik kimselere ise ne \u00f6nem verilir ne de ald\u0131r\u0131l\u0131r.\n\u201cE\u011fer size \u015fu verilirse al\u0131n, \u015f\u00e2yet o verilmezse sak\u0131n\u0131n, derler.\u201d Senin yan\u0131na muhakeme olmak \u00fczere geldikleri vakit, s\u00f6yledikleri s\u00f6z i\u015fte budur. Onlar\u0131n hevaya uymaktan ba\u015fka bir maksatlar\u0131 yoktur. Birbirlerine: Muhammed size hevan\u0131za uygun olan bu h\u00fckm\u00fc verecek olursa onun h\u00fckm\u00fcn\u00fc kabul edin, e\u011fer size bu \u015fekilde h\u00fck\u00fcm vermeyecek olursa bu konuda ona t\u00e2b\u00ee olmaktan sak\u0131n\u0131n, derler. Bu ise bir fitnedir, nefislerin hevalar\u0131na tabi olmakt\u0131r. \u201cAllah\u2019\u0131n fitneye d\u00fc\u015f\u00fcrmek istedi\u011fi kimse i\u00e7in sen Allah\u2019a kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir \u015fey yapamazs\u0131n.\u201d buyru\u011fu, Allah\u2019\u0131n: \u201cMuhakkak ki sen sevdi\u011fini hid\u00e2yete erdiremezsin, fakat Allah diledi\u011fine hid\u00e2yet verir.\u201d (el-Kasas, 28\/56) buyru\u011funa benzemektedir.\n\u201cOnlar Allah\u2019\u0131n, kalplerini temizlemek istemedi\u011fi kimselerdir.\u201d \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bu yapt\u0131klar\u0131 da bundan dolay\u0131d\u0131r. Bu da \u015funa delildir: \u015eer\u2019\u00ee h\u00fckme ba\u015fvurmaktan kast\u0131, hevas\u0131na t\u00e2b\u00ee olmak olan ve lehine h\u00fck\u00fcm verildi\u011fi takdirde raz\u0131 olup lehine h\u00fck\u00fcm verilmeyecek olursa raz\u0131 olmayan kimsenin bu tutumu, kalbinin temiz olmay\u0131\u015f\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r. Di\u011fer taraftan \u015feriat\u0131n h\u00fckm\u00fcne \u00e7a\u011f\u0131ran ve onun h\u00fckm\u00fcne ba\u015fvuran, bu h\u00fck\u00fcm istek ve arzusuna uysun yahut uymas\u0131n ona raz\u0131 olan kimsenin bu tutumu da kalbinin temizli\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r. Yine bu buyruk, kalbin temizli\u011finin her t\u00fcrl\u00fc hayra vesile oldu\u011funa, do\u011fru olan her bir s\u00f6z\u00fc ve do\u011fru olan her bir ameli i\u015flemeye g\u00f6t\u00fcren en b\u00fcy\u00fck sebep oldu\u011funa delildir.\n\u201cD\u00fcnyada onlar i\u00e7in zillet\u201d rezillik ve r\u00fcsvayl\u0131k vard\u0131r. \u201c\u00c2hirette de b\u00fcy\u00fck bir azap vard\u0131r.\u201d O da cehennem azab\u0131 ile Cabbar olan Allah\u2019\u0131n gazab\u0131d\u0131r."},{"id":995,"sura":5,"from_aya":42,"to_aya":42,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"42. \u201cOnlar hep yalana kulak veren\u201d buyru\u011fundaki \u201ckulak verme, dinleme\u201dden kas\u0131t s\u00f6yleneni kabul ederek dinlemektir. Yani onlar dinlerinin ve ak\u0131llar\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc kendilerini yalan s\u00f6ze \u00e7a\u011f\u0131ranlar\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 kabul edip dinlerler. \u201cDurmadan haram yiyen kimselerdir\u201d Kendi ayak tak\u0131mlar\u0131ndan ve ileri gelenlerinden bildiklerine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak haks\u0131z yere alm\u0131\u015f olduklar\u0131 haram mallar\u0131 yerler. Onlar b\u00f6ylelikle hem yalana uymay\u0131 hem de haram yemeyi bir arada i\u015fleyen kimselerdir.\n\u201cArt\u0131k sana gelirlerse ister aralar\u0131nda h\u00fckmet ister onlardan y\u00fcz \u00e7evir.\u201d Bu hususta sen muhayyersin. Bu buyruk neshedilmi\u015f de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir kesimin onun h\u00fckm\u00fcne ba\u015fvurmas\u0131 halinde o, aralar\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek yahut da aralar\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermekten y\u00fcz \u00e7evirmekten herhangi birisini yapmakta muhayyerdir. Bunun sebebi ise onlar\u0131n \u015fer\u2019\u00ee h\u00fckme ba\u015fvurmakla sadece h\u00fckm\u00fcn hevalar\u0131na uygun olup olmamas\u0131na \u00f6ncelik vermeleridir. Buna g\u00f6re bir fetva soran yahut da bir alimin h\u00fckm\u00fcne ba\u015fvuran herhangi bir kimsenin halinden e\u011fer aleyhine h\u00fck\u00fcm verecek olursa raz\u0131 olmayaca\u011f\u0131 ve h\u00fckm\u00fc kabul etmeyece\u011fi bilinirse bu durumda ne h\u00fck\u00fcm vermek ne de sorular\u0131n\u0131n fetvas\u0131n\u0131 vermek gerekmez. E\u011fer b\u00f6yleleri aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm verilecek olursa da adaletle h\u00fckmetmek gerekir. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131: \u201cE\u011fer onlardan y\u00fcz \u00e7evirirsen sana hi\u00e7bir zarar veremezler. E\u011fer h\u00fckmedersen, aralar\u0131nda adaletle h\u00fckmet. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah adaletli olanlar\u0131 sever.\u201d buyrulmaktad\u0131r. Haklar\u0131nda h\u00fck\u00fcm verilenler, zalim ve d\u00fc\u015fman olsalar dahi bu \u015fekilde h\u00fck\u00fcm vermek gerekir. Bu durum, aralar\u0131nda adaletle h\u00fck\u00fcm vermeye engel te\u015fkil etmemelidir. B\u00f6ylelikle insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermekte adaleti elden b\u0131rakmaman\u0131n fazileti ve Allah\u2019\u0131n bunu sevdi\u011fi de a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r."},{"id":996,"sura":5,"from_aya":43,"to_aya":43,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"43. Daha sonra Y\u00fcce Allah, onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131n hayret edilecek bir i\u015f oldu\u011funu \u015f\u00f6yle beyan etmektedir: \u201c\u0130\u00e7inde Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fc bulunan Tevrat yanlar\u0131nda iken nas\u0131l olur da seni hakem yaparlar, sonra da (h\u00fckm\u00fcnden) y\u00fcz \u00e7evirirler?!\u201d Onlar e\u011fer iman\u0131n gerektirdi\u011fi amelde bulunan m\u00fc\u2019min kimseler olsalard\u0131 ellerinde bulunan Tevrat\u2019taki Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fcnden y\u00fcz \u00e7evirmezlerdi. Senin h\u00fckm\u00fcne ba\u015fvurmalar\u0131n\u0131n tek sebebi sende hevalar\u0131na uygun d\u00fc\u015fecek bir h\u00fck\u00fcm bulma umutlar\u0131d\u0131r. Sen aralar\u0131nda yine yanlar\u0131nda bulunan Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fcne uygun h\u00fck\u00fcm verince buna da raz\u0131 olmad\u0131lar. Aksine bundan y\u00fcz \u00e7evirdiler ve bunu da kabul etmediler. \u0130\u015fte b\u00f6yleleri hakk\u0131nda Y\u00fcce Allah: \u201cOnlar\u201d bu \u015fekilde hareket edenler, \u201ciman etmi\u015f kimseler de\u011fillerdir.\u201d Yani bu, m\u00fc\u2019minlerin yapaca\u011f\u0131 bir i\u015f de\u011fildir, onlar da imana lay\u0131k kimseler de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar kendi hevalar\u0131n\u0131 il\u00e2h edindiler ve iman\u0131n gerektirdi\u011fi h\u00fck\u00fcmleri kendi hevalar\u0131na uydurdular."},{"id":997,"sura":5,"from_aya":44,"to_aya":44,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"44. \u201c\u015e\u00fcphesiz biz Tevrat\u2019\u0131\u201d \u0130mran o\u011flu M\u00fbs\u00e2 aleyhisselam\u2019a \u201cindirdik ki onda\u201d imana ve hakka g\u00f6t\u00fcren, sap\u0131kl\u0131ktan koruyan \u201cbir hid\u00e2yet\u201d ve cahilli\u011fin, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, \u015f\u00fcphelerin, teredd\u00fctlerin ve arzular\u0131n karanl\u0131klar\u0131nda kendisi ile ayd\u0131nlan\u0131lan \u201cnur vard\u0131r.\u201d Nitekim Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cAndolsun ki biz M\u00fbs\u00e2 ile H\u00e2r\u00fbn\u2019a Furkan\u2019\u0131 takv\u00e2 sahiplerine bir \u0131\u015f\u0131k ve bir zikir olmak \u00fczere verdik\u201d (el-Enbiya, 21\/48)\nAllah\u2019a \u201cteslim olmu\u015f\u201d ve onun emirlerine boyun e\u011ferek itaat etmi\u015f \u201colan nebiler onunla yahudilere h\u00fckmederlerdi.\u201d Dava ve fetvalarda onunla h\u00fck\u00fcm verirlerdi. Peygamberlerin Allah\u2019a teslim olu\u015flar\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n teslimiyetine g\u00f6re daha ileridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Allah\u2019\u0131n kullar\u0131n\u0131n se\u00e7kinleridir. Bu \u015ferefli nebiler ve bu \u00fcst\u00fcn \u00f6nderler, Tevrat\u2019a uyup onu \u00f6nder edindiklerine, Tevrat\u2019\u0131n ard\u0131ndan gittiklerine g\u00f6re \u015fu s\u0131radan yahudilerin ona uymalar\u0131n\u0131 engelleyen nedir? Onlar\u0131n Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e iman etmek \u015feklinde Tevrat\u2019ta yer alan \u015ferefli h\u00fckm\u00fc bir kenara atmalar\u0131na sebep nedir? Oysa buna inanmaks\u0131z\u0131n zahir olsun, bat\u0131n olsun hi\u00e7bir amel kabul edilmez. Bunu yaparken uyduklar\u0131 bir \u00f6nderleri var m\u0131? Evet, onlar\u0131n \u00f6nderleri, i\u015fleri g\u00fc\u00e7leri tahrif etmek olan, insanlar aras\u0131ndaki \u00f6nderlik ve mevkilerini ayakta tutmak isteyen, hakk\u0131 gizlemek, bat\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak sureti ile mal yiyip duran ve ate\u015fe davet eden o sap\u0131k alimlerdir.\n\u201cRabbaniler ve bilginler de\u201d yani dinin \u00f6nderleri olan Rabbaniler de ayn\u0131 \u015fekilde yahudilere Tevrat gere\u011fince h\u00fck\u00fcm verirlerdi. Rabbanilerden kas\u0131t, insanlara kar\u015f\u0131 \u015fefkatle ve peygamberlerin tutumunu tak\u0131narak onlar\u0131 en g\u00fczel \u015fekilde terbiye eden, e\u011fiten, ilimleri ile amil muallimlerdir. \u201cBilginler\u201d ise s\u00f6zlerine uyulan, tesirleri a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclen, \u00fcmmetleri aras\u0131nda do\u011fruluklar\u0131 ile tan\u0131nan alim kimseler demektir.\nOnlar\u0131n verdikleri hakka uygun bu h\u00fck\u00fcmlerin sebebi \u201cAllah\u2019\u0131n Kitab\u0131n\u0131 korumalar\u0131 istendi\u011finden...\u201d dolay\u0131d\u0131r. Hem de \u201chepsi de onun \u00fczerine \u015fahidiler.\u201d Yani Allah, onlardan Kitab\u2019\u0131n\u0131 korumalar\u0131n\u0131 istedi\u011finden, onlar\u0131 bu Kitab\u2019\u0131n sorumlular\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 b\u00f6yle h\u00fckmediyorlard\u0131. Kitap onlar\u0131n yan\u0131nda bir emanetti. Bu Kitab\u2019\u0131 fazlal\u0131klara, eksiltmeye, h\u00fck\u00fcmlerinin gizlenmesine kar\u015f\u0131 korumay\u0131 onlara farz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bilmeyenlere onu \u00f6\u011fretmelerini istemi\u015fti. Onlar da bu Kitab\u2019\u0131n \u00fczerinde \u015fahit kimseler idiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kitap hususunda ve insanlar\u0131n hakk\u0131nda \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015ft\u00fckleri meselelerde onlara ba\u015fvuruluyordu. \nY\u00fcce Allah cahillere y\u00fcklemedi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ilim ehline y\u00fcklemi\u015ftir. \u00d6yleyse ilim ehlinin kendilerine y\u00fckletilen bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin gere\u011fini yerine getirmeleri, tembelli\u011fe ve atalete meylederek cahillere uymamalar\u0131 gerekir. Zikir, namaz, zek\u00e2t, hac, oru\u00e7 gibi ilim ehli olmayan kimselerin de yerine getirdikleri takdirde kurtulabilecekleri ve esenli\u011fe kavu\u015fabilecekleri, faydas\u0131 ki\u015fiyi a\u015fmayan salt ibadetlerle yetinmemeleri gerekir. \u0130lim ehlinden insanlara ilim \u00f6\u011fretmeleri, onlar\u0131n gerek duyacaklar\u0131 dini hususlara -\u00f6zellikle de \u00e7ok\u00e7a g\u00f6r\u00fclen usule dair meselelere- dikkatlerini \u00e7ekmeleri istendi\u011fi gibi bu hususta insanlardan korkmay\u0131p yaln\u0131zca Rablerinden korkmalar\u0131 da istenmi\u015ftir. Bundan dolay\u0131 Allah: \u201cO halde insanlardan korkmay\u0131n, benden korkun. Benim \u00e2yetlerimi az bir pahaya satmay\u0131n.\u201d buyurmaktad\u0131r. Yani az\u0131c\u0131k d\u00fcnya faydas\u0131 u\u011fruna hakk\u0131 saklay\u0131p, bat\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmay\u0131n. Bu gibi afetlerden ilim adam\u0131 kendisini kurtarabilirse bu, il\u00e2hi tevfikin bir neticesidir. \u0130lim adam\u0131n\u0131n mutlulu\u011fu, b\u00fct\u00fcn gayretini ilim \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmekte harcamas\u0131nda, Allah\u2019\u0131n kendisine tevdi edip korumas\u0131n\u0131 istedi\u011finin ve buna \u015fahit tuttu\u011funun bilincinde olmas\u0131nda, Rabbinden gere\u011fi gibi korkmas\u0131ndad\u0131r. \u0130nsanlardan korkmak ve \u00e7ekinmek, yapmas\u0131 gereken \u015feyleri yerine getirmesini engellemez. Ayn\u0131 zamanda o, d\u00fcnyas\u0131n\u0131 dinine tercih etmez. \n\u00d6te yandan ilim adam\u0131n\u0131n bedbahtl\u0131\u011f\u0131n\u0131n al\u00e2meti, kendisine verilen emri yerine getirmeksizin tembelli\u011fe kendisini kapt\u0131rmas\u0131 ve kendisinden korumas\u0131 istenen \u015feylere ald\u0131r\u0131\u015f etmemesi, aksine onu ihmal ve emaneti zayi etmesidir. B\u00f6ylesi, d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131l\u0131k dinini satar, verdi\u011fi h\u00fck\u00fcmler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda r\u00fc\u015fvet al\u0131r, fetvalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k da mal al\u0131r. \u0130lmi ancak \u00fccret ve bir m\u00fck\u00e2fat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na \u00f6\u011fretir. B\u00f6yle birisine Allah b\u00fcy\u00fck bir l\u00fctufta bulunmu\u015f olmakla birlikte o, buna kar\u015f\u0131 nank\u00f6rl\u00fck etmi\u015f ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n mahrum k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir pay\u0131 da bedel olarak \u00f6demi\u015f olur. \nAllah\u2019\u0131m senden faydal\u0131 ilim, makbul amel niyaz ederiz. Bizi her t\u00fcrl\u00fc beladan esenli\u011fe kavu\u015fturman\u0131 ve aff\u0131n\u0131 ihsan etmeni dileriz, ey Ker\u00eem!\n\u201cKim Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi\u201d apa\u00e7\u0131k hak \u201cile h\u00fckmetmezse\u201d kendi bozuk maksatlar\u0131ndan herhangi bir maksada binaen bat\u0131l oldu\u011funu bildi\u011fi bir \u015feyle h\u00fck\u00fcm verirse \u201ci\u015fte onlar k\u00e2firlerin t\u00e2 kendileridir.\u201d Allah\u2019\u0131n indirdi\u011finden ba\u015fkas\u0131 ile h\u00fckmetmek k\u00e2firlerin i\u015flerindendir. Kimi zaman bu i\u015f, ki\u015fiyi dinden \u00e7\u0131kartan bir k\u00fcf\u00fcr olabilir. Bu ise b\u00f6yle bir h\u00fck\u00fcm vermenin hel\u00e2l ve caiz oldu\u011funa inan\u0131lmas\u0131 halinde s\u00f6z konusudur. Kimi zaman da ki\u015finin \u015fiddetli bir azab\u0131 hak etmesine sebep te\u015fkil eden b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlardan ve k\u00fcf\u00fcr amellerinden biri olur."},{"id":998,"sura":5,"from_aya":45,"to_aya":45,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"45- Biz o (Tevrat\u2019ta) onlara \u015funu yazd\u0131k: Cana can, g\u00f6ze g\u00f6z, buruna burun, kula\u011fa kulak, di\u015fe di\u015ftir; yaralamalar da birbirine k\u0131sas yap\u0131l\u0131r. Fakat kim onu sadaka olarak ba\u011f\u0131\u015flarsa bu, ona keffaret olur. Kim Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmetmezse i\u015fte onlar zalimlerin t\u00e2 kendileridirler."},{"id":999,"sura":5,"from_aya":45,"to_aya":45,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"45. Bu h\u00fck\u00fcmler, \u0130sl\u00e2m\u2019a teslim olmu\u015f peygamberlerin, Rabbanilerin ve bilginlerin, yahudilere gereklerince h\u00fck\u00fcm verdi\u011fi Tevrat\u2019ta yer alan h\u00fck\u00fcmler aras\u0131ndad\u0131r. Y\u00fcce Allah onlara kasten ve denk olmak \u015fart\u0131 ile bir kimse bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrecek olursa \u00f6ld\u00fcrenin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini, g\u00f6z kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6z\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131, kula\u011fa kar\u015f\u0131l\u0131k kula\u011f\u0131n kesilmesini, di\u015fe kar\u015f\u0131l\u0131k di\u015fin s\u00f6k\u00fclmesini emretmi\u015ftir. Bu h\u00fck\u00fcm, haks\u0131zl\u0131\u011fa ka\u00e7madan k\u0131sas yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan benzeri organlarda da s\u00f6z konusudur. \n\u201cYaralamalar da birbirine k\u0131sas yap\u0131l\u0131r.\u201d K\u0131sas yapmak, kasti olarak ba\u015fkas\u0131n\u0131 yaralayan kimseye yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin ayn\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 demektir. Buna g\u00f6re ba\u015fkas\u0131n\u0131 yaralayan kimseye s\u0131n\u0131r, yer, en, boy ve derinlik itibari ile yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n benzeri bir yara a\u00e7\u0131larak k\u0131sas yap\u0131l\u0131r. \u015eunu da bilmek gerekir ki bizden \u00f6ncekilerin \u015feriat\u0131, bizim \u015feriat\u0131m\u0131zda ona muhalif bir h\u00fck\u00fcm gelmedi\u011fi s\u00fcrece bizim i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. \n\u201cFakat kim onu sadaka olarak ba\u011f\u0131\u015flarsa\u201d yani \u00f6ld\u00fcrme ve ondan daha a\u015fa\u011f\u0131 olan di\u011fer organlar\u0131n kesilmesi ve yaralanmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda k\u0131sas hakk\u0131 sabit olan kimse, bu su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyeni affedecek olursa \u201cbu, ona keffaret olur.\u201d Yani su\u00e7u i\u015fleyen i\u00e7in bir keffarettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ademo\u011flu kendi hakk\u0131n\u0131 affetmi\u015ftir. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 affetmesi ise \u00f6ncelikle s\u00f6z konusudur. Affeden i\u00e7in de bir keffarettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, kendisine kar\u015f\u0131 su\u00e7 i\u015fleyen kimseyi veya kendisinden alacak bir hakk\u0131 bulunan bir kimseyi affetti\u011fi gibi Allah da onun hatalar\u0131n\u0131 ve su\u00e7lar\u0131n\u0131 affeder.\n\u201cKim Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmetmezse i\u015fte onlar zalimlerin t\u00e2 kendileridirler.\u201d \u0130bn Abbas \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: \u201cBu, kufrun d\u00fbne kufr (dinden \u00e7\u0131karan k\u00fcfr\u00fcn alt\u0131nda bir k\u00fcf\u00fcr\/k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fcf\u00fcr)d\u00fcr, f\u0131skun d\u00fbne f\u0131sk (dinden \u00e7\u0131karan f\u0131sk\u0131n alt\u0131nda bir f\u0131sk\/k\u00fc\u00e7\u00fck f\u0131sk)t\u0131r ve zulmun d\u00fbne zulm (\u015firk olan zulm\u00fcn alt\u0131ndaki bir zul\u00fcm)d\u00fcr.\u201d B\u00f6yle bir h\u00fck\u00fcm, hel\u00e2l kabul edilecek olursa b\u00fcy\u00fck zul\u00fcmd\u00fcr (\u015firktir). Hel\u00e2l kabul edilmeksizin i\u015flenecek olursa da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnaht\u0131r."},{"id":1000,"sura":5,"from_aya":46,"to_aya":47,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"46. Onlar\u0131n ard\u0131ndan da kendinden \u00f6nceki Tevrat\u2019\u0131 tasdik edici olarak Meryem o\u011flu \u0130sa\u2019y\u0131 g\u00f6nderdik. Ona i\u00e7inde hid\u00e2yet ve nur olan \u0130ncil\u2019i -kendinden \u00f6nce inen Tevrat\u2019\u0131 tasdik edici, takva sahipleri i\u00e7in bir hid\u00e2yet ve \u00f6\u011f\u00fct olmak \u00fczere- verdik.\n47- \u0130ncil ehli, Allah\u2019\u0131n onda indirdi\u011fi ile h\u00fckmetsin. Kim Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmetmezse i\u015fte onlar fas\u0131klar\u0131n t\u00e2 kendileridir."},{"id":1001,"sura":5,"from_aya":46,"to_aya":46,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"46. Yani biz Tevrat ile h\u00fckmeden bu nebi ve ras\u00fbllerin ard\u0131ndan kulumuz ve Ras\u00fbl\u00fcm\u00fcz, Allah\u2019\u0131n Meryem\u2019e ilka etti\u011fi ruhu ve kelimesi olan Meryem o\u011flu \u0130sa\u2019y\u0131 da g\u00f6nderdik. Allah onu kendisinden \u00f6nce indirilmi\u015f Tevrat\u2019\u0131 tasdik edici olmak \u00fczere g\u00f6nderdi. O, M\u00fbs\u00e2 aleyhisselam\u2019\u0131n lehine, onun getirdi\u011fi Tevrat\u2019a hak ve do\u011fruluk ile \u015fahitlik eden, onun davas\u0131n\u0131 destekleyen ve \u015feriat\u0131 ile h\u00fckmeden bir peygamberdir. Pek \u00e7ok \u015fer\u2019\u00ee meselede ona uygun h\u00fck\u00fcmler getirmi\u015ftir. Bununla birlikte \u0130sa aleyhisselam Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n da belirtti\u011fi gibi birtak\u0131m h\u00fck\u00fcmleri hafifletmi\u015ftir de. Nitekim o, \u0130srailo\u011fullar\u0131na: \u201cSize haram olan baz\u0131 \u015feyleri size hel\u00e2l k\u0131lmak i\u00e7in geldim.\u201d (Al-i \u0130mran, 3\/50) demi\u015fti.\n\u201cOna i\u00e7inde\u201d dosdo\u011fru yola ileten, hakk\u0131 bat\u0131ldan ay\u0131rt edip a\u00e7\u0131klayan \u201chid\u00e2yet ve nur olan \u0130ncil\u2019i\u201d Tevrat\u2019\u0131 tamamlay\u0131c\u0131 o b\u00fcy\u00fck kitab\u0131 \u201ckendinden \u00f6nce inen Tevrat\u2019\u0131\u201d onu tespit etmek, ona \u015fahitlik etmek ve ona uygun d\u00fc\u015fmek sureti ile \u201ctasdik edici, takv\u00e2 sahipleri i\u00e7in bir hid\u00e2yet\u201d \u00e7\u00fcnk\u00fc hid\u00e2yetten yararlananlar, \u00f6\u011f\u00fct alanlar ve uygun olmayan \u015feylerden uzak duranlar onlard\u0131r \u201cve \u00f6\u011f\u00fct olmak \u00fczere verdik.\u201d"},{"id":1002,"sura":5,"from_aya":47,"to_aya":47,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"47. \u201c\u0130ncil ehli, Allah\u2019\u0131n onda indirdi\u011fi ile h\u00fckmetsin.\u201d Yani onlar\u0131n, kendi Kitaplar\u0131na gereken \u015fekilde ba\u011flanmalar\u0131 gerekir, ondan herhangi bir \u015fekilde uzakla\u015fmalar\u0131 caiz olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201ckim Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmetmezse i\u015fte onlar fas\u0131klar\u0131n t\u00e2 kendileridir.\u201d"},{"id":1003,"sura":5,"from_aya":48,"to_aya":50,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"48- Sana da Kitab\u2019\u0131 hak ile kendinden \u00f6nce indirilen kitaplar\u0131 tasdik edici ve onlar \u00fczerinde g\u00f6zc\u00fc ve hakim olarak indirdik. O halde aralar\u0131nda Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmet ve sana gelen hakk\u0131 b\u0131rak\u0131p da onlar\u0131n hevalar\u0131na uyma. Sizden her biriniz i\u00e7in bir \u015feriat ve bir yol tayin ettik. E\u011fer Allah dileseydi elbette hepinizi tek bir \u00fcmmet yapard\u0131. Fakat O, size verdi\u011fi ile sizi imtihan etmek istedi. \u00d6yle ise hay\u0131rl\u0131 i\u015flerde yar\u0131\u015f\u0131n. Hepinizin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131z Allah\u2019ad\u0131r ve O, hakk\u0131nda ayr\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u015feyleri size haber verecektir.\n49- Aralar\u0131nda Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmet, onlar\u0131n hevalar\u0131na uyma ve Allah\u2019\u0131n sana indirdi\u011finin bir k\u0131sm\u0131ndan seni vazge\u00e7irmelerinden de sak\u0131n. E\u011fer y\u00fcz \u00e7evirirlerse bil ki baz\u0131 g\u00fcnahlar\u0131ndan dolay\u0131 Allah onlar\u0131 cezaland\u0131rmak ister. Ger\u00e7ekten insanlardan \u00e7o\u011fu fas\u0131kt\u0131r.\n50- Yoksa onlar cahiliye h\u00fckm\u00fcn\u00fc m\u00fc istiyorlar? Yak\u00een sahibi bir toplum i\u00e7in kimin h\u00fckm\u00fc Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fcnden daha g\u00fczel olabilir ki?"},{"id":1004,"sura":5,"from_aya":48,"to_aya":48,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"48. Y\u00fcce Allah: \u201cSana da Kitab\u2019\u0131\u201d yani kitaplar\u0131n en faziletlisi ve en de\u011ferlisi olan Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 \u201chak ile\u201d hem indirilmesi itibari ile hem de ihtiva etti\u011fi haberleri, emir ve yasaklar\u0131 ile \u201ckendinden \u00f6nce indirilen kitaplar\u0131 tasdik edici\u2026\u201d \u00e7\u00fcnk\u00fc o, daha \u00f6nce indirilmi\u015f kitaplara \u015fahitlik etmi\u015ftir, onlara uygundur. Onun verdi\u011fi haberler ile \u00f6nceki kitaplar\u0131n haberleri, ihtiva ettikleri ana \u015fer\u2019\u00ee h\u00fck\u00fcmler ve haberler birbirlerine uygundur. B\u00f6ylece bu Kitab\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, \u00f6ncekilerin haberlerini tasdik etmektedir. \u201cOnlar \u00fczerinde g\u00f6zc\u00fc ve hakim olarak indirdik.\u201d \u00d6nceki kitaplar\u0131n ihtiva ettiklerini ihtiva etmekle birlikte il\u00e2hi buyruklar ve ahlaki hususlar konusunda daha fazla h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermektedir. B\u00f6ylece bu Kitap, \u00f6nceki Kitaplar\u0131n getirmi\u015f oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn haklara uyan, onlar\u0131 emir ve te\u015fvik eden bir Kitapt\u0131r. Hakka ula\u015ft\u0131ran yollar\u0131 da daha fazlas\u0131 ile ortaya koyand\u0131r. Yine ge\u00e7mi\u015flerin de geleceklerin de haberlerini ihtiva eden bir Kitapt\u0131r. H\u00fckm\u00fcn, hikmetin ve \u00f6nceki Kitaplar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi ahkam\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir Kitapt\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f kitaplar ona arzedilir ve bu Kitap, neyin lehinde do\u011frudur diye \u015fahitlik ederse makbul olan odur. Bu Kitap, neyin reddedilmesi gerekti\u011fini belirtirse o da reddolunur. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun reddettikleri, tahrif ve tebdil edilmi\u015ftir. Aksi takdirde Allah kat\u0131ndan geldi\u011fi gibi kalm\u0131\u015f olsayd\u0131 ona muhalif bir h\u00fck\u00fcm ortaya koymazd\u0131.\n\u201cO halde aralar\u0131nda Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi\u201d Allah\u2019\u0131n senin \u00fczerine indirmi\u015f oldu\u011fu \u015fer\u2019\u00ee h\u00fck\u00fcm \u201cile h\u00fckmet. Sana gelen hakk\u0131 b\u0131rak\u0131p da onlar\u0131n hevalar\u0131na uyma\u201d Yani hakka kar\u015f\u0131 duran bozuk heva ve heveslerine t\u00e2b\u00ee olmay\u0131, sana gelen hakk\u0131n alternatifi yaparak daha baya\u011f\u0131 olan\u0131 daha hay\u0131rl\u0131 olanla de\u011fi\u015ftirme.\n\u201cSizden\u201d ey \u00fcmmetler \u201cher biriniz i\u00e7in bir \u015feriat ve bir yol tayin ettik.\u201d \u0130zlenecek, takip edilecek bir yol tespit ettik. Farkl\u0131 \u00fcmmetlere ait \u00e7e\u015fitli \u015feraitler, zaman ve hallere g\u00f6re de\u011fi\u015fen h\u00fck\u00fcmler olup hepsi de ge\u00e7erli olduklar\u0131 d\u00f6nemde adaletin ifadesidirler. Her zaman ve mek\u00e2n\u0131n maslahat ve hikmetini i\u00e7eren b\u00fcy\u00fck temel h\u00fck\u00fcmlere gelince bunlarda de\u011fi\u015fiklik olmaz ve bunlar b\u00fct\u00fcn \u015feriatlerde aynen te\u015fr\u00ee olunurlar.\n\u201cE\u011fer Allah dileseydi elbette hepinizi\u201d tek bir \u015feriate t\u00e2b\u00ee olan ve sonradan geleni ile \u00f6nceden geleni aras\u0131nda hi\u00e7bir farkl\u0131l\u0131k bulunmayan \u201ctek bir \u00fcmmet yapard\u0131. Fakat O, size verdi\u011fi ile sizi imtihan etmek istedi\u201d sizi s\u0131namakta ve sizin ne \u015fekilde amel edece\u011finize bakmaktad\u0131r. Her bir \u00fcmmeti hikmetine uygun bir \u015fekilde s\u0131namaktad\u0131r. Herkese uygun olan\u0131 verir ki b\u00f6ylelikle \u00fcmmetler aras\u0131nda yar\u0131\u015f s\u00f6z konusu olsun ve her \u00fcmmet ba\u015fkas\u0131n\u0131 hay\u0131rda ge\u00e7meye tutkun olsun. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131: \u201c\u00d6yle ise hay\u0131rl\u0131 i\u015flerde yar\u0131\u015f\u0131n\u201d buyurmaktad\u0131r. Yani bu i\u015fleri yapmakta acele edin ve bu hay\u0131rl\u0131 i\u015fleri eksiksiz yap\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc her t\u00fcrl\u00fc farz ve m\u00fcstehab\u0131 kapsayan ve gerek Allah\u2019\u0131n haklar\u0131, gerek kullar\u0131n\u0131n haklar\u0131 ile ilgili olan hay\u0131rlar\u0131 i\u015fleyen bir kimsenin ba\u015fkas\u0131n\u0131 ge\u00e7ebilmesi ve bu konuda ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131, ancak iki yolla m\u00fcmk\u00fcn olur: Bu konuda elini \u00e7abuk tutarak zaman\u0131 gelip de onu i\u015flemeyi gerektiren sebep ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirmek ve emrolundu\u011fu \u015fekilde eksiksiz olarak onu eda etmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn gayreti ortaya koymak.\nBu \u00e2yet-i kerimeden namaz ve benzeri amelleri vakitlerinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda eda etmek i\u00e7in acele etmek gerekti\u011fine delil vard\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde kulun namaz ve benzeri farz amellerde yaln\u0131zca yeterli olan kadar\u0131 ile yetinmemesi gerekti\u011fini, aksine bu farz amelin tam ve k\u00e2mil olmas\u0131 ve bu yolla da ileri ge\u00e7menin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in m\u00fcstehablar\u0131 da yapmas\u0131 gerekti\u011fi ortaya konmaktad\u0131r.\n\u201cHepinizin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131z Allah\u2019ad\u0131r.\u201d \u00d6nceki \u00fcmmetleri de sonraki \u00fcmmetleri de Allah, hakk\u0131nda \u015f\u00fcphe bulunmayan bir g\u00fcnde toplayacakt\u0131r. \u201cVe O, hakk\u0131nda\u201d \u015fer\u2019i h\u00fck\u00fcm ve amellere dair \u201cayr\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u015feyleri size haber verecektir.\u201d Hak ehli ve salih amel sahibi kimseleri m\u00fck\u00e2fatland\u0131racak, bat\u0131l ehli ve k\u00f6t\u00fc amel sahiplerini ise cezaland\u0131racakt\u0131r."},{"id":1005,"sura":5,"from_aya":49,"to_aya":49,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"49. Bu \u00e2yet-i kerimenin daha \u00f6nce ge\u00e7en: \u201cAralar\u0131nda h\u00fckmet ya da onlardan y\u00fcz\u00e7evir.\u201d (42. \u00e2yet) buyru\u011funu neshetti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Do\u011frusu ise bu \u00e2yeti kerimenin nasih (neshedici) olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Belirtilen \u00e2yet-i kerime Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in aralar\u0131nda h\u00fck\u00fcm verip vermeme konusunda muhayyer oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bunun sebebi de onlar\u0131n as\u0131l maksatlar\u0131n\u0131n hakk\u0131n h\u00fckm\u00fcne ba\u015fvurmak olmamas\u0131d\u0131r. Bu \u00e2yet-i kerime ise \u015funu g\u00f6stermektedir: H\u00fck\u00fcm verecek olursa aralar\u0131nda Allah\u2019\u0131n indirmi\u015f oldu\u011fu Kitap ve s\u00fcnnet gere\u011fince h\u00fck\u00fcm verir. \u0130\u015fte daha \u00f6nce Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cE\u011fer h\u00fckmedersen de aralar\u0131nda adaletle h\u00fckmet\u201d buyru\u011funda s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en \u201cadalet\u201d de budur. Bu da adaletin ne oldu\u011funu ortaya koymakta ve adaletin as\u0131l kayna\u011f\u0131n\u0131n Allah\u2019\u0131n te\u015fr\u00ee buyurdu\u011fu h\u00fck\u00fcmler oldu\u011funu ifade etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu h\u00fck\u00fcmler, adaletin en ileri derecesini i\u00e7erirler. Buna muhalif olan her \u015fey ise zul\u00fcm ve haks\u0131zl\u0131kt\u0131r.\n\u201cOnlar\u0131n hevalar\u0131na uyma\u201d buyru\u011funda onlar\u0131n hevalar\u0131na uyma yasa\u011f\u0131n\u0131n tekrar edilmesi, bu hususta ileri derecede sak\u0131nd\u0131rmak i\u00e7indir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bundan \u00f6nce bu yasa\u011f\u0131n zikredildi\u011fi yerde h\u00fck\u00fcm ve fetva makam\u0131 s\u00f6z konusu idi. Bu ise daha geni\u015f kapsaml\u0131 bir makamd\u0131r. Burada ise yaln\u0131zca h\u00fck\u00fcm makam\u0131 dile getirilmektedir. Her ikisinde de hakka muhalif olan hevalar\u0131na uymamak gereklidir. Bundan dolay\u0131 da burada: \u201cAllah\u2019\u0131n sana indirdi\u011finin bir k\u0131sm\u0131ndan seni vazge\u00e7irmelerinden de sak\u0131n\u201d buyurmaktad\u0131r. Sak\u0131n onlara aldanma, sak\u0131n onlar seni aldat\u0131p da Allah\u2019\u0131n sana indirdi\u011finin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden seni al\u0131koymas\u0131nlar. B\u00f6ylelikle onlar\u0131n hevalar\u0131na uymak, yerine getirilmesi de uyulmas\u0131 da farz olan hakk\u0131 terk etmeye g\u00f6t\u00fcren bir sebep olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\n\u201cE\u011fer y\u00fcz \u00e7evirirlerse\u201d sana ve hakka uymayacak olurlarsa \u201cbil ki\u201d bu, onlar i\u00e7in bir cezad\u0131r ve \u201cbaz\u0131 g\u00fcnahlar\u0131ndan dolay\u0131 Allah onlar\u0131 cezaland\u0131rmak ister.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnahlar\u0131n d\u00fcnyev\u00ee ve uhrev\u00ee cezalar\u0131 vard\u0131r. En b\u00fcy\u00fck cezalardan birisi de kulun Peygambere t\u00e2b\u00ee olmama belas\u0131na du\u00e7ar olmas\u0131 ve bunun kendisine s\u00fcsl\u00fc g\u00f6sterilmesidir. Buna sebep ise onun fas\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir: \u201cGer\u00e7ekten insanlardan \u00e7o\u011fu fas\u0131kt\u0131r.\u201d Fas\u0131kl\u0131k etmek, yani Allah\u2019a itaatin ve Ras\u00fbl\u00fcne ittiban\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak onlar\u0131n tabiatlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r."},{"id":1006,"sura":5,"from_aya":50,"to_aya":50,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"50. \u201cYoksa onlar cahiliye h\u00fckm\u00fcn\u00fc m\u00fc istiyorlar?\u201d Yani onlar senden y\u00fcz \u00e7evirerek cahiliye h\u00fckm\u00fcn\u00fc m\u00fc ar\u0131yorlar? Cahiliye h\u00fckm\u00fc ise Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fcne indirdi\u011fine muhalif olan her bir h\u00fck\u00fcmd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc ortada sadece Allah\u2019\u0131n ve Ras\u00fbl\u00fcn\u00fcn h\u00fckm\u00fc ya da cahiliye h\u00fckm\u00fc vard\u0131r. Birincisinden y\u00fcz \u00e7eviren kimse cehalet, zul\u00fcm ve sap\u0131kl\u0131k temeli \u00fczerinde y\u00fckselen ikinci h\u00fckme (cahili h\u00fckme) m\u00fcptela olur. Bundan dolay\u0131 Allah azze ve celle bu h\u00fckm\u00fc \u201ccahiliye\u201dye izafe etmi\u015ftir. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fc ise ilim, adalet, do\u011fruluk, nur ve hid\u00e2yet \u00fczere y\u00fckselir.\n\u201cYak\u00een sahibi bir toplum i\u00e7in kimin h\u00fckm\u00fc Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fcnden daha g\u00fczel olabilir ki?\u201d Yak\u00een sahibi kimse, her iki h\u00fck\u00fcm aras\u0131ndaki fark\u0131 bilen ve yak\u00eeni sayesinde Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fcn g\u00fczellik ve y\u00fcceli\u011fini kavrayarak aklen ve \u015fer\u2019an mutlaka kendisine tabi olunmas\u0131 gerekti\u011fini tespit edebilen kimsedir. Yak\u00een ise amelde bulunmay\u0131 gerektiren tam ilim demektir."},{"id":1007,"sura":5,"from_aya":51,"to_aya":53,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"51- Ey iman edenler, yahudileri de hristiyanlar\u0131 da dost edinmeyin. Onlar ancak birbirlerinin dostlar\u0131d\u0131rlar. \u0130\u00e7inizden kim onlar\u0131 dost edinirse muhakkak o da onlardand\u0131r. \u015e\u00fcphesiz Allah zalimler toplulu\u011funa yol g\u00f6stericilik etmez.\n52- Kalplerinde hastal\u0131k bulunan kimselerin: \u201cDevrin aleyhimize d\u00f6nmesinden korkuyoruz\u201d diyerek onlar\u0131n aras\u0131na ko\u015fu\u015ftuklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. Olur ki Allah zafer nasip eder veya kendi kat\u0131ndan bir emir getirir de onlar da i\u00e7lerinde gizlediklerine pi\u015fman olurlar.\n53- \u0130man edenler de derler ki: \u201cOlanca g\u00fc\u00e7leri ile sizinle beraber olacaklar\u0131na dair Allah ad\u0131na yemin edenler bunlar m\u0131?\u201d B\u00fct\u00fcn amelleri bo\u015fa gitmi\u015ftir de bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc zarara u\u011frayanlar olmu\u015flard\u0131r."},{"id":1008,"sura":5,"from_aya":51,"to_aya":51,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"51. Y\u00fcce Allah m\u00fc\u2019min kullar\u0131na yahudi ve hristiyanlar\u0131n hallerini, onlar\u0131n g\u00fczel olmayan niteliklerini beyan ettikten sonra onlar\u0131 dost edinmeme ir\u015fad\u0131nda bulunmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201conlar birbirlerinin dostlar\u0131d\u0131rlar.\u201d Kendi aralar\u0131nda yard\u0131mla\u015f\u0131rlar ve kendileri d\u0131\u015f\u0131ndakilere kar\u015f\u0131 el birlik olurlar. O halde siz onlar\u0131 dost ve yard\u0131mc\u0131 edinmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekte onlar d\u00fc\u015fmand\u0131rlar. Sizin zarar g\u00f6rmeniz onlar i\u00e7in \u00f6nemli de\u011fildir. Hatta onlar sizleri sapt\u0131rmak i\u00e7in ellerinden gelen ne varsa hepsini ortaya koymaktan \u00e7ekinmezler. O nedenle onlar gibi olanlardan ba\u015fkas\u0131 onlar\u0131 dost edinmez. Bundan dolay\u0131 devamla: \u201c\u0130\u00e7inizden kim onlar\u0131 dost edinirse muhakkak o da onlardand\u0131r\u201d buyrulmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tam bir dost edinme, onlar\u0131n dinlerine ge\u00e7meyi gerektirir. Az \u00f6l\u00e7\u00fcde onlar\u0131 dost edinmek ise daha fazlas\u0131n\u0131 pe\u015finden getirir, sonra bu yava\u015f yava\u015f ilerler ve nih\u00e2yet kulu onlardan yapacak noktaya kadar ula\u015f\u0131r.\n\u201c\u015e\u00fcphesiz Allah zalimler toplulu\u011funa\u201d belirgin nitelikleri zul\u00fcm olan, ona d\u00f6nen ve ona y\u00f6nelen kimselere \u201cyol g\u00f6stericilik etmez.\u201d B\u00f6ylelerine sen her t\u00fcrl\u00fc \u00e2yeti getirsen dahi sana uymazlar ve sana itaat etmezler."},{"id":1009,"sura":5,"from_aya":52,"to_aya":52,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"52. Y\u00fcce Allah m\u00fc\u2019minlere onlar\u0131 dost edinmeyi yasaklad\u0131ktan sonra iman iddias\u0131nda bulunan bir kesimin onlar\u0131 dost edindi\u011fini haber vererek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cKalplerinde hastal\u0131k\u201d yani \u015f\u00fcphe, m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k ve iman zaafiyeti \u201cbulunan kimselerin\u201d \u015f\u00f6yle dediklerini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn: \u201cBizim onlar\u0131 dost ve yard\u0131mc\u0131 edinmemiz ihtiya\u00e7tan dolay\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc biz \u201cdevrin aleyhimize d\u00f6nmesinden korkuyoruz.\u201d Yani yahudi ve hristiyanlar\u0131n zafere eri\u015feceklerinden korkuyoruz, e\u011fer onlar muzaffer olacak olurlarsa bizim onlar\u0131n \u00fczerinde bizi m\u00fck\u00e2fatland\u0131rmalar\u0131n\u0131 gerektirecek bir iyili\u011fimiz bulunmaktad\u0131r.\u201d Bu ise onlar\u0131n \u0130sl\u00e2m\u2019a dair bir su-i zanlar\u0131d\u0131r. Allah da onlar\u0131n bu k\u00f6t\u00fc zanlar\u0131n\u0131 reddetmek \u00fczere \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:\n\u201cOlur ki Allah\u201d \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 yahudi ve hristiyanlara kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek bir \u201czafer nasip eder\u201d ve b\u00f6ylelikle m\u00fcsl\u00fcmanlar onlar\u0131 yenik d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr \u201cveya kendi kat\u0131ndan bir emir getirir de\u201d b\u00f6ylelikle m\u00fcnaf\u0131klar, yahudi ve di\u011fer k\u00e2firlerin zafere ula\u015facaklar\u0131ndan \u00fcmitlerini keserler \u201conlar da i\u00e7lerinde gizlediklerine pi\u015fman olurlar.\u201d \u0130\u00e7lerinde saklad\u0131klar\u0131na pi\u015fman olacaklar ve bu yapt\u0131klar\u0131 onlara herhangi bir menfaat sa\u011flamayacak, aksine zararl\u0131 olacakt\u0131r. B\u00f6ylelikle Allah\u2019\u0131n kendisi vas\u0131tas\u0131 ile \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 zafere eri\u015ftirdi\u011fi, k\u00e2firleri ve k\u00fcfr\u00fc de zelil k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir fetih ve zafer ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olur, onlar ise pi\u015fman olurlar ve yaln\u0131z Allah\u2019\u0131n bilece\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fck bir kedere gark olurlar."},{"id":1010,"sura":5,"from_aya":53,"to_aya":53,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"53. \u201c\u0130man edenler de\u201d kalplerinde hastal\u0131k bulunan bu kimselerin durumlar\u0131na hayret eder \u015fekilde: \u201c derler ki: Olanca g\u00fc\u00e7leri ile sizinle beraber olacaklar\u0131na dair Allah ad\u0131na yemin edenler bunlar m\u0131?\u201d Yani bunlar imanda, iman\u0131n gere\u011fi olan yard\u0131mla\u015fmak, sevmek ve dost edinmek gibi hususlarda \u015f\u00fcphesiz sizinle birlikte olacaklar\u0131na dair yemin eden, yeminlerini kuvvetlendiren ve \u00e7e\u015fitli peki\u015ftirici ifadelerle daha da ileri g\u00f6t\u00fcren kimseler bunlar m\u0131?!, derler. Art\u0131k bunlar\u0131n i\u00e7lerinde saklad\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, gizledikleri a\u00e7\u0131k se\u00e7ik anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 hile ve tuzaklar da \u0130sl\u00e2m ve m\u00fcsl\u00fcmanlar hakk\u0131ndaki kanaatleri de bo\u015fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya hayat\u0131nda \u201cb\u00fct\u00fcn amelleri de bo\u015f gitmi\u015f\u201d, b\u00f6ylelikle maksatlar\u0131n\u0131 elde edemedikleri ve bedbaht olup azaba mahkum olduklar\u0131 i\u00e7in de \u201czarara u\u011frayanlar olmu\u015flard\u0131r.\u201d"},{"id":1011,"sura":5,"from_aya":54,"to_aya":54,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"54- Ey iman edenler! \u0130\u00e7inizden kim dininden d\u00f6nerse (bilsin ki) Allah (onlar\u0131n yerine) \u00f6yle bir topluluk getirir ki Allah onlar\u0131 sever, onlar da Allah\u2019\u0131 severler, m\u00fc\u2019minlere kar\u015f\u0131 boynu e\u011fik, k\u00e2firlere kar\u015f\u0131 ba\u015flar\u0131 dik olur, Allah yolunda cihad ederler ve hi\u00e7bir k\u0131nayan\u0131n k\u0131namas\u0131ndan korkmazlar. Bu Allah\u2019\u0131n l\u00fctfudur ki O, onu diledi\u011fi kimseye verir. Allah V\u00e2sidir, Al\u00eemdir."},{"id":1012,"sura":5,"from_aya":54,"to_aya":54,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"54. Y\u00fcce Allah \u00e2lemlere muhta\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dininden d\u00f6nen kimselerin Allah\u2019a hi\u00e7bir \u015fekilde zarar veremeyece\u011fini, yaln\u0131zca kendilerine zarar vereceklerini, Allah\u2019\u0131n ihl\u00e2s sahibi kullar\u0131n\u0131n ve samimi \u015fekilde inan\u00e7lar\u0131na ba\u011fl\u0131 erlerinin bulundu\u011funu haber vermektedir. Rahman ve Rah\u00eem olan Allah, bunlara yol g\u00f6stericilik etmeyi tekeff\u00fcl etmi\u015f ve onlar\u0131 varl\u0131k sahnesine \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131n\u0131 vaat etmi\u015ftir. Bunlar nitelikleri itibari ile insanlar\u0131n en m\u00fckemmeli, ruh ve maneviyatlar\u0131 en g\u00fc\u00e7l\u00fc, ahlaklar\u0131 en g\u00fczel olanlar\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n en \u00fcst\u00fcn nitelikleri ise Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n kendilerini sevmesi, onlar\u0131n da Allah\u2019\u0131 sevmeleridir. Allah\u2019\u0131n kulunu sevmesi elbette ki ona ihsan etti\u011fi en \u00fcst\u00fcn nimet, ona ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck l\u00fctuftur. Allah kulunu sevdi mi onun i\u00e7in sebepleri kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, b\u00f6ylece her t\u00fcrl\u00fc zor ona kolay gelir. Hay\u0131rlar\u0131 i\u015fleme muvaffakiyetini, m\u00fcnkerleri terk etme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 ona ihsan eder. Kullar\u0131n\u0131n kalplerini o kimseye do\u011fru sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131kla y\u00f6neltir. \nKulun Rabbini sevmesinin gerektirdi\u011fi hususlardan biri, mutlaka zahiri ile bat\u0131n\u0131 ile s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131 ile b\u00fct\u00fcn halleri ile Allah Ras\u00fbl\u00fcne uyma niteli\u011fine sahip olmas\u0131d\u0131r. Nitekim Allah azze ve celle bir ba\u015fka yerde \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201c(Ey Muhammed onlara) de ki: E\u011fer Allah\u2019\u0131 seviyorsan\u0131z bana uyun ki Allah da sizi sevsin\u201d (Al-i \u0130mran, 3\/31)\nAllah\u2019\u0131n kulunu sevmesini sa\u011flayan \u015fey ise kulun, farz ve nafilelerle Y\u00fcce Allah\u2019a \u00e7ok\u00e7a yak\u0131nla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Nitekim Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem de Y\u00fcce Allah\u2019tan nakletti\u011fini belirtti\u011fi sahih bir hadiste \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cKulum bana benim kendisine farz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m \u015feylerden daha \u00e7ok sevdi\u011fim herhangi bir \u015feyle yakla\u015famaz. Kulum nafilelerle bana yak\u0131nla\u015fmaya devam edip durur ve nih\u00e2yet ben de onu severim. Ben onu sevdim mi de art\u0131k kendisi vas\u0131tas\u0131 ile i\u015fitti\u011fi kula\u011f\u0131, kendisi ile g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6z\u00fc, kendisi ile tuttu\u011fu eli, kendisi ile y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc aya\u011f\u0131 olurum. Andolsun benden bir dilekte bulunacak olursa mutlaka ona veririm ve e\u011fer bana s\u0131\u011f\u0131nacak olursa andolsun onu himayeme al\u0131r\u0131m.\u201d\nAllah\u2019\u0131 sevmeyi sa\u011flayan hususlardan biri, O\u2019nu bilip tan\u0131mak ve O\u2019nu \u00e7ok\u00e7a an\u0131p hat\u0131rlamakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019\u0131 tan\u0131maks\u0131z\u0131n s\u00f6z konusu olan sevgi ger\u00e7ekten \u00e7ok eksiktir. Hatta varl\u0131\u011f\u0131ndan bile s\u00f6z edilemez. Var oldu\u011fu iddia edilse bile bu b\u00f6yledir. Allah\u2019\u0131 seven bir kimse O\u2019nu \u00e7ok\u00e7a anar. Allah da bir kulu sevdi mi o kulun yapt\u0131\u011f\u0131 az miktardaki ameli kabul eder ve pek \u00e7ok hata ve yan\u0131lmalar\u0131n\u0131 da ba\u011f\u0131\u015flar.\nBu iyi kullar\u0131n nitelikleri aras\u0131nda: \u201cM\u00fc\u2019minlere kar\u015f\u0131 boynu e\u011fik, k\u00e2firlere kar\u015f\u0131 ba\u015flar\u0131 dik\u201d olmak da vard\u0131r. Bunlar m\u00fc\u2019minleri sevdiklerinden, onlara samimi davran\u0131p iyiliklerini istediklerinden, yumu\u015fak davrand\u0131klar\u0131ndan, onlara r\u0131fk ile muamele ettiklerinden, \u015fefkat ve merhamet beslediklerinden, onlara kar\u015f\u0131 nazik davran\u0131p kendilerinden istenen \u015feyleri m\u00fcmk\u00fcn mertebe ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi istediklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc m\u00fc\u2019minlere kar\u015f\u0131 al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcd\u00fcrler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Allah\u2019a k\u00fcfreden, \u00e2yetlerine kar\u015f\u0131 inatla\u015fan, peygamberlerini yalanlayan kimselere kar\u015f\u0131 da g\u00fc\u00e7l\u00fc ve onurludurlar. Bunlara d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemekte b\u00fct\u00fcn gayret ve kararl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koyarlar, onlara kar\u015f\u0131 zafer elde etmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek her t\u00fcrl\u00fc yolda b\u00fct\u00fcn \u00e7aba ve gayretlerini de harcarlar. Nitekim Allah subhanehu \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cSiz de onlara kar\u015f\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi kadar kuvvet ve ba\u011flan\u0131p beslenen atlar haz\u0131rlay\u0131n ki bununla Allah\u2019\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 ve sizin d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z\u0131... korkutas\u0131n\u0131z.\u201d (el-Enfal, 8\/60). Bir ba\u015fka yerde de \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cOnunla birlikte olanlar k\u00e2firlere kar\u015f\u0131 sert kendi aralar\u0131nda merhametlidirler.\u201d (el- Feth, 48\/29)\nAllah\u2019\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 sert olmak, kulu Allah\u2019a yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 i\u015flerdendir. Bu tutumu ile kul Rabbine, k\u00e2firlere gazap noktas\u0131nda uygun bir tutum i\u00e7erisinde olur. Ancak sert olmak, onlar\u0131 en g\u00fczel yolla \u0130sl\u00e2m dinine \u00e7a\u011f\u0131rmaya engel de\u011fildir. B\u00f6ylelikle sert olmak ile davet ederken yumu\u015fak olmak \u00f6zellikleri bir arada bulunur. Her iki durum da onlar\u0131n maslahatlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve bu tutumlar\u0131n menfaatleri onlara aittir. \nBu m\u00fc\u2019minler mallar\u0131 ile canlar\u0131 ile s\u00f6zleri ile davran\u0131\u015flar\u0131 ile \u201cAllah yolunda cihad ederler ve hi\u00e7bir k\u0131nayan\u0131n k\u0131namas\u0131ndan korkmazlar.\u201d Aksine Rablerinin r\u0131zas\u0131na \u00f6ncelik tan\u0131rlar, O\u2019nun k\u0131namas\u0131n\u0131 kullar\u0131n k\u0131namas\u0131ndan daha \u00e7ok \u00f6nemserler. \u0130\u015fte bu, onlar\u0131n gayretlerinin ne kadar b\u00fcy\u00fck, kendilerinin ne kadar kararl\u0131 olduklar\u0131na bir delildir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz kalbi g\u00fc\u00e7s\u00fcz olan bir kimsenin gayreti de zay\u0131ft\u0131r. K\u0131nayanlar\u0131n k\u0131namas\u0131 halinde kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kalmaz, g\u00fcc\u00fc gev\u015feyiverir. Bunlar\u0131n kalplerinde, mahlukat\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurma, onlar\u0131n r\u0131za ve k\u0131namalar\u0131n\u0131 Allah\u2019\u0131n emrinden \u00f6ne ge\u00e7irme oran\u0131nda Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131na bir ibadet etme s\u00f6z konusudur. Kul, Allah yolunda hi\u00e7bir k\u0131nayan\u0131n k\u0131namas\u0131ndan korkmayacak hale gelinceye kadar kalbini Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131na ibadet etmekten korumu\u015f olamaz.\nY\u00fcce Allah bu kullar\u0131na ihsan etmi\u015f oldu\u011fu g\u00fczel nitelikleri, \u00fcst\u00fcn konumlar\u0131 -ki bunlar s\u00f6z\u00fcn\u00fc etmedi\u011fi di\u011fer hay\u0131rl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 yapmalar\u0131n\u0131 da gerektirmektedir- s\u00f6z konusu ederek onlar\u0131 \u00f6vd\u00fckten sonra bunun onlara bir l\u00fctuf ve ihsan\u0131 oldu\u011funu haber vermektedir ki kendilerini be\u011fenmesinler ve kendilerine bunlar\u0131 ihsan eden y\u00fcce z\u00e2ta -\u00fczerlerindeki l\u00fctfunu daha \u00e7ok art\u0131rmas\u0131 i\u00e7in- \u015f\u00fckretsinler, onlardan ba\u015fkalar\u0131 da Allah\u2019\u0131n l\u00fctfunun kar\u015f\u0131s\u0131nda hi\u00e7bir engelin duramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilsinler. \u0130\u015fte bu maksatla: \u201cBu Allah\u2019\u0131n l\u00fctfudur ki onu diledi\u011fi kimseye verir. Allah V\u00e2sidir,\u201d Yani Allah l\u00fctuf ve ihsan\u0131 pek \u00e7ok, ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 bol oland\u0131r. O\u2019nun rahmeti her \u015feyi kapsam\u0131\u015ft\u0131r ve O ger\u00e7ek dostlar\u0131na l\u00fctfunu -ba\u015fkalar\u0131na vermeyece\u011fi bir \u015fekilde- bol bol verir. Bununla birlikte O, \u201cAl\u00eemdir.\u201d l\u00fctfuna kimin lay\u0131k oldu\u011funu da \u00e7ok iyi bilir ve b\u00f6ylelerine l\u00fctfunu ihsan eder. Allah esas\u0131 itibari ile de teferruat\u0131 ile de risaletini nereye b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 en iyi bilendir."},{"id":1013,"sura":5,"from_aya":55,"to_aya":56,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"55- Sizin dostunuz, ancak Allah\u2019t\u0131r, Rasul\u00fc\u2019d\u00fcr ve iman etmi\u015f olanlard\u0131r ki onlar, namaz\u0131 dosdo\u011fru k\u0131larlar ve boyun e\u011fmi\u015f bir halde zek\u00e2t\u0131 verirler. \n56- Kim Allah\u2019\u0131, Ras\u00fbl\u00fcn\u00fc ve iman edenleri dost edinirse \u015f\u00fcphe yok ki Allah'\u0131n taraf\u0131nda olanlar galip olacaklar\u0131n ta kendileridir."},{"id":1014,"sura":5,"from_aya":55,"to_aya":55,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"55. Allah teb\u00e2reke ve te\u00e2l\u00e2, yahudi, hristiyan ve onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan k\u00e2firleri dost edinmeyi yasaklay\u0131p, onlar\u0131 dost edinmenin \u00e2k\u0131bet itibari ile apa\u00e7\u0131k bir h\u00fcsran oldu\u011funu s\u00f6z konusu ettikten sonra, \u00f6zellikle dost edinilmesi gereken kimseleri haber verip bunun sa\u011flayaca\u011f\u0131 fayda ve maslahat\u0131 s\u00f6z konusu ederek: \u201cSizin dostunuz, ancak Allah\u2019t\u0131r, Rasul\u00fc\u2019d\u00fcr\u2026\u201d buyurmaktad\u0131r. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n dost edinilmesi iman ve takv\u00e2 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00fc\u2019min ve takv\u00e2 sahibi olan herkes Allah\u2019\u0131n dostudur, velisidir. Allah\u2019\u0131n dostu olan bir kimse ayn\u0131 zamanda Allah Ras\u00fbl\u00fcn\u00fcn de dostudur. Allah\u2019\u0131 ve Ras\u00fbl\u00fcn\u00fc dost edinen bir kimse, bu dostlu\u011funun tamamlay\u0131c\u0131 bir unsuru olarak onlar\u0131 dost edinen kimseleri de dost edinir. Ki bunlar da zahir ve bat\u0131nlar\u0131 ile iman\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren, namaz\u0131 \u015fartlar\u0131 ile farzlar\u0131 ile tamamlay\u0131c\u0131 unsurlar\u0131 ile dosdo\u011fru k\u0131lan ve b\u00f6ylece mabuda ihl\u00e2sla ba\u011flanan, insanlara iyilik eden, i\u00e7lerindeki hak sahibi kimselere mallar\u0131ndan zek\u00e2t\u0131 g\u00f6n\u00fcl ho\u015fnutlu\u011fu ile veren m\u00fcminlerdir. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cve boyun e\u011fmi\u015f bir halde\u201d buyru\u011fu, Allah\u2019a zillet ve itaatle boyun e\u011fdikleri halde demektir.\nY\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cSizin dostunuz, ancak Allah\u2019t\u0131r, Rasul\u00fc\u2019d\u00fcr ve iman etmi\u015f olanlard\u0131r\u201d buyru\u011fundaki \u201cancak\u201d anlam\u0131n\u0131 veren hasr edat\u0131 yaln\u0131zca s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en kimseleri dost edinmenin, onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar\u0131 ise dost edinmekten uzak kalman\u0131n gerekti\u011fine delildir."},{"id":1015,"sura":5,"from_aya":56,"to_aya":56,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"56. Daha sonra Y\u00fcce Allah bunlar\u0131 dost edinmenin faydas\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cKim Allah\u2019\u0131, Ras\u00fbl\u00fcn\u00fc ve iman edenleri dost edinirse \u015f\u00fcphe yok ki Allah'\u0131n taraf\u0131nda olanlar galip olacaklar\u0131n ta kendileridir.\u201d Yani Y\u00fcce Allah\u2019a kulluk ve dostluk y\u00f6n\u00fc ile izafe edilen, Allah\u2019\u0131n tayin etti\u011fi safta yer alan Allah\u2019\u0131n taraftarlar\u0131, d\u00fcnyada da \u00e2hirette de g\u00fczel \u00e2k\u0131bete nail olacak ve galip gelecek olanlard\u0131r. Nitekim Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cVe \u015f\u00fcphesiz bizim askerlerimiz galip gelecek olanlard\u0131r.\u201d (es-Saffat, 37\/173) Bu Allah\u2019\u0131n emrini gere\u011fi gibi yerine getiren, Allah\u2019\u0131n taraf\u0131nda ve O\u2019nun askerlerinden olan kimselerin galibiyete kavu\u015facaklar\u0131na dair b\u00fcy\u00fck bir m\u00fcjdedir. Allah\u2019\u0131n diledi\u011fi bir hikmet gere\u011fi kimi zaman yenilecek olsalar dahi sonunda galip gelecek ve muzaffer olacak olanlar yaln\u0131z onlard\u0131r. S\u00f6z\u00fc Allah\u2019tan daha do\u011fru kim vard\u0131r?"},{"id":1016,"sura":5,"from_aya":57,"to_aya":58,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"57- Ey iman edenler! Sizden evvel kendilerine kitap verilenlerden dininizi alay ve oyun konusu edinenleri de (di\u011fer) k\u00e2firleri de dost edinmeyin. E\u011fer m\u00fcmin iseniz Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n.\n58- Onlar, namaza \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda onu alay ve oyun konusu yaparlar. Bu, ak\u0131llar\u0131 ermeyen bir topluluk olmalar\u0131ndand\u0131r."},{"id":1017,"sura":5,"from_aya":57,"to_aya":58,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"57-58. Y\u00fcce Allah, bu buyruklar\u0131 ile m\u00fc\u2019min kullar\u0131na, yahudi ve hristiyanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu Kitap ehlini ve di\u011fer k\u00e2firleri dost edinip onlar\u0131 sevmeyi, onlar\u0131 dost ve yard\u0131mc\u0131 edinmeyi, m\u00fc\u2019minlerin s\u0131rlar\u0131n\u0131 onlara a\u00e7\u0131klamay\u0131, \u0130sl\u00e2m\u2019a ve m\u00fcsl\u00fcmanlara zarar verecek \u015fekilde i\u015flerine yard\u0131mc\u0131 olmay\u0131 yasaklamaktad\u0131r. Zira onlar\u0131n sahip olduklar\u0131 iman, b\u00f6ylelerini dost edinmeyi terk etmeyi gerektirmekte ve b\u00f6ylelerine d\u00fc\u015fmanl\u0131k etmeye te\u015fvik etmektedir. Di\u011fer taraftan Allah\u2019\u0131n emirlerini yerine getirmek ve O\u2019nun yasaklar\u0131ndan sak\u0131nmaktan ibaret olan Allah\u2019tan korkup sak\u0131nma emri (takv\u00e2) da b\u00f6ylelerine d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemeyi gerektirir. \nM\u00fc\u015friklerin, k\u00e2firlerin ve m\u00fcsl\u00fcmanlara muhalif hareketlerde bulunanlar\u0131n durumlar\u0131 da b\u00f6yledir. Bunlar da m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dini olan \u0130sl\u00e2m\u2019a dil uzatmakta, onu alaya almakta, e\u011flence ve oyun edinmektedirler. O dini k\u00fc\u00e7\u00fcmsemekte ve hakir g\u00f6rmektedirler. \u00d6zellikle de m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n en belirgin amelleri ve en de\u011ferli ibadetleri olan namaza kar\u015f\u0131 b\u00f6yle bir tutum sergilemektedirler. M\u00fcsl\u00fcmanlar, namaz i\u00e7in seslendiklerinde namaz\u0131 alaya al\u0131rlar, onunla e\u011flenirler. Bu, ak\u0131ls\u0131zl\u0131klar\u0131ndan ve b\u00fcy\u00fck cahilliklerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Yoksa ger\u00e7ekten ak\u0131llar\u0131 bulunsayd\u0131 itaatle namaza ko\u015farlar, namaz\u0131n, nefislerin sahip olaca\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn erdemlerin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funu bilirlerdi.\n\u015eimdi ey m\u00fc\u2019minler, k\u00e2firlerin durumunu, size ve dininize olan a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131 bildi\u011finize g\u00f6re, b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen onlara d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemeyen biri olursa bu, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n o kimse i\u00e7in ucuz bir de\u011fer oldu\u011funa, \u0130sl\u00e2m\u2019a dil uzatana yahut k\u00fcf\u00fcr ve sap\u0131kl\u0131kla ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kana ald\u0131r\u0131\u015f etmedi\u011fine, b\u00f6yle bir kimsenin mertlik ve insanl\u0131k nam\u0131na hi\u00e7bir \u015feye sahip olmad\u0131\u011f\u0131na delildir. B\u00f6yle olan bir kimse hem kendisinin dosdo\u011fru bir dine sahip oldu\u011funu, hak din \u00fczere oldu\u011funu, onun d\u0131\u015f\u0131ndaki dinlerin ise bat\u0131l oldu\u011funu iddia edip hem de bu dini alay ve e\u011flenceye alan, o din ile o dine mensup kimseler ile alay eden cahil ve ahmak kimseleri dost edinmeye nas\u0131l raz\u0131 olabilir? Bu gibi ifadeler asgar\u00ee bir anlay\u0131\u015f seviyesine sahip olan herkes taraf\u0131ndan kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, b\u00f6ylelerine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemeye bir te\u015fvik mahiyetindedir. "},{"id":1018,"sura":5,"from_aya":59,"to_aya":63,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"59- De ki: \u201cEy ehl-i kitap! Bizi k\u0131naman\u0131z\u0131n bizim Allah\u2019a, bize indirilene ve daha \u00f6nce indirilenlere iman etmemizden ve sizin \u00e7o\u011funuzun da fas\u0131k olmas\u0131ndan ba\u015fka bir sebebi var m\u0131?\u201d\n60- De ki: \u201cAllah nezdinde ceza bak\u0131m\u0131ndan bundan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc (hak edenleri) size haber vereyim mi? Onlar, Allah'\u0131n kendilerine lanet etti\u011fi, gazab\u0131na u\u011fratt\u0131\u011f\u0131, i\u00e7lerinden maymunlar, domuzlar ve ta\u011futa tapanlar \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kimselerdir. \u0130\u015fte yerleri daha fena ve do\u011fru yoldan daha \u00e7ok sapm\u0131\u015f olanlar bunlard\u0131r.\u201d \n61- Size geldikleri zaman \u201c\u0130man ettik\u201d derler. Halbuki k\u00fcf\u00fcrle girerler ve yine k\u00fcf\u00fcrle \u00e7\u0131karlar. Allah onlar\u0131n gizlediklerini en iyi bilendir.\n62- Onlardan pek \u00e7ok kimsenin g\u00fcnah i\u015flemekte, d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapmakta ve haram yemekte birbirleri ile yar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. \u0130\u015fledikleri amel ne kadar da k\u00f6t\u00fcd\u00fcr!\n63- Rabbaniler ve hahamlar, onlar\u0131 g\u00fcnah s\u00f6z s\u00f6ylemekten ve haram yemekten al\u0131koysalar ya! Yapt\u0131klar\u0131 i\u015f ne kadar k\u00f6t\u00fcd\u00fcr!"},{"id":1019,"sura":5,"from_aya":59,"to_aya":59,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"59. Ey Peygamber, Kitab ehlini susturmak \u00fczere \u201cde ki: Ey ehl-i kitap\u201d \u015f\u00fcphesiz \u0130sl\u00e2m dini ger\u00e7ek dindir. O nedenle onlar\u0131n bu dine dil uzatmalar\u0131 ve onu k\u0131namalar\u0131, ancak \u00f6v\u00fclmesi gereken bir sebep dolay\u0131s\u0131ylad\u0131r. \u201cBizi k\u0131naman\u0131z\u0131n bizim Allah\u2019a, bize indirilene ve daha \u00f6nce indirilenlere iman etmemizden ve sizin \u00e7o\u011funuzun da fas\u0131k olmas\u0131ndan ba\u015fka bir sebebi var m\u0131?\u201d Yani sizin bize olan \u015fu kininizin, bizim Allah\u2019a iman edi\u015fimizden, \u00f6nceki ve sonraki kitaplar\u0131na inanmam\u0131zdan, \u00f6nceki ve sonraki peygamberlere iman etmemizden ve bizim bu \u015fekilde iman etmeyen kimsenin yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir k\u00e2fir oldu\u011funu kesin olarak bilip ortaya koymam\u0131zdan ba\u015fka bir sebebi var m\u0131? Asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn m\u00fckelleflerin en birinci g\u00f6revi olan bu tutumun d\u0131\u015f\u0131nda bizi k\u0131naman\u0131z\u0131n ba\u015fka bir sebebi var m\u0131?\nBununla birlikte onlar\u0131n \u00e7o\u011fu fas\u0131kt\u0131rlar. Yani Allah\u2019a itaat s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p O\u2019na isyan fiillerini i\u015fleme cesaretini g\u00f6steren kimselerdir. O halde ey fas\u0131klar, sizin i\u00e7in susmak daha uygundur. E\u011fer sizler fas\u0131kl\u0131ktan uzak olmakla birlikte -ki bu olduk\u00e7a uzak bir ihtimaldir- bizi k\u0131nam\u0131\u015f olsayd\u0131n\u0131z; bu kusurunuz fas\u0131k olmakla birlikte bizi tenkit edip ay\u0131plama halinizden k\u00f6t\u00fcl\u00fck itibariyle daha hafif olurdu."},{"id":1020,"sura":5,"from_aya":60,"to_aya":60,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"60. M\u00fc\u2019minlere dil uzat\u0131p onlar\u0131 k\u0131namalar\u0131, m\u00fc\u2019minlerin k\u00f6t\u00fcl\u00fck \u00fczere olduklar\u0131na dair bir kanaate sahip olmalar\u0131n\u0131 gerektirdi\u011finden dolay\u0131 Allah, kendilerinin \u00fczerinde bulunduklar\u0131 halin ne kadar k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu haber vermek \u00fczere \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cDe ki: Allah nezdinde ceza bak\u0131m\u0131ndan bundan\u201d yani -sizin dedi\u011finizi do\u011fru farzedecek olursak- sizin kendisi dolay\u0131s\u0131 ile bizi k\u0131nad\u0131\u011f\u0131n\u0131z husustan \u201cdaha k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc (hak edenleri) size haber vereyim mi? Onlar, Allah'\u0131n kendilerine lanet etti\u011fi\u201d rahmetinden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u201cgazab\u0131na u\u011fratt\u0131\u011f\u0131\u201d ve d\u00fcnyada da \u00e2hirette de cezaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u201ci\u00e7lerinden maymunlar, domuzlar ve ta\u011futa\u201d yani \u015feytana \u201ctapanlar \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kimselerdir.\u201d Allah\u2019tan ba\u015fka kendisine ibadet edilen her bir \u015fey ta\u011futtur. \u201c\u0130\u015fte yerleri\u201d m\u00fc\u2019minlere g\u00f6re \u201cdaha fena ve do\u011fru yoldan daha \u00e7ok sapm\u0131\u015f olanlar\u201d bu \u00e7irkin niteliklere sahip olan bu kimselerdir. M\u00fcminlere gelince Allah\u2019\u0131n rahmeti onlara yak\u0131nd\u0131r, Allah kendilerinden raz\u0131 olmu\u015f, d\u00fcnyada ve \u00e2hirette onlar\u0131 m\u00fck\u00e2fatland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, dinlerini yanl\u0131zca O\u2019na halis k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u201cdo\u011fru yoldan daha \u00e7ok sapm\u0131\u015f olanlar\u201d Yani bunlar do\u011fru ve orta yoldan \u00e7ok\u00e7a uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Buradaki \u201cdaha fena\u201d ve \u201cdaha \u00e7ok sapm\u0131\u015f\u201d \u015feklindeki ifadeler, ger\u00e7ek anlam\u0131ndan ba\u015fka maksatla kullan\u0131lan tafdil kiplerindendir. (Yani bu ifadelerden \u201cm\u00fcminler de sapm\u0131\u015ft\u0131r, ama onlar daha \u00e7ok sapm\u0131\u015ft\u0131r\u201d gibi bir anlam kastedilmemektedir.)"},{"id":1021,"sura":5,"from_aya":61,"to_aya":61,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"61. \u201cSize geldikleri zaman\u201d m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k ederek ve size kar\u015f\u0131 hilekarl\u0131k kast\u0131 ile \u201c\u0130man ettik, derler. Halbuki k\u00fcf\u00fcrle\u201d i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 olduklar\u0131 halde \u201cgirerler ve yine k\u00fcf\u00fcrle \u00e7\u0131karlar.\u201d Onlar\u0131n giri\u015fleri de \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 da k\u00fcf\u00fcr iledir. Bununla birlikte m\u00fc\u2019min olduklar\u0131n\u0131 iddia etmektedirler. Bunlardan daha k\u00f6t\u00fc kim olabilir? Bunlardan daha \u00e7irkin hal kimin hali olabilir? \u201cAllah onlar\u0131n gizlediklerini en iyi bilendir.\u201d O nedenle hayr\u0131 ile \u015ferri ile amellerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verecektir."},{"id":1022,"sura":5,"from_aya":62,"to_aya":62,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"62. Daha sonra Allah Teala, m\u00fc\u2019min kullar\u0131na dil uzatmalar\u0131 ve onlar\u0131 k\u0131namlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k m\u00fc\u2019minlere yard\u0131mc\u0131 olmak \u00fczere b\u00f6ylelerinin kusurlar\u0131n\u0131 saymaya devam ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cOnlardan\u201d yahudilerden \u201cpek \u00e7ok kimsenin g\u00fcnah i\u015flemekte, d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapmakta ve haram yemekte birbirleri ile yar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.\u201d Yani bunlar gerek Yarat\u0131c\u0131 ile ilgili masiyetlerde gerekse de yarat\u0131lm\u0131\u015flara kar\u015f\u0131 haks\u0131zl\u0131k ve d\u00fc\u015fmanl\u0131kta h\u0131rs i\u00e7inde yar\u0131\u015f\u0131rlar. Haram yemekten de geri durmazlar. Y\u00fcce Allah onlar\u0131n bu i\u015fleri yapt\u0131klar\u0131n\u0131 haber vermekle yetinmeyip bir de bu konuda birbirleri ile yar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 haber vermektedir ki bu, onlar\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerine, murdarl\u0131klar\u0131na, nefislerinin mayas\u0131nda masiyet ve zul\u00fcm sevgisinin bulundu\u011funa delildir. B\u00f6yle olmas\u0131na ra\u011fmen bir de kendilerinin olduk\u00e7a y\u00fcce ve \u00fcst\u00fcn makamlara sahip olduklar\u0131n\u0131 iddia etmektedirler. \u201c\u0130\u015fledikleri amel ne kadar da k\u00f6t\u00fcd\u00fcr!\u201d Bu, onlar\u0131 ileri derecede yermek ve onlar\u0131 tenkit edip ay\u0131plamak anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r."},{"id":1023,"sura":5,"from_aya":63,"to_aya":63,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"63. \u201cRabbaniler ve hahamlar, onlar\u0131 g\u00fcnah s\u00f6z s\u00f6ylemekten ve haram yemekten al\u0131koysalar ya!\u201d Allah\u2019\u0131n kendilerine ilim ve hikmet l\u00fctfetti\u011fi kimseler olan ve insanlara faydal\u0131 olmak i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan ilim adamlar\u0131, i\u015flemekte olduklar\u0131 masiyetlerden neden onlar\u0131 al\u0131koymuyor? Onlar\u0131 bu masiyetlerden al\u0131koymal\u0131 de\u011filler mi? Ta ki cahilliklerinden kurtulabilsinler ve Allah\u2019\u0131n bunlara kar\u015f\u0131 delili de ortaya konmu\u015f olsun. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilim adamlar\u0131, insanlara il\u00e2hi emir ve yasaklar\u0131 bildirmekle, onlara \u015fer\u2019\u00ee yolu a\u00e7\u0131klay\u0131p hay\u0131r i\u015flemeye te\u015fvik etmekle, k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden de sak\u0131nd\u0131r\u0131p uzakla\u015ft\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. \u201cYapt\u0131klar\u0131 i\u015f ne kadar k\u00f6t\u00fcd\u00fcr!\u201d"},{"id":1024,"sura":5,"from_aya":64,"to_aya":66,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"64- Yahudiler: \u201cAllah\u2019\u0131n eli ba\u011fl\u0131d\u0131r\u201d dediler. S\u00f6ylediklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc kendi elleri ba\u011fland\u0131 ve onlara lanet edildi. Hay\u0131r, O\u2019nun iki eli de a\u00e7\u0131kt\u0131r, diledi\u011fi gibi infak eder. Andolsun ki Rabbinden sana indirilen, onlar\u0131n \u00e7o\u011funun azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve k\u00fcfr\u00fcn\u00fc art\u0131racakt\u0131r. Biz, aralar\u0131na k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar s\u00fcrecek bir kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k b\u0131rakt\u0131k. Onlar ne zaman bir sava\u015f ate\u015fi yakmak istediyseler Allah onu s\u00f6nd\u00fcrd\u00fc. Onlar, yery\u00fcz\u00fcnde fesada ko\u015farlar, Allah ise fesat\u00e7\u0131lar\u0131 sevmez.\n65- E\u011fer Kitap ehli, iman edip takva sahibi olsalard\u0131, elbette onlar\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini \u00f6rter ve onlar\u0131 Naim cennetlerine koyard\u0131k.\n66- Yine e\u011fer onlar Tevrat\u2019\u0131, \u0130ncil\u2019i ve Rableri kat\u0131ndan kendilerine indirileni dosdo\u011fru uygulasalard\u0131, elbette hem \u00fcstlerinden hem de ayaklar\u0131 alt\u0131ndan yerlerdi. \u0130\u00e7lerinden orta yolu tutan bir z\u00fcmre yok de\u011fil, ancak \u00e7o\u011fu \u00e7ok k\u00f6t\u00fc i\u015fler yapmaktalar!"},{"id":1025,"sura":5,"from_aya":64,"to_aya":64,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"64. Y\u00fcce Allah yahudilerin olduk\u00e7a \u00e7irkin s\u00f6zlerini ve i\u011fren\u00e7 inan\u00e7lar\u0131n\u0131 haber vererek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cYahudiler: Allah\u2019\u0131n eli\u201d hay\u0131rda, iyilikte ve ihsanda bulunmaktan yana \u201cba\u011fl\u0131d\u0131r, dediler. S\u00f6ylediklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc kendi elleri ba\u011fland\u0131 ve onlara lanet edildi.\u201d Bu, kendi s\u00f6yledikleri t\u00fcr\u00fcnden bir beddua anlam\u0131 da i\u00e7erir. Yani \u201celleri ba\u011flans\u0131n ve onlara lanet olunsun\u201d anlam\u0131ndad\u0131r. Zira s\u00f6yledikleri bu s\u00f6z, Kerim olan Allah\u2019\u0131 cimrilikle ve ihsanda bulunmamakla niteleme anlam\u0131 i\u00e7ermektedir. Y\u00fcce Allah da onlar\u0131, bu niteli\u011fin kendisi ile cezaland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece insanlar\u0131n en cimrileri ve en az iyilik yapanlar\u0131, Allah hakk\u0131nda en k\u00f6t\u00fc zan besleyenleri ve Allah\u2019\u0131n rahmetinden en uzak kalanlar\u0131 oldular. O rahmet ki her \u015feyi ku\u015fatm\u0131\u015f, ulvi ve sufli alemin her taraf\u0131n\u0131 doldurmu\u015ftur. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki Allah teb\u00e2reke ve te\u00e2l\u00e2 \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \n\u201cHay\u0131r! O\u2019nun iki eli de a\u00e7\u0131kt\u0131r, diledi\u011fi gibi infak eder\u201d \u0130stedi\u011fini yapmas\u0131na engel olacak, O\u2019na kar\u015f\u0131 bir s\u0131n\u0131r belirleyecek hi\u00e7bir kimse yoktur. O, l\u00fctfunu, din\u00ee ve d\u00fcnyev\u00ee ihsan\u0131n\u0131 bol bol ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f, kullar\u0131na da c\u00f6mertli\u011fine mazhar olacak \u015fekilde hareket etmelerini, masiyet i\u015flemek sureti ile O\u2019nun ihsan kap\u0131lar\u0131n\u0131 kendi y\u00fczlerine kapatmamalar\u0131n\u0131 emretmi\u015ftir. O\u2019nun eli, gece ve g\u00fcnd\u00fcz c\u00f6mert\u00e7e infak etmektedir. Her vakit O\u2019nun hayr\u0131 sa\u011fanak sa\u011fanak ya\u011fmaktad\u0131r. Kederleri a\u00e7makta, gamlar\u0131 gidermekte, fakirleri zengin k\u0131lmakta, esirleri esaretten kurtarmakta, kalbi k\u0131r\u0131klar\u0131n kalbini ho\u015f etmekte, kendisinden dilekte bulunanlar\u0131n dileklerini kabul etmekte, olduk\u00e7a fakir kimseye ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 vermekte, darda ve s\u0131k\u0131nt\u0131da kalm\u0131\u015f olanlar\u0131n dualar\u0131n\u0131 kabul etmekte, dilekte bulunanlar\u0131n dileklerini yerine getirmektedir. Kendisinden dilekte bulunmayanlara da nimet ihsan etmekte, iyile\u015fme talebinde bulunanlara afiyet vermekte, isyank\u00e2r bir kimseyi bile hayr\u0131ndan mahrum b\u0131rakmamakta, iyi olan da k\u00f6t\u00fc olan da nimetlerinden bol bol yararlanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca o ger\u00e7ek dostlar\u0131na, salih amel i\u015fleme muvaffakiyetini de c\u00f6mert\u00e7e ihsan eder. Sonra da bu amellerine kar\u015f\u0131 onlar\u0131 \u00f6ver ve bu amelleri onlara izafe eder. Ger\u00e7ekte ise bu ameller O\u2019nun c\u00f6mert l\u00fctfundand\u0131r. D\u00fcnya ve \u00e2hirette bu amellerine kar\u015f\u0131 onlar\u0131 anlat\u0131lamayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde ve hi\u00e7bir kulun hat\u0131r\u0131na gelmeyecek \u015fekilde m\u00fck\u00e2fatland\u0131racakt\u0131r. O, b\u00fct\u00fcn hallerinde onlara l\u00fctfu ile muamele eder. Onlara ihsan\u0131ndan ula\u015ft\u0131r\u0131r ve pek \u00e7o\u011funu hi\u00e7 fark edemeyecekleri bir \u00e7ok musibetleri de onlardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r.\nKullar\u0131n sahip olduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn nimetler kendisinden olan, ho\u015flanmad\u0131klar\u0131 hallerin bertaraf edilmesinde kendisine yalvar\u0131p yakard\u0131klar\u0131 y\u00fcce Z\u00e2t, her t\u00fcrl\u00fc noksanl\u0131ktan m\u00fcnezzehtir. Kimsenin kendisini hakk\u0131yla \u00f6vmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan, aksine kendisini \u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc gibi olan o Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n \u015fan\u0131 ne y\u00fccedir! Biz kullar\u0131n g\u00f6z a\u00e7\u0131p k\u0131rpacak kadar bir s\u00fcre dahi l\u00fctuf ve c\u00f6mertli\u011finden uzak kalamad\u0131\u011f\u0131, hatta O olmaks\u0131z\u0131n var olamad\u0131klar\u0131 ve ancak O\u2019nun c\u00f6mertli\u011fi ile varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebildikleri Allah ne y\u00fccedir!\nCahilli\u011fi dolay\u0131s\u0131 ile Rabbine muhta\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 zanneden ve O\u2019nun Celaline yak\u0131\u015fmayan \u015feyleri O\u2019na nispet edenler de ne kadar \u00e7irkindirler! Kahrolsun b\u00f6yleleri! Allah azze ve celle bu \u00e7irkin s\u00f6zleri s\u00f6yleyen yahudilere ve halleri onlar\u0131n halleri gibi olan benzerlerine s\u00f6yledikleri s\u00f6z\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne uygun d\u00fc\u015fecek \u015fekilde muamelede bulunsayd\u0131, \u015f\u00fcphesiz hel\u00e2k olurlar ve d\u00fcnyalar\u0131nda bedbaht olurlard\u0131. Fakat onlar bu s\u00f6zleri s\u00f6ylemekle birlikte Allah, onlara hilmiyle muamele etmekte, onlar\u0131 g\u00f6rmezlikten gelmekte ve onlara m\u00fchlet vermektedir. Ancak onlara verece\u011fi azab\u0131 da ihmal etmeyecektir.\nY\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cAndolsun ki Rabbinden sana indirilen, onlar\u0131n \u00e7o\u011funun azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve k\u00fcfr\u00fcn\u00fc art\u0131racakt\u0131r\u201d buyru\u011funa gelince bu, bir kula verilecek en b\u00fcy\u00fck cezalardan birisidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fcne indirmi\u015f oldu\u011fu, kalp ve ruha hayat kayna\u011f\u0131 olan, d\u00fcnya ve \u00e2hiretin mutlulu\u011funu ve bunlardan daha b\u00fcy\u00fck olan her iki yurdun ba\u015far\u0131 ve mutlulu\u011funu i\u00e7eren, Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na bir l\u00fctfu olarak hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 ve onu kabul i\u00e7in ellerini \u00e7abuk tutmalar\u0131n\u0131, bu l\u00fctuf dolay\u0131s\u0131 ile Allah\u2019a teslimiyetlerini arzedip buna kar\u015f\u0131l\u0131k Allah\u2019a \u015f\u00fckretmelerini gerektiren b\u00f6yle bir nimetin; bir ba\u015fka kimsenin sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha bir artmas\u0131na, azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha bir \u00e7o\u011falmas\u0131na, k\u00fcfr\u00fcn\u00fcn daha da ileri gitmesine sebep olmas\u0131, ger\u00e7ekten de kulun kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilece\u011fi b\u00fcy\u00fck bir ceza ve b\u00fcy\u00fck bir musibettir! Buna sebep ise onun b\u00f6yle bir il\u00e2hi l\u00fctuftan y\u00fcz \u00e7evirmesi, onu reddetmesi, ona kar\u015f\u0131 inatla durmas\u0131, bat\u0131l ve yersiz \u015f\u00fcphelerle ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r.\n\u201cBiz, aralar\u0131na k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar s\u00fcrecek bir kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k b\u0131rakt\u0131k.\u201d Hi\u00e7bir \u015fekilde birbirleriyle kayna\u015fmayacaklard\u0131r, birbirlerine yard\u0131mc\u0131 olmayacaklard\u0131r, maslahatlar\u0131na olan herhangi bir hal \u00fczere ittifak etmeyeceklerdir. Aksine kalpleri ile birbirlerine bu\u011fzetmeye, fiilleri ile de birbirlerine d\u00fc\u015fmanl\u0131k g\u00f6stermeye k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar devam edip gideceklerdir. \u201cOnlar\u201d \u0130sl\u00e2m\u2019a ve m\u00fcsl\u00fcmanlara zarar vermek kast\u0131 ile \u201cne zaman bir sava\u015f ate\u015fi yakmak istediyseler\u201d bunu a\u00e7\u0131\u011fa vurup bu i\u015fi tekrar tekrar ortaya koymak istediyseler, s\u00fcvarileri ve piyadeleri ile toplan\u0131p bir araya geldiyseler \u201cAllah onu\u201d onlar\u0131 yard\u0131ms\u0131z b\u0131rakmak sureti ile ordular\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n\u0131k etmek ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 da onlara kar\u015f\u0131 muzaffer k\u0131lmak sureti ile \u201cs\u00f6nd\u00fcrd\u00fc.\u201d \u201cOnlar yery\u00fcz\u00fcnde fesada ko\u015farlar\u201d yery\u00fcz\u00fcnde fesat \u00e7\u0131karmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn gayret ve \u00e7abalar\u0131n\u0131 ortaya koyarlar. Yani masiyet i\u015flerler, bat\u0131l dinlerine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar ve \u0130sl\u00e2m\u2019a girmeye engel olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u201cAllah ise fesat\u00e7\u0131lar\u0131 sevmez.\u201d Aksine b\u00f6ylelerine son derece bu\u011fzeder ve bu tutumlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k onlar\u0131 cezaland\u0131r\u0131r."},{"id":1026,"sura":5,"from_aya":65,"to_aya":65,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"65. Daha sonra Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cE\u011fer Kitap ehli iman edip takva sahibi olsalard\u0131, elbette onlar\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini \u00f6rter ve onlar\u0131 Naim cennetlerine koyard\u0131k.\u201d Bu, Allah\u2019\u0131n l\u00fctuf ve c\u00f6mertli\u011findendir. O, Kitap ehlinin k\u00f6t\u00fc yanlar\u0131n\u0131, kusurlar\u0131n\u0131 ve bat\u0131l s\u00f6zlerini zikrettikten sonra onlar\u0131 tevbe etmeye \u00e7a\u011f\u0131rmakta, Allah\u2019a, meleklerine, b\u00fct\u00fcn peygamberlerine iman edip masiyetlerden sak\u0131nacak olurlarsa, ne olursa olsun g\u00fcnah ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini \u00f6rt\u00fcp ba\u011f\u0131\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 ve canlar\u0131n \u00e7ekti\u011fi, g\u00f6zlerin lezzet alaca\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc nimetin yer ald\u0131\u011f\u0131 nimet dolu cennetlerine onlar\u0131 yerle\u015ftirece\u011fini haber vermektedir."},{"id":1027,"sura":5,"from_aya":66,"to_aya":66,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"66. \u201cYine e\u011fer onlar Tevrat\u2019\u0131, \u0130ncil\u2019i ve Rableri kat\u0131ndan kendilerine indirileni dosdo\u011fru uygulasalard\u0131\u201d yani bunlardaki emirleri ve yasaklar\u0131 Allah\u2019\u0131n te\u015fvik edip y\u00f6nlendirdi\u011fi \u015fekilde yerine getirselerdi, demektir. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e ve Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019e iman da bu iki kitab\u0131n gere\u011fi gibi uygulanmas\u0131 kapsam\u0131na girmektedir. E\u011fer Rablerinin, kendi menfaatlerine ve onlara g\u00f6sterdi\u011fi itina dolay\u0131s\u0131 ile indirmi\u015f oldu\u011fu bu b\u00fcy\u00fck nimetin gere\u011fini yerine getirmi\u015f olsalard\u0131 \u201c\u015f\u00fcphesiz \u00fcstlerinden ve ayaklar\u0131 alt\u0131ndan yerlerdi.\u201d Yani Allah azze ve celle \u00fczerlerine bol bol r\u0131z\u0131k ihsan eder, semadan ya\u011fmur ya\u011fd\u0131r\u0131r ve yerden de bitkileri bitirirdi. Nitekim Allah bir ba\u015fka yerde \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cE\u011fer o \u00fclkelerin halklar\u0131 iman edip de takval\u0131 olsalard\u0131, \u00fczerlerine g\u00f6kten ve yerden nice bereketler(in kap\u0131s\u0131n\u0131) a\u00e7ard\u0131k.\u201d (el-Araf, 7\/96)\n\u201c\u0130\u00e7lerinden\u201d yani Kitap ehlinden \u201corta yolu tutan\u201d Tevrat ve \u0130ncil ile g\u00fc\u00e7l\u00fc ve tam bir gayretle olmasa da amel eden \u201cbir z\u00fcmre yok de\u011fil, ancak \u00e7o\u011fu \u00e7ok k\u00f6t\u00fc i\u015fler yapmaktalar!\u201d Yani aralar\u0131ndan k\u00f6t\u00fcl\u00fck i\u015fleyenler pek \u00e7oktur. Hay\u0131rlarda ileri ge\u00e7en \u201ces-sabik\u00fbn\u201d ise pek azd\u0131r."},{"id":1028,"sura":5,"from_aya":67,"to_aya":67,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"67- Ey Ras\u00fbl! Rabbinden sana indirileni tebli\u011f et. E\u011fer bunu yapmazsan O\u2019nun risaletini tebli\u011f etmemi\u015f olursun. Allah seni insanlardan koruyacakt\u0131r. \u015e\u00fcphesiz Allah k\u00e2firler toplululu\u011funa yol g\u00f6stericilik etmez."},{"id":1029,"sura":5,"from_aya":67,"to_aya":67,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"67. Bu; Allah\u2019\u0131n, Ras\u00fbl\u00fc Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e verdi\u011fi en \u00fcst\u00fcn ve en de\u011ferli emirdir. Emir Allah\u2019\u0131n kendisine indirdiklerini tebli\u011f etmesidir. Bunun kapsam\u0131na \u00fcmmetin ondan al\u0131p belledi\u011fi akaide, amellere, s\u00f6zlere, \u015fer\u2019\u00ee ahk\u00e2ma ve il\u00e2hi taleplere dair her bir emir girmektedir. Ras\u00fblullah sallallahu aleyhi ve sellem de bu emirleri en m\u00fckemmel \u015fekilde tebli\u011f etmi\u015ftir; davet etmi\u015f, uyar\u0131p korkutmu\u015f, m\u00fcjdelemi\u015f, kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, \u00fcmmi ve cahillere bilmediklerini \u00f6\u011fretmi\u015f ve sonunda bunlar da Rabbani alimlerden olmu\u015flard\u0131r. O, s\u00f6z\u00fc ile fiili ile mektuplar\u0131 ile ve el\u00e7ileri ile tebli\u011fde bulunmu\u015ftur. Ne kadar hay\u0131r yolu varsa mutlaka \u00fcmmetine g\u00f6stermi\u015f, ne kadar k\u00f6t\u00fcl\u00fck varsa mutlaka \u00fcmmetini onlardan sak\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcmmetin en faziletlileri olan ashab-\u0131 kiram, onun tebli\u011f vazifesini gere\u011fi gibi yapt\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k etmi\u015flerdir. Onlardan sonra gelen dinin \u00f6nder alimleri de m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ileri gelenleri de ayn\u0131 tan\u0131kl\u0131kta bulunmu\u015flard\u0131r. \u201cE\u011fer bunu yapmazsan\u201d yani Rabbinden sana indirileni tebli\u011f etmeyecek olursan \u201cO\u2019nun risaletini tebli\u011f etmemi\u015f olursun.\u201d emrini yerine getirmemi\u015f olursun.\n\u201cAllah seni insanlardan koruyacakt\u0131r.\u201d Bu, Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fcn\u00fc insanlara kar\u015f\u0131 korudu\u011funu ve himaye etti\u011fini g\u00f6stermektedir. \u00d6yleyse ey Peygamber! Senin bt\u00fcn gayretin insanlara \u00f6\u011fretmek ve tebli\u011fde bulunmak olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsanlardan yana herhangi bir korku, seni bu yolundan al\u0131koymamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n idareleri Allah\u2019\u0131n elindedir. Allah ise seni korumay\u0131 garanti etmi\u015ftir. Sana d\u00fc\u015fen ancak apa\u00e7\u0131k tebli\u011fde bulunmakt\u0131r. Kim hid\u00e2yet bulursa elbetteki kendi yarar\u0131na hid\u00e2yet bulmu\u015f olur. Hevalar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan gitmekten ba\u015fka bir maksad\u0131 bulunmayan k\u00e2firlere gelince, Allah k\u00fcf\u00fcrleri sebebi ile onlar\u0131 hid\u00e2yete erdirmeyecek, onlara yol g\u00f6strmeyecek ve onlar\u0131 hayra muvaffak k\u0131lmayacakt\u0131r."},{"id":1030,"sura":5,"from_aya":68,"to_aya":68,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"68- De ki: \u201cEy ehl-i kitap! Tevrat\u2019\u0131, \u0130ncil\u2019i ve Rabbinizden size indirileni dosdo\u011fru uygulamad\u0131k\u00e7a hi\u00e7bir \u015fey \u00fczere de\u011filsiniz.\u201d Andolsun ki Rabbinden sana indirilen, onlardan \u00e7o\u011funun azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve k\u00fcfr\u00fcn\u00fc art\u0131racakt\u0131r. O halde art\u0131k k\u00e2firler toplulu\u011fu i\u00e7in \u00fcz\u00fclme!"},{"id":1031,"sura":5,"from_aya":68,"to_aya":68,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"68. Yani Kitap ehline, sap\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 vurgulayarak ve bat\u0131l \u00fczere bulunduklar\u0131n\u0131 ilan ederek \u201cde ki\u201d: Siz din nam\u0131na \u201chi\u00e7bir \u015fey \u00fczere de\u011filsiniz.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc sizler ne Kur\u2019\u00e2n\u2019a ve Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e iman ettiniz, ne de kendi peygamberinizi ve Kitab\u0131n\u0131z\u0131 tasdik ettiniz. Hi\u00e7bir hakka tutunmuyor ve hi\u00e7bir temele de dayanm\u0131yorsunuz. \n\u201cTevrat\u2019\u0131, \u0130ncil\u2019i ve Rabbinizden size indirileni dosdo\u011fru uygulamad\u0131k\u00e7a\u201d yani sizi terbiye eden, besleyip b\u00fcy\u00fcten, \u00fczerinize nimetlerini ihsan eden ve size ihsan etti\u011fi en b\u00fcy\u00fck nimet olan Kitab\u2019\u0131 \u00fczerinize indiren Rabbinizden size indirilenleri, Tevrat ve \u0130ncil\u2019i uygulamad\u0131k\u00e7a, onlara gere\u011fi gibi iman edip uymad\u0131k\u00e7a, yerine getirilmesini istedikleri her bir hususa s\u0131ms\u0131k\u0131 sar\u0131lmad\u0131k\u00e7a hi\u00e7bir \u015fey \u00fczere de\u011filsiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc sizin g\u00f6reviniz, gere\u011fi gibi Allah\u2019a \u015f\u00fckretmek, Allah\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmlerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011flanmak, Allah\u2019\u0131n size emanet olarak y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revleri ve sizden ald\u0131\u011f\u0131 ahitleri yerine getirmektir. "},{"id":1032,"sura":5,"from_aya":69,"to_aya":69,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"69- \u015e\u00fcphe yok ki iman edenler, yahudiler, sabiiler ve h\u0131ristiyanlar i\u00e7inden her kim Alah\u2019a ve \u00e2hiret g\u00fcn\u00fcne iman edip salih amel i\u015flerse onlar i\u00e7in hi\u00e7bir korku yoktur ve onlar \u00fcz\u00fclmeyeceklerdir de."},{"id":1033,"sura":5,"from_aya":69,"to_aya":69,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"69. Y\u00fcce Allah Kitap ehlini olu\u015fturan, kendilerine Kur\u2019\u00e2n, Tevrat ve \u0130ncil\u2019in indirildi\u011fi kimselerin mutluluk ve kurtulu\u015flar\u0131n\u0131n tek bir yola, tek bir esasa ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu haber vermektedir. O da Allah\u2019a ve \u00e2hiret g\u00fcn\u00fcne iman etmek ve salih amel i\u015flemektir. Kim Allah\u2019a ve \u00e2hiret g\u00fcn\u00fcne iman eder de salih amel i\u015flerse onun i\u00e7in kurtulu\u015f vard\u0131r. B\u00f6ylelerine gelecekte kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmalar\u0131 s\u00f6z konusu olan deh\u015fetli haller dolay\u0131s\u0131 ile korku yoktur, geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 \u015feyler i\u00e7in de \u00fcz\u00fclmeyeceklerdir. S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en bu h\u00fck\u00fcm Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019den \u00f6nceki di\u011fer zaman ve d\u00f6nemleri de kapsamaktad\u0131r. (Ayn\u0131 i\u00e7erikteki Bakara 62. ayetinin tefsirine de bak\u0131n\u0131z.)"},{"id":1034,"sura":5,"from_aya":70,"to_aya":71,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"70- Andolsun biz, \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan sa\u011flam bir s\u00f6z ald\u0131k ve onlara rasuller g\u00f6nderdik. Onlara ho\u015flar\u0131na gitmeyen \u015feyleri getiren bir peygamberin geldi\u011fi her seferinde kimisini yalanl\u0131yor, kimisini de \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. \n71- Ba\u015flar\u0131na bir fitne gelmeyece\u011fini sand\u0131lar da k\u00f6r ve sa\u011f\u0131r kesildiler. Sonra Allah tevbelerini kabul etti. Sonra onlardan bir\u00e7o\u011fu yine k\u00f6r ve sa\u011f\u0131r kesildiler. Allah yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rendir."},{"id":1035,"sura":5,"from_aya":70,"to_aya":70,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"70. Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cAndolsun biz \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan sa\u011flam bir s\u00f6z.\u201d Yani Allah\u2019a iman edeceklerine ve daha \u00f6nce: \u201cAndolsun Allah \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan s\u00f6z alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7lerinden on iki de nakib g\u00f6ndermi\u015ftik...\u201d (el-Maide, 5\/12) buyru\u011funda s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en emir ve buyruklar\u0131 yerine getireceklerine dair a\u011f\u0131r bir s\u00f6z \u201cald\u0131k ve onlara rasuller g\u00f6nderdik.\u201d Bu peygamberler ard\u0131 ard\u0131na gelerek onlara davette ve ir\u015fadlarda bulunuyorlard\u0131. Ancak bunun onlara bir faydas\u0131 olmad\u0131. \u201cOnlara ho\u015flar\u0131na gitmeyen \u015feyleri getiren bir peygamberin geldi\u011fi her seferinde\u201d ho\u015flar\u0131na gitmeyen bir hakikati getiren her bir peygamberi yalanlad\u0131lar, ona kar\u015f\u0131 inatla kar\u015f\u0131 koydular ve ona tepki g\u00f6sterip en \u00e7irkin \u015fekilde muamelede bulundular. Zira \u201ckimisini yalanl\u0131yorlar, kimisini de \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlard\u0131.\u201d"},{"id":1036,"sura":5,"from_aya":71,"to_aya":71,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"71. \u201cBa\u015flar\u0131na bir fitne gelmeyece\u011fini sand\u0131lar\u201d yani onlar\u0131n bu masiyet ve yalanlamalar\u0131n\u0131n, ba\u015flar\u0131na bir azap ve ceza getirmeyece\u011fini sand\u0131lar ve b\u00f6ylelikle bat\u0131l yollar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ettiler. Hakka kar\u015f\u0131 \u201cda k\u00f6r ve sa\u011f\u0131r kesildiler. Sonra Allah onlar\u0131n tevbelerini kabul etti.\u201d Onlar\u0131 gayrete getirdi ve Allah\u2019a tevbe edip y\u00f6nelmeleri \u00fczerine de onlar\u0131n tevbelerini kabul etti. \u201cSonra\u201d bu halleri uzun s\u00fcre devam etmedi, nih\u00e2yet onlar\u0131n pek \u00e7o\u011fu yine o \u00e7irkin hale geri d\u00f6nd\u00fcler ve \u201conlardan bir\u00e7o\u011fu yine k\u00f6r ve sa\u011f\u0131r kesildiler.\u201d Pek \u00e7o\u011fu bu niteli\u011fe sahip oldular, pek az kimseler ise tevbe ve imanlar\u0131 \u00fczere devam ettiler. \u201cAllah yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rendir.\u201d Herkese amelinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verir, hay\u0131r i\u015flerse hay\u0131r, \u015fer i\u015flerse \u015fer ile mukabelede bulunur."},{"id":1037,"sura":5,"from_aya":72,"to_aya":75,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"72- \u201cAllah, Meryem o\u011flu (\u0130sa) Mesih\u2019tir\u201d diyenler andolsun ki k\u00e2fir oldular. Halbuki Mesih: \u201cEy \u0130srailo\u011fullar\u0131! Benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan Allah\u2019a ibadet edin\u201d demi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc kim Allah\u2019a ortak ko\u015farsa hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah ona cenneti haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve onun varaca\u011f\u0131 yer ate\u015ftir. Zalimlerin hi\u00e7bir yard\u0131mc\u0131s\u0131 da yoktur.\n73- \u201cAllah, \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcd\u00fcr\u201d diyenler de andolsun k\u00e2fir oldular. Halbuki bir tek il\u00e2htan ba\u015fka hi\u00e7bir (hak) il\u00e2h yoktur. E\u011fer s\u00f6ylediklerinden vazge\u00e7mezlerse i\u00e7lerinden k\u00e2fir olanlara andolsun ki pek ac\u0131 bir azap dokunacakt\u0131r.\n74- H\u00e2l\u00e2 Allah\u2019a tevbe etmeyecek ve ondan ma\u011ffiret dilemeyecekler mi? Halbuki Allah \u011eaf\u00fbrdur, Rah\u00eemdir.\n75- Meryem o\u011flu Mesih, sadece bir ras\u00fbld\u00fcr. Ondan \u00f6nce de ras\u00fbller gelip ge\u00e7mi\u015ftir. Anas\u0131 ise s\u0131dd\u00eeka bir kad\u0131nd\u0131r. \u0130kisi de yemek yerlerdi. Bizim \u00e2yetleri onlara nas\u0131l a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131za bir bak! Sonra da onlar\u0131n nas\u0131l d\u00f6nd\u00fcr\u00fcld\u00fcklerine bir bak!"},{"id":1038,"sura":5,"from_aya":72,"to_aya":72,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"72. Y\u00fcce Allah, h\u0131ristiyanlar\u0131n: \u201cAllah, Meryem o\u011flu (\u0130sa) Mesih\u2019tir\u201d \u015feklindeki s\u00f6zleri ile k\u00fcfre d\u00fc\u015ft\u00fcklerini haber vermektedir. Onlar bu s\u00f6zlerini, \u0130sa\u2019n\u0131n babas\u0131z olarak sadece bir anneden d\u00fcnyaya gelmek suretiyle il\u00e2hi yaratmada al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131na dayand\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Halbuki \u0130sa, onlar\u0131n bu iddialar\u0131n\u0131 yalanlayarak kendilerine: \u201cEy \u0130srailo\u011fullar\u0131, benim de Rabbim sizin de Rabbiniz olan Allah\u2019a ibadet edin\u201d demi\u015f, b\u00f6ylelikle kendisinin tam bir kul oldu\u011funu, Rabbinin de b\u00fct\u00fcn yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131 kapsayan rububiyete sahip oldu\u011funu ifade etmi\u015f ve ortaya koymu\u015ftu. \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc kim Allah\u2019a\u201d \u0130sa olsun ba\u015fka birisi olsun yarat\u0131klardan herhangi bir kimseyi \u201cortak ko\u015farsa hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah ona cenneti haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve onun varaca\u011f\u0131 yer ate\u015ftir.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir kimse yarat\u0131lm\u0131\u015f\u0131 Yarat\u0131c\u0131ya e\u015fit tutmu\u015f, Allah\u2019\u0131n onu, kendisi i\u00e7in yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu ibadeti, ona lay\u0131k olmayan birisine y\u00f6nletmi\u015ftir. O nedenle b\u00f6yle bir kimse ebedi olarak cehennemde kalmay\u0131 hak etmi\u015ftir. \u201cZalimlerin hi\u00e7bir yard\u0131mc\u0131s\u0131 da yoktur.\u201d Allah\u2019\u0131n azab\u0131ndan kurtaracak yahut ba\u015flar\u0131na gelen bu b\u00fcy\u00fck musibetin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olsun giderecek hi\u00e7bir kimseleri olmayacakt\u0131r."},{"id":1039,"sura":5,"from_aya":73,"to_aya":73,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"73. \u201cAllah, \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcd\u00fcr, diyenler de andolsun k\u00e2fir oldular.\u201d Bu da h\u0131ristiyanlarca desteklenen g\u00f6r\u00fc\u015flerden birisidir. Onlar Allah\u2019\u0131n; Allah, \u0130sa ve Meryem\u2019den olu\u015fan \u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn (teslis) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc oldu\u011funu iddia etmi\u015flerdir. Y\u00fcce Allah onlar\u0131n bu s\u00f6ylediklerinden \u00e7ok y\u00fcce ve m\u00fcnezzehtir. Bu da h\u0131ristiyanlar\u0131n ne kadar k\u0131t ak\u0131ll\u0131 olduklar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck delilidir. Bu kadar \u00e7irkin bir s\u00f6z\u00fc ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc nas\u0131l kabul etmi\u015fler? Bu kadar k\u00f6t\u00fc bir inanca nas\u0131l ba\u011flanabilmi\u015fler? Nas\u0131l Yarat\u0131c\u0131 ile yarat\u0131lan\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler? Nas\u0131l olur da \u00e2lemlerin Rabbini gere\u011fi gibi tan\u0131yamam\u0131\u015flar? \nY\u00fcce Allah onlara ve benzerlerine cevap olmak \u00fczere: \u201cHalbuki bir tek il\u00e2htan ba\u015fka hi\u00e7bir (hak) il\u00e2h yoktur\u201d buyurmaktad\u0131r. Bu bir ve tek il\u00e2h, b\u00fct\u00fcn kemal s\u0131fatlara sahip, her t\u00fcrl\u00fc eksiklikten de m\u00fcnezzehtir. Tek ba\u015f\u0131na yaratan ve yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n i\u015flerini \u00e7ekip \u00e7eviren ve idare eden yaln\u0131zca O\u2019dur. Yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n sahip olduklar\u0131 her bir nimet mutlaka O\u2019ndand\u0131r. Peki, bir ba\u015fkas\u0131 nas\u0131l onunla birlikte il\u00e2h kabul edilebilir? Y\u00fcce Allah zalimlerin s\u00f6ylediklerinden pek y\u00fcce ve m\u00fcnezzehtir! Daha sonra Allah subhanehu onlar\u0131: \u201cE\u011fer s\u00f6ylediklerinden vazge\u00e7mezlerse i\u00e7lerinden o k\u00e2fir olanlara andolsun ki pek ac\u0131 bir azap dokunacakt\u0131r\u201d diye tehdit etmektedir. "},{"id":1040,"sura":5,"from_aya":74,"to_aya":74,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"74. Sonra Y\u00fcce Allah onlar\u0131 i\u015fledikleri bu hatadan tevbe etmeye \u00e7a\u011f\u0131rarak ve kullar\u0131ndan tevbelerini kabul edece\u011fini a\u00e7\u0131klayarak \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cH\u00e2l\u00e2 Allah\u2019a tevbe etmeyecek\u201d yani Allah\u2019\u0131n sevip raz\u0131 oldu\u011fu tevhidi ikrar edip, \u0130sa\u2019n\u0131n da Allah\u2019\u0131n kulu ve Ras\u00fbl\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyip yalan iddialar\u0131ndan vazge\u00e7meyecek \u201cve O\u2019ndan\u201d yani kendilerinden sad\u0131r olanlar dolay\u0131s\u0131 ile Allah\u2019tan \u201cma\u011ffiret dilemeyecekler mi? Halbuki Allah \u011eaf\u00fbrdur, Rah\u00eemdir.\u201d Yani tevbe edenlerin g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 -g\u00f6klere kadar ula\u015facak olsa dahi- ba\u011f\u0131\u015flar. Tevbelerini kabul edip k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini iyiliklerle de\u011fi\u015ftirmek sureti ile merhamet buyurur. Y\u00fcce Allah, tevbe \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunurken buyru\u011funun ba\u015f\u0131nda: \u201cH\u00e2l\u00e2 Allah\u2019a tevbe etmeyecekler ... mi?\u201d diye son derece yumu\u015fak ve l\u00fctufk\u00e2rane bir ifade kullanmaktad\u0131r."},{"id":1041,"sura":5,"from_aya":75,"to_aya":75,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"75. Daha sonra Y\u00fcce Allah Mesih\u2019in ve annesinin ger\u00e7ek durumlar\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cMeryem o\u011flu Mesih, sadece bir ras\u00fbld\u00fcr. Ondan \u00f6nce de ras\u00fbller gelip ge\u00e7mi\u015ftir.\u201d Yani Meryem\u2019in o\u011flu Mesih\u2019in nihai konumu budur. Onun hakk\u0131nda s\u00f6ylenebilecek en niha\u00ee ger\u00e7ek bundan ibarettir. O, Allah\u2019\u0131n el\u00e7i olarak g\u00f6nderdi\u011fi kullar\u0131ndan birisidir. Kullar\u0131n ise il\u00e2hi i\u015flere m\u00fcdahale etmek, Allah\u2019\u0131n kendileri ile g\u00f6nderdi\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda kendiliklerinden \u015feriat koymak gibi hi\u00e7bir yetkileri yoktur. Onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00f6revleri, Allah\u2019\u0131n kendileri ile g\u00f6nderdi\u011fi mesaj\u0131 bildirmekten ibarettir. \u0130\u015fte \u0130sa Mesih de kendisinden \u00f6nce g\u00f6nderilmi\u015f peygamberler gibi bir peygamberdir. Onun, onlardan farkl\u0131 olarak kendisini insanl\u0131k mertebesinden \u00e7\u0131kart\u0131p rububiyet mertebesine y\u00fckseltecek \u00fcst\u00fcn herhangi bir meziyeti yoktur. \n\u201cAnas\u0131\u201d olan Meryem \u201cise s\u0131dd\u00eeka bir kad\u0131nd\u0131r.\u201d Yani onun da nihai konumu budur. O peygamberlikten sonra insanlar\u0131n en \u00fcst\u00fcn mertebesi olan s\u0131dd\u0131kl\u0131k mertebesine ula\u015fm\u0131\u015flardan birisi idi. S\u0131dd\u0131kl\u0131k ise yak\u00een ve salih amele g\u00f6t\u00fcren faydal\u0131 bilgiye sahip olmak demektir. Bu da Meryem\u2019in bir peygamber olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, aksine vard\u0131\u011f\u0131 en \u00fcst\u00fcn mertebesinin s\u0131dd\u0131kl\u0131k mertebesi oldu\u011funun delilidir ki fazilet ve \u015feref olarak da bu kadar\u0131 yeterlidir. Di\u011fer kad\u0131nlar\u0131n durumu da b\u00f6yledir. Onlardan da herhangi bir peygamber gelmi\u015f de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah azze ve celle peygamberli\u011fi iki kesimin daha m\u00fckemmeli olan erkekler aras\u0131ndan se\u00e7tiklerine vermi\u015ftir. Nitekim Oi \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cSenden \u00f6nce g\u00f6nderdiklerimiz de kendilerine vahyetti\u011fimiz erkeklerden ba\u015fkalar\u0131 de\u011fildi.\u201d (Yusuf, 12\/109) \n\u0130sa aleyhisselam kendisinden \u00f6nceki peygamber ve ras\u00fbllerin t\u00fcr\u00fcnden, annesi de s\u0131dd\u00eeka bir kad\u0131n oldu\u011funa g\u00f6re; peki hristiyanlar ne diye bunlar\u0131 Allah ile birlikte iki ayr\u0131 il\u00e2h edindiler?\nY\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201c\u0130kisi de yemek yerlerdi\u201d buyru\u011fu, onlar\u0131n di\u011fer \u00c2demo\u011fullar\u0131n\u0131n yemeye ve i\u00e7meye muhta\u00e7 olduklar\u0131 gibi bir tak\u0131m \u015feylere ihtiyac\u0131 bulunan iki kul oldu\u011funun a\u00e7\u0131k bir delilidir. E\u011fer bunlar il\u00e2h olsalard\u0131 ne yemeye i\u00e7meye ne de ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye ihtiya\u00e7lar\u0131 olmazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek il\u00e2h \u011ean\u00eedir, hi\u00e7bir \u015feye muhta\u00e7 de\u011fildir; Ham\u00eedir, her t\u00fcrl\u00fc \u00f6vg\u00fcye lay\u0131kt\u0131r.\nY\u00fcce Allah delili a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyduktan sonra: \u201cBizim \u00e2yetleri onlara nas\u0131l a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131za bir bak!\u201d buyurmaktad\u0131r. Hakk\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyan, yak\u00eeni ayan beyan g\u00f6steren \u201c\u00e2yetleri onlara nas\u0131l a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131za bir bak!\u201d Bununla birlikte bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n onlara bir faydas\u0131 olmamaktad\u0131r. Aksine onlar yine yalan, iftira ve as\u0131ls\u0131z iddialar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte, bu yolda \u0131srar etmektedirler. Bu yapt\u0131klar\u0131 ise zul\u00fcm ve inatt\u0131r."},{"id":1042,"sura":5,"from_aya":76,"to_aya":76,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"76- De ki: \u201cAllah\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra size ne bir fayda ne de bir zarar verme imkan\u0131na sahip olmayan \u015feylere mi ibadet ediyorsunuz? Halbuki Allah Semi\u2019dir, Al\u00eemdir.\u201d"},{"id":1043,"sura":5,"from_aya":76,"to_aya":76,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"76. Yani ey Peygamber onlara: \u201cDe ki: Allah\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra\u201d muhta\u00e7 ve yoksul yarat\u0131lm\u0131\u015flardan \u201csize ne bir fayda ne de bir zarar verme imkan\u0131na sahip olmayan \u015feylere mi ibadet ediyorsunuz?\u201d da tek ba\u015f\u0131na hem zarar veren, hem fayda sa\u011flayan, hem veren, hem al\u0131koyan Zattan y\u00fcz m\u00fc \u00e7eviriyorsunuz? \u201cHalbuki Allah Semi\u2019dir\u201d \u00e7e\u015fitli dillerdeki farkl\u0131 ihtiya\u00e7lara ra\u011fmen b\u00fct\u00fcn sesleri i\u015fitendir \u201cAl\u00eemdir\u201d; a\u00e7\u0131k olan \u015feyleri ve gizlileri, gayb\u0131 ve m\u00fc\u015fahade olunanlar\u0131, ge\u00e7mi\u015fi ve gelece\u011fi hakk\u0131yla bilendir. O halde, b\u00fct\u00fcn ibadet t\u00fcrlerinin yaln\u0131zca kendisine yap\u0131lmas\u0131 ve dinin yaln\u0131zca kendisine halis k\u0131l\u0131nmas\u0131 gereken, sadece k\u00e2mil olan ve bu niteliklere sahip bulunan O y\u00fcce zatt\u0131r."},{"id":1044,"sura":5,"from_aya":77,"to_aya":81,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"77- De ki: \u201cEy ehl-i kitap! Dininizde haks\u0131z yere haddi a\u015fmay\u0131n. Bundan \u00f6nce sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bir\u00e7ok kimseyi sapt\u0131rm\u0131\u015f ve sonra da do\u011fru yoldan sapm\u0131\u015f bir toplumun hevalar\u0131na da uymay\u0131n.\u201d\n78- \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan k\u00e2fir olanlar, hem D\u00e2v\u00fbd\u2019un hem de Meryem o\u011flu \u0130sa\u2019n\u0131n dili ile lanetlendiler. Bu, onlar\u0131n isyan etmeleri ve haddi a\u015fmalar\u0131ndan dolay\u0131 idi.\n79- Onlar i\u015fledikleri herhangi bir m\u00fcnkerden birbirlerini vazge\u00e7irmezlerdi. Yapmakta olduklar\u0131 \u015fey ger\u00e7ekten ne k\u00f6t\u00fcyd\u00fc!\n80- Onlardan bir\u00e7ok kimsenin k\u00e2firleri dost edindiklerini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. Nefislerinin kendileri i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey ne kadar da k\u00f6t\u00fcd\u00fcr: Allah onlara gazap etmi\u015ftir ve onlar azapta ebedi kalacaklard\u0131r.\n81- E\u011fer Allah\u2019a, Peygamber\u2019e ve ona indirilene iman etmi\u015f olsalard\u0131, onlar\u0131 dost edinmezlerdi. Fakat bir\u00e7o\u011fu fas\u0131k kimselerdir."},{"id":1045,"sura":5,"from_aya":77,"to_aya":77,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"77. Y\u00fcce Allah peygamberine \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cDe ki: Ey ehl-i kitap, dininizde haks\u0131z yere haddi a\u015fmay\u0131n.\u201d Yani hakk\u0131 a\u015farak, hakk\u0131 geride b\u0131rakarak bat\u0131la y\u00f6nelmeyin. Haddi a\u015fmalar\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fi, Mesih hakk\u0131nda s\u00f6yledikleri nakledilen s\u00f6zlerle baz\u0131 ileri gelen kimseler hakk\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7arak s\u00f6yledikleri s\u00f6zlerdir. Onlar bunu yaparken \u201cbundan \u00f6nce sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f... bir toplumun hevalar\u0131na\u201d uymaktad\u0131rlar. Bunlar, insanlar\u0131 izlemekte olduklar\u0131 b\u00e2t\u0131l dine davet ederek \u201cbir\u00e7ok kimseyi sapt\u0131rm\u0131\u015f ve sonra da do\u011fru yoldan sapm\u0131\u015f\u201d kimselerdir. Onlar do\u011fru yoldan saparak hem kendileri sapm\u0131\u015f, hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131 sapt\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Allah\u2019\u0131n kendilerinden ve hel\u00e2ke g\u00f6t\u00fcren hevalar\u0131 ile sapt\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerine uymaktan sak\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nderleri, i\u015fte bunlard\u0131r."},{"id":1046,"sura":5,"from_aya":78,"to_aya":78,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"78. Daha sonra Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201c\u0130srailo\u011fullar\u0131ndan k\u00e2fir olanlar hem D\u00e2v\u00fbd\u2019un hem de Meryem o\u011flu \u0130sa\u2019n\u0131n dili ile\u201d \u0130srailo\u011fullar\u0131na kar\u015f\u0131 delilin ortaya konulmu\u015f oldu\u011funa, onlar\u0131n ise bu delillere kar\u015f\u0131 inatla durduklar\u0131na dair \u015fahitlik ve ikrarlar\u0131 ile \u201clanetlendiler.\u201d Allah\u2019\u0131n rahmetinden kovulup uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131lar. \n\u201cBu\u201d k\u00fcf\u00fcr ve lanete u\u011frama, \u201conlar\u0131n isyan etmeleri ve haddi a\u015fmalar\u0131ndan dolay\u0131 idi.\u201d Allah\u2019a isyan edip Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na zulmetmeleri, onlar\u0131n k\u00fcfre ve Allah\u2019\u0131n rahmetinden uzak d\u00fc\u015fmelerine sebep olmu\u015ftur. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz g\u00fcnahlar\u0131n ve zulm\u00fcn bir tak\u0131m cezalar\u0131 vard\u0131r."},{"id":1047,"sura":5,"from_aya":79,"to_aya":79,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"79. Ba\u015flar\u0131na ibret verici cezalar\u0131n gelmesine ve t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc cezalara u\u011frat\u0131lmalar\u0131na sebep olan g\u00fcnahlar\u0131ndan bir di\u011feri de \u015fudur: \u201cOnlar i\u015fledikleri herhangi bir m\u00fcnkerden birbirlerini vazge\u00e7irmezlerdi.\u201d Yani onlar, m\u00fcnkeri (k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc) i\u015fler ama biri di\u011ferini o m\u00fcnkerden al\u0131koymaz, vazge\u00e7irmezdi. B\u00f6ylelikle k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc fiilen i\u015fleyen kimse ile al\u0131koyma imk\u00e2n\u0131na sahip oldu\u011fu halde susan ki\u015fi, o k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc i\u015flemekte ortak oluyordu. Bu, onlar\u0131n Allah\u2019\u0131n emrini \u00f6nemsemediklerine ve Allah\u2019a kar\u015f\u0131 gelip asi olman\u0131n hafif bir i\u015f oldu\u011funu kabul ettiklerine delildir. E\u011fer onlar Rab\u2019lerini gere\u011fi gibi tazim eden kimseler olsalard\u0131, O\u2019nun haramlar\u0131n\u0131n i\u015flenmesinden gayrete gelir ve Allah\u2019\u0131 gazapland\u0131ran i\u015f dolay\u0131s\u0131 ile kendileri de gazaplan\u0131rlard\u0131.\nEngelleme g\u00fcc\u00fc olmakla birlikte k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 ses \u00e7\u0131karmay\u0131p susmak, il\u00e2hi azab\u0131 gerektirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir tutumun \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri vard\u0131r:\n1. Yaln\u0131zca susmak -susan ki\u015fi fiilen g\u00fcnah i\u015flemese dahi- bir g\u00fcnaht\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnahtan ka\u00e7\u0131nmak gerekti\u011fi gibi, g\u00fcnah\u0131n i\u015flenmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak ve gereken tepkiyi g\u00f6stermek de icabeder.\n2. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131\u015f, -\u00f6nceden de ge\u00e7ti\u011fi gibi- g\u00fcnahlar\u0131n \u00f6nemsenmedi\u011fini ve onlara ald\u0131r\u0131\u015f edilmedi\u011fini g\u00f6sterir.\n3. Di\u011fer taraftan isyank\u00e2rlar ve fas\u0131klar, e\u011fer bu isyan ve f\u0131sklar\u0131ndan al\u0131konulmayacak olurlarsa daha \u00e7ok masiyet i\u015fleme cesaretini bulurlar. B\u00f6ylelikle k\u00f6t\u00fcl\u00fck artar, din\u00ee ve d\u00fcnyev\u00ee musibet alabildi\u011fine b\u00fcy\u00fcr ve isyank\u00e2rlar, g\u00fc\u00e7 ve galebe sahibi olurlar. Bundan sonra ise hay\u0131r ehli olan kimseler, \u015fer ehli olan kimselere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybederler, zay\u0131f d\u00fc\u015ferler ve nih\u00e2yet bir zamanlar g\u00fc\u00e7 yetirebildikleri \u015feylere art\u0131k g\u00fc\u00e7 yetiremez olurlar.\n4. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131 terk etmek, ilmin ortadan kalkmas\u0131na ve cahilli\u011fin \u00e7o\u011falmas\u0131na sebep olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnah tekrarland\u0131k\u00e7a ve pek \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan i\u015flenip din ve ilim ehli bunlara kar\u015f\u0131 tepki g\u00f6stermedik\u00e7e o i\u015fin g\u00fcnah olmad\u0131\u011f\u0131 kanaati meydana gelir. Hatta cahil olan bir kimse, bu masiyeti uygun g\u00f6r\u00fclen bir ibadet dahi zannedebilir. Allah\u2019\u0131n haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyin, hel\u00e2l oldu\u011funa inanmaktan daha b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck olabilir mi? Ki\u015filerin nazar\u0131nda ger\u00e7eklerin ters y\u00fcz olmas\u0131 ve bat\u0131l\u0131n hak olarak g\u00f6r\u00fclmesinden daha b\u00fcy\u00fck bir \u015fer var m\u0131?\n5. \u0130syank\u00e2rlar\u0131n masiyetlerine susup ses \u00e7\u0131karmamak sonucunda kimi zaman masiyet insanlara ho\u015f g\u00f6r\u00fcnebilir ve onlar bu konuda birbirlerine uyabilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc insano\u011flu, kendi benzerlerine ve hemcinslerine uyma meyline sahiptir. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 gereken tepkiyi g\u00f6stermemenin buna benzer daha pek \u00e7ok k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri vard\u0131r. \nK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 tepki g\u00f6stermeyip susman\u0131n durumu bu oldu\u011fundan dolay\u0131 Y\u00fcce Allah, \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan k\u00e2fir olanlar\u0131, masiyetleri ve haddi a\u015fmalar\u0131 sebebi ile lanetledi\u011fini bildirmekte ve bunlar aras\u0131ndan da \u00f6zellikle bu b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6z konusu etti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u201cYapmakta olduklar\u0131 \u015fey ger\u00e7ekten ne k\u00f6t\u00fcyd\u00fc!\u201d "},{"id":1048,"sura":5,"from_aya":80,"to_aya":80,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"80. \u201cOnlardan bir\u00e7ok kimsenin k\u00e2firleri\u201d sevgi, dostluk ve yard\u0131m ile \u201cdost edindiklerini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. Nefislerinin kendileri i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey\u201d O m\u00fc\u015fterisi bulunmayan mal ve o giri\u015ftikleri zararl\u0131 al\u0131\u015fveri\u015f \u201cne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr!\u201d Bu ise Allah\u2019\u0131n gazab\u0131d\u0131r ki Allah\u2019\u0131n gazab\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile her\u015fey gazaba gelir. Nefislerinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 di\u011fer bir \u015fey de o b\u00fcy\u00fck azapta ebediyen kal\u0131\u015ft\u0131r. O halde onlar kendi kendilerine zulmetmi\u015f oldular. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7 de g\u00fczel olmayan b\u00f6yle bir yeri bizzat kendi nefisleri, kendileri i\u00e7in haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer taraftan onlar, nefislerini o ebedi ve kal\u0131c\u0131 nimetlerden mahrum b\u0131rakmak sureti ile de kendilerine zulmetmi\u015f oldular."},{"id":1049,"sura":5,"from_aya":81,"to_aya":81,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"81. \u201cE\u011fer Allah\u2019a, Peygamber\u2019e ve ona indirilene iman etmi\u015f olsalard\u0131 onlar\u0131 dost edinmezlerdi.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019a, Peygambere ve ona indirilene iman etmek, kulun hem Rabbini hem de O\u2019nun dostu olanlar\u0131 dost edinmesini, di\u011fer taraftan O\u2019nu inkar eden, O\u2019na d\u00fc\u015fmanl\u0131k edip isyanda ileri gidenleri d\u00fc\u015fman edinmesini gerektirmektedir. Allah\u2019\u0131 dost ve yard\u0131mc\u0131 edinip O\u2019na iman etmenin \u015fart\u0131, Allah d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n dost edinilmemesidir. Bunlar ise bu \u015fart\u0131 yerine getirmediklerinden dolay\u0131 bu, \u015fart\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde ger\u00e7ekle\u015fmesi s\u00f6z konusu olan hususun onlar hakk\u0131nda s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n delilidir.\n\u201cFakat bir\u00e7o\u011fu fas\u0131k kimselerdir.\u201d Allah\u2019a ve peygambere itaat ve iman\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan kimselerdir. Allah\u2019\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 dost ve yard\u0131mc\u0131 edinmeleri de onlar\u0131n fas\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r."},{"id":1050,"sura":5,"from_aya":82,"to_aya":86,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"82- Andolsun insanlar aras\u0131nda iman edenlere d\u00fc\u015fmanl\u0131kta en \u015fiddetli olanlar\u0131n yahudiler ve m\u00fc\u015frikler oldu\u011funu g\u00f6receksin. \u0130man edenlere sevgi bak\u0131m\u0131ndan en yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ise: \u201cBiz h\u0131ristiyanlar\u0131z\u201d diyenlerin oldu\u011funu g\u00f6receksin. Bu, aralar\u0131nda ke\u015fi\u015flerin ve rahiplerin olmas\u0131ndan ve onlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamamalar\u0131ndand\u0131r.\n83- Peygambere indirileni i\u015fittiklerinde a\u015fina olduklar\u0131 haktan \u00f6t\u00fcr\u00fc g\u00f6zlerinin ya\u015fla dolup ta\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. Derler ki: \u201cRabbimiz, iman ettik; art\u0131k bizi \u015fahid olanlarla beraber yaz.\u201d\n84- \u201cRabbimizden bizi de salihler toplulu\u011fu ile birlikte k\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00fcmit edip dururken ne diye Allah\u2019a ve bize gelen hakka iman etmeyelim?\u201d\n85- Allah da s\u00f6ylediklerinden dolay\u0131 altlar\u0131ndan nehirler akan cennetleri, orada ebedi kalmak \u00fczere onlara m\u00fck\u00e2fat olarak ihsan etmi\u015ftir. \u0130\u015fte ihsan sahiplerinin m\u00fck\u00e2fat\u0131 budur.\n86- K\u00e2fir olup \u00e2yetlerimizi yalanlayanlara gelince onlar, o \u00e7\u0131lg\u0131n ate\u015fin ehlidirler."},{"id":1051,"sura":5,"from_aya":82,"to_aya":82,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"82. Y\u00fcce Allah m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 dost edinmeye ve onlar\u0131 sevmeye daha yak\u0131n olan ve bu hususta daha uzak olan iki kesimi a\u00e7\u0131klamak \u00fczere \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cAndolsun insanlar aras\u0131nda iman edenlere d\u00fc\u015fmanl\u0131kta en \u015fiddetli olanlar\u0131n yahudiler ve m\u00fc\u015frikler oldu\u011funu g\u00f6receksin.\u201d Kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z olarak bu iki kesim, insanlar aras\u0131nda \u0130sl\u00e2m\u2019a ve m\u00fcsl\u00fcmanlara en b\u00fcy\u00fck \u00e7apta d\u00fc\u015fmanl\u0131k besleyen, onlara zarar vermek i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck gayret ve \u00e7abalar\u0131 ortaya koyan kimselerdir. Buna sebep ise k\u0131skan\u00e7l\u0131klar\u0131ndan, inat ve k\u00fcf\u00fcrlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc m\u00fcsl\u00fcmanlara besledikleri ileri derecedeki \u00f6fkedir.\n\u201c\u0130man edenlere sevgi bak\u0131m\u0131ndan en yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ise: \u201cBiz h\u0131ristiyanlar\u0131z\u201d diyenlerin oldu\u011funu g\u00f6receksin.\u201d Y\u00fcce Allah, bunun \u00e7e\u015fitli sebeplerini de s\u00f6z konusu etmektedir:\nBunlardan birisi: \u201cAralar\u0131nda ke\u015fi\u015flerin ve rahiplerin\u201d bulunmas\u0131d\u0131r. Yani kendilerini z\u00fchde veren ilim adamlar\u0131 ile manast\u0131rlarda ibadete \u00e7ekilen abidlerin bulunmas\u0131d\u0131r. \u0130lim ile birlikte z\u00fchd ve ayn\u0131 \u015fekilde ibadet, kalbe incelik ve yumu\u015fakl\u0131k veren, kalbin kat\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 gideren hususlar aras\u0131ndad\u0131r. Onlarda yahudilerin kabal\u0131klar\u0131 ile m\u00fc\u015friklerin kat\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmaz.\nDi\u011fer bir sebep \u201conlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamamalar\u0131\u201dd\u0131r. Yani bunlarda hakka ba\u011flan\u0131p itaat etmeye kar\u015f\u0131 bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve bir dikkafal\u0131l\u0131k yoktur. Bu da onlar\u0131n m\u00fcsl\u00fcmanlara yak\u0131n olmalar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131 sevmelerini gerektirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir kimse b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayana g\u00f6re hayra daha yak\u0131nd\u0131r."},{"id":1052,"sura":5,"from_aya":83,"to_aya":83,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"83. Bir di\u011fer sebep de onlar\u0131n: \u201cPeygambere indirileni i\u015fittiklerinde\u201d yani Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e indirileni i\u015fittiklerinde bunun kalplerini etkilemesi ve bundan dolay\u0131 kalplerinin yumu\u015famas\u0131, g\u00f6zlerinin de -kesin do\u011fru oldu\u011funa inand\u0131klar\u0131 hakk\u0131 i\u015fittiklerine uygun olarak- ya\u015fla dolup ta\u015fmas\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 onlar, hakka iman etmi\u015f, onu ikrar etmi\u015f ve: \u201cRabbimiz iman ettik, art\u0131k bizi \u015fahit olanlarla beraber yaz\u201d diye dua etmi\u015flerdir. Burada s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en \u201c\u015fahit olanlar\u201d ise Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019in \u00fcmmetidir. Allah\u2019\u0131n vahdaniyetine, peygamberlerinin risaletine ve getirdiklerinin do\u011frulu\u011funa \u015fahitlik ettikleri gibi \u00f6nceki \u00fcmmetlerin tasdiklerine ve yalanlamalar\u0131na da \u015fahitlik ederler. Bunlar adaletli kimselerdir ve onlar\u0131n \u015fahitlikleri makbuld\u00fcr. Nitekim Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cB\u00f6ylece sizi vasat bir \u00fcmmet k\u0131ld\u0131k. B\u00fct\u00fcn insanlara kar\u015f\u0131 \u015fahitler olas\u0131n\u0131z, bu peygamber de size kar\u015f\u0131 \u015fahit olsun diye...\u201d (el-Bakara, 2\/143)"},{"id":1053,"sura":5,"from_aya":84,"to_aya":84,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"84. Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131 ile bu H\u0131ristiyanlar iman etmeleri ve bu hususta ellerini \u00e7abuk tutmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile birieri taraf\u0131ndan k\u0131nanm\u0131\u015f olduklar\u0131ndan \u015f\u00f6yle demi\u015flerdir: \u201cRabbimizden bizi de salihler toplulu\u011fu ile birlikte k\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00fcmit edip dururken ne diye Allah\u2019a ve bize gelen hakka iman etmeyelim?\u201d Yani bizi Allah\u2019a iman etmekten al\u0131koyan nedir ki? \u00c7\u00fcnk\u00fc en ufak bir \u015f\u00fcphe ve teredd\u00fcd\u00fcn s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 hak, Rabbimizden bize gelmi\u015f bulunuyor. Biz iman edip hakka uyacak olursak Allah\u2019\u0131n bizleri salihler ile birlikte cennete sokaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmid ederiz. O halde iman etmekten bizi al\u0131koyan nedir? Durumun b\u00f6yle olmas\u0131 imana ko\u015fmay\u0131, ona s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 ba\u011flanmay\u0131 ve ondan geri kalmamay\u0131 gerektirmiyor mu?"},{"id":1054,"sura":5,"from_aya":85,"to_aya":85,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"85. Bu s\u00f6zleri \u00fczerine Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cAllah da s\u00f6ylediklerinden dolay\u0131\u201d yani dile getirdikleri iman ve a\u00e7\u0131k\u00e7a hakk\u0131 tasdiklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u201caltlar\u0131ndan nehirler akan cennetleri, orada ebedi kalmak \u00fczere onlara m\u00fck\u00e2fat olmak \u00fczere ihsan etti. \u0130\u015fte ihsan sahiplerinin m\u00fck\u00e2fat\u0131 budur.\u201d\nBu \u00e2yet-i kerimeler Neca\u015fi vb. h\u0131ristiyanlar aras\u0131ndan Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem\u2019e iman eden kimseler hakk\u0131nda inmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde h\u00e2l\u00e2 daha aralar\u0131ndan \u0130sl\u00e2m dinini se\u00e7en ve izledikleri yolun bat\u0131l oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rebilen kimseler bulunagelmektedir. Bunlar, ger\u00e7ekten de \u0130sl\u00e2m dinine yahudilerden de m\u00fc\u015friklerden de daha yak\u0131nd\u0131r."},{"id":1055,"sura":5,"from_aya":86,"to_aya":86,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"86. Y\u00fcce Allah ihsanda bulunanlar\u0131n m\u00fck\u00e2fat\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu ettikten sonra k\u00f6t\u00fc hareket edenlerin cezas\u0131n\u0131 da s\u00f6z konusu ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cK\u00e2fir olup \u00e2yetlerimizi yalanlayanlara gelince onlar, o \u00e7\u0131lg\u0131n ate\u015fin ehlidirler.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, Allah\u2019\u0131 inkar etmi\u015f ve hakk\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyan \u00e2yetlerini yalanlam\u0131\u015f kimselerdir. Daha sonra Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:"},{"id":1056,"sura":5,"from_aya":87,"to_aya":88,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"87- Ey iman edenler! Allah\u2019\u0131n size hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 temiz ve ho\u015f \u015feyleri haram k\u0131lmay\u0131n ve haddi a\u015fmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah haddi a\u015fanlar\u0131 sevmez.\n88- Allah\u2019\u0131n size verdi\u011fi r\u0131z\u0131ktan hel\u00e2l ve temiz olarak yiyin ve iman etti\u011finiz Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n."},{"id":1057,"sura":5,"from_aya":87,"to_aya":87,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"87. \u201cEy iman edenler! Allah\u2019\u0131n size hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 temiz ve ho\u015f \u015feyleri\u201d yiyecek ve i\u00e7ecekleri \u201charam k\u0131lmay\u0131n.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, Allah\u2019\u0131n size nimet olarak ihsan ettikleridir. Bunlar\u0131 size hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in O\u2019na hamd ve \u015f\u00fckredin. O nimete nank\u00f6rl\u00fck etmek yahut onu kabul etmemek ya da o hel\u00e2l nimetlerin haram oldu\u011funa inanmak sureti ile O\u2019nun nimetlerini geri \u00e7evirip reddetmeyin. B\u00f6yle yapacak olursan\u0131z ayn\u0131 zamanda hem Allah\u2019a iftira etmi\u015f, hem nimete kar\u015f\u0131 nank\u00f6rl\u00fck etmi\u015f, hem de temiz ve hel\u00e2l olan bir \u015feyin murdar ve haram oldu\u011funa inanm\u0131\u015f olursunuz. Bu ise haddi a\u015fmak kabilindendir. Allah ise haddi a\u015fmay\u0131 yasaklam\u0131\u015ft\u0131r. Zira O \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cve haddi a\u015fmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah haddi a\u015fanlar\u0131 sevmez.\u201d Aksine onlara bu\u011fzeder, onlara gazabeder, bundan dolay\u0131 da onlar\u0131 cezaland\u0131r\u0131r."},{"id":1058,"sura":5,"from_aya":88,"to_aya":88,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"88. Daha sonra Y\u00fcce Allah, kendisinin hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri haram kabul eden m\u00fc\u015friklerin izledi\u011fi yolun tam z\u0131dd\u0131n\u0131 emrederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cAllah\u2019\u0131n size verdi\u011fi r\u0131z\u0131ktan hel\u00e2l ve temiz olarak yiyin.\u201d Yani Allah\u2019\u0131n sizin i\u00e7in kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sebepler vas\u0131tas\u0131 ile vermi\u015f oldu\u011fu r\u0131z\u0131ktan hel\u00e2l olmas\u0131, \u00e7al\u0131nt\u0131, gasp vb. t\u00fcrden haks\u0131z yere al\u0131nm\u0131\u015f mallardan olmamas\u0131, ayn\u0131 \u015fekilde ho\u015f ve temiz \u015fart\u0131 ile yiyin. Ho\u015f ve temiz (\u0627\u0644\u0637\u064a\u0628) ise herhangi bir pislik ve murdarl\u0131\u011f\u0131 bulunmayan demektir. Bu kay\u0131t ile pis olan y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar ile di\u011fer pis ve murdar olan \u015feyler hel\u00e2l kapsam\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r. Emirlerine uyup yasaklar\u0131ndan ka\u00e7\u0131narak \u201ciman etti\u011finiz Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc sizin Allah\u2019a iman etmeniz, O\u2019ndan korkup sak\u0131nman\u0131z\u0131 ve O\u2019nun hakk\u0131na ri\u00e2yet etmenizi gerektirir. Zira bunlar olmaks\u0131z\u0131n iman tamam olmaz.\n\u00c2yet-i kerime \u015funa da delildir: Bir kimse kendisi i\u00e7in hel\u00e2l olan yiyece\u011fi, i\u00e7ece\u011fi, cariyeyi ve buna benzer herhangi bir \u015feyi haram k\u0131lacak olursa onun bu haram k\u0131lmas\u0131 ile o \u015fey haram olmaz, ancak b\u00f6yle bir haram k\u0131lmadan sonra o i\u015fi i\u015fleyecek olursa bir yemin keffaretinde bulunmas\u0131 gerekir. Nitekim Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cEy peygamber... Allah\u2019\u0131n sana hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feyi ni\u00e7in kendine haram edersin?\u201d (et-Tahrim, 66\/1) Ancak, zevcenin haram k\u0131l\u0131nmas\u0131 halinde ise z\u0131har keffareti gerekir. \nYine bu \u00e2yet-i kerimenin kapsam\u0131na \u015fu da girmektedir. \u0130nsan\u0131n ho\u015f ve temiz olan \u015feylerden ka\u00e7\u0131n\u0131p bunlar\u0131 kendisine haram k\u0131lmamas\u0131 gerekir. Aksine bunlar\u0131 al\u0131p kullanmas\u0131 ve bunlar\u0131n yard\u0131m\u0131 ile Rabbine itaatte bulunmas\u0131 gerekmektedir."},{"id":1059,"sura":5,"from_aya":89,"to_aya":89,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"89- Allah sizi yeminlerinizdeki la\u011fvden dolay\u0131 sorumlu tutmaz. Fakat (kalben) ba\u011flanm\u0131\u015f oldu\u011funuz yeminlerinizden sorumlu tutar. Bunun keffareti de ailenize yedirdi\u011finizin orta yollusundan on fakiri doyurmak veya onlar\u0131 giydirmek yahut da bir k\u00f6le azat etmektir. Kim (bunlardan birini) bulamazsa \u00fc\u00e7 g\u00fcn oru\u00e7 tutsun. \u0130\u015fte yemin etti\u011finiz zaman (bozdu\u011funuz takdirde) yeminlerinizin keffareti budur. Yeminlerinizi muhafaza edin. \u015e\u00fckredesiniz diye Allah \u00e2yetlerini size i\u015fte b\u00f6yle a\u00e7\u0131klar."},{"id":1060,"sura":5,"from_aya":89,"to_aya":89,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"89. Yani la\u011fv yolu ile sizden sad\u0131r olan yeminlerinizde sizin i\u00e7in bir sorumluluk yoktur. La\u011fv yemini ise yemin eden kimsenin yemin niyeti ve kast\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 yeminler veya bir kimsenin bizatihi do\u011fru oldu\u011funu sanmakla birlikte daha sonra durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan yeminlerdir. \u201cFakat (kalben) ba\u011flanm\u0131\u015f oldu\u011funuz\u201d yani azmetti\u011finiz, kalplerinizden kesin karar verdi\u011finiz ve i\u00e7ten i\u00e7e kesin kanaate sahip bulundu\u011funuz \u201cyeminlerinizden sorumlu tutar.\u201d Nitekim bir ba\u015fka \u00e2yet-i kerimede Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cFakat kalplerinizin kazand\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 sizi sorumlu tutar.\u201d (el-Bakara, 2\/225)\n\u201cBunun keffareti\u201d yani yemin kast\u0131 g\u00fcderek yap\u0131p da yerine getirmedi\u011finiz yeminlerin keffareti \u201cailenize yedirdi\u011finizin orta yollusundan on fakiri doyurmak veya onlar\u0131 giydirmek yahut da bir k\u00f6le azad etmektir.\u201d On yoksula yedirilecek bu yemek ile giydirilecek elbise, ki\u015finin aile halk\u0131n\u0131 yedirip giydirdi\u011finin ortalamas\u0131ndan olacakt\u0131r. Elbise ise namaz k\u0131lmak i\u00e7in yeterli olacak kadar\u0131d\u0131r. Azat edilecek k\u00f6le ise bir ba\u015fka yerde: \u201cVe m\u00fc\u2019min bir k\u00f6le azat etmek\u201d (en-Nisa, 4\/92) ayeti ile kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu \u00fczere m\u00fc\u2019min olmal\u0131d\u0131r. Ki\u015fi bu \u00fc\u00e7 keffarretten birisini yerine getirdi mi art\u0131k yemini \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olur.\n\u201cFakat kim (bunlardan birini)\u201d bu \u00fc\u00e7 husustan herhangi birisini yerine getirme imk\u00e2n\u0131 \u201cbulamazsa \u00fc\u00e7 g\u00fcn oru\u00e7 tutsun. \u0130\u015fte\u201d s\u00f6z\u00fc edilen \u015fekilde \u201cyemin etti\u011finiz zaman (bozdu\u011funuz takdirde) yeminlerinizin keffareti budur.\u201d Bu keffaret, yeminlerinizin g\u00fcnah\u0131n\u0131 \u00f6rter, siler ve ortadan kald\u0131r\u0131r.\n\u201cYeminlerinizi\u201d Allah ad\u0131na yalan yere yemin etmekten ve \u00e7ok\u00e7a yemin etmekten uzak durarak \u201cmuhafaza edin.\u201d Ayn\u0131 \u015fekilde yemin edecek olursan\u0131z da yeminlerinizi bozmaktan uzak durun. Ancak yemini bozman\u0131n, yeminde \u0131srar etmekten hay\u0131rl\u0131 olma hali m\u00fcstesnad\u0131r. Buna g\u00f6re yemini muhafazan\u0131n m\u00fckemmel hali, ki\u015finin hay\u0131rl\u0131 olan\u0131 yapmas\u0131 ve yapt\u0131\u011f\u0131 yeminin bu hayra engel te\u015fkil etmemesidir.\nAllah\u2019a \u201c\u015f\u00fckredesiniz diye Allah\u201d hel\u00e2li haramdan ay\u0131rt edip a\u00e7\u0131klayan h\u00fck\u00fcmleri beyan eden \u201c\u00e2yetlerini size i\u015fte b\u00f6yle a\u00e7\u0131klar.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc O, size bilmediklerinizi \u00f6\u011fretmi\u015ftir. O halde kula, kendisine ihsan etmi\u015f oldu\u011fu \u015fer\u2019\u00ee h\u00fck\u00fcmleri bilme ve bu h\u00fck\u00fcmlerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 nimetinden dolay\u0131 Allah\u2019a \u015f\u00fckretmek d\u00fc\u015fer."},{"id":1061,"sura":5,"from_aya":90,"to_aya":91,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"90- Ey iman edenler! \u0130\u00e7ki, kumar, dikili ta\u015flar ve fal oklar\u0131 ancak \u015feytan i\u015fi birer pisliktir. O halde bunlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n ki kurtulu\u015fa eresiniz.\n91- Muhakkak \u015feytan i\u00e7ki ve kumarla aran\u0131za d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve kin sokmak, sizi Allah\u2019\u0131 anmaktan ve namazdan al\u0131koymak ister. Art\u0131k vazge\u00e7tiniz de\u011fil mi?"},{"id":1062,"sura":5,"from_aya":90,"to_aya":91,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"90-91. Y\u00fcce Allah bu \u00e7irkin \u015feyleri yermekte, bunlar\u0131n \u015feytan\u0131n i\u015flerinden birer pislik olduklar\u0131n\u0131 haber vermektedir. \u201cO halde bunlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n\u201d onlar\u0131 terk edin \u201cki kurtulu\u015fa eresiniz.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc kurtulu\u015f ancak Allah\u2019\u0131n haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri, \u00f6zellikle de s\u00f6z\u00fc edilen bu \u00e7irkin ve hayas\u0131z i\u015fleri terk etmekle ger\u00e7ekle\u015fir. S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en bu \u00e7irkin i\u015flerden biri i\u00e7kidir. \u201c\u0130\u00e7ki\u201d (\u0627\u0644\u062e\u0645\u0631), sarho\u015fluk vermesi sebebi ile akl\u0131 \u00f6rten ve perdeleyen her \u015feydir. \u201cKumar\u201d (\u0627\u0644\u0645\u064a\u0633\u0631) ise taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak belli bir bedel koyduklar\u0131 -at yar\u0131\u015flar\u0131 vb. gibi- b\u00fct\u00fcn yar\u0131\u015flard\u0131r. \u201cDikili ta\u015flar\u201d dikilip de Allah\u2019tan ba\u015fka kendilerine ibadet olunan putlar ve benzeri gibi Allah\u2019a denk tutulan \u015feylerdir. \u201cFal oklar\u0131\u201d ise kendileri ile k\u0131smetin \u00f6\u011frenilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oklard\u0131r.\n\u0130\u015fte Allah bu d\u00f6rt hususu yasaklamakta ve onlardan uzak durulmas\u0131n\u0131 istemektedir. Bunlar\u0131 terk etmeyi ve onlardan uzak durmay\u0131 gerektiren k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini de bize \u015f\u00f6yle haber vermektedir:\n1. Bu s\u00f6z\u00fc edilenler, birer pislik, yani necasettir. Bunlar maddi bir necaset olmasalar da manevi birer pisliktir. Pis \u015feyler ise kendilerinden uzak kal\u0131nmas\u0131 ve pislikleri ile kirlenilmemesi gereken \u015feylerdir.\n2. Bunlar, \u015feytan i\u015fidir. \u015eeytan ise insan\u0131n en az\u0131l\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Bilindi\u011fi gibi d\u00fc\u015fmandan sak\u0131nmak gerekir. D\u00fc\u015fman\u0131n tuzaklar\u0131ndan, d\u00fc\u015fman\u0131n i\u015flerinden, \u00f6zellikle de d\u00fc\u015fman\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcrmek istedi\u011fi hallerden uzak durmak, sak\u0131nmak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kulun helaki bunlardad\u0131r. O halde kulun apa\u00e7\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n i\u015flerini i\u015flemekten kesinlikle uzak kalmas\u0131, bunlardan sak\u0131nmas\u0131 ve bunlara d\u00fc\u015fmekten yana korkmas\u0131 gerekir.\n3. Bunlardan uzak durmay\u0131 gerektiren bir di\u011fer sebep, kulun kutulu\u015funun, felah\u0131n\u0131n ancak bunlardan uzak kalmas\u0131 halinde m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc fel\u00e2h sevilen ve istenen \u015feyleri elde etme ba\u015far\u0131s\u0131, korkulan \u015feylerden yana da emin olmakt\u0131r. Bu i\u015fler ise fel\u00e2ha engeldir ve onun yolunda t\u00f6kezletici sebeplerdir.\n4. Bu gibi amellerin insanlar aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve kini gerektirmesi de bunlar\u0131 terk etmeyi gerektiren sebeplerdendir. \u015eeytan bunlar\u0131, \u00f6zellikle de i\u00e7ki ve kumar\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaya \u00f6zel gayret harcar. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, bu yolla m\u00fc\u2019minler aras\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve kin sokmak ister. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7ki ile ak\u0131l alt\u00fcst olur, akl\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 ortadan kalkar. Bu ise ki\u015finin kendisi ile m\u00fc\u2019min karde\u015fleri aras\u0131nda kinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olur. \u00d6zellikle de i\u00e7ki i\u00e7menin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7lar\u0131ndan olan s\u00f6vme ve hakaret de buna eklenecek olursa\u2026 Hatta bu, kimi zaman adam \u00f6ld\u00fcrmeye kadar gidebilir. Kumar oyunlar\u0131ndaki birinin di\u011ferini yenmesi ve kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n pek \u00e7ok mal\u0131n\u0131 almas\u0131 ise d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve kinin en b\u00fcy\u00fck sebepleri aras\u0131ndad\u0131r.\n5. Bu i\u015fler kalbi ve ona ba\u011fl\u0131 olarak bedeni Allah\u2019\u0131 anmaktan da namazdan da al\u0131koyar. Halbuki kul, bunlar i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve kulun mutlulu\u011fu bunlara ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7ki ve kumar, ki\u015fiyi bunlardan en ileri derecede al\u0131koyar. Ki\u015finin kalbi bunlarla me\u015fgul olur ve akl\u0131 bunlarla oyalan\u0131p durur. Bu uzun bir s\u00fcre b\u00f6ylece s\u00fcr\u00fcp gider ve ki\u015fi nerede oldu\u011funun dahi fark\u0131na varmaz.\nKi\u015fiyi kirleten, onu murdar kimseler aras\u0131na katan, \u015feytan\u0131n i\u015flerine ve a\u011flar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcren, b\u00f6ylelikle zelil bir davar\u0131n \u00e7oban\u0131na itaat etti\u011fi gibi \u015feytana itaat ettiren, kulun kurtulu\u015funu engelleyen, m\u00fc\u2019minler aras\u0131na kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k sokan, Allah\u2019\u0131 anmaktan ve namazdan al\u0131koyan bir g\u00fcnahtan daha b\u00fcy\u00fck ve daha \u00e7irkin hangi g\u00fcnah vard\u0131r? Acaba b\u00fct\u00fcn bu k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden daha ileri ve daha b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck olabilir mi? \nBundan dolay\u0131 Allah azze ve celle selim ak\u0131l sahiplerine bunlar\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201cArt\u0131k vazge\u00e7tiniz, de\u011fil mi?\u201d buyru\u011fu ile teklif \u00fcslubu ile bildirmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir kimse, bu k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden birisini dahi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduracak olursa bunlardan uzak durur. Nefsi bu gibi i\u015flere yakla\u015fmak istemez. \u00c7ok\u00e7a \u00f6\u011f\u00fcde ihtiyac\u0131 olmaz, ileri derecede bir azara da gerek kalmaz."},{"id":1063,"sura":5,"from_aya":92,"to_aya":92,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"92- Allah\u2019a itaat edin, Ras\u00fble de itaat edin ve (isyandan) sak\u0131n\u0131n. E\u011fer y\u00fcz \u00e7evirirseniz bilin ki peygamberimize d\u00fc\u015fen a\u00e7\u0131k\u00e7a tebli\u011fden ibarettir."},{"id":1064,"sura":5,"from_aya":92,"to_aya":92,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"92. Allah\u2019a itaat ile Ras\u00fbl\u00fcne itaat ayn\u0131 \u015feydir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019a itaat eden, Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fcne itaat etmi\u015f; Ras\u00fble itaat eden de Allah\u2019a itaat etmi\u015f olur. Bu itaat, Allah\u2019\u0131n ve Ras\u00fbl\u00fcn\u00fcn emretmi\u015f oldu\u011fu, Allah\u2019\u0131n haklar\u0131 ile de kullar\u0131n haklar\u0131 ile de alakal\u0131 bulunan farz ve m\u00fcstehap, zahir ve bat\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u00f6z ve amelleri i\u015flemeyi, ayn\u0131 \u015fekilde Allah ve Ras\u00fbl\u00fcn\u00fcn yasaklad\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden uzak kalmay\u0131 i\u00e7ine al\u0131r. Bu emir, en geni\u015f kapsaml\u0131 emirlerdendir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bunun kapsam\u0131na zahir olsun, bat\u0131n olsun her t\u00fcrl\u00fc emir ve yasak girmektedir.\n\u201c(isyandan) sak\u0131n\u0131n\u201d yani Allah\u2019a isyan etmekten ve Ras\u00fbl\u00fcne asi olmaktan sak\u0131n\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlara isyan etmek en b\u00fcy\u00fck \u015ferdir ve apa\u00e7\u0131k bir h\u00fcsrand\u0131r. \u201cE\u011fer\u201d size emredilen ve yasak k\u0131lanan \u015feylerden \u201cy\u00fcz \u00e7evirirseniz bilin ki peygamberimize d\u00fc\u015fen a\u00e7\u0131k\u00e7a tebli\u011fden ibarettir\u201d ve o da bu g\u00f6revini eksiksiz yerine getirmi\u015ftir. E\u011fer hid\u00e2yet yolunu izlerseniz bu, lehinizedir ve e\u011fer k\u00f6t\u00fcl\u00fck i\u015fleyecek olursan\u0131z bu da aleyhinizedir. Sizi hesaba \u00e7ekecek olan Allah\u2019t\u0131r. Ras\u00fbl ise g\u00f6revini ve kendisine y\u00fcklenen sorumlulu\u011fu eksiksiz olarak yerine getirmi\u015ftir."},{"id":1065,"sura":5,"from_aya":93,"to_aya":93,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"93- \u0130man edip salih ameller i\u015fleyenlere; sak\u0131nd\u0131klar\u0131, iman edip salih ameller i\u015fledikleri, sonra takvada ve imanda sebat ettikleri, sonra takva ve ihsan sahibi olduklar\u0131 takdirde (ge\u00e7mi\u015fte) tatt\u0131klar\u0131 (haramlar)dan dolay\u0131 bir vebal yoktur. Allah ihsan sahiplerini sever."},{"id":1066,"sura":5,"from_aya":93,"to_aya":93,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"93. \u0130\u00e7kiyi haram k\u0131lan, ona d\u00e2ir kesin yasa\u011f\u0131 ve bu yasa\u011f\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden buyruklar nazil olunca m\u00fc\u2019minlerden baz\u0131 kimseler, i\u00e7kinin haram k\u0131l\u0131n\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6nce m\u00fcsl\u00fcman olarak ama i\u00e7ki i\u00e7meye devam ederken \u00f6len karde\u015flerinin durumunun ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeyi arzu ettiler. Y\u00fcce Allah da bu \u00e2yet-i kerimeyi indirdi ve \u015funu haber verdi: \u201c\u0130man edip salih ameller i\u015fleyenlere... takdirde (ge\u00e7mi\u015fte) tatt\u0131klar\u0131ndan\u201d haram k\u0131l\u0131n\u0131\u015flar\u0131ndan \u00f6nce i\u00e7ki i\u00e7melerinden ve kumar oynamalar\u0131ndan \u201cdolay\u0131 bir vebal\u201d bir g\u00fcnah, bir sorumluluk \u201cyoktur.\u201d G\u00fcnah\u0131n olmamas\u0131, hem s\u00f6z\u00fc edilen hususlar\u0131 hem de di\u011fer g\u00fcnahlar\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Y\u00fcce Allah buna d\u00e2ir: \u201csak\u0131nd\u0131klar\u0131, iman edip salih ameller i\u015fledikleri\u2026\u201d kayd\u0131n\u0131 getirmi\u015ftir. Yani bunun i\u00e7in masiyetleri terk eden, Allah\u2019a salih amel i\u015flemelerini gerektirecek sahih bir iman ile iman eden ve sonra da bu \u015fekilde devam eden kimseler olmalar\u0131 \u015fartt\u0131r. Aksi takdirde e\u011fer kul, kimi zaman bu niteli\u011fe sahip olmakla birlikte, bazen bu niteliklere sahip olmuyor ise bu, yeterli de\u011fildir. Aksine onun her zaman bu seviyede olmas\u0131, bu durumunu eceli gelinceye kadar devam ettirmesi ve bu ihsan halini s\u00fcrd\u00fcrmesi gerekir. \u015e\u00fcphesiz Allah Yarat\u0131c\u0131ya ibadetlerinde ihsan makam\u0131na eri\u015fen, kullara da iyilikte bulunan, ger\u00e7ek anlamda ihsan sahibi olan kullar\u0131n\u0131 sever.\nBu \u00e2yet-i kerimenin kapsam\u0131na haram olan bir \u015feyi haram k\u0131l\u0131n\u0131\u015f\u0131ndan sonra tadan yahut da ba\u015fka bir haram\u0131 i\u015fleyen, daha sonra da g\u00fcnah\u0131n\u0131 itiraf ederek Allah\u2019a tevbe eden ve salih amel i\u015fleyerek takva sahibi olan kimseler de girer. \u015e\u00fcphesiz Allah b\u00f6ylelerine de ma\u011ffiret buyurur ve b\u00f6yle kimselerden g\u00fcnah kalkar."},{"id":1067,"sura":5,"from_aya":94,"to_aya":96,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"94- Ey iman edenler! Allah, g\u00f6rmedikleri halde kendisinden korkanlar\u0131 bilip ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ellerinizin ve m\u0131zraklar\u0131n\u0131z\u0131n eri\u015febilece\u011fi bir k\u0131s\u0131m avla sizi muhakkak deneyecektir. Art\u0131k bundan sonra kim a\u015f\u0131r\u0131 giderse onun i\u00e7in pek elemli bir azap vard\u0131r.\n95- Ey iman edenler, ihraml\u0131 iken av hayvan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyin. \u0130\u00e7inizden kim onu bilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse bunun cezas\u0131, K\u00e2be\u2019ye ula\u015ft\u0131r\u0131lmak \u00fczere iki adil kimsenin h\u00fckm\u00fc ile belirlenecek ve \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hayvan\u0131n benzeri olacak bir ehl\u00ee hayvan (kurban etmek) yahut yoksullara yemek yedirmek \u015feklinde bir keff\u00e2ret veya bunun dengi oru\u00e7 tutmakt\u0131r. T\u00e2 ki etti\u011finin vebalini tatm\u0131\u015f olsun. Allah ge\u00e7mi\u015ftekilerini affetmi\u015ftir. Fakat kim bir daha b\u00f6yle yaparsa Allah ondan intikam al\u0131r. Allah Az\u00eezdir, intikam sahibidir.\n96- Deniz av\u0131 ve yiyece\u011fi -size ve yolcuya bir fayda olmak \u00fczere- size hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. \u0130hramda bulundu\u011funuz s\u00fcrece kara av\u0131 ise haram k\u0131l\u0131nd\u0131. Sonunda huzuruna varaca\u011f\u0131n\u0131z Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n."},{"id":1068,"sura":5,"from_aya":94,"to_aya":94,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"94. Bu, Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na l\u00fctuf ve ihsanlar\u0131ndand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlara kaza ve kaderinin bir tecellisi olarak ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 haber vermektedir. Bundan maksat ise O\u2019na itaat etmeleri ve bu i\u015fin \u00fczerine basiretle gitmeleridir. T\u00e2 ki helak olan apa\u00e7\u0131k bir delil \u00fczere hel\u00e2k olsun, hayat bulan apa\u00e7\u0131k bir delil \u00fczere hayat bulsun diyedir.\n\u0130\u015fte Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cEy iman edenler!\u201d Allah\u2019\u0131n sizin iman\u0131n\u0131z\u0131 s\u0131namas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u201cAllah, g\u00f6rmedikleri halde kendisinden korkanlar\u0131 bilip\u201d yani sevap ve cezay\u0131 gerektirecek \u015fekilde ve yarat\u0131lm\u0131\u015flar i\u00e7in de zahir olan bir ilim ile \u201cortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ellerinizin ve m\u0131zraklar\u0131n\u0131z\u0131n eri\u015febilece\u011fi bir k\u0131s\u0131m avla\u201d yani \u00e7ok olmayan bir miktarla \u201csizi muhakkak deneyecektir.\u201d B\u00f6ylelikle bu s\u0131nama Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n bir hafifletmesi ve bir l\u00fctfu sonucu kolay olacakt\u0131r. Allah\u2019\u0131n sizi kendisi ile s\u0131nayaca\u011f\u0131 bu ava \u201celleriniz ve m\u0131zraklar\u0131n\u0131z eri\u015febilecektir\u201d yani siz bu hayvanlar\u0131 avlamak imk\u00e2n\u0131na sahip olabileceksiniz ki bu yolla imtihan ger\u00e7ekle\u015fsin. Bu av, el ile ele ge\u00e7irilemeyecek veya m\u0131zrakla avlanamayacak t\u00fcrden olmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o takdirde s\u0131naman\u0131n bir anlam\u0131 olmaz.\nY\u00fcce Allah bu s\u0131namadaki hikmetin m\u00fck\u00e2fat ve cezay\u0131 gerektirecek \u015fekilde ve yarat\u0131klar taraf\u0131ndan zahir olarak bilinecek tarzda kimlerin g\u00f6rmedikleri halde Allah\u2019tan korktu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karmak oldu\u011funu bildirmi\u015ftir. Allah\u2019\u0131n yasaklad\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyi yapabilecek g\u00fc\u00e7 ve imk\u00e2n\u0131 bulmakla birlikte ondan uzak duran bir kimseyi \u015f\u00fcphesiz Allah bolca m\u00fck\u00e2fatland\u0131racakt\u0131r. G\u0131yaben Allah\u2019tan korkmay\u0131p O\u2019na isyandan uzak durmayan ve b\u00f6ylelikle imk\u00e2n buldu\u011fu av hayvan\u0131n\u0131 avlamaya kalk\u0131\u015fan kimsenin durumu ise elbette farkl\u0131 olacakt\u0131r. \u0130\u015fte bu imtihanla bu iki grup birbirinden ay\u0131rt edilip ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.\n\u201cArt\u0131k bundan\u201d yani ileri s\u00fcr\u00fclebilecek mazeretleri ortadan kald\u0131ran ve izlenmesi gereken yolu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirten bu beyandan \u201csonra\u201d sizden \u201ckim a\u015f\u0131r\u0131 giderse onun i\u00e7in pek elemli\u201d yani olduk\u00e7a can yak\u0131c\u0131 ve niteli\u011fini Allah\u2019tan ba\u015fka hi\u00e7bir kimsenin bilmedi\u011fi derecede ac\u0131 verici \u201cbir azap vard\u0131r.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k haddi a\u015fan kimsenin ileri s\u00fcrebilecek bir mazereti kalmaz. Ger\u00e7ek Allah korkusu, ki\u015finin O\u2019nu g\u00f6rmedi\u011fi ve yan\u0131nda herhangi bir insan bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir halde Allah\u2019tan korkmas\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar aras\u0131nda Allah\u2019tan korktu\u011funu a\u00e7\u0131\u011fa vurmak ise bazen insanlardan korkmaktan dolay\u0131 olabilir ve bundan dolay\u0131 ki\u015fi herhangi bir sevap ve m\u00fck\u00e2fat almaz."},{"id":1069,"sura":5,"from_aya":95,"to_aya":95,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"95. Daha sonra Y\u00fcce Allah, ihraml\u0131 iken av hayvan\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi yasa\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cEy iman edenler,\u201d hac veya umrede \u201cihraml\u0131 iken av hayvan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyin.\u201d Av yasa\u011f\u0131na, onun \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine yol a\u00e7acak \u015feyler, \u00f6ld\u00fcrmeye ortak olmak, onun yerini g\u00f6stermek, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine yard\u0131mc\u0131 olmak da girmektedir. Hatta bu yasa\u011f\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 bir unsuru olmak \u00fczere ihraml\u0131 bir kimsenin, kendisi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f yahut kendisi i\u00e7in avlanm\u0131\u015f bir hayvan\u0131n etinden yemesi de yasakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar bu b\u00fcy\u00fck ibadete tazim i\u00e7indir. Bu ama\u00e7la ihraml\u0131 olan bir kimseye, ihramdan \u00f6nce kendisi i\u00e7in hel\u00e2l olan avlanma art\u0131k haramd\u0131r. \n\u201c\u0130\u00e7inizden kim onu\u201d yani av hayvan\u0131n\u0131 \u201cbilerek\u201d kasten \u201c\u00f6ld\u00fcr\u00fcrse bunun cezas\u0131, K\u00e2be\u2019ye ula\u015ft\u0131r\u0131lmak \u00fczere\u201d yani Harem b\u00f6lgesinde kesilmek \u00fczere \u201c\u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hayvan\u0131n benzeri olacak\u201d deve, inek veya koyun t\u00fcr\u00fcnden ona benzer \u201cbir ehl\u00ee hayvan (kurban etmek)\u201dtir. \u00d6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hayvan\u0131n bunlar aras\u0131nda benzerinin hangisi oldu\u011funa bak\u0131l\u0131r. Bu kimsenin \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hayvan\u0131n benzerini bo\u011fazlay\u0131p tasadduk etmesi icabeder. Bu konuda esas al\u0131nacak olan benzerli\u011fin olmas\u0131d\u0131r. \u201ciki adil kimsenin h\u00fckm\u00fc ile belirlenecek\u201d Yani h\u00fck\u00fcm vermeyi bilen ve benzerlik y\u00f6n\u00fcn\u00fc kestirebilen adil iki ki\u015fi bu konuda h\u00fck\u00fcm vermelidir. Nitekim ashab-\u0131 kiram -Allah onlardan raz\u0131 olsun- b\u00f6yle yapm\u0131\u015flard\u0131r. Onlar bir g\u00fcvercine kar\u015f\u0131l\u0131k bir koyun, deve ku\u015funa kar\u015f\u0131l\u0131k bir deve veya inek, \u00e7e\u015fitli t\u00fcrleri ile yaban ine\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k da bir inek kesilmesine h\u00fck\u00fcm vermi\u015flerdir. Ayn\u0131 \u015fekilde bu ehli hayvanlar i\u00e7inde av hayvan\u0131n\u0131n benzeri hangisi ise ona kar\u015f\u0131l\u0131k olarak o kesilir ve tasadduk edilir. E\u011fer avlanan hayvan, bu ehli hayvanlardan herhangi birisine benzemiyor ise o takdirde telef olan mallardaki k\u00e2ide gere\u011fince onun da k\u0131ymeti \u00f6denir.\n\u201cYahut yoksullara yemek yedirmek \u015feklinde bir keff\u00e2ret\u201d Bu i\u015fin kef\u00e2reti, yoksul kimselere yemek yedirmektir. Yani av hayvan\u0131n\u0131n benzeri kabul edilen ehli hayvan\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, yemek olarak tespit edilir ve bu, yoksullara yedirilir. Bir\u00e7ok alim \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: Ceza olarak \u00f6n g\u00f6r\u00fclen hayvan\u0131n k\u0131ymeti tespit edilir ve onunla yiyecek sat\u0131n al\u0131n\u0131r. B\u00f6ylece her bir yoksula bir m\u00fcd bu\u011fday yahut da onun d\u0131\u015f\u0131ndaki yiyeceklerinden yar\u0131m s\u00e2\u2019 verilir.\n\u201cVeya bunun\u201d bu yiyece\u011fin \u201cdengi oru\u00e7 tutmakt\u0131r.\u201d Yani her bir yoksula yemek yedirmeye kar\u015f\u0131l\u0131k bir g\u00fcn oru\u00e7 tutar. \u201cT\u00e2 ki\u201d s\u00f6z\u00fc edilen ceza onun hakk\u0131nda vacip k\u0131l\u0131nmak sureti ile \u201cetti\u011finin vebalini tatm\u0131\u015f olsun. Allah ge\u00e7mi\u015ftekileri ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat kim\u201d bundan sonra \u201cbir daha b\u00f6yle yaparsa Allah ondan intikam al\u0131r. Allah Az\u00eezdir, intikam sahibidir.\u201d \nKefaret kasten \u00f6ld\u00fcren i\u00e7in de hataen \u00f6ld\u00fcren i\u00e7in de s\u00f6z konusu olmakla birlikte yaln\u0131zca av hayvan\u0131n\u0131 kasten \u00f6ld\u00fcrenin cezas\u0131 s\u00f6z konusu edilmi\u015ftir. Nitekim bu konuda \u015fer\u2019\u00ee kaide \u015fudur: Korunulmas\u0131 gereken can ve mallar\u0131 telef eden kimse, e\u011fer bu telefi haks\u0131z ise hangi halde olursa olsun onun tazminat\u0131n\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u0130\u015fte Y\u00fcce Allah burada b\u00f6yle bir fiil yapana kar\u015f\u0131l\u0131k kefareti, ilahi cezaland\u0131rmay\u0131 ve intikam\u0131 s\u00f6z konusu etmektedir. Bunlar kasten bu fiili i\u015fleyen kimseler hakk\u0131ndad\u0131r. Hataen bu i\u015fi i\u015fleyene gelince, onun hakk\u0131nda il\u00e2hi bir ceza s\u00f6z konusu de\u011fildir; ama o kimsenin yaln\u0131zca kefaret \u00f6demesi gerekmektedir. \u0130lim adamlar\u0131n\u0131n cumhurunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc budur. Sahih olan g\u00f6r\u00fc\u015f ise \u00e2yet-i kerimenin a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etti\u011fi gibi bu fiili kasti olarak i\u015flemeyen kimse hakk\u0131nda g\u00fcnah s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi kefaret de s\u00f6z konusu de\u011fildir."},{"id":1070,"sura":5,"from_aya":96,"to_aya":96,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"96. Av hayvan\u0131, kara ve denizdeki av hayvanlar\u0131n\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Allah, deniz av hayvanlar\u0131n\u0131 istisn\u00e2 ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cDeniz av\u0131 ve yiyece\u011fi\u201d yani ihraml\u0131 iken denizdeki canl\u0131 hayvanlar da bu hayvanlar\u0131n \u00f6l\u00fcleri de size hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. Bu da denizin \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u00fcn de hel\u00e2l oldu\u011funun delilidir. Bu \u201csize de yolcuya da bir fayda olmak \u00fczere\u201d hel\u00e2l k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yani bunun size mubah k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n faydas\u0131, sizin ve sizinle birlikte yolculuk yapanlar\u0131n yararlanmas\u0131d\u0131r.\n\u201c\u0130hramda bulundu\u011funuz s\u00fcrece kara av\u0131 ise size haram k\u0131l\u0131nd\u0131\u201d Av hayvan\u0131 ifadesinden bu hayvan\u0131n mutlaka vah\u015fi olmas\u0131 gerekti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc evcil hayvan av hayvan\u0131 de\u011fildir. Yine bu hayvan\u0131n yenilir cinsten bir hayvan olmas\u0131 gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc yenilmeyen hayvan avlan\u0131lmaz ve ona av hayvan\u0131 ad\u0131 da verilmez.\n\u201cSonunda huzuruna varaca\u011f\u0131n\u0131z Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n\u201d Yani emirlerini yerine getirerek ve yasaklad\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri terk ederek O\u2019ndan sak\u0131n\u0131n, takval\u0131 olun. O\u2019ndan sak\u0131nman\u0131z\u0131 sa\u011flama hususunda da O\u2019nun huzurunda toplanaca\u011f\u0131n\u0131za dair bilginizin katk\u0131s\u0131 olsun. Zira huzurunda toplanaca\u011f\u0131n\u0131z vakit O, amellerinizin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 size verecektir. Takv\u00e2s\u0131n\u0131n gere\u011fini yerine getirdiniz ise bol bol sizleri m\u00fck\u00e2fatland\u0131racakt\u0131r. E\u011fer getirmediniz ise sizi cezaland\u0131racakt\u0131r."},{"id":1071,"sura":5,"from_aya":97,"to_aya":99,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"97- Allah; K\u00e2be\u2019yi, o Beyt-i Haram\u2019\u0131, Haram aylar\u0131, kurban\u0131 ve gerdanl\u0131klar\u0131 insanlar i\u00e7in bir k\u0131yam sebebi k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da Allah\u2019\u0131n g\u00f6klerde ve yerde olan her \u015feyi bildi\u011fini ve Allah\u2019\u0131n her \u015feyi bilen oldu\u011funu bilmeniz i\u00e7indir.\n98- Bilin ki Allah, cezas\u0131 \u015fiddetli oland\u0131r ve yine (bilin ki) Allah \u011eaf\u00fbr ve Rah\u00eemdir. \n99- Ras\u00fbl\u2019e d\u00fc\u015fen ancak tebli\u011fdir. Allah, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve gizledi\u011finiz (her \u015feyi) bilir."},{"id":1072,"sura":5,"from_aya":97,"to_aya":97,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"97. Y\u00fcce Allah: \u201cK\u00e2be\u2019yi, o Beyt-i Haram\u2019\u0131... insanlar i\u00e7in bir k\u0131yam sebebi\u201d k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber vermektedir. Yani bunlar\u0131 tazim etmek sureti ile insanlar\u0131n dinleri de d\u00fcnyalar\u0131 da k\u0131yam bulur, dosdo\u011fru olur. Bununla \u0130sl\u00e2m tamam olur, bu yolla onlar\u0131n g\u00fcnahlar\u0131 silinir, Beyt-i Haram\u2019a y\u00f6nelip gitmek sureti ile de b\u00fcy\u00fck ba\u011f\u0131\u015flara ve pek \u00e7ok ihsanlara nail olurlar. Bu u\u011furda mallar harcan\u0131r, o yolda s\u0131k\u0131nt\u0131lara katlan\u0131l\u0131r. Orada d\u00f6rt bir yandan gelen ve \u00e7e\u015fitli \u0131rklardan olu\u015fan M\u00fcsl\u00fcmanlar toplan\u0131p bir araya gelerek tan\u0131\u015f\u0131rlar, birbirlerinin yard\u0131m\u0131n\u0131 al\u0131rlar, hepsini ilgilendiren maslahatlar hususunda isti\u015fare ederler. Aralar\u0131nda din\u00ee ve d\u00fcnyev\u00ee maslahatlara dair sa\u011flam ba\u011flar kurulur. \u0130\u015fte Y\u00fcce Allah bu konuda \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cT\u00e2 ki kendileri i\u00e7in menfaatlere tan\u0131k olsunlar, belirli g\u00fcnlerde Allah\u2019\u0131n kendilerine r\u0131z\u0131k olarak verdi\u011fi kurbanl\u0131k hayvanlar \u00fczerine Allah\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 ans\u0131nlar.\u201d (el-Hac, 22\/28)\nBeytullah\u2019\u0131n insanlar i\u00e7in bir k\u0131yam sebebi k\u0131l\u0131nmas\u0131 nedeniyle baz\u0131 alimler \u015f\u00f6yle demi\u015flerdir: Beytullah\u2019\u0131 her y\u0131l haccetmek farz-\u0131 kifayedir. B\u00fct\u00fcn insanlar Beytullah\u2019\u0131 haccetmeyi terk edecek olurlarsa onu haccetmeye g\u00fcc\u00fc yeten herkes g\u00fcnahk\u00e2r olur. Hatta insanlar oray\u0131 haccetmeyi terk edecek olurlarsa, onlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 ayakta tutan sebepler ortadan kalkar ve K\u0131yamet kopar. \n\u201ckurban\u0131 ve gerdanl\u0131klar\u0131\u201d Yani Y\u00fcce Allah hediye kurbanlar\u0131n\u0131 da hediye kurban t\u00fcrlerinin en \u015fereflileri olan boyunlar\u0131 gerdanl\u0131kl\u0131 kurbanl\u0131klar\u0131 da b\u00f6yle \u201cbir k\u0131yam sebebi\u201d k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar bu ikisinden de yararlan\u0131rlar ve bunlar dolay\u0131s\u0131 ile sevap kazan\u0131rlar.\n\u201cBu da Allah\u2019\u0131n g\u00f6klerde ve yerde olan her\u015feyi bildi\u011fini ve Allah\u2019\u0131n her \u015feyi bilen oldu\u011funu bilmeniz i\u00e7indir.\u201d \u0130\u015fte bu Beyt-i Haram\u2019\u0131, sizin menfaatinize oldu\u011funu bildi\u011fi din\u00ee ve d\u00fcnyev\u00ee maslahatlar\u0131n\u0131z i\u00e7in var etmi\u015f olmas\u0131 da O\u2019nun ilminin bir tecellisidir."},{"id":1073,"sura":5,"from_aya":98,"to_aya":98,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"98. \u201cBilin ki Allah, cezas\u0131 \u015fiddetli oland\u0131r ve yine (bilin ki) Allah \u011eaf\u00fbr ve Rah\u00eemdir.\u201d \u0130\u015fte bu iki hususa d\u00e2ir bilginiz, sizin kalbinizde son derece kesin ve tam bir yak\u00een ile var olmal\u0131d\u0131r. Bilin ki Allah, d\u00fcnyada da \u00e2hirette de kendisine isyan edenlere kar\u015f\u0131 cezas\u0131 pek \u015fiddetli oland\u0131r. Yine bilin ki Allah, tevbe edip kendisine d\u00f6nen ve itaat eden kimseleri ma\u011ffiret eden ve \u00e7ok\u00e7a merhamette bulunand\u0131r. Sizin bu hususa d\u00e2ir bilginiz, O\u2019nun cezas\u0131ndan korkma, ma\u011ffiret ve m\u00fck\u00e2fat\u0131n\u0131 umma sonucunu verir ve siz, O\u2019ndan korkman\u0131n, ma\u011ffiret ve m\u00fck\u00e2fat\u0131n\u0131 umman\u0131n gerektirdi\u011fi \u015fekilde amel edersiniz."},{"id":1074,"sura":5,"from_aya":99,"to_aya":99,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"99. Daha sonra Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cRas\u00fbl\u2019e d\u00fc\u015fen, ancak tebli\u011fdir\u201d ve o emrolundu\u011fu gibi tebli\u011f etmi\u015f, g\u00f6revini yerine getirmi\u015ftir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda onun herhangi bir \u015feye (hid\u00e2yet ve dal\u00e2let konusunda bir yetkiye) hi\u00e7bir \u015fekilde sahip olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u201cAllah, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve gizledi\u011finiz (her \u015feyi) bilir.\u201d ve sizin halinizi bilmesine uygun olarak da amellerinizin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verir."},{"id":1075,"sura":5,"from_aya":100,"to_aya":100,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"100- De ki: Pis ile temiz (hi\u00e7bir zaman) bir olmaz, pisin \u00e7ok olu\u015fu ho\u015funa gitse bile. Ey olgun ak\u0131l sahipleri, Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n ki kurtulu\u015fa eresiniz."},{"id":1076,"sura":5,"from_aya":100,"to_aya":100,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"100. K\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nd\u0131rmak ve hayra te\u015fvik etmek \u00fczere insanlara: \u201cDe ki:\u201d hi\u00e7bir konuda \u201cPis ile temiz (hi\u00e7bir zaman) bir olmaz.\u201d \u0130m\u00e2n ile k\u00fcf\u00fcr, itaat ile isyan, cennetliklerle cehennemlikler, k\u00f6t\u00fc ameller ile iyi ameller, hi\u00e7bir zaman bir olmayaca\u011f\u0131 gibi, haram olan mal da hi\u00e7bir zaman hel\u00e2l olan mal ile ayn\u0131 de\u011fildir. \u201cpisin \u00e7ok olu\u015fu ho\u015funa gitse bile\u2026\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc onun sahibine hi\u00e7bir faydas\u0131 olmaz. Aksine dininde de d\u00fcnyas\u0131nda da ona zarar verir.\n\u201cEy olgun ak\u0131l sahipleri, Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n ki kurtulu\u015fa eresiniz.\u201d Y\u00fcce Allah \u00fcst\u00fcn ve olgun ak\u0131l sahiplerine, m\u00fckemmel g\u00f6r\u00fc\u015f sahiplerine emir vermekte ve bu hususta il\u00e2hi hitab\u0131 onlara y\u00f6neltmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendilerine \u00f6nem verilen ve kendilerinde hay\u0131r olmas\u0131 umulan kimseler yaln\u0131zca \u00f6zl\u00fc ak\u0131l sahipleridir. Daha sonra Y\u00fcce Allah kurtulu\u015fun O\u2019ndan korkup sak\u0131nmaya, yani takvaya ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu haber vermektedir. O\u2019ndan korkup sak\u0131nmak ise emir ve yasaklar\u0131 hususunda Allah\u2019\u0131n iste\u011fine uygun hareket etmektir. O\u2019ndan korkan, tam bir kurtulu\u015fa erer. O\u2019ndan sak\u0131nmay\u0131 terk eden kimse ise h\u00fcsrana u\u011frar ve her t\u00fcrl\u00fc kazan\u00e7 ve k\u00e2r\u0131 elden ka\u00e7\u0131r\u0131p kaybeder."},{"id":1077,"sura":5,"from_aya":101,"to_aya":102,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"101- Ey iman edenler! Size a\u00e7\u0131klan\u0131nca \u00fcz\u00fclece\u011finiz birtak\u0131m \u015feyleri sormay\u0131n. E\u011fer Kur\u2019\u00e2n indirilmekteyken soracak olursan\u0131z da size a\u00e7\u0131klan\u0131r. Allah onlar\u0131 affetmi\u015ftir. Allah \u011eaf\u00fbrdur, Hal\u00eemdir.\n102- Sizden evvel de bir kavim (bu t\u00fcr sorular) sordu da sonra da onlar\u0131 inkar ettiler."},{"id":1078,"sura":5,"from_aya":101,"to_aya":101,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"101. Y\u00fcce Allah, m\u00fc\u2019min kullar\u0131na kendilerine a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 takdirde ho\u015flar\u0131na gitmeyecek ve onlar\u0131 kederlendirecek hususlara d\u00e2ir soru sormalar\u0131n\u0131 yasaklamaktad\u0131r. Kimi m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Allah Ras\u00fbl\u00fcne, babalar\u0131 ve onlar\u0131n durumu hakk\u0131nda, cennette mi cehennemde mi olduklar\u0131na d\u00e2ir soru sormalar\u0131 buna bir \u00f6rnektir. Olur ki bu husus sorana a\u00e7\u0131klan\u0131r da soran i\u00e7in bunda bir hay\u0131r bulunmaz. Yine meydana gelmemi\u015f hususlara d\u00e2ir sorular sormak ve \u015fer\u2019\u00ee a\u00e7\u0131dan birtak\u0131m zorluklara ve h\u00fck\u00fcmlerin \u00fcmmeti s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokacak \u015fekilde a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na sebep olacak t\u00fcrden sorular da b\u00f6yledir. Anlams\u0131z ve fayds\u0131z \u015feyler hakk\u0131nda soru sormak da buna \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. \u0130\u015fte yasak olan, bu ve benzeri hususlara d\u00e2ir soru sormakt\u0131r. Bu gibi sonu\u00e7lar do\u011furmayan hususlara d\u00e2ir soru sormaya gelince bu, (yasaklanmam\u0131\u015f aksine) emredilmi\u015ftir. Nitekim Y\u00fcce Allah: \u201cE\u011fer bilmiyorsan\u0131z zikir\/ilim ehline sorun\u201d (en-Nahl, 16\/43) buyurmaktad\u0131r.\n\u201cE\u011fer Kur\u2019\u00e2n indirilmekteyken soracak olursan\u0131z da size a\u00e7\u0131klan\u0131r.\u201d Yani e\u011fer sorunuz uygun olup uygun yerde ve Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in indirildi\u011fi d\u00f6nemde sorulursa, anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir \u00e2yet yahut sizin i\u00e7in iz\u00e2h\u0131 yap\u0131lamayan bir h\u00fckme d\u00e2ir ise ve vahyin semadan indirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olan bir zamana denk d\u00fc\u015ferse o zaman o h\u00fck\u00fcm size a\u00e7\u0131klan\u0131r; aksi takdirde Allah\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamay\u0131p s\u00fckut ge\u00e7ti\u011fi hususlar hakk\u0131nda siz de soru sormay\u0131p susun.\n\u201cAllah onlar\u0131 affetmi\u015ftir.\u201d yani Allah bu hususta kullar\u0131na afiyet ve esenlik vererek, onlar\u0131 sorumlu tutmayarak h\u00fckm\u00fc a\u00e7\u0131klamam\u0131\u015ft\u0131r. Allah\u2019\u0131n susup h\u00fck\u00fcm belirtmedi\u011fi her bir husus Allah\u2019\u0131n mubah k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve affetti\u011fi \u015feyler aras\u0131ndad\u0131r.\n\u201cAllah \u011eaf\u00fbrdur, Hal\u00eemdir.\u201d O, ezeli olarak ma\u011ffiret sahibidir, hilmi ve ihsan\u0131 da bilinen bir husustur. \u00d6yleyse O\u2019nun ma\u011ffiret ve ihsan\u0131na nail olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, rahmet ve r\u0131zas\u0131n\u0131 elde etmeye gayret edin."},{"id":1079,"sura":5,"from_aya":102,"to_aya":102,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"102. \u201cSizden evvel de bir kavim (bu t\u00fcr sorular) sordu.\u201d Size haklar\u0131nda soru sorulmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015f olan bu hususlara dair, onlar\u0131n t\u00fcr\u00fcnden ve onlara benzer hususlar hakk\u0131nda, do\u011fruyu aray\u0131p bulmak kast\u0131 ile de\u011fil de i\u015fi yoku\u015fa s\u00fcrmek kast\u0131 ile sorular sormu\u015flard\u0131. Ancak onlara bu sorduklar\u0131 hususlar a\u00e7\u0131klan\u0131p buna d\u00e2ir emirler verilince de \u201conlar\u0131 inkar ettiler.\u201d Nitekim Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem sahih bir hadiste \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cBen, size neyi yasaklad\u0131msa ondan uzak durun. Size neyi emrettiysem g\u00fcc\u00fcn\u00fcz yetti\u011fince onu yap\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc sizden \u00f6ncekileri \u00e7ok\u00e7a soru sormalar\u0131 ve peygamberlerine muhalefet etmeleri hel\u00e2k etmi\u015ftir.\u201d"},{"id":1080,"sura":5,"from_aya":103,"to_aya":104,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"103- Allah ne bah\u00eere, ne s\u00e2ibe, ne vas\u00eele ne de h\u00e2m (diye bir \u015fey me\u015fru) k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat k\u00e2firler Allah \u00fczerine yalan uydurup iftira ediyorlar. Onlar\u0131n pek \u00e7o\u011funun akl\u0131 ermez. \n104- Onlara: \u201cAllah\u2019\u0131n indirdi\u011fine ve Ras\u00fbl\u00fcne gelin\u201d denildi\u011fi zaman: \u201cAtalar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fczerinde buldu\u011fumuz yol bize yeter\u201d derler. Atalar\u0131 hi\u00e7bir \u015fey bilmeyen ve do\u011fru yolda gitmeyen kimseler idiyse de mi (onlar\u0131n yolundan gidecekler)?!"},{"id":1081,"sura":5,"from_aya":103,"to_aya":103,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"103. Bu buyruk, Allah\u2019\u0131n izin vermedi\u011fi bir din icat ederek O\u2019nun hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri haram k\u0131lan m\u00fc\u015frikleri yermektedir. Bu m\u00fc\u015frikler, kendi bozuk g\u00f6r\u00fc\u015flerine dayanarak Allah\u2019\u0131n indirdiklerine ayk\u0131r\u0131 birtak\u0131m isimler uydurup sahip olduklar\u0131 baz\u0131 hayvanlar\u0131 haram k\u0131ld\u0131lar. \u0130\u015fte bu konuda Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cAllah ne bah\u00eere\u201d yani kula\u011f\u0131n\u0131 yar\u0131p da s\u0131rt\u0131na binmeyi haram k\u0131ld\u0131klar\u0131 ve sayg\u0131de\u011fer g\u00f6rd\u00fckleri di\u015fi deve, \u201cne s\u00e2ibe\u201d yani \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131 belli bir ya\u015fa ula\u015f\u0131nca serbest b\u0131rak\u0131p s\u0131rt\u0131na binmedikleri, y\u00fck vurmad\u0131klar\u0131 ve etini yemedikleri di\u015fi deve, inek veya koyun. Baz\u0131lar\u0131 da mal\u0131ndan belli bir \u015feyi adar ve onu saibe yapard\u0131. \u201cne de h\u00e2m\u201d yani aralar\u0131nda bilinen belli bir duruma ula\u015fan, s\u0131rt\u0131na binilmesi ve y\u00fck vurulmas\u0131 yasak olan deve \u201c(diye bir \u015fey me\u015fru) k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d\nB\u00fct\u00fcn bunlar m\u00fc\u015friklerin herhangi bir delil ve belgeye dayal\u0131 olmaks\u0131z\u0131n haram k\u0131ld\u0131klar\u0131 \u015feyler aras\u0131ndad\u0131r. Bu haram k\u0131lmalar\u0131 ancak Allah\u2019a bir iftirad\u0131r. Bunlar\u0131 kendi bilgisizliklerinden ve ak\u0131ls\u0131zl\u0131klar\u0131ndan uydurmu\u015flard\u0131r. Bundan dolay\u0131 Y\u00fcce Allah: \u201cFakat k\u00e2firler Allah \u00fczerine yalan uydurup iftira ediyorlar. Onlar\u0131n\u0131n pek \u00e7o\u011funun akl\u0131 ermez.\u201d buyurmaktad\u0131r. Bu hususta ne bir nakli delilleri vard\u0131r ne de akli bir delilleri vard\u0131r."},{"id":1082,"sura":5,"from_aya":104,"to_aya":104,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"104. Bununla birlikte onlar, ancak cehalet ve zulme dayal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerini be\u011fenmi\u015flerdir. Bu nedenle de onlar \u201cAllah\u2019\u0131n indirdi\u011fine ve Ras\u00fbl\u00fcne\u201d davet olunduklar\u0131nda y\u00fcz \u00e7evirir ve bunu kabul etmeyerek: \u201cAtalar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fczerinde buldu\u011fumuz yol bize yeter\u201d derler.\u201d Do\u011fru olmasa bile, Allah\u2019\u0131n azab\u0131ndan kurtaracak bir din olmasa dahi atalar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fczerinde buldu\u011fumuz yol, din bizim i\u00e7in yeterlidir. E\u011fer atalar\u0131 yetkin dir\u00e2yet ve bilgi sahibi kimseler olsayd\u0131 sorun yoktu. Ancak atalar\u0131 da hi\u00e7bir \u015fey bilmeyen kimselerdi. Atalar\u0131 akli bak\u0131mdan da hi\u00e7bir \u00f6zelli\u011fe sahip de\u011fillerdi. \u0130lim ve hid\u00e2yet nam\u0131na da ellerinde hi\u00e7bir \u015feyleri yoktu. O halde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bilgisi bulunmayan, \u00fcst\u00fcn bir akla sahip olmayan kimseleri taklit ederek Allah\u2019\u0131n indirdi\u011fi \u015feylere ve kalpleri ilim, iman, hid\u00e2yet ve yak\u00een ile dolduran peygamberlere uymay\u0131 terk eden kimselere yaz\u0131klar olsun!"},{"id":1083,"sura":5,"from_aya":105,"to_aya":105,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"105- Ey iman edenler! Siz kendinize bak\u0131n. Siz do\u011fru yolda gittikten sonra sapanlar size zarar veremez. Hepinizin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131z Allah\u2019ad\u0131r. O zaman O, yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 size haber verecektir."},{"id":1084,"sura":5,"from_aya":105,"to_aya":105,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"105. \u201cEy iman edenler! Siz kendinize bak\u0131n.\u201d Yani nefislerinizi \u0131slah etmeye, kem\u00e2le erdirmeye, S\u0131rat-\u0131 M\u00fcstak\u00eem\u2019i izlemeye mecbur etmeye gayret edin. \u00c7\u00fcnk\u00fc sizler halinizi d\u00fczeltecek olursan\u0131z, dosdo\u011fru yoldan sapan ve dosdo\u011fru dinin yolunu izlemeyen kimselerin size bir zarar\u0131 olmaz. Onlar ancak kendi nefislerine zarar verebilirler.\nBu ayet, iyili\u011fi emretmeyi ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koymay\u0131 terk ve ihmal etmenin kula zarar vermeyece\u011fine delil olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir kimse yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu iyili\u011fi emretme ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koyma g\u00f6revini ifa etmedik\u00e7e tam anlam\u0131yla \u201cdo\u011fru yolda\u201d gitmi\u015f olamaz (ki Y\u00fcce Allah onlar\u0131n zarar verememelerini \u201cdo\u011fru yolda gitme\u201d \u015fart\u0131na ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.) Evet, bir kimse eliyle ve diliyle k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 koymaktan aciz olur da onu sadece kalbi ile reddederse, ona da hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ba\u015fkas\u0131n\u0131n sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir zarar\u0131 olmaz.\n\u201cHepinizin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131z Allah\u2019ad\u0131r.\u201d K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde O\u2019nun huzuruna d\u00f6necek ve Allah\u2019\u0131n huzurunda bir araya gelip toplanacaks\u0131n\u0131z. \u201cO zaman O, yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131\u201d hay\u0131r olsun \u015fer olsun \u201csize haber verecektir.\u201d"},{"id":1085,"sura":5,"from_aya":106,"to_aya":108,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"106- Ey iman edenler! \u0130\u00e7inizden birine \u00f6l\u00fcm (alametleri) gelip de vasiyet edece\u011fi zaman sizden olan adalet sahibi iki erkek yahut -siz yolculuk halinde iken ba\u015f\u0131n\u0131za \u00f6l\u00fcm (hali) gelmi\u015fse- sizden olmayan ba\u015fka iki erkek (vasiyetinize) \u015fahit olsun. Haklar\u0131nda \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015ferseniz, bu iki ki\u015fiyi namazdan sonra al\u0131koyars\u0131n\u0131z da onlar da Allah ad\u0131na \u015f\u00f6yle yemin ederler: \u201cAkraba dahi olsa yeminimizi hi\u00e7bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satmayaca\u011f\u0131z ve Allah\u2019\u0131n \u015fahitli\u011fini gizlemeyece\u011fiz. Yoksa mutlaka g\u00fcnahk\u00e2rlardan oluruz.\u201d \n107- E\u011fer o ikisinin bir g\u00fcnah kazand\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131rsa, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayanlardan (\u00f6l\u00fcye) en yak\u0131n iki ki\u015fi onlar\u0131n yerine ge\u00e7er ve: \u201cBizim \u015fahitli\u011fimiz o iki ki\u015finin \u015fahitli\u011finden daha do\u011frudur ve biz haks\u0131zl\u0131k da yapmad\u0131k. Yoksa muhakkak zalimlerden oluruz\u201d diye Allah ad\u0131na yemin ederler.\n108- Bu, \u015fahitli\u011fi gerekti\u011fi gibi eda etmelerine veya yeminlerinden sonra yeminlerin (reddedilerek miras\u00e7\u0131lara) havale edilmesinden korkmalar\u0131na kar\u015f\u0131 daha uygundur. Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n ve dinleyin. Allah fas\u0131klar toplulu\u011funa yol g\u00f6stericilik etmez."},{"id":1086,"sura":5,"from_aya":106,"to_aya":106,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"106. \u015ean\u0131 Y\u00fcce Allah emir ihtiva eder bir \u015fekilde bir kimsenin \u00f6l\u00fcm \u00f6ncesi haller ve al\u00e2metler ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131 durumunda vasiyetine iki ki\u015fiyi \u015fahit tutmas\u0131 gerekti\u011fini haber vermektedir. B\u00f6yle bir kimse vasiyetini yazmal\u0131 ve buna \u015fahitlikleri muteber olan adalet sahipleri aras\u0131ndan iki ki\u015fiyi \u015fahit tutmal\u0131d\u0131r. \u201cSizden olmayan ba\u015fka iki erkek\u201d yani sizin dininize mensup olmayan yahudi, hristiyan veya onlardan ba\u015fka iki ki\u015fi, demektir. Bu, ihtiya\u00e7 ve zaruret halinde, m\u00fcsl\u00fcmanlardan \u015fahitlik edecek kimselerin bulunmamas\u0131 durumunda s\u00f6z konusudur. \u201csiz yolculuk halinde iken ba\u015f\u0131n\u0131za \u00f6l\u00fcm (hali) gelmi\u015fse\u201d yani onlar\u0131 o zaman \u015fahit tutun, demektir. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n b\u00f6ylelerini \u015fahit tutmay\u0131 emretmesinin tek sebebi, onlar\u0131n s\u00f6zlerinin ancak b\u00f6yle bir durumda kabul edilebilir olmas\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bu konuda tazim ettikleri \u201cnamazdan sonra\u201d al\u0131konulmalar\u0131 sureti ile onlara kar\u015f\u0131 i\u015f s\u0131k\u0131 tutulur ve \u201cyemin ederler\u201d; do\u011fru s\u00f6ylediklerine, herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yapmad\u0131klar\u0131na, bir \u015feyi bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n yerine koymad\u0131klar\u0131na dair yemin ederler. Bu ise onlar\u0131n \u015fahitlikleri hususunda \u201chaklar\u0131nda \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015ferseniz\u201d yap\u0131l\u0131r. E\u011fer onlar\u0131n \u015fahitliklerini tasdik edecek olursan\u0131z bu \u015fekilde yemin etmelerine ihtiya\u00e7 yoktur.\nYemin edecekleri vakit de \u015f\u00f6yle derler: \u201cAkraba dahi olsa\u201d bize olan yak\u0131nl\u0131klar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131 kay\u0131rmayacak \u201cyeminimizi hi\u00e7bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satmayaca\u011f\u0131z\u201d D\u00fcnyal\u0131k i\u00e7in bu hususta yalan s\u00f6ylemeyiz, \u201cve Allah\u2019\u0131n \u015fahitli\u011fini gizlemeyece\u011fiz.\u201d Aksine bu \u015fahitli\u011fi i\u015fitti\u011fimiz \u015fekilde eda edece\u011fiz. \u201cYoksa\u201d yani \u015fahitli\u011fimizi gizleyecek olursak \u201cmutlaka g\u00fcnahk\u00e2rlardan oluruz.\u201d"},{"id":1087,"sura":5,"from_aya":107,"to_aya":107,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"107. \u201cE\u011fer o ikisinin\u201d yani \u015fahitlik eden kimselerin, karineler yolu ile yalan s\u00f6ylediklerine ve hainlik ettiklerine del\u00e2let edecek baz\u0131 hususlara binaen \u201cbir g\u00fcnah kazand\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131rsa\u201d o takdirde \u201chaks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayanlardan (\u00f6l\u00fcye) en yak\u0131n iki ki\u015fi onlar\u0131n yerine ge\u00e7er.\u201d Yani \u00f6lenlerin yak\u0131nlar\u0131ndan iki ki\u015fi \u015fahitlik yaps\u0131nlar ve bunlar da \u00f6lene en yak\u0131n kimselerden olsunlar. \u201cBizim \u015fahitli\u011fimiz o iki ki\u015finin \u015fahitli\u011finden daha do\u011frudur\u201d yani onlar yalan s\u00f6ylediler, de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131lar, hainlik ettiler \u201chaks\u0131zl\u0131k da yapmad\u0131k. Yoksa\u201d e\u011fer zulmeder, haks\u0131zl\u0131k yapar ve hak olmayan bir \u015fahitlikte bulunacak olursak \u201cmuhakkak zalimlerden oluruz, diye Allah ad\u0131na yemin ederler.\u201d "},{"id":1088,"sura":5,"from_aya":108,"to_aya":108,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"108. Y\u00fcce Allah bu \u015fahitli\u011fin, bu \u015fekilde peki\u015ftirilmesinin ve vasiyette \u015fahitlik edenlerin hainliklerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde \u00f6lenin yak\u0131nlar\u0131n\u0131n \u015fahitlik etmelerinin istenmesinin hikmetini beyan ederek \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cBu\u201d onlara kar\u015f\u0131 \u015fahitli\u011fin peki\u015ftirilmesi ile \u201c\u015fahitli\u011fi gere\u011fi gibi eda etmelerine veya\u201d yeminlerin kabul edilmemesi durumunda \u00f6lenin yak\u0131nlar\u0131na tevcih edilerek \u201cyeminlerinden sonra yeminlerin (reddedilerek miras\u00e7\u0131lara) havale edilmesinden korkmalar\u0131na kar\u015f\u0131daha uygundur. Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n. Allah fas\u0131klar toplulu\u011funa yol g\u00f6stericilik etmez.\u201d Yani fas\u0131kl\u0131kla nitelenmi\u015f kimselere yol g\u00f6stermez; b\u00f6ylece onlar ne hid\u00e2yeti isterler ne de s\u0131rat-\u0131 mustak\u00eemi.\nBu ayetlerin \u00f6zeti \u015fudur: Yolculuk ve benzeri gibi \u015fahitlikleri muteber kimselerin az bulundu\u011fu hallerde \u00f6lmek \u00fczere olan kimsenin, m\u00fcsl\u00fcman ve adalet sahibi iki \u015fahide vasiyette bulunmas\u0131 gerekir. E\u011fer k\u00e2fir iki \u015fahitten ba\u015fka kimse bulam\u0131yor ise onlara vasiyetini bildirmesi de caiz olur. Fakat k\u00e2fir olmalar\u0131 sebebi ile \u00f6lenin yak\u0131nlar\u0131 onlardan \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015fecek olurlarsa namazdan sonra onlara hainlik etmediklerine, yalan s\u00f6ylemediklerine, vasiyette de\u011fi\u015fiklik yapmad\u0131klar\u0131na d\u00e2ir yemin ettirirler. B\u00f6ylelikle bu iki \u015fahit kendileri nezdinde s\u00f6z konusu edilecek herhangi bir haktan temize \u00e7\u0131km\u0131\u015f olurlar. E\u011fer \u00f6lenin yak\u0131nlar\u0131 \u015fahitleri tasdik etmeyecek ve \u015fahitlerin yalan s\u00f6ylediklerine delalet edecek bir karine bulacak olurlarsa, diledikleri takdirde \u00f6lenin yak\u0131nlar\u0131ndan iki ki\u015fi kalkar ve Allah ad\u0131na: Bizim \u015fahitli\u011fimiz bu ilk iki \u015fahidin \u015fahitli\u011finden daha do\u011frudur, onlar hainlik ettiler ve yalan s\u00f6ylediler, diyerek yemin ederler. B\u00f6ylece o \u015fahitler hakk\u0131nda hainlik ettiklerini iddia ettikleri hususta hak sahibi olurlar.\nBu \u00e2yet-i kerimeler Tem\u00eem ed-D\u00e2r\u00ee ile Adiy bin Bedda\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en ve el-Adevi\u2019nin vasiyetini o ikisine bildirmesine d\u00e2ir me\u015fhur bir olay hakk\u0131nda inmi\u015ftir. Do\u011frusunu da en iyi bilen Allah\u2019t\u0131r.\nBu \u00e2yet-i kerimeler birtak\u0131m h\u00fck\u00fcmlere delil g\u00f6sterilmi\u015ftir:\n1. Vasiyette bulunmak me\u015frudur. \u00d6l\u00fcm\u00fc yak\u0131nla\u015fan kimsenin vasiyette bulunmas\u0131 gerekir.\n2. Bir kimse \u00f6l\u00fcm \u00f6ncesi haller ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015f olsa dahi akl\u0131 yerinde oldu\u011fu s\u00fcrece vasiyeti muteberdir. \n3. Vasiyete adil iki ki\u015finin \u015fahitlik etmesi \u015fartt\u0131r.\n4. B\u00f6yle bir vasiyet ve benzerlerinde k\u00e2firlerin \u015fahitli\u011fi ancak zaruret sebebi ile kabul edilir. \u0130mam Ahmed\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc budur. \u0130lim ehlinden pek \u00e7ok kimsenin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re ise bu h\u00fck\u00fcm neshedilmi\u015ftir. Ancak bu iddian\u0131n bir delili yoktur.\n5. Buradaki h\u00fckm\u00fcn ve manas\u0131n\u0131n i\u015faretinden \u015fu da anla\u015f\u0131labilir. K\u00e2firlerin \u015fahitli\u011fi -bu mesele d\u0131\u015f\u0131ndaki meselelerde olsa bile- ba\u015fkalar\u0131 yoksa makb\u00fcld\u00fcr. Nitekim \u015eeyhulislam \u0130bn Teymiye\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de budur.\n6. E\u011fer herhangi bir sak\u0131nca yoksa m\u00fcsl\u00fcman bir kimsenin k\u00e2fir ile birlikte yolculu\u011fu caizdir.\n7. Ticaret maksad\u0131 ile yolculuk yapmak caizdir.\n8. \u015eahitlerden \u015f\u00fcphe edilmekle birlikte onlar\u0131n hainliklerine delil te\u015fkil edecek bir karine ortada yoksa \u00f6lenin yak\u0131nlar\u0131 da yemini peki\u015ftirmek isterlerse, namazdan sonra \u015fahitleri al\u0131koyarlar, \u015fahitler de Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi \u015fekilde yemin ederler.\n9. E\u011fer herhangi bir itham ve herhangi bir \u015f\u00fcphe s\u00f6z konusu de\u011filse onlar\u0131 namazdan sonra al\u0131koymaya ve yapacaklar\u0131 yemini peki\u015ftirmeye gerek yoktur.\n10. \u015eahitlik ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck bir i\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah (\u201cAllah'\u0131n \u015fahitli\u011fini\u201d ifadesinde) \u015fahitli\u011fi kendisine izafe etmi\u015f bulunmaktad\u0131r. O nedenle \u015fahitli\u011fe gereken itinan\u0131n g\u00f6sterilmesi ve adil bir \u015fekilde yerine getirilmesi gerekmektedir.\n11. \u015eahitlerden \u015f\u00fcphe edilmesi halinde onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u015fahitli\u011fin do\u011fruluk veya yalan a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumunun tespit edilebilmesi i\u00e7in \u015fahitlerin s\u0131nanmalar\u0131 ve birbirlerinden ayr\u0131 tutulmalar\u0131 caizdir. \n12. B\u00f6yle bir meselede vasi olan kimselerin yalan s\u00f6ylediklerine del\u00e2let eden karineler bulunacak olursa, \u00f6lenin yak\u0131nlar\u0131ndan iki ki\u015fi kalkar ve \u015f\u00f6ylece yemin ederler: Bizim yeminlerimiz \u00f6tekilerinin yeminlerinden daha do\u011frudur ve ger\u00e7ekten bunlar hainlik ettiler, yalan s\u00f6ylediler. Bu \u015fekilde yemin etmelerinden sonra iddia ettikleri \u015fey onlara verilir ve yeminleri ile birlikte var olan karine, delil yerine ge\u00e7er."},{"id":1089,"sura":5,"from_aya":109,"to_aya":110,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"109- O g\u00fcn Allah, peygamberleri toplayacak ve: \u201cSize ne cevap verildi?\u201d buyuracak. Onlar da: \u201cBizim hi\u00e7bir bilgimiz yok. \u015e\u00fcphesiz gayb\u0131 en iyi bilen sensin\u201d diyecekler.\n110- Allah (o g\u00fcn) \u015f\u00f6yle diyecek: \u201cEy Meryem o\u011flu \u0130sa, sana ve annene olan nimetimi hat\u0131rla. Hani ben seni Ruhu\u2019l-Kud\u00fcs\u2019le desteklemi\u015ftim. Be\u015fikte iken de yeti\u015fkin iken de insanlarla konu\u015fuyordun. Hani sana Kitab\u2019\u0131, hikmeti, Tevrat\u2019\u0131 ve \u0130ncil\u2019i \u00f6\u011fretmi\u015ftim. Hani benim iznimle \u00e7amurdan ku\u015f \u015fekli yap\u0131yordun ve ona \u00fcf\u00fcr\u00fcyordun da iznimle bir ku\u015f oluyordu. Anadan do\u011fma k\u00f6r\u00fc, alacal\u0131y\u0131 da yine benim iznimle iyi ediyordun. Yine benim iznimle \u00f6l\u00fcleri (kabirlerinden diri olarak) \u00e7\u0131kar\u0131yordun. Hani \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131 (seni \u00f6ld\u00fcrmek istediklerinde) senden uzak tutmu\u015ftum ki o zaman sen kendilerine apa\u00e7\u0131k deliller getirmi\u015ftin de i\u00e7lerinden k\u00e2fir olanlar: \u201cBu apa\u00e7\u0131k bir sihirden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir\u201d demi\u015flerdi."},{"id":1090,"sura":5,"from_aya":109,"to_aya":109,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"109. Y\u00fcce Allah K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne ve o g\u00fcndeki deh\u015fetli hallere dair haber vermekte ve o g\u00fcnde b\u00fct\u00fcn peygamberleri toplay\u0131p onlara: \u201cSize ne cevap verildi?\u201d diye soraca\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. Yani, \u00dcmmetlerinizin size verdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131k ne oldu?, diyecektir. \u201cOnlar da: Bizim hi\u00e7bir bilgimiz yok\u201d ey Rabbimiz, bunu bilen ancak sensin, sen bizden daha iyi bilirsin \u201c\u015f\u00fcphesiz gayb\u0131 en iyi bilen ancak sensin\u201d yani Sen gayb olan hususlar\u0131 da halihaz\u0131rdaki hususlar\u0131 da bilirsin \u201cdiyecekler.\u201d "},{"id":1091,"sura":5,"from_aya":110,"to_aya":110,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"110. \u201cAllah (o g\u00fcn) \u015f\u00f6yle diyecek: Ey Meryem o\u011flu \u0130sa, sana ve annene olan nimetimi hat\u0131rla!\u201d Yani sen bu nimeti kalbinle ve dilinle an. Rabbine \u015f\u00fck\u00fcr olmak \u00fczere bu nimetin gere\u011fini yerine getir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah sana ba\u015fka kimselere vermemi\u015f oldu\u011fu nimetleri vermi\u015ftir. \n\u201cHani ben seni Ruhu\u2019l-Kud\u00fcs\u2019le desteklemi\u015ftim.\u201d Yani Ben seni temizleyen, ar\u0131nd\u0131ran ve buna ba\u011fl\u0131 olarak Allah\u2019\u0131n emrini yerine getirme ve O\u2019nun yoluna davet etme g\u00fcc\u00fcn\u00fc elde etti\u011fin bir ruh ve vahiy ile seni g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f idim. \u201cRuhu\u2019l-Kud\u00fcs\u201dten kast\u0131n Cebrail aleyhisselam oldu\u011fu da s\u00f6ylenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re Allah, Cebrail ile, Cebrail\u2019in onunla birlikte bulunmas\u0131 ile ve zorluk hallerinde ona sebat vermesi ile \u0130sa\u2019ya yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur.\n\u201cBe\u015fikte iken de yeti\u015fkin iken de insanlarla konu\u015fuyordun.\u201d Burada konu\u015fmaktan kas\u0131t m\u00fccerred s\u00f6z s\u00f6ylemekten ibaret olan al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir konu\u015fma de\u011fildir. Bundan kas\u0131t muhatab\u0131n kendisi ile fayda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konu\u015fmad\u0131r. Bu ise Allah\u2019a davettir. \u0130sa aleyhisselam\u2019\u0131n bu konudaki durumu karde\u015fleri olan di\u011fer Ulu\u2019l-azm peygamberlerin durumu gibidir. Bunlar yeti\u015fkinlik d\u00f6nemlerinde risalet, hayra davet etmek, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sak\u0131nd\u0131rmak sureti ile konu\u015fmu\u015flard\u0131r. Ancak \u0130sa onlardan farkl\u0131 olarak insanlarla be\u015fikte iken de konu\u015fmu\u015f ve \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: \u201cBen Allah\u2019\u0131n kuluyum, bana kitap verdi ve beni peygamber yapt\u0131. Nerede olursam olay\u0131m beni m\u00fcbarek k\u0131ld\u0131. Hayatta oldu\u011fum s\u00fcrece namaz k\u0131lmam\u0131 ve zek\u00e2t vermemi emretti.\u201d (Meryem, 19\/30-31)\n\u201cHani sana Kitab\u2019\u0131, hikmeti, Tevrat\u2019\u0131 ve \u0130ncil\u2019i \u00f6\u011fretmi\u015ftim.\u201d Kitap, \u00f6nceden indirilmi\u015f kitaplar\u0131 ve \u00f6zellikle Tevrat\u2019\u0131 kapsar. \u0130sa, b\u00fct\u00fcn \u0130srailo\u011fullar\u0131 peygamberleri aras\u0131nda -M\u00fbs\u00e2\u2019dan sonra- Tevrat\u2019\u0131 en iyi bilen kimsedir. \u0130ncil ise Allah\u2019\u0131n \u0130sa\u2019ya indirdiklerini kapsamaktad\u0131r. Hikmet ise \u015feriat\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131, faydalar\u0131n\u0131, hikmetlerini bilip g\u00fczelce davette ve talimde bulunmak, gereken \u015feylere gerekti\u011fi \u015fekilde ri\u00e2yet etmek demektir.\n\u201cHani benim iznimle \u00e7amurdan ku\u015f \u015fekli yap\u0131yordun\u201d yani can\u0131 bulunmayan \u015fekil verilmi\u015f bir ku\u015f yap\u0131yordun \u201cve ona \u00fcf\u00fcr\u00fcyordun da iznimle bir ku\u015f oluyordu. Anadan do\u011fma k\u00f6r\u00fc\u201d yani g\u00f6rmeyen ve g\u00f6z\u00fc de bulunmayan kimseyi \u201calacal\u0131y\u0131 da yine benim iznimle iyi ediyordun. Yine benim iznimle \u00f6l\u00fcleri (kabirlerinden diri olarak) \u00e7\u0131kart\u0131yordun.\u201d \u0130\u015fte bunlar apa\u00e7\u0131k belgeler ve g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 mucizelerdir. Doktorlar da ba\u015fkalar\u0131 da bunlar\u0131n benzerini meydana getirmekten yana acizdirler. Allah \u0130sa\u2019y\u0131 bunlarla desteklemi\u015f ve bunlar vas\u0131tas\u0131 ile onun davetini g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir.\n\u201cHani \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131 (seni \u00f6ld\u00fcrmek istediklerinde) senden uzak tutmu\u015ftum ki o zaman sen kendilerine apa\u00e7\u0131k deliller getirmi\u015ftin de i\u00e7lerinden k\u00e2fir olanlar:\u201d hak kendilerine \u0130sa\u2019ya iman\u0131 gerektirecek \u015fekilde apa\u00e7\u0131k belgelerle desteklenmi\u015f olarak geldi\u011finde: \u201cBu apa\u00e7\u0131k bir sihirden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir\u201d demi\u015flerdi.\u201d \u0130sa\u2019y\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek istemi\u015fler, bu u\u011furda da \u00e7abalar\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015flard\u0131. Allah ise onlar\u0131n \u0130sa\u2019ya zarar vermelerini \u00f6nlemi\u015f, onlardan \u0130sa\u2019y\u0131 korumu\u015f ve muhafaza etmi\u015fti.\n\u0130\u015fte bunlar Allah\u2019\u0131n kulu ve Ras\u00fbl\u00fc, Meryem o\u011flu \u0130sa\u2019ya ihsan etti\u011fini belirtti\u011fi l\u00fctuflar\u0131d\u0131r. Bunlar dolay\u0131s\u0131 ile \u0130sa\u2019y\u0131 Allah\u2019a \u015f\u00fckretmeye ve bu nimetlerin gere\u011fini yerine getirmeye davet etmektedir. \u0130sa da bunlar\u0131 tam anlam\u0131yla yerine getirmi\u015f, karde\u015fleri aras\u0131ndan Ulu\u2019l-azm olan peygamberlerin sabretti\u011fi gibi sabretmi\u015ftir."},{"id":1092,"sura":5,"from_aya":111,"to_aya":120,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"111- Hani Havarilere: \u201cBana ve Ras\u00fbl\u00fcme iman edin\u201d diye vahyetmi\u015ftim de onlar da: \u201c\u0130man ettik, m\u00fcsl\u00fcmanlar oldu\u011fumuza \u015fahit ol\u201d demi\u015flerdi.\n112- Bir vakit Havariler: \u201cEy Meryem o\u011flu \u0130sa, Rabbin bize g\u00f6kten bir sofra indirebilir mi?\u201d dediler. O da: \u201cE\u011fer m\u00fcmin iseniz, Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n\u201d dedi.\n113- Dediler ki: \u201cBiz istiyoruz ki o sofradan yiyelim, kalplerimiz tatmin olsun, senin bize ger\u00e7ekten do\u011fru s\u00f6yledi\u011fini (yakinen) bilelim ve ona \u015fahitlik edenlerden olal\u0131m.\u201d\n114- Meryem o\u011flu \u0130sa da \u015f\u00f6yle dedi: \u201cEy Allah\u2019\u0131m, ey Rabbimiz! Bize g\u00f6kten bir sofra indir ki bizim i\u00e7in hem \u00f6nceden gelenlerimize, hem sonra geleceklerimize bir bayram ve senden bir mucize olsun. Bizi r\u0131z\u0131kland\u0131r. Sen r\u0131z\u0131k verenlerin en hay\u0131rl\u0131s\u0131s\u0131n.\u201d\n115- Allah buyurdu ki: \u201cBen onu size elbette indiririm. Ama ondan sonra i\u00e7inizden her kim k\u00fcfre saparsa, ona \u00e2lemlerden hi\u00e7 kimseye yapmayaca\u011f\u0131m bir azap ile azap ederim.\u201d\n116- Allah: \u201cEy Meryem o\u011flu \u0130sa, insanlara Allah\u2019\u0131 b\u0131rak\u0131p da beni ve anam\u0131 iki il\u00e2h edinin, diye sen mi s\u00f6yledin?\u201d diyece\u011fi zaman (\u0130sa) der ki: \u201cSeni tenzih ederim. Hakk\u0131m olmayan bir s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemek bana yara\u015fmaz. \u015e\u00e2yet ben onu s\u00f6ylemi\u015f isem zaten sen onu bilirsin. Sen i\u00e7imde olan\u0131 bilirsin, ama ben Sende olan\u0131 bilemem. \u015e\u00fcphesiz Sen gayb\u0131 en iyi bilensin.\u201d\n117- \u201cBen onlara bana emretti\u011finden ba\u015fkas\u0131n\u0131 s\u00f6ylemedim: Rabbim ve Rabbiniz olan Allah\u2019a ibadet edin (dedim). Aralar\u0131nda bulundu\u011fum s\u00fcrece \u00fczerlerinde \u015fahit idim. Beni aralar\u0131ndan ald\u0131ktan sonra art\u0131k onlar \u00fczerinde (tek) g\u00f6zetleyici Sen oldun. Sen her \u015feye \u015fahitsin.\n118- \u015eayet onlara azap edersen, \u015f\u00fcphe yok ki onlar senin kullar\u0131nd\u0131r (diledi\u011fini yapars\u0131n). E\u011fer onlar\u0131 ma\u011ffiret edersen \u015f\u00fcphe yok ki Sen Az\u00eezsin, Hak\u00eemsin.\n119- Allah (b\u00fct\u00fcn bunlardan sonra) buyurur ki: \u201cBug\u00fcn do\u011fru olanlar\u0131n do\u011fruluklar\u0131n\u0131n kendilerine fayda verece\u011fi g\u00fcnd\u00fcr. Onlara altlar\u0131ndan \u0131rmaklar akan ve i\u00e7lerinde ebediyyen kalacaklar\u0131 cennetler vard\u0131r. Allah onlardan raz\u0131 olmu\u015ftur, onlar da O\u2019ndan raz\u0131 olmu\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte en b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f budur.\u201d\n120- G\u00f6klerin, yerin ve onlarda ne varsa hepsinin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 Allah\u2019\u0131nd\u0131r. O, her \u015feye g\u00fcc\u00fc yetendir."},{"id":1093,"sura":5,"from_aya":111,"to_aya":120,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"111. \u201cHani Havarilere\u2026\u201d Yani \u00fczerindeki \u015fu nimetimi de hat\u0131rla ki sana uyacak kimseler ve yard\u0131mc\u0131lar ihsan etmi\u015ftim. Ben havarilere \u201cvahyetmi\u015ftim\u201d, yani ilham etmi\u015ftim, kalplerine bana ve peygamberime iman etmeleri ilham\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmi\u015ftim. Veya senin a\u011fz\u0131ndan, senin vas\u0131tanla onlara vahyetmi\u015ftim. Yani Allah\u2019tan sana gelen vahiy ile onlara emretmi\u015ftim, onlar da bu emri kabul ederek boyun e\u011fmi\u015f ve: \u201c\u0130man ettik, m\u00fcsl\u00fcmanlar oldu\u011fumuza \u015fahit ol, demi\u015flerdi.\u201d B\u00f6ylelikle zahiren, salih ameller ile emre itaat etmeyi kapsayan \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 ve ki\u015fiyi m\u00fcnaf\u0131kl\u0131ktan ve iman zafiyetinden kurtaran bat\u0131n\u00ee iman\u0131 bir arada ifade ettiler. \nHavariler, ensar\/yard\u0131mc\u0131lar demektir. Nitekim Meryem o\u011flu \u0130sa aleyhisselam havarilere: \u201cAllah\u2019a giden yolda benim yard\u0131mc\u0131lar\u0131m kim olacak? demi\u015f, Havariler de: Biziz Allah yard\u0131mc\u0131lar\u0131, demi\u015flerdi.\u201d (es-Saff, 61\/14)\n112. \u201cBir vakit Havariler: \u201cEy Meryem o\u011flu \u0130sa, Rabbin bize g\u00f6kten bir sofra indirebilir mi?\u201d Yani \u00fczerinde yiyecek \u015feyler bulunan bir sofra indirebilir mi? \u201cdediler.\u201d Onlar\u0131n bu \u015fekilde soru sormalar\u0131, Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n kudreti ve buna g\u00fc\u00e7 yetirebilmesi hususunda herhangi bir \u015f\u00fcpheden ileri gelmiyordu. Onlar\u0131n s\u00f6zlerinde bir teklif ve edebe ri\u00e2yet eden bir \u00fcslup g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu gibi mucizelerin g\u00f6sterilmesini istemek, hakka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Havarilerden sad\u0131r olan bu s\u00f6zlerin b\u00f6yle bir \u015feyi vehmettirme ihtimali bulundu\u011fundan dolay\u0131 \u0130sa aleyhisselam onlara \u00f6\u011f\u00fct vererek: \u201cE\u011fer m\u00fcmin iseniz, Allah\u2019tan korkup sak\u0131n\u0131n, dedi.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u2019min bir kimsenin sahip oldu\u011fu iman, Allah\u2019\u0131n emrine itaat etmesini ve sonra ne olaca\u011f\u0131 belli olmayan t\u00fcrden bir tak\u0131m mucizelerin g\u00f6sterilmesi talep etmemesini gerektirir.\n113. Havariler bu istekte bulunmaktan maksatlar\u0131n\u0131n b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine iyi bir maksatla ona ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131ndan dolay\u0131 bu talepte bulunduklar\u0131n\u0131 haber verdiler ve \u201cdediler ki: Biz istiyoruz ki o sofradan yiyelim\u201d; bu onlar\u0131n sofraya ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n bulundu\u011funa delildir. G\u00f6zlerimizle bakaca\u011f\u0131m\u0131z mucizeleri g\u00f6relim de \u201ckalplerimiz\u201d iman ile \u201ctatmin olsun\u201d daha \u00f6nce ilme\u2019l-yak\u00een olan iman\u0131m\u0131z b\u00f6ylelikle ayne\u2019l-yak\u00een olsun. Nitekim \u0130brahim el-Halil aleyhisselam da Y\u00fcce Rabbinden, \u00f6l\u00fcleri nas\u0131l diriltti\u011fini kendisine g\u00f6stermesini isteyince: \u201c(Rabbi:) \u0130nanmad\u0131n m\u0131 yoksa? buyurdu, o da: \u0130nand\u0131m, fakat kalbimin tatmin olmas\u0131 i\u00e7in demi\u015fti.\u201d (el-Bakara, 2\/260)\nKulun her zaman i\u00e7in ilminin, yak\u00eenin ve iman\u0131n\u0131n artmas\u0131na ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bundan dolay\u0131 Allah azze ve celle: \u201cSenin bize do\u011fru s\u00f6yledi\u011fini (yakinen) bilelim\u201d dediklerini aktarmaktad\u0131r. Yani senin getirdiklerinin do\u011fru, hak ve ger\u00e7ek oldu\u011funu bilelim. \u201cve ona \u015fahitlik edenlerden olal\u0131m.\u201d B\u00f6ylelikle bu, bizden sonrakiler i\u00e7in de bir maslahat olsun. Biz senin do\u011frulu\u011funa \u015fahit olal\u0131m da bu yolla ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 delil ortaya konmu\u015f olsun ve senin do\u011frulu\u011funun delili daha bir peki\u015fsin.\n114. \u0130sa aleyhisselam bu s\u00f6z\u00fc i\u015fitip de onlar\u0131n maksatlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince onlar\u0131n isteklerini kabul ederek \u015f\u00f6yle dedi: \u201cEy Allah\u2019\u0131m, ey Rabbimiz! Bize g\u00f6kten bir sofra indir ki bizim i\u00e7in hem \u00f6nceden gelenlerimize, hem sonra geleceklerimize bir bayram ve senden bir mucize olsun.\u201d Yani sofran\u0131n inece\u011fi vakit bu b\u00fcy\u00fck mucizenin hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 bir bayram olsun. Bu, iyice bellensin ve zaman boyunca unutulmas\u0131n, y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e hat\u0131rlanmaya devam edilsin. Nitekim Allah azze ve celle m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bayramlar\u0131n\u0131 ve belli vakitlerdeki ibadetlerini de il\u00e2hi belgelerini hat\u0131rlatan, peygamberlerin s\u00fcnnetlerine, onlar\u0131n izledikleri dosdo\u011fru yola, Allah\u2019\u0131n \u00fczerlerindeki l\u00fctuf ve ihsan\u0131na dikkat \u00e7eken birer sebep k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cBizi r\u0131z\u0131kland\u0131r. Sen r\u0131z\u0131k verenlerin en hay\u0131rl\u0131s\u0131s\u0131n.\u201d Yani o sofray\u0131 bize bir r\u0131z\u0131k olarak ihsan et. \u0130sa aleyhisselam bu sofran\u0131n indirilmesini birisi kal\u0131c\u0131 bir mucize olmas\u0131 \u015feklindeki dini maslahat, di\u011feri ise r\u0131z\u0131k olmas\u0131 \u015feklindeki d\u00fcnyevi maslahat olmak \u00fczere iki maslahat i\u00e7in istemi\u015fti.\n115. \u201cAllah buyurdu ki: \u201cBen onu size elbette indiririm. Ama ondan sonra i\u00e7inizden her kim k\u00fcfre saparsa, ona \u00e2lemlerden hi\u00e7 kimseye yapmayaca\u011f\u0131m bir azap ile azap ederim.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc o, bu g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 mucizeyi g\u00f6rmekle birlikte s\u0131rf inat ve zulm\u00fc dolay\u0131s\u0131 ile k\u00fcfre sapm\u0131\u015f demektir. B\u00f6ylece can yak\u0131c\u0131 azab\u0131 ve \u00e7etin cezay\u0131 hak etmi\u015f olur.\nY\u00fcce Allah hem bu sofray\u0131 indirece\u011fi vaadinde bulunmu\u015f hem de e\u011fer k\u00fcfre sapacak olurlarsa bu azap ile onlar\u0131 tehdit etmi\u015ftir. Ancak sofran\u0131n indirildi\u011finden s\u00f6z etmemi\u015ftir. Buna g\u00f6re onlar\u0131n bunu tercih etmemi\u015f olmalar\u0131 sebebi ile sofran\u0131n inmemi\u015f olma ihtimali vard\u0131r. \u015eu anda hristiyanlar\u0131n elinde bulunan \u0130ncillerde bundan hi\u00e7bir \u015fekilde s\u00f6z edilmemesi de buna delalet etmektedir. Ancak Allah\u2019\u0131n vaadetti\u011fi gibi bu sofran\u0131n indirilmi\u015f olma ihtimali de vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc O, s\u00f6z\u00fcnden caymaz. Bu durumda hristiyanlar\u0131n ellerinde bulunan \u0130ncillerde bu sofradan s\u00f6z edilmemesi kendilerine verildi\u011fi halde sonradan unuttuklar\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerden olmas\u0131 sebebiyledir. Yahut da \u0130ncil\u2019de bundan s\u00f6z edilmemi\u015f, bu sadece aralar\u0131nda sonrakilerin \u00f6ncekilerden nakledegeldikleri bir bilgi miras\u0131 olmu\u015ftur. Bu y\u00fczden de Allah azze ve celle bununla yetinerek ayr\u0131ca \u0130ncil\u2019de bundan s\u00f6z etmemi\u015f olabilir. Nitekim Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201cve biz de ona \u015fahitlik edenlerden olal\u0131m\u201d buyru\u011fu da buna delil te\u015fkil etmektedir. Durumun ger\u00e7ek mahiyetini en iyi bilen Allah\u2019t\u0131r.\n116. \u201cAllah: \u201cEy Meryem o\u011flu \u0130sa, insanlara Allah\u2019\u0131 b\u0131rak\u0131p da beni ve anam\u0131 iki il\u00e2h edinin, diye sen mi s\u00f6yledin?\u201d diyece\u011fi zaman\u2026\u201d Bu buyruk, \u201c\u015e\u00fcphesiz Allah, \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcd\u00fcr\u201d diyen hristiyanlara bir azarlamad\u0131r. Y\u00fcce Allah bu s\u00f6z\u00fc \u0130sa\u2019ya s\u00f6yleyecek, \u0130sa ise b\u00f6yle bir s\u00f6zle ili\u015fkisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtip: \u201cSeni\u201d b\u00f6yle bir \u00e7irkin bir s\u00f6zden ve sana yak\u0131\u015fmayan her husustan \u201ctenzih ederim\u201d diyecektir. \u201cHakk\u0131m olmayan bir s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemek bana yara\u015fmaz.\u201d Benim niteliklerim aras\u0131nda yer almayan, haklar\u0131m aras\u0131nda bulunmayan herhangi bir s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemek bana yak\u0131\u015fmaz ve bu benim yapabilece\u011fim bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ne mukarreb melekler ne m\u00fcrsel peygamberler ne de onlardan ba\u015fka herhangi bir yarat\u0131lm\u0131\u015f\u0131n, uluhiyet makam\u0131nda hakk\u0131 yoktur, b\u00f6yle bir hakka sahip olmas\u0131, b\u00f6yle bir hakk\u0131 elde etmesi de s\u00f6z konusu de\u011fildir. Aksine b\u00fct\u00fcn kullar Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n idaresi alt\u0131ndad\u0131r. Allah'\u0131n idaresine boyun e\u011fmi\u015flerdir ve hepsi de muhta\u00e7 ve acizdirler.\n\u201c\u015e\u00e2yet ben onu s\u00f6ylemi\u015f isem zaten sen onu bilirsin. Sen i\u00e7imde olan\u0131 bilirsin, ama ben Sende olan\u0131 bilemem.\u201d Zira Sen benim kalbimde olan\u0131 benden de iyi bilirsin. \u201c\u015e\u00fcphesiz Sen gayb\u0131 en iyi bilensin.\u201d Bu, Mesih aleyhisselam\u2019\u0131n Rabbine hitab\u0131nda kemal derecesinde edepli oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc O: \u201cBen b\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6ylemedim\u201d dememi\u015ftir. Aksine kendisinin o \u015ferefli ve \u00fcst\u00fcn makam\u0131na ayk\u0131r\u0131 hi\u00e7bir s\u00f6z s\u00f6ylemeyece\u011fini ve b\u00f6yle bir \u015feyin esasen imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu haber vererek, Rabbini b\u00f6yle bir s\u00f6zden tam anlam\u0131 ile tenzih etmi\u015f; sonra da bu husustaki kesin bilgiyi gizliyi de a\u00e7\u0131\u011f\u0131 da bilen Allah\u2019a havale etmi\u015ftir.\n117. Daha sonra \u0130sa \u0130srailo\u011fullar\u0131na neyi emretmi\u015f oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6z konusu ederek \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: \u201cBen onlara bana emretti\u011finden ba\u015fkas\u0131n\u0131 s\u00f6ylemedim.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc ben senin emrine uyan bir kulum. Senin azametine kar\u015f\u0131 c\u00fcretk\u00e2rl\u0131k g\u00f6sterebilmem ise s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u201cRabbim ve Rabbiniz olan Allah\u2019a ibadet edin\u201d dedim. Yani ben onlara yaln\u0131zca Allah\u2019a ibadet etmelerini, dini sadece O\u2019na halis k\u0131lmalar\u0131n\u0131 emrettim. Benim bu emrim, Allah\u2019t\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda beni ve anam\u0131 iki il\u00e2h edinmelerini yasaklama anlam\u0131 ihtiva etti\u011fi gibi, ayn\u0131 zamanda benim, senin rububiyetini kabul eden bir kul oldu\u011fuma dair bir a\u00e7\u0131klamay\u0131 da ihtiva etmekteydi. Zira ben: O, sizin Rabbiniz oldu\u011fu gibi benim de Rabbimdir, dedim.\n\u201cAralar\u0131nda bulundu\u011fum s\u00fcrece \u00fczerlerinde \u015fahit idim.\u201d Bu emri kimin yerine getirdi\u011fi, kimin de getirmedi\u011fi hususunda tan\u0131kl\u0131k ediyordum. \u201cBeni aralar\u0131ndan ald\u0131ktan sonra art\u0131k onlar \u00fczerinde (tek) g\u00f6zetleyici Sen oldun.\u201d ve onlar\u0131n s\u0131rlar\u0131na da gizlediklerine de sen muttali oldun. \u201cSen her \u015feye\u201d ilminle, i\u015fitmenle, g\u00f6rmenle \u201c\u015fahitsin.\u201d Senin ilmin, ilme konu olan her \u015feyi; i\u015fitmen, i\u015fitmeye konu olan her \u015feyi; g\u00f6rmen de g\u00f6r\u00fclebilecek her \u015feyi ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r. Kullar\u0131na onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bildi\u011fin hayra ve \u015ferre g\u00f6re kar\u015f\u0131l\u0131k, m\u00fck\u00e2fat veya ceza veren sensin.\n118. \u201c\u015eayet onlara azap edersen, \u015f\u00fcphe yok ki onlar senin kullar\u0131nd\u0131r (diledi\u011fini yapars\u0131n)\u201d Sen onlara kendilerinden daha \u00e7ok ac\u0131rs\u0131n. Onlar\u0131n hallerini en iyi sen bilirsin. E\u011fer onlar bile bile azg\u0131nl\u0131kta direnen kullar de\u011fillerse zaten onlara azap etmezsin. \u201cE\u011fer onlar\u0131 ma\u011ffiret edersen \u015f\u00fcphe yok ki Sen Az\u00eezsin\u201d yani sen acizli\u011finden ve kudretsizli\u011finden dolay\u0131 ma\u011ffiret ve affeden de\u011filsin. Ma\u011ffireti, kemal derecesindeki izzet ve kudretinden tecelli edensin \u201cHak\u00eemsin.\u201d Senin hikmetin, g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131 gerektiren sebepleri yerine getiren kimselere ma\u011ffiret etmeni gerektirir.\n119. \u201cAllah (b\u00fct\u00fcn bunlardan sonra)\u201d K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde kullar\u0131n\u0131n halini, onlardan kimin kurtulaca\u011f\u0131n\u0131, kimin hel\u00e2k olaca\u011f\u0131n\u0131, kimin bedbaht, kimin de bahtiyar olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak \u201cbuyurur: Bug\u00fcn do\u011fru olanlar\u0131n do\u011fruluklar\u0131n\u0131n kendilerine fayda verece\u011fi g\u00fcnd\u00fcr.\u201d Do\u011fru olanlar (sad\u0131klar); s\u00f6zleri, amelleri ve niyetleri, S\u0131rat-\u0131 m\u00fcstakim \u00fczere ve hid\u00e2yete uygun \u015fekilde dosdo\u011fru olan kimselerdir. Bunlar bu do\u011frulu\u011fun meyvesini K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde Allah subhanehu\u2019nun onlar\u0131 \u201cher \u015feye g\u00fcc\u00fc yeten mutlak h\u00fck\u00fcmdar nezdindeki do\u011fruluk makam\u0131na\u201d (el-Kamer, 54\/55) \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131 vakit alacaklard\u0131r. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 Allah \u015f\u00f6yle buyurulmaktad\u0131r: \u201cOnlara altlar\u0131ndan \u0131rmaklar akan ve i\u00e7lerinde ebediyyen kalacaklar\u0131 cennetler vard\u0131r. Allah onlardan raz\u0131 olmu\u015ftur, onlar da O\u2019ndan raz\u0131 olmu\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte en b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f budur.\u201d Yalanc\u0131lar ise do\u011fru olanlar\u0131n tam z\u0131dd\u0131d\u0131rlar. Onlar da s\u00f6yledikleri yalanlar\u0131n ve iftiralar\u0131n zarar\u0131n\u0131, bozuk amellerinin neticesini g\u00f6receklerdir.\n120. \u201cG\u00f6klerin, yerin ve onlarda ne varsa hepsinin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 Allah\u2019\u0131nd\u0131r.\u201d Onlar\u0131 yaratan, hem kader\u00ee h\u00fckm\u00fc gere\u011fince hem \u015fer\u2019\u00ee h\u00fckm\u00fc gere\u011fince hem de amellere kar\u015f\u0131l\u0131k olmak \u00fczere koydu\u011fu cezai h\u00fckm\u00fc gere\u011fince onlar\u0131 idare edip y\u00f6neten O\u2019dur. Bundan dolay\u0131 da: \u201cO, her \u015feye g\u00fcc\u00fc yetendir\u201d buyurmu\u015ftur. Hi\u00e7bir \u015fey O\u2019nu aciz b\u0131rakmaz. Aksine her \u015fey, O\u2019nun me\u015f\u00eeetine ve emrine boyun e\u011fmektedir. "},{"id":1094,"sura":5,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u062e\u0627\u062a\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0633\u0648\u0631\u0629","text":"Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n l\u00fctuf ve ihsan\u0131 ile M\u00e2ide S\u00fbresi\u2019nin tefsiri burada sona ermi\u015ftir.\n\u00c2lemlerin Rabbi olan Allah\u2019a hamd olsun."},{"id":1095,"sura":5,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0646\u062c\u0648\u0645","text":"***"}]}