{"result":[{"id":3176,"sura":20,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0627\u0633\u0645 \u0627\u0644\u0633\u0648\u0631\u0629","text":"Tafsiri ya Surat Taha"},{"id":3177,"sura":20,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0645\u0643\u0627\u0646 \u0646\u0632\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0633\u0648\u0631\u0629","text":"Nayo imeteremka Makka"},{"id":3178,"sura":20,"from_aya":1,"to_aya":8,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"1. 'TAHA! 2. Hatukukuteremshia Qur-ani ili upate mashaka. 3. Bali ni ukumbusho kwa mwenye kunyenyekea. 4. Ni uteremsho kutoka kwa aliyeumba ardhi na mbingu zilizo juu. 5. Arrahmani (Mwingi wa rehema), aliyeinuka juu ya Kiti cha Enzi. 6. Ni vyake vyote vilivyo katika mbingu na vilivyo katika ardhi, na vilivyo baina yake, na vilivyo chini ya ardhi. 7. Na ukinyanyua sauti kwa kusema, basi hakika Yeye anajua siri na chini zaidi kuliko siri. 8. Mwenyezi Mungu! Hapana mungu yeyote isipokuwa Yeye. Yeye ana majina mazuri zaidi. "},{"id":3179,"sura":20,"from_aya":1,"to_aya":2,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{1 - 2} Neno \"Taha\" ni miongoni mwa herufi za mkato zilizofunguliwa kwazo sura nyingi, na si jina la Nabii - rehema na amani za Mwenyezi ziwe juu yake. \"Hatukukuteremshia Qur-ani ili upate mashaka.\" Yaani, makusudio yetu katika ufunuo na kukuteremshia Qur-ani juu yako na kukuwekea sheria si ili upate mashaka kwa hayo, na tena si kuweka katika sheria majukumu yenye uzito juu ya waliojukumishwa kisheria, na watendaji wakashindwa nguvu ya kuyatenda. Lakini Ufunuo, Qur-an, na sheria aliviweka hivyo Yeye Mwingi wa kurehemu, Mwingi wa Rehema, na akavifanya viwe ni vya kufikisha katika furaha, kufanikiwa na kufaulu, na akavifanya kuwa rahisi zaidi. Na akarahisisha njia zake na milango yake yote, na akavifanya kuwa chakula cha mioyo na roho, na mapumziko kwa miili. Kwa hivyo, maumbile ya asili yaliyo salama, na akili nyoofu zikavipokea kwa kuvikubali na kutii, kwa kuwa zilijua kwamba vina heri ndani yake katika dunia na Akhera."},{"id":3180,"sura":20,"from_aya":3,"to_aya":3,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{3} Na ndiyo maana akasema, \"Bali ni ukumbusho kwa mwenye kunyenyekea\" kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu. Yaani, isipokuwa ili akumbushwe kwayo yule anayemnyenyekea Mwenyezi Mungu. Basi ili akumbushwe kwayo yenye kutia moyo yaliyomo ya kufikia matakwa makubwa zaidi, kwa hivyo akafanya hivyo. Na maonyo yaliyomo dhidi ya kuingia mashakani na hasara, kwa hivyo akayaogopa. Na akakumbuka kwayo hukumu za kisheria nzuri zilizoelezwa kwa kina ambazo uzuri wake ulikuwa umetulia katika akili yake kwa ujumla, kwa hivyo maelezo hayo ya kina yakaafikiana na yale aliyoyapata katika maumbile yake ya asili na akili yake. Na ndiyo maana Mwenyezi Mungu Mtukufu akakiita ukumbusho. Na kukumbuka huwa kukumbuka kitu kilichokuwepo, lakini mwenyewe akaghafilika nacho au hakuwa anajua maelezo yake ya kina. Na ukumbusho ulifunganishwa na wale wanaoogopa tu, kwa sababu asiyekuwa yeye hafaidiki na ukumbusho. Na vipi atafaidika nao mtu asiyeamini Pepo wala Moto, wala hakuna moyoni mwake hofu juu ya Mwenyezi Mungu hata uzito wa chembe? Hilo haliwezi likawa. \"Atakumbuka mwenye kuogopa. Na atajitenga mbali nayo mpotovu. Ambaye atauingia Moto mkubwa zaidi.\""},{"id":3181,"sura":20,"from_aya":4,"to_aya":4,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{4} Kisha akataja utukufu wa Qur-ani hii kuu, na kwamba ni uteremsho wa Muumba wa ardhi na mbingu, Mwendeshaji wa viumbe vyote. Yaani, ukubalini uteremsho wake kwa utiifu mkubwa zaidi, upendo na kujisalimisha, na upeni taadhima kubwa mno. Na mara nyingi inaunganishwa baina ya uumbaji na amri, kama vile katika Aya hii na kama vile katika kauli yake \"fahamuni! Kuumba na amri ni zake,\" na katika kauli yake, \"Mwenyezi Mungu ni yule ambaye ameziumba mbingu saba, na ardhi kwa mfano wa hizo. Amri zake zinashuka baina yake.\" Na hayo ni kwamba Yeye ndiye Muumba, Mwenye kuamrisha, Mwenye kukataza. Na kama vile hakuna muumba yeyote isipokuwa Yeye tu, basi viumbe hawalazimishwi wala kuamrishwa wala kukatazwa isipokuwa na Muumba wao. Na pia, kuna uendeshaji wa kimajaliwa katika kuumba kwake viumbe, nayo amri yake ndani yake kuna uendeshaji wa kisheria wa kidini. Na kama vile kuumba hakutoki nje ya hekima, na hakuumba vitu bure tu, vile vile haamrishi wala hakatazi isipokuwa kwa uadilifu, hekima, na ihsani."},{"id":3182,"sura":20,"from_aya":5,"to_aya":5,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{5} Na alipobainisha kuwa Yeye ndiye Muumba, Mwendeshaji, Mwenye kuamirisha, Mwenye kukataza, akajulisha juu ya ukuu wake, ukubwa wake. Akasema, \"Arrahmani (Mwingi wa rehema), aliyeinuka juu ya Kiti cha Enzi.\" Ambacho ndicho kiumbe cha juu zaidi na kikuu zaidi, na kipana zaidi. Naye ameinuka juu yake kuinuka kunakolingana na utukufu wake, na unaoendana na ukuu wake na uzuri wake. Kwa hivyo aliinuka juu ya Kiti cha Enzi na akauenea ufalme wake wote."},{"id":3183,"sura":20,"from_aya":6,"to_aya":6,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{6}\"Ni vyake vyote vilivyo katika mbingu na vilivyo katika ardhi, na vilivyo baina yake\" miongoni mwa Malaika, wanadamu, majini, wanyama, viumbe visivyo hai, na mimea, \"na vilivyo chini ya ardhi.\" Vyote hivyo ni miliki ya Mwenyezi Mungu Mtukufu, waja wanaoendeshwa, waliotiishwa chini ya majaliwa yake na mipango yake. Hawana chochote katika ufalme wake, na wala hawajimilikii wenyewe manufaa yoyote wala madhara, wala kifo wala uhai wala ufufuo."},{"id":3184,"sura":20,"from_aya":7,"to_aya":7,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{7}\"Na ukinyanyua sauti kwa kusema, basi hakika Yeye anajua siri na chini zaidi kuliko siri,\" miongoni mwa yale yaliyo ndani ya mioyo na ambayo hakuyatamka. Au siri ni yale yaliyomo moyoni, nayo yaliyoficha zaidi ya siri ni yale ambayo hata hayajatokea moyoni bado. Yeye Mwenyezi Mungu mtukufu anajua kwamba hayo yatakuja fika moyoni mwake katika wakati wake na kwa namna fulani. Na maana ya haya ni kwamba elimu yake imevizunguka vitu vyote, vidogo mno vyake na vikubwa vyake, vifiche vyake na vya dhahiri vyake. Basi ni sawa ukinyanyua sauti yako au ukaisema kwa siri. Hayo yote ni sawa kwa mujibu wa elimu yake Yeye Mtukufu."},{"id":3185,"sura":20,"from_aya":8,"to_aya":8,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{8} Alipouthibitisha ukamilifu wake kamili katika ujumla wa kuumba kwake na ujumla wa kuamrisha kwake na kukataza kwake, na ujumla wa rehema yake, na upana wa ukuu wake, na kuwa kwake juu ya Kiti chake cha Enzi, na ujumla wa ufalme wake, na ujumla wa elimu yake, ikatokana na hayo kwamba Yeye ndiye anayestahiki kuabudiwa. Na kwamba kumuabudu Yeye tu ndiyo haki inayotakiwa na sheria, akili na maumbile ya asili, na kumwaabudu mwengine ni batili. Akasema, \"Mwenyezi Mungu! Hapana mungu yeyote isipokuwa Yeye.\" Yaani, hakuna muabudiwa wa haki wala mwenye kufanyiwa uungu kwa kuenziwa, udhalilifu, hofu, matumaini, mapenzi, kurudi kwake, na kuombwa dua isipokuwa Yeye. \"Yeye ana majina mazuri zaidi,\" ambayo ni mengi, mazuri, na kamili. Na katika uzuri wake ni kwamba yote ni majina yanayoashiria sifa. Hakuna kati yake jina lolote lisiloashiria sifa na kuhimidiwa. Na katika uzuri wake ni kuwa si nomino za kipekee tu, bali ni nomino za kipekee na sifa. Na katika uzuri wake ni kwamba yanaashiria sifa kamilifu, na kwamba Yeye ndiye Mwenye sifa kamili zaidi katika kila sifa na yenye kujumuisha zaidi na tukufu zaidi. Na katika uzuri wake ni kwamba aliwaamrisha waja wake kwamba wamuombe kwayo, kwa sababu ni njia yenye kumueka mtu karibu naye. Yeye huyapenda na humpenda mwenye kuyapenda, na humpenda mwenye kuyahifadhi, na anampenda anayetafuta kujua maana zake na kumuabudu kwayo. Amesema Mwenyezi Mungu Mtukufu, \"Na Mwenyezi Mungu ana majina mazuri kabisa, basi muombeni kwa hayo.\""},{"id":3186,"sura":20,"from_aya":9,"to_aya":15,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"9. Na je, imekufikia hadithi ya Musa? 10. Alipouona moto, kwa hivyo akawaambia ahali zake: Ngojeni! Hakika mimi nimeuona moto, huenda nikawaletea kijinga kutoka humo, au nikapata wongofu kwenye moto huo. 11. Basi alipoufikia, akaitwa: Ewe Musa! 12. Hakika Mimi ndiye Mola wako Mlezi! Basi vua viatu vyako. Kwani upo katika bonde takatifu la 'Tuwa. 13. Nami nimekuteua wewe; basi sikiliza yanayofunuliwa. 14. Hakika Mimi ndiye Mwenyezi Mungu. Hapana mungu isipokuwa Mimi tu. Basi niabudu Mimi, na usimamishe Swala kwa ajili ya kunikumbuka Mimi. 15. Hakika Saa itakuja bila ya shaka. Nimekaribia mno kuificha, ili kila nafsi ilipwe kwa iliyoyafanya. "},{"id":3187,"sura":20,"from_aya":9,"to_aya":10,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{9-10} Mwenyezi Mungu Mtukufu anamwambia Nabii wake Muhammad - rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake -  kwa namna ya kuuliza swali balagha na kukipa taadhima kisa hiki, na kukiinua hadhi yake, \"Je, imekufikia hadithi ya Musa?\" Katika hali yake, ambayo ndiyo chanzo cha furaha yake na chimbuko la unabii wake. Aliona moto kwa mbali, na alikuwa amepotea njia na amepigwa na baridi, na hakuwa na kitu cha kujipasha moto kwacho katika safari yake hiyo. Basi akawaambia ahali zake, \"Hakika mimi nimeuona moto.\" Na hilo lilikuwa upande wa kulia wa mlima. \"Huenda nikawaletea kijinga kutoka humo\" muweze kuuota \"au nikapata wongofu kwenye moto huo.\" Yaani, nikapata wa kuniongoza njia. Na alikuwa anatafuta nuru na mwongozo wa kihisia, lakini akapata hapo nuru isiyokuwa ya kihisia, nuru ya Ufunuo ambayo kwayo roho na nyoyo zinapata nuru, na akapata hapo uwongofu wa uhakika hadi kwenye njia iliyonyooka ifikishayo kwenye bustani za neema. Kwa hivyo akapata jambo ambalo halikuwa katika hesabu zake wala mawazo yake."},{"id":3188,"sura":20,"from_aya":11,"to_aya":11,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{11} \"Basi alipoufikia\" moto huo ambao aliuona kwa mbali, na kwa hakika ulikuwa ni nuru lakini ukawa moto wenye kuunguza na kung\u2019aa. Na hili linaashiriwa na kauli yake \u2013 rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie, \u201cPazia lake ni nuru au moto. Lau litafunuliwa, basi nuru ya uso wake ungechoma viumbe wake wote.\u201d Na Musa alipoufikia, akaitwa kutoka humo kama Mwenyezi Mungu Mtukufu alivyosema, \"Na tulimwita kutokea upande wa kulia wa mlima, na tukamsongeza karibu kunong'ona naye.\""},{"id":3189,"sura":20,"from_aya":12,"to_aya":12,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"12. \"Hakika Mimi ndiye Mola wako Mlezi! Basi vua viatu vyako. Kwani upo katika bonde takatifu la 'Tuwa.\" Alimjulisha kwamba Yeye ndiye Mola wake Mlezi, na akamuamrisha kwamba ajitayarishe kwa ajili ya kunong'ona naye, na kwamba avue ndara zake, kwa sababu yuko katika bonde takatifu, lililosafishwa, lililotukuzwa. Na lau kuwa haikuwa katika utukufu wake isipokuwa kwamba alilichagua kwa ajili ya kunong'ona na Musa ambaye aliongea na Mwenyezi Mungu moja kwa moja, basi hilo tu lingetosheleza. Na wengi wa wafasiri walisema: Mwenyezi Mungu alimuamrisha kwamba avue ndara zake kwa sababu zilikuwa zimetengenezwa kwa ngozi ya punda. Na Mwenyezi Mungu ndiye ajuaye zaidi hilo."},{"id":3190,"sura":20,"from_aya":13,"to_aya":13,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{13} \"Nami nimekuteua wewe\" kati ya watu wote. Na hii ni neema kubwa zaidi ambayo Mwenyezi Mungu alimneemesha kwayo inahitaji kushukuriwa inavyostahiki. Na ndiyo maana akasema, \"basi sikiliza yanayofunuliwa\" kwa maana, hayo ndiyo asili ya dini, na mwanzo wake, na nguzo ya wito wa Kiislamu."},{"id":3191,"sura":20,"from_aya":14,"to_aya":14,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{14} Kisha akaeleza aliyomteremshia kwa kauli yake, ''Hakika Mimi ndiye Mwenyezi Mungu. Hapana mungu isipokuwa Mimi tu.\" Mwenyezi Mungu ambaye anastahiki uungu, mwenye kusifika kwa huo. Kwa sababu Yeye ndiye mkamilifu katika majina yake na sifa zake, wa pekee katika vitendo vyake, ambaye hana mshirika yeyote, wala anayefanana naye, wala anayelingana naye, wala aliye sawa naye. \"Basi niabudu Mimi\" kwa aina zote za ibada, za nje na za ndani, za msingi na matawi. Kisha akaitaja swala kwa namna maalumu, hata ingawa inaingia katika ibada, kwa sababu ya fadhila zake, na utukufu wake, na kujumuisha kwake uja wa kimoyo, ulimi, na viungo. Na kauli yake, \"kwa ajili ya kunikumbuka Mimi\" kwa sababu kumdhukuru Yeye Mtukufu ndilo lengo kubwa zaidi, na kwa hilo ndiyo unakuwa uja wa moyo, na kwa hilo ndiyo unapata furaha. Na moyo ambao haumkumbuki Mwenyezi Mungu, hauwezi kufikia heri yoyote na umeharibika kuharibika kwote. Ndiyo maana Mwenyezi Mungu akawawekea waja wake sheria ya aina mbalimbali za ibada ambazo zimekusudiwa kwazo kusimamisha utajo wake, hasa swala. Mwenyezi Mungu Mtukufu amesema, ''Soma yale uliyofunuliwa katika Kitabu, na ushike Swala. Hakika Swala inazuilia mambo machafu na maovu. Na kwa yakini kumtaja Mwenyezi Mungu ndilo jambo kubwa kabisa.'' Yaani, yaliyomo humo ya utajo wa Mwenyezi Mungu ndiyo makubwa zaidi hata kuliko yale ya kukataza machafu na maovu. Na hayo ya utajo wa Mwenyezi Mungu ndiyo huitwa: Kumpwekesha Mwenyezi Mungu na kumpwekesha Mwenyezi Mungu katika ibada. Kwa maana, uungu ni sifa yake Yeye Mtukufu, na uja ni sifa ya mja wake."},{"id":3192,"sura":20,"from_aya":15,"to_aya":15,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{15} ''Hakika Saa itakuja\" na hakuna budi itatokea. \"Nimekaribia mno kuificha\" hata nafsi yangu mwenyewe, kama ilivyo katika baadhi ya visomo, kama vile kauli yake Mtukufu, ''Wanakuuliza kuhusu Saa (ya Qiyama). Sema: Elimu ya hilo iko kwa Mwenyezi Mungu tu''. Na akasema, ''Na iko kwake elimu ya Saa (ya \nQiyama).'' Basi Yeye ameifika elimu yake kutoka kwa viumbe vyote. Kwa hivyo haijui Malaika aliye karibu na Mwenyezi Mungu, wala nabii yeyote aliyetumwa, na hekima ya kuja kwa Saa (ya Qiyama) \"ili kila nafsi ilipwe kwa iliyoyafanya\" ya heri na maovu. Na hiyo ndiyo mlango wa Nyumba ya malipo \"ili awalipe wale waliofanya ubaya kwa waliyoyatenda, na awalipe wale waliofanya uzuri kwa uzuri zaidi.''"},{"id":3193,"sura":20,"from_aya":16,"to_aya":16,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"16. Kwa hivyo, kamwe asikuzuilie nayo yule ambaye haiamini na akafuata matamanio yake ukaja kuangamia."},{"id":3194,"sura":20,"from_aya":16,"to_aya":16,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{16} Yaani, asikuzuie na kukushughulisha kutoiamini Saa (ya Qiyama) na malipo na kuifanyia hiyo matendo yeyote ambaye aliikufuru, asiyeitakidi kutokea kwake, anayefanya bidii kuitilia shaka na kuwafanya wengine kuishuku, na anaijadili kwa batili, na anasimamisha fikira potovu awezavyo kuhusiana nayo, anayefuata matamanio yake kuhusiana nayo. Basi jihadhari na kumsikiliza ambaye hii ndiyo hali yake au hata kukubali chochote katika maneno yake, matendo yake yenye kumzuia mtu kuiamini na kuifanyia bidii inavyopasa. Na Mwenyezi Mungu alitahadharisha juu ya mtu ambaye hii ndiyo hali yake, kwa sababu ndiyo ya kuhofisha zaidi juu ya muumini kwa sababu ya wasiwasi ambayo yanamtia, kumdanganya, na kwa sababu nafsi zimeumbwa huku zinapenda kujifananisha na kuiga wana aina yake. Na katika hili kuna tanabahisho na ishara juu ya kujihadharisha na kila mwenye kuita kwenye batili, anayezuia kuwa na imani ya wajibu au kuikamilisha imani hiyo, au mwenye kutia fikira potofu katika moyo, na kujitahadharisha na kuangalia vitabu vyenye hayo. Alitaja katika hii kumuamini, kumuabudu na kuiamini Siku ya Mwisho, kwa sababu mambo haya matatu ndiyo misingi ya imani na nguzo ya dini. Na yakitimia, inatimia suala la dini. Na upungufu wake au hata kupotea kwake ni kwa sababu ya upungufu wa haya au kupunguka kitu kwayo. Na hili ni mfano wa kauli yake Yeye Mtukufu katika kujulisha kuhusu mizani ya furaha ya makundi ambayo yalipewa Kitabu na kuwa kwayo mashakani, \"Hakika wale walioamini, na Mayahudi na Masabii na Wakristo, mwenye kumuamini Mwenyezi Mungu, na Siku ya Mwisho, na akatenda mema, basi hawatakuwa na hofu yoyote wala hawatahuzunika.\" Na kauli yake, \"ukaja kuangamia'\" ikiwa utafuata njia ya mwenye kuizuia. Na kauli yake Yeye Mtukufu:"},{"id":3195,"sura":20,"from_aya":17,"to_aya":23,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"17. Na nini hicho kilichomo mkononi mwako wa kulia, ewe Musa? 18. Akasema: Hii ni fimbo yangu; ninaiegemea na ninawaangushia majani kwayo kondoo na mbuzi wangu. Tena inanifaa kwa matumizi mengine. 19. Akasema: Itupe, ewe Musa! 20. Akaitupa. Mara ikawa nyoka anayekwenda mbio. 21. Akasema: Ikamate, wala usiogope! Tutairudisha hali yake ya kwanza. 22. Na uambatishe mkono wako kwenye ubavu, utatoka mweupe pasipo na madhara yoyote. Hiyo ni ishara nyingine. 23. Ili tukuonyeshe katika ishara zetu kubwa. "},{"id":3196,"sura":20,"from_aya":17,"to_aya":17,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{17} Mwenyezi Mungu alipombainishia Musa msingi wa imani, alitaka kumbainishia na kumuonyesha katika ishara zake kile ambacho kwacho moyo wake utatua na jicho lake litatulia, na imani yake itapata nguvu kwa msaada wa Mwenyezi Mungu dhidi ya adui zake. Akasema, \"Na nini hicho kilichomo mkononi mwako wa kulia, ewe Musa?\" Na hili ni pamoja na kwamba Yeye Mtukufu alikuwa anakijua vyema kilichomo, lakini ni kwa sababu ya kuonyesha umuhimu mkubwa wa suala hili, akawa amenena kwa njia ya kuuliza."},{"id":3197,"sura":20,"from_aya":18,"to_aya":18,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{18} Musa akasema, ''Hii ni fimbo yangu; ninaiegemea na ninawaangushia majani kondoo na mbuzi wangu.\" Alitaja faida hizi mbili ndani yake: faida kwa jamii ya wanadamu, ambayo ni kwamba yeye huegemea juu yake katika kusimama kwake na kutembea kwake, ili kutokana na hilo wanyama pia waweze kupata faida, nayo ni kwamba alikuwa akiwachunga kondoo na mbuzi. Na anapokuwa anawalisha katika miti, anaipita miti ili majani yake yadondoke ili kondoo na mbuzi wayale. Na hii ni tabia nzuri ya Musa, amani iwe juu yake, ambayo katika athari zake ni kuwatunza vizuri wanyama na kuwatendea wema. Na hilo lilionyesha kwamba Mwenyezi Mungu alimjali, akamchagua na akamfanya kuwa maalumu, mambo ambayo ni alama ya rehema yake Mwenyezi Mungu juu yake na hekima yake. \"Tena inanifaa kwa matumizi mengine\" yasiyokuwa haya mawili. Na miongoni mwa adabu za Musa, amani iwe juu yake, ni kwamba wakati Mwenyezi Mungu alipomuuliza kuhusu kile kilichokuwa mkononi mwake wa kulia, na swali lilikuwa linawezakuwa limekusudiwa kuuliza kuhusu hicho kitu chenyewe au faida zake. Kwa hivyo akamjibu Mwenyezi Mungu kuhusu hicho kitu chenyewe na faida zake."},{"id":3198,"sura":20,"from_aya":19,"to_aya":20,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{19-20} Kisha Mwenyezi Mungu akamwambia, \u201cItupe, ewe Musa! Akaitupa. Mara ikawa nyoka anayekwenda mbio.\" Na aligeuka, kwa idhini ya Mwenyezi Mungu, akawa nyoka mkubwa, kwa hivyo Musa akageuka akaanza kukimbia kwa sababu ya hofu, na wala hakurudi nyuma. Na katika kumuelezea nyoka huyo kwamba alikuwa anakwenda mbio kuna kuondoa fikira potovu ambayo inaweza kuwepo, ambayo ni kufikiri kuwa ni njozi tu na si ukweli. Kwa hivyo kwenda kwake mbio kukaondoa dhana hii potovu."},{"id":3199,"sura":20,"from_aya":21,"to_aya":21,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{21} Kisha Mungu akamwambia Musa, \u201cIkamate, wala usiogope!\" Yaani, hakuna madhara yoyote yatakayokufika kwenu kutoka kwayo. \"Tutairudisha katika hali yake ya kwanza\" yaani, kuonekana kwake na sifa zake kwa maana ilikuwa fimbo. Kwa hivyo Musa akatekeleza amri ya Mwenyezi Mungu kwa kuwa na imani naye na kujisalimisha kwake. Basi akaichukua na akarudi kuwa fimbo aliyokuwa anaijua. Huu ni muujiza."},{"id":3200,"sura":20,"from_aya":22,"to_aya":22,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{22} Kisha akataja muujiza mwengine, akasema, \"Na uambatishe mkono wako kwenye ubavu, utatoka mweupe\" wenye kung'aa \"pasipokuwa na madhara yoyote.\" Yaani, bila ya kasoro yoyote wala ukoma. \"Hiyo ni ishara nyingine.\""},{"id":3201,"sura":20,"from_aya":23,"to_aya":23,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{23} Mwenyezi Mungu akasema, \"Basi hizi ni hoja mbili kutoka kwa Mola wako Mlezi zimuendee Firauni na wakuu wa umma wake. Hakika hao walikuwa kaumu wavukao mipaka.\" \"Ili tukuonyeshe baadhi ya ishara zetu kubwa.\" Yaani, tulifanya hayo tuliyoyataja ya kugeuza fimbo kuwa nyoka mwenye kwenda mbio, na mkono kutoka huku ni mweupe kwa watazamaji, ili tukuonyeshe katika ishara zetu kubwa zinazoashiria usahihi wa ujumbe wako na uhakika wa yale uliyokuja nayo, ili moyo wako utulie, na elimu yako izidi, na uwe na imani juu ya ahadi ya Mwenyezi Mungu kwako ya ulinzi na msaada, na ili ziwe ni hoja na ushahidi kwa wale uliotumwa kwao."},{"id":3202,"sura":20,"from_aya":24,"to_aya":36,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"24. Nenda kwa Firauni. Hakika yeye amepindukia mipaka. 25. (Musa) akasema: Ewe Mola wangu Mlezi! Nikunjulie kifua changu. 26. Na nirahisishie kazi yangu hii. 27. Na lifungue fundo lililo katika ulimi wangu. 28. Wapate kufahamu maneno yangu. 29. Na nipe msaidizi katika ahali zangu. 30. Harun, kaka yangu. 31. Kwake yeye niongeze nguvu zangu. 32. Na mshirikishe katika jambo langu hili. 33. Ili tukutakase kwa wingi. 34. Na tukutaje kwa wingi. 35. Hakika Wewe unatuona vyema. 36. Akasema: Hakika Umepewa maombi yako, ewe Musa! "},{"id":3203,"sura":20,"from_aya":24,"to_aya":24,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{24} Mwenyezi Mungu alipomfunulia Musa, na akamfanya kuwa nabii, na akamwonyesha ishara zinazong'aa, akamtuma kwa Firauni, mfalme wa Misri, na akasema, \u201cNenda kwa Firauni. Hakika yeye amepindukia mipaka.\" Yaani, ameasi na akapindukia mipaka katika ukafiri, uharibifu, kujiinua juu sana katika ardhi, na kuwakandamiza wanyonge, hadi akadai kwamba yeye ni mola na mungu - Mwenyezi Mungu amuangamize. Na kuvuka kwake huku mipaka ni sababu ya kuangamia kwake, lakini kwa sababu ya rehema ya Mwenyezi Mungu, hekima yake, na uadilifu wake kwamba hamuadhibu yeyote isipokuwa baada ya kumsimamishia hoja kwa kumtumia mjumbe."},{"id":3204,"sura":20,"from_aya":25,"to_aya":25,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{25} Basi hapo Musa, amani iwe juu yake, akajua kwamba amebeba mzigo mkubwa. Ambapo alitumwa kwa dhalimu huyu mkaidi, ambaye hana mshindani yeyote huko Misri miongoni mwa viumbe, na Musa, amani iwe juu yuko peke yake, na tena alikuwa amefanya aliyofanya ya kumuua (Mmisri). Kwa hivyo, akatekeleza amri ya Mola wake Mlezi, na akaipokea kwa moyo mkunjufu na kuikubali, na akamuomba msaada na kumrahisishia njia ambazo ni sehemu ya ukamilifu wa ulinganizi wake, akasema, \"Ewe Mola wangu Mlezi! Nikunjulie kifua changu\" ili niweze kubeba madhara ya kimaneno na ya kivitendo, na wala moyo wangu usihuzunike kwa sababu ya hayo, wala kifua changu kisipate dhiki. Kwa maana kifua kinapokuwa na dhiki, mwenyewe hafailii kuwa muongoze wa viumbe na kuwalingania. Mwenyezi Mungu alimwambia Nabii wake Muhammad- rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, \u201cBasi ni kwa sababu ya rehema itokayo kwa Mwenyezi Mungu ndiyo umekuwa laini kwao. Na lau ungelikuwa mkali, mwenye moyo mgumu, bila ya shaka wangelikukimbia.\u201d Na pengine viumbe watakubali haki wanapoamiliwa kwa ulaini, upana na ukunjufu wa kifua."},{"id":3205,"sura":20,"from_aya":26,"to_aya":26,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{26} \"Na unifanyie wepesi mambo yangu.\" Yaani, unifanyie wepesi kila jambo na kila njia ninayoshika katika njia Yako, na yafanyie wepesi magumu yaliyo mbele yangu. Na sehemu ya kurahisisha mambo ni kumrahisishia yule anayeita kufikilia mambo yote kutoka milango yake, na kuhutubia kila mtu kwa njia inayomfaa, na kumwalika kwa njia ya moja kwa moja itakayopelekea kukubalika kwa maneno yake."},{"id":3206,"sura":20,"from_aya":27,"to_aya":28,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{27-28} \"Na lifungue fundo lililo katika ulimi wangu. Wapate kufahamu maneno yangu.\" Hii ni kwa sababu kulikuwa na uzito katika ulimi wake na alikaribia sana kutofahamika anachosema, kama walivyosema wafasiri. Kama Mwenyezi Mungu alivyosema kumhusu kwa Musa alisema, \"Na kaka yangu Harun ni mwenye ufasaha zaidi wa ulimi kuniliko mimi.\u201d Kwa hivyo akamuomba Mwenyezi Mungu afungue fundo lake hilo, ili waelewe anachosema, ndiyo makusudio kamili yaweze kupatikana katika kuongea kwake, na kurai kwake, na kubainisha kwake maana mbalimbali."},{"id":3207,"sura":20,"from_aya":29,"to_aya":30,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{29-30} \"Na nipe msaidizi katika ahali zangu\" atakayenisaidia na kunitia nguvu juu ya wale niliotumwa kwao, na akaomba kwamba awe kutoka kwa familia yake. Kwa sababu hilo ni katika njia ya kufanya wema, na yule anayestahiki zaidi wema wa mtu ni jamaa zake. Kisha akamtaja hasa kwa jina lake katika ombi lake, akasema, \"Harun kaka yangu.\""},{"id":3208,"sura":20,"from_aya":31,"to_aya":32,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{31-32} \"Kwake yeye niongeze nguvu zangu\" na uniimarishe kwake mgongo wangu. Mwenyezi Mungu akasema \"Tutautia nguvu mkono wako kwa kaka yako, na tutawapa madaraka.\" \"Na mshirikishe katika jambo langu hili\" la unabii, kwa kumfanya awe nabii na mtume kama ulivyonifanya mimi."},{"id":3209,"sura":20,"from_aya":33,"to_aya":34,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{33-34} Kisha akataja faida katika hilo, akasema, \"Ili tukutakase kwa wingi. Na tukutaje kwa wingi.\" Yeye Musa, rehema na amani ziwe juu yake, alijua kwamba ibada zote na dini, hayo yote yanazungukia kwenye suala la kumtaja Mwenyezi Mungu, kwa hivyo akamuomba Mwenyezi Mungu amfanye kaka yake awe pamoja naye ili wasaidiane katika kufanya wema na uchamungu, kwa kumtaja Mwenyezi Mungu kwa wingi kama vile kumtakasa, na kusema hakuna mungu isipokuwa Mwenyezi Mungu tu, na aina nyinginezo za ibada."},{"id":3210,"sura":20,"from_aya":35,"to_aya":35,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{35} \"Hakika wewe umekuwa ukituona vyema.\" Na unaijua hali yetu, udhaifu wetu, kutoweza kwetu, na kukuhitaji kwetu katika mambo yote, na wewe ni mwenye kutuona zaidi hata kuliko sisi wenyewe, na mwenye kuturehemu zaidi. Basi tuneemeshe yale tuliyokuomba, na utuitikie katika yale tuliyokuomba."},{"id":3211,"sura":20,"from_aya":36,"to_aya":36,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{36} Akasema Mwenyezi Mungu: \"Umepewa ombi lako, ewe Musa.\" Yaani, umepewa kila ulichoomba, kwa hivyo tutakikunjua kifua chako, na tutakufanyia mambo yako wepesi, na tutafungua fundo kutoka kwa ulimi wako. Watayafahamu maneno yako, na tutaimarisha \"usaidizi wako kwa ndugu yako Harun, na tutakupa mamlaka. Kwa hivyo hawatakufikieni kwa Ishara zetu, wewe na wanaokufuata mtashinda.\" Swali hili kutoka kwa Musa, amani iwe juu yake, linaashiria ukamilifu wa elimu yake juu ya Mwenyezi Mungu, ukamilifu wa ufahamu wake, ujuzi wake wa mambo, na ukamilifu wa nasaha zake, na huyo ndiye anayelingania kwa Mwenyezi Mungu, Kiongozi wa uumbaji, hasa ikiwa anayeitwa ni miongoni mwa watu wa ukaidi, kiburi, na dhulma, anahitaji subira na subira kamili kuhusiana na madhara yanayompata. Ana ulimi fasaha ambao kwa huo ana uwezo wa kueleza anachotaka na badala yake, ufasaha na ufasaha kwa mtu wa nafasi hii ni muhimu. Kwa sababu ya mapitio mengi na mazungumzo, na haja yake ya kuboresha ukweli na kuipamba kwa kile anachoweza; Ili kumpendeza kwa nafsi. Na kuufanya uongo kuwa mchafu na kuuchanganya ili kuuondoa, na kwa hayo pia anahitaji kumsahihishia mambo yake, basi anafika majumbani kutoka kwenye milango yake, na analingania njia ya Mwenyezi Mungu kwa hekima na mawaidha mema, na kubishana kwa njia iliyo bora zaidi. Anawatendea watu kulingana na hali yake, na hii inakamilika ikiwa mtu mwenye sifa hii ana wasaidizi na mawaziri wanaomsaidia katika anachotaka. Kwa sababu ikiwa sauti ni nyingi; Lazima iwe na athari; Kwa hiyo, yeye, rehema na amani ziwe juu yake, alimuuliza mambo haya, naye akapewa. Ukiangalia hali ya manabii waliotumwa kwa viumbe, utawaona katika hali hii kulingana na hali zao, hasa wa mwisho wao na mbora zaidi wao, Muhammad \u2013 rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Yeye hakika yuko katika kilele cha juu kabisa cha kila sifa ya ukamilifu, na alikuwa na ukunjufu wa kifua, na kuepesishiwa mambo, na ufasaha wa ulimi, usemi mzuri na kubainisha mambo, na wasaidizi juu ya haki miongoni mwa Maswahaba na wale waliokuja baada yao kwa kiasi asichokuwa nacho mtu mwingine."},{"id":3212,"sura":20,"from_aya":37,"to_aya":41,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"37. Na hakika tulikwisha kufanyia hisani mara nyingine. 38. Pale tulipomfunulia mama yako yaliyofunuliwa, 39. Ya kuwa mtie katika kisanduku, na kisha kitie mtoni, na mto utamfikisha ufukweni. Atamchukua adui yangu naye ni adui yake. Na nimekutilia mapenzi yanayotokana kwangu, na ili ulelewe machoni mwangu. 40. Dada yako alipokwenda na akasema: Je! Niwajulishe mtu wa kuweza kumlea? Basi tukakurejesha kwa mama yako ili macho yake yaburudike, wala asihuzunike. Na ulimuua mtu, nasi tukakuokoa katika dhiki, na tukakujaribu kwa majaribio mengi. Ukakaa miaka kwa watu wa Madyana. Kisha ukaja kama ilivyokadiriwa, ewe Musa! 41. Na nimekuteua kwa ajili ya nafsi yangu. "},{"id":3213,"sura":20,"from_aya":37,"to_aya":39,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{37-39} Alipotaja neema zake juu ya mja na Mtume wake, Musa bin Imran, katika dini, wahyi, na ujumbe, na majibu ya maswali yake; akataja neema yake juu yake wakati wa kulea kwake na mabadiliko katika hatua zake, na akasema; ''Na tumekupa neema kwa mara nyingine tena.'' Ambapo tulimpa mama yako wahyi kwamba akutie kwenye sanduku wakati wa kunyonyesha kwa kumwogopa Firauni. Kwa sababu aliamrisha kuuawa kwa Wana wa Israili, basi mama yake akamwogopa  sana, basi akamtupa ndani ya sanduku, kisha akamtupa mtoni. Yaani, ufuko wa mto Nile wa Misri, kwa hiyo Mungu akaamuru mto huo kuutupa kwenye pwani, na ikaamuliwa kwamba adui wabaya zaidi wa Mungu na Musa wataichukua, na italelewa kati ya watoto wake. Na itakuwa ni mboni ya jicho kwa anayeiona, na ndio maana akasema:''Na nimekupa mapenzi kutoka kwangu.'' Kila aliyemuona alimpenda. \"Na itendeke mbele ya macho yangu.\" Yaani, upate elimu katika mazingatio yangu na katika ulinzi na ulezi wangu, na ni mazingatio gani na dhamana gani yenye kudumu zaidi na kamili zaidi kuliko ulezi wa Mwingi wa Rehema, ambaye ni Muweza wa kufikisha maslahi ya mja wake na kumfukuza madhara kwa niaba yake! Haisogei kutoka hali moja hadi nyingine isipokuwa ni Mungu Mwenyezi ndiye aliyepanga hili kwa manufaa ya Musa!"},{"id":3214,"sura":20,"from_aya":40,"to_aya":40,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{40} Na katika uzuri wa mipangilio yake, hakika Musa  alipoanguka mikononi mwa adui yake; mama yake alikuwa na wasiwasi mwingi, na moyo wake ukawa mtupu, na karibu amwambie. Kama Mungu asingemtia nguvu na kuufunga moyo wake katika hali hii, Mwenyezi Mungu alimharamishia Musa wanyonyeshaji na akawa hakubali ziwa la mwanamke yoyote; ili iwe hatima yake kwa mama yake, amnyonyesha, na awe na amani naye, utulivu na amani, hivyo wakaanza kumpatia wanyonyeshaji. Hakukubali matiti, basi dada yake Musa akaja na kuwaambia: \u201cJe! niwajulishe\u201d kwa watu wa familia ambao watamdhamini kwa ajili yenu na wanamfanyia ikhlasi? ''Basi tukakurejesha kwa mama yako ili macho yake yaburudike, wala asihuzunike. Na ulimuua mtu,'' pindi alipoingia mjini na hali baadhi ya watu wake hawajui, alikuta watu wawili wanapigana; mmoja katika wenzake na mwingine katika adui zake. Basi yule katika watu wake akamwomba msaada dhidi ya yule adui yake, basi Musa akampiga na kumuua. Basi akamwomba Mwenyezi Mungu, akamtaka msamaha Mwenyezi Mungu na akamsamehe. Kisha akatoroka aliposikia kuwa watu wanamtafuta na wanataka kumuua. \"Basi tukakuokoa na dhiki\" na adhabu ya dhambi na kuua. \"Na tukakujaribu kwa mitihani.\" Yaani, tulikujaribu na tukakupa mitihini na tukakuta umenyooka katika hali zako, au tukakubadilisha katika hali zako na hatua zako mpaka ukayafikia uliyoyafikia. \"Basi ukakaa miongoni mwa watu wa Madyan miaka mingi\" pindi alipomkimbia Firauni na watawala wake walipotaka kumuua, akaelekea Madyan, akafika huko, akaoa huko, na akakaa miaka kumi au minane. \"Kisha ukaifikia hatima, ewe Musa.\" Yaani, hamkuja kwa makubaliano bila nia au mpango kwa upande wetu, bali kwa kudra na wema kwa upande wetu, na hii inaonyesha ukamilifu wa utunzaji wa Mwenyezi  Mungu kwa maneno ya Musa, amani iwe juu yake."},{"id":3215,"sura":20,"from_aya":41,"to_aya":41,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{41}. Ndiyo maana akasema: \"Nami nimekuumba kwa ajili ya nafsi yangu.\"  Yaani: Nimekupa amali zangu nzuri, baraka zangu, tabia zangu nzuri, na malezi yangu. Ili uwe mpenzi maalum kwa ajili yangu mwenyewe, na kufikia katika daraja hili ambalo hakuna yeyote miongoni mwa viumbe anayeifikia isipokuwa wale adimu miongoni mwao. Na mpendwa anapotaka kuumba mpendwa wake kutoka kwa viumbe, na anataka kufikia ukamilifu unaohitajika kwake, anafanya awezavyo na kutafuta mwisho wa kile anachoweza katika kuutoa. Unafikiria nini juu ya kazi za Mwenyezi Mungu, Mwenye Nguvu, Mkarimu? Na mnayoyadhania atayafanya kwa amtakaye na aliyemteua katika viumbe vyake."},{"id":3216,"sura":20,"from_aya":42,"to_aya":46,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"42. Nenda, wewe na ndugu yako, pamoja na ishara zangu, wala msichoke kunikumbuka. 43. Nendeni kwa Firauni. Hakika yeye amepindukia mipaka. 44. Mwambieni maneno laini, huenda akazingatia au akaogopa. 45. Wakasema: Ewe Mola wetu Mlezi! Hakika sisi tunaogopa asije akapindukia mipaka juu yetu au kufanya jeuri. 46. Akasema: Msiogope! Hakika Mimi ni pamoja nanyi. Nasikia na ninaona. "},{"id":3217,"sura":20,"from_aya":42,"to_aya":42,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{42} Mungu alipomshukuru Musa kwa baraka zake za kidini na za kidunia, alimwambia: \"Nenda, wewe na ndugu yako\" Haruni \"kwa ishara zangu.\" Yaani, ishara kutoka kwangu, ambazo zinaonyesha ukweli na wema wake na ubaya wa uongo; kama vile mkono na fimbo na kadhalika; katika alama tisa kwa Firaun na wakuu wake. \"Na msisahau ukumbusho wangu;\" yaani, msipuuze wala msiwe wvivu wa kudumu katika kunikumbuka kwa kushikamana nayo kama mlivyoahidi kufanya hivyo; \"Ili kukusifu sana na kukukumbuka sana.\" Ukumbusho wa Mungu ndani yake kuna msaada kwa mambo yote. Unairahisisha, na kupunguza mzigo wake."},{"id":3218,"sura":20,"from_aya":43,"to_aya":43,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{43} \"Nenda kwa Farao, amekiuka.\" Yaani, amezidi kikomo katika ukafiri wake, upotovu, na dhuluma yake na uadui wake."},{"id":3219,"sura":20,"from_aya":44,"to_aya":44,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{44} \"Basi sema naye neno laini.\" Yaani, wepesi, mkarimu, mpole, na mwenye adabu katika usemi, asiye na uchafu, majivuno, ukali wa maneno, au ufidhuli katika matendo. \"Pengine,\" kwa sababu ya kauli laini huenda \"akakumbuka\" nini kitamfaa na kumjia \"au akaogopa\" nini kitamdhuru na akakiacha. Kauli laini ni sababu ya hilo, na usemi mkali humchukiza anayesema.\u201d Kauli hiyo ya upole ilifafanuliwa katika usemi wake: \u201cBasi sema, \u2018Je, una haki ya kujitakasa?\u2019\u201d \"Na nitakuongoza kwa Mola wako Mlezi, basi utaogopa.\" Hakika katika maneno haya kuna upole na urahisi, na ukosefu wa ubaya katika hotuba hii haufichiki kwa mtafakari. Kwani alileta neno \"Je\" linaloashiria heshima na mashauriano, ambayo hakuna mtu anayechukizwa nayo, na akamwita ajitakase na kujisafisha na uchafu, ambao asili yake ni utakaso kutokana na ushirikina, ambao kila mwenye akili timamu hukubali. Na wala hakusema: Mimi nakutakasa, bali alisema: \"Umejitakasa\" wewe mwenyewe.\" Kisha akamwita kwenye njia ya Mola wake Mlezi, ambaye alimnyanyua na akampa baraka za dhahiri na zilizofichika, ambazo zinapaswa kupatikana kwa shukrani. na ukumbusho. Na akasema, \"Na nitakuongoza kwa Mola wako Mlezi ili upate kuogopa.\" Basi wakati hakukubali hotuba hii laini inayochukua uzuri wake ndani ya mioyo; alijua kwamba hakutakuwa na athari katika kumkumbusha, basi Mungu akamchukua kuchukua kwa Mwenye nguvu, Mwenye Uwezo."},{"id":3220,"sura":20,"from_aya":45,"to_aya":45,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{45} \"Wakasema: Mola wetu Mlezi, tunaogopa asije akapindukia mipaka juu yetu.\" Yaani ataharakisha kutuadhibu na kututeremsha kabla ya kumfikia ujumbe wako, na tutasimamisha hoja dhidi yake, \"au akafanya uovu.\" Yaani, anaasi dhidi ya ukweli, na anafanya uovu kwa ufalme wake, mamlaka, jeshi na wasaidizi wake."},{"id":3221,"sura":20,"from_aya":46,"to_aya":46,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{46} \"Akasema: Msiogope\" kwamba ayapindukia mipaka juu yenu. \"Mimi nipo pamoja nanyi, ninasikia na ninaona\". Yaani, mko chini ya ulinzi na uangalizi wangu, nasikia mnachosema, na ninaona hali zenu zote. Msimwogope. Khofu ikatoweka kwao, na zikatulia nyoyo zao kwa ahadi ya Mola wao Mlezi."},{"id":3222,"sura":20,"from_aya":47,"to_aya":48,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"47. Basi mwendeeni, na mwambieni: Hakika sisi ni Mitume wa Mola wako Mlezi! Basi waache Wana wa Israili watoke nasi, wala usiwaadhibu. Sisi tumekuletea ishara itokayo kwa Mola wako Mlezi. Na amani iwe juu ya atakayefuata uwongofu. 48. Hakika tumefunuliwa sisi kwamba hapana shaka adhabu itamsibu anayekadhibisha na akapuuza "},{"id":3223,"sura":20,"from_aya":47,"to_aya":47,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{47} Yaani alimletea vitu viwili hivi: kumwita kwenye Uislamu, na kuwakomboa watu hawa watukufu, Wana wa Israili kutoka katika minyororo na utumwa wao. Ili wapate kukombolewa na wasimamie mambo yao, na Musa aimarishe sheria ya Mwenyezi Mungu na dini baina yao. \"Tumekuletea Ishara\" ili kuonyesha ukweli wetu. Basi Musa akaitupa fimbo yake. Kisha akawa nyoka anayeonekana waziwazi. Kisha akautoa mkono wake, na tazama, ulikuwa mweupe kwa watazamaji.... Mpaka jambo la mwisho ambalo Mwenyezi Mungu alitaja juu yao. \"Na amani iwe juu ya wenye kufuata uwongofu.\" Yaani, mwenye kufuata njia iliyonyooka na akaongoka kwa sheria iliyo wazi, alipata usalama duniani na akhera."},{"id":3224,"sura":20,"from_aya":48,"to_aya":48,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{48I} \" Hakika sisi tumeteremshiwa.\" Yaani: habari zetu zinatoka kwa Mungu, si kutoka kwetu sisi wenyewe. \"Hakika adhabu iko juu ya wanaokadhibisha na wakapuuza.\" Yaani alikanusha habari za Mwenyezi Mungu na habari za Mitume wake, na akajiepusha na kuwanyenyekea na kuwafuata. Hii ni himizo kwa Firauni kuamini, kusadiki, na kuwafuata, na kuwatisha wanaopinga hayo. Lakini mawaidha na ukumbusho huu haukumsaidia; basi alimkataa Mola wake Mlezi na akamkufuru, na akajadiliana juu yake kwa dhuluma na ukaidi."},{"id":3225,"sura":20,"from_aya":49,"to_aya":55,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"49. (Firauni) akasema: Basi Mola wenu Mlezi ni nani, ewe Musa? 50. Akasema: Mola wetu Mlezi ni yule aliyekipa kila kitu umbo lake, kisha akakiongoa. 51. Akasema: Nini hali ya karne za kwanza? 52. Akasema: Elimu yake iko kwa Mola wangu Mlezi katika Kitabu. Mola wangu Mlezi hapotei wala hasahau. 53. Ambaye amewafanyia ardhi kuwa tandiko, na akawapitishia humo njia, na akawateremshia kutoka mbinguni maji. Na kwa hayo tukatoa namna mbalimbali za mimea. 54. Kuleni, na mchunge wanyama wenu. Hakika katika hayo zipo ishara kwa wenye akili. 55. Tumewaumba kutokana nayo (ardhi), na humo tutawarudisha, na tutawatoa kutoka humo mara nyengine. "},{"id":3226,"sura":20,"from_aya":49,"to_aya":49,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{49} Firauni akamwambia Musa kwa njia ya kumkanusha, \"Basi Mola wenu Mlezi ni nani, ewe Musa?\""},{"id":3227,"sura":20,"from_aya":50,"to_aya":50,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{50} Musa akajibu kwa jibu la kuridhisha, la kutosha na lililo wazi. Akasema: \"Mola wetu Mlezi ndiye aliyekipa kila kitu umbo lake, kisha akakiongoza.\" Yaani, Mola wetu Mlezi ndiye aliyeumba viumbe vyote, na akakipa kila kiumbe umbo lake inavyostahiki, [kuashiria] kazi nzuri ya uumbaji wake, kutokamana na ukubwa wa mwili, udogo wake, wastani wake, na sifa zake zote. Kisha akakiongoza kila kiumbe kwa kile alichokiumbia, na uwongofu huu kamili unaonekana kwa viumbe vyote. Kila kiumbe unachokipata kinatafuta manufaa ambayo kiliumbwa kwa ajili yake katika kuondosha madhara kutoka kwake, Mwenyezi Mungu hata akampa mnyama akili ambayo kwayo ataweza kufanya hivyo, na hii ni kama kauli ya Mwenyezi Mungu: ''Ambaye amekifanya vizuri kila kitu umbile lake.'' Basi ndiye aliyeumba viumbe, na akawajaalia uumbaji wao mzuri, ambao zaidi ya wema wao akili hazipendekezi, na zikawaongoza kwa maslahi yao. Yeye ndiye Mola Mlezi wa haki; Kukanusha ni kukanusha mambo makubwa zaidi yaliyoko, nayo ni kiburi na kutangaza uongo. Basi lau ingechukuliwa kuwa mtu alikanusha baadhi ya mambo yanayojulikana, hatakataa. Kukanusha kwake Mola Mlezi wa walimwengu kulikuwa kukubwa kuliko hivyo."},{"id":3228,"sura":20,"from_aya":51,"to_aya":51,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{51} Kwa hiyo, pale Firaun aliposhindwa kupinga ushahidi huu wa kuhitimisha; Alibadilika na kuwa \u201cMuovu\u201d na akakengeuka kutoka kwa kile kilichokusudiwa, hivyo akamwambia Musa: \u201cVipi kuhusu karne za kwanza?\u201d Yaani, biashara yao ni nini? Na ni ipi habari yao? Hali hiyo iliwafikiaje wakati washatutangulia kukana, kutokuamini, udhalimu na ukaidi, na sisi tuna kielelezo kwao wao?"},{"id":3229,"sura":20,"from_aya":52,"to_aya":52,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{52} Musa akasema, \"Elimu yake iko kwa Mola wangu Mlezi katika Kitabu. Mola wangu Mlezi hapotei\u00a0wala\u00a0hasahau.\" Yaani, alikwishayadhibiti matendo yao ya heri na maovu, na akayaandika katika kitabu chake, ambacho ni Ubao uliohifadhiwa, na akayazunguka kwa elimu na kuwa na habari zake zote. Kwa hivyo, hapotei kuhusiana na kitu chochote katika hayo wala hasahau yale anayoyajua katika hayo. Na maana yake ni kwamba waliyaendea yale waliyoyafanya na wakayapata matendo yao, na watalipwa juu yake. Basi hakuna faida yoyote katika kuuliza kwako ewe Firauni juu yao. Kwani huo ni umma uliokwisha pita, watapata yale waliyochuma, nanyi mtapata yale mliyoyachuma. Na ikiwa ushahidi tuliokujia nao na ishara tulizokuonyesha uliyahakikisha kwamba ni ya ukweli na ya yakini, na hiyo ndiyo hali yake ya halisi, basi ifuate haki, na uache kufuru, dhuluma na kujadili katika batili kwa wingi. Na ikiwa una shaka nayo, au uliyaona kwamba si yenye unyoofu, basi njia iko wazi, na mlango wa kufanya utafiti haujafungwa. Basi upinge ushahidi kwa ushahidi, na hoja kwa hoja, lakini hutapata njia yoyote ya kufikia hilo maadamu usiku na mchana bado upo (vinapishana). Vipi aweze hilo, na Mwenyezi Mungu tayari alikwisha julisha kumhusu kwamba alizikanusha ishara ingawa alikuwa na yakini nazo? Kama alivyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu, \"Na walizikataa kwa dhuluma na kujivuna, na hali ni kuwa nafsi zao zina yakini nazo.\" Naye Musa alisema, \"Wewe unajua bila ya shaka kwamba hakuna aliyeyateremsha haya isipokuwa Mola Mlezi wa mbingu na ardhi ili yawe ni ushahidi wa kuonekana.\" Kwa hivyo ikajulikana kwamba alikuwa dhalimu kakita kujadili kwake, ambaye makusudio yake yalikuwa kujiinua katika ardhi."},{"id":3230,"sura":20,"from_aya":53,"to_aya":53,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{53} Kisha, katika mwongozo huu wa mwisho, aliendelea kutaja baraka na ukarimu wake mwingi unaohitajika. Alisema, \"Ambaye amewafanyia ardhi kuwa tandiko.\" Yaani, kitanda katika hali ambayo unaweza kupumzika, kuamua, kujenga, kupanda, na kuchochea dharau na wengine, na akakidhalilisha kwa hilo, na hakukifanya kijiepushe na moja ya masilahi yako. \"Na amewawekea njia humo.\" Yaani amewawekea barabara zinazounganisha kutoka nchi kavu hadi nchi kavu nyingine. na kutoka nchi hadi nchi, mpaka wanadamu waweze kufika katika ardhi zote kwa urahisi iwezekanavyo. Na wananufaika na safari zao zaidi ya kunufaika na makazi yao. \"Na akateremsha maji kutoka mbinguni, na tukatoa kwayo namna mbalimbali za mimea.\" Yaani, aliiteremsha mvua, akaihuisha ardhi baada ya kufa kwake, na kwa hivyo akaotesha kila aina ya mimea, bila ya kujali aina zake, sura zake zilizotafutiana, na hali zake tofauti. Basi akairuzuku, akaithamini, na akaifanya kuwa riziki yetu na mifugo yetu. Vinginevyo,  binadamu na wanyama walio juu yake wangeangamia."},{"id":3231,"sura":20,"from_aya":54,"to_aya":54,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"Na ndiyo maana akasema, \"Kuleni, na mchunge wanyama wenu.\" Na muktadha huu ni katika njia ya kuonyesha neema yake ili hilo lionyeshe kwamba hali ya asili ni kwamba mimea yote inaruhusiwa na hauwi mmea wowote haramu miongoni mwake isipokuwa wenye kudhuru, kama vile sumu na mingineyo.\" Hakika katika hayo zipo ishara kwa wenye akili\" timamu na fikira zilizonyooka, kuhusiana na fadhila za Mwenyezi Mungu, wema wake, rehema zake, rehema zake, upana wa ukarimu wake, na utimilifu wa utunzaji wake, na kwamba Yeye hakika ndiye Mola Mlezi anayeabudiwa, Mmiliki, Msifika, ambaye hakuna anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Yeye tu, wala hakuna anayefaa kuhimidiwa, kusifiwa, kutajwa kwa uzuri isipokuwa yule aliyeneemesha kwa neema hizi, na kwamba Yeye ni Muweza wa kila kitu. Kama alivyoihuisha ardhi baada ya kufa kwake,  basi hakika huyo atawahuisha wafu. Na Mwenyezi Mungu aliwateuwa wenye akili kwa sifa hii, kwa sababu wao ndio wenye kunufaika nazo, wanaozitazama kutazama kwa mazingatio. Na ama wasiokuwa wao, hao ni kama wanyama wa porini walao watakavyo, na mifugo wanaolishwa wanadamu, hawaangalii kwa mazingatio kama ilivyokusudiwa, bali fungu lao ni kama tu fungu la wanyama. Wanakula tu na kunywa huku nyoyo zao zinachezacheza tu, na miili yao imepeana mgongo. \"Na zipo Ishara katika mbingu na ardhi wanazozipita huku wamezipa mgongo.\""},{"id":3232,"sura":20,"from_aya":55,"to_aya":55,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{55} Na alipotaja ukarimu wa ardhi na shukurani zake kwa mvua anayoiteremsha Mwenyezi Mungu juu yake, na kwamba kwa idhini ya Mola wake Mlezi ikatoa mimea ya aina mbalimbali; akasema kuwa ametuumba kutokana nayo, na ndani yake ataturudisha tukifa na kuzikwa humo, na atatutoa humo \"wakati mwingine.\" Kama vile tulivyowaumba wao kutokana na kitu, na tulijua hilo na tukayathibitisha. Atatufufua tena baada ya kufa kwetu. Ili kutulipa kwa matendo yetu tuliyoyafanya. Hizi ni dalili mbili zilizo wazi za urejesho: kuuondoa mmea kutoka ardhini baada ya kufa kwake, na kuwaondoa wenye jukumu la kuupata."},{"id":3233,"sura":20,"from_aya":56,"to_aya":73,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"56. Na hakika tulimwonyesha ishara zetu zote. Lakini alikadhibisha na akakataa. 57. Akasema: Ewe Musa! Hivyo umetujia kututoa katika nchi yetu kwa uchawi wako? 58. Basi sisi hakika tutakuletea uchawi kama huo. Basi weka miadi baina yetu na wewe, ambayo tusiivunje sisi wala wewe, mahali patakapokuwa sawa. 59. Akasema: Miadi yenu ni siku ya Sikukuu ya mapambo; na watu wakusanywe kabla ya adhuhuri. 60. Basi Firauni akageuka akarudi, na akatengeneza hila yake, kisha akaja. 61. Musa akawaambia: Ole wenu! Msimzulie Mwenyezi Mungu uongo, akaja kuwafutilia mbali kwa adhabu. Na hakika mwenye kuzua lazima ashindwe! 62. Basi wakazozana wenyewe kwa wenyewe kuhusiana na jambo lao hilo, na wakanong'ona kwa siri. 63. Wakasema: Hakika hawa wawili ni wachawi, wanataka kuwatoa katika nchi yenu kwa uchawi wao, na waondoe mila zenu zilizo bora kabisa. 64. Kwa hivyo kusanyeni hila zenu zote, kisha mfike kwa kujipanga safu, na kwa yakini atafuzu kweli kweli leo atakayeshinda. 65. Wakasema: Ewe Musa! Ima utupe wewe, au tuwe sisi ndio wa kwanza wa kutupa? 66. Akasema: Bali tupeni nyinyi! Tahamaki! Kamba zao na fimbo zao zikaonekana mbele yake, kwa uchawi wao, kuwa zinakwenda mbio. 67. Basi Musa akaingia hofu katika nafsi yake. 68. Tukasema: Usihofu! Hakika wewe ndiye utakayeshinda. 69. Na kitupe kilicho katika mkono wako wa kulia; kitavimeza walivyoviunda. Hakika walivyounda ni hila za mchawi tu, na mchawi hafanikiwi popote afikapo. 70. Basi wachawi hao wakaangushwa chini wakasujudu. Wakasema: Tumemuamini Mola Mlezi wa Harun na Musa! 71. (Firauni) akasema: Oh! Mmemuamini kabla ya mimi kuwapa ruhusa? Hakika yeye ndiye mkubwa wenu aliyewafundisha uchawi huu. Basi kwa yakini nitawakata mikono yenu na miguu yenu kwa kutofautisha. Na lazima nitawatundika misalabani katika vigogo vya mitende, na hapo kwa yakini mtajua ni nani katika sisi aliye mkali zaidi wa kuadhibu na kuiendeleza zaidi adhabu yake. 72. kasema: Hatutakupendelea wewe kuliko ishara waziwazi zilizotujia, na kuliko yule aliyetuumba. Basi hukumu utavyohukumu; kwani wewe hakika unahukumu tu haya ya maisha ya duniani. 73. Hakika sisi tumemuamini Mola wetu Mlezi ili atusamehe makosa yetu na uchawi uliotulazimisha kuufanya. Na Mwenyezi Mungu ndiye Mbora na Mwenye kudumu zaidi. "},{"id":3234,"sura":20,"from_aya":56,"to_aya":56,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{56} Anatuambia aliyetukuka kwamba alimuonesha Firaun akiwa na ishara, masomo, na aya za kila aina, za kimwili, za mlalo na za kisaikolojia. Hakuwa mnyoofu wala si mtiifu, bali alidanganya na kukengeuka. Alidanganya juu ya habari hiyo, akajiepusha na amri na makatazo, akafanya ukweli kuwa uongo na uongo kuwa ukweli, na akabishana kwa uongo ili kuwapoteza watu."},{"id":3235,"sura":20,"from_aya":57,"to_aya":57,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{57} Akasema: \"Umetujia ili ututoe katika ardhi yetu kwa uchawi wako?\" Akadai kuwa Aya hizi alizomuonyesha Musa ni uchawi na udanganyifu, alikusudia kuwatoa katika ardhi yao na kuiteka; ili maneno yake yawe na athari kwenye mioyo ya watu wake. Asili zao zinaelekea katika nchi zao, na ni vigumu kwao kuondoka na kuiacha, basi akawaambia kwamba hivi ndivyo alivyomaanisha Musa; kumchukia na kujitahidi kupigana naye."},{"id":3236,"sura":20,"from_aya":58,"to_aya":58,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{58} \"Basi tutakuletea uchawi\" kama uchawi wako, basi utupe muhula na utuwekee \"miadi ambayo tusiivunje sisi wala wewe, mahali patakapokuwa sawa.\" Yaani, kiwango chenye ujuzi wetu na ujuzi wako, au kiwango, pahali pa wastani ili tuweze kuona kilichomo ndani yake."},{"id":3237,"sura":20,"from_aya":59,"to_aya":59,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{59} Kisha Musa akasema:\"Miadi yenu ni siku ya Sikuku ya mapambo.\" Ni sikukuu yao watakayojishughulisha nayo na kukata mambo yao, \"na watu wakusanywe kabla ya adhuhuri.\" Yaani: wote wanakusanyika wakati wa adhuhuri. Musa aliuliza hivyo tu kwa sababu Siku ya Sikukuu ya mapambo na wakati wa adhuhuri huleta wingi wa mikusanyiko na kuona mambo jinsi yalivyo, jambo ambalo halitokei wakati mwingine wowote."},{"id":3238,"sura":20,"from_aya":60,"to_aya":60,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{60} \"Basi Firauni akageuka akarudi, na akatengeneza hila yake.\" Yaani, kila aliloweza kufanya katika yale aliyoyapanga Musa. Basi akawatuma katika miji yake wale waliokusanya wachawi waliobobea katika uchawi wao. Uchawi ulipatikana wakati huo, na ilitafutwa elimu yake. Basi akakusanya kundi kubwa la wachawi waliobobea katika uchawi wao. Basi kila mmoja wao akaja kwenye miadi, watu wakakusanyika kwa miadi, na umati wa watu ukajaa, ilihudhuriwa na wanaume, wanawake, watu, wakuu, watu wa kawaida, vijana na wazee, na wakawahimiza watu wakusanyike, wakawaambia watu: \u201cJe mtakusanyika? Labda tutawafuata wachawi ikiwa wao ndio watakaoshinda.\""},{"id":3239,"sura":20,"from_aya":61,"to_aya":61,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{61} Walipokusanyika kutoka nchi zote; Musa, amani iwe juu yake, akawahubiria, na akaweka hoja juu yao, na akawaambia: \"Ole wenu! Msimzulie Mwenyezi Mungu uongo, akaja kuwafutilia mbali na adhabu.\" Yaani, msiunge mkono uongo mlio nao kwa uchawi wenu, na mshinde haki, na mumzulie Mwenyezi Mungu uongo, kwa kuwa atawaondoa kwa adhabu itokayo kwake, na juhudi zenu na uzushi wenu zitaharibika. Huwezi kutambua unachokitafuta kwa ushindi na utukufu kwa Firauni na watu wake, wala hutasalimika na adhabu ya Mwenyezi Mungu."},{"id":3240,"sura":20,"from_aya":62,"to_aya":62,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{62} Na maneno ya ukweli ni lazima yaguse nyoyo, hakuna uhalifu kukitokea hitilafu na migogoro miongoni mwa wachawi waliposikia maneno ya Musa na wakachanganyikiwa. Na huenda miongoni mwa mabishano yao kulikuwa na shaka juu ya Musa, je anafuata haki au la? Lakini mpaka sasa amri yao haijatimia; ili Mwenyezi Mungu alitimize jambo lililokuwa tayari kutumika. Ili mwenye kuangamizwa aangamie kwa dalili zilizo wazi, na aliye hai aishi kwa dalili zilizo wazi. Kisha wakaaminiana wao kwa wao mabishano hayo, na kwamba walikubaliana juu ya kifungu kimoja. Ili wafanikiwe katika kazi zao na vitendo vyao, na ili watu washikamane na dini yao."},{"id":3241,"sura":20,"from_aya":63,"to_aya":63,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{63} Na minong'ono waliyoifanya siri aliitafrisi kwa kusema: \u201cWalisema, \u2018Hawa ni wachawi wawili wanaotaka kuwatoa katika ardhi yenu kwa uchawi wao.\u201d Kama maneno ya Firauni yaliyotangulia; ama haya yalikuwa ni mapatano ya Firauni na wachawi juu ya kauli hii bila ya kukusudia, au ilikuwa ni kuwafunza kwa kauli yake aliyoitengeneza na kuwadhihirishia watu, na wakaongeza aliyoyasema Firauni kwa kusema: \"Na waondoe mila zenu zilizokuwa bora zaidi;\" yaani, njia ya uchawi. Aliwaonea wivu kwa ajili yake, na alitaka kujionyesha kwen ili apate kiburi, umaarufu na umaarufu, na awe mlengwa wa elimu hii mliyojishughulisha nayo wakati wenu, na kile mlichokuwa mkila kwa sababu yake kitaondolewa kutoka kwako, na uongozi unaofuata."},{"id":3242,"sura":20,"from_aya":64,"to_aya":64,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{64} Haya ni mawaidha kutoka kwa baadhi yao wao kwa wao ili kujitahidi kumshinda. Na ndiyo maana wakasema: \"Basi kusanyeni hila zenu zote.\" Yaani, onyesheni yote mara moja, mkionyeshana, mkisaidiana ndani yake, mkipatana kwa maoni yenu na neno lenu. \"Kisha mfike kwa kujipanga safu\" ili kazi yenu iwezekane, na mpate kuogopa zaidi mioyoni ili baadhi yenu msiiache kazi mliyo na uwezo nayo. Na mjue kwamba yeyote anayefanikiwa leo, anafanikiwa, na kuwashinda wengine; kwani yeye ndiye mwenye kufanikiwa na kushinda; Hii ni siku inayokuja baada yake. Ni  wagumu kiasi gani katika upotovu wao na walio kali zaidi humo? Walikuja na kila sababu, njia, inawezekana, na vitimbi vinavyowapelekea kuikaidi haki."},{"id":3243,"sura":20,"from_aya":65,"to_aya":65,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{65} Mwenyezi Mungu anakataa isipokuwa kuikamilisha nuru yake na kuidhihirisha haki juu ya batili. Na wakati njama zao zilipokamilika na makusudio yao yakawa yamefikia mwisho wake na ikawa hakuna kilichobaki isipokuwa kutenda. \"Wakasema\" wakamwambia Musa, \"Ima utupe wewe\" fimbo yako \"au tuwe sisi ndio wa kwanza wa kutupa.\" Hapo wakampa chaguo, wakipeana dhana ya kwamba wana yakini kuwa watamshinda (Musa) katika hali yoyote ile."},{"id":3244,"sura":20,"from_aya":66,"to_aya":66,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{66} Basi Musa akawaambia, \"Bali tupeni nyinyi.\" Basi wakazitupa kamba zao na fimbo zao. \"Tahamaki! Kamba zao na fimbo zao zikaonekana mbele yake\" Musa \"kwa uchawi wao\" mkubwa sana \"kuwa\" [hao ni nyoka] \"wanaokwenda mbio.\""},{"id":3245,"sura":20,"from_aya":67,"to_aya":67,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{67} Hili lilipomuonekenia Musa, akahisi hofu ndani ya nafsi yake, kama ilivyo kawaida ya umbile la asili ya kibinadamu. Vinginevyo, Musa alikuwa na uhakika juu ya ahadi na nusura ya Mwenyezi Mungu."},{"id":3246,"sura":20,"from_aya":68,"to_aya":68,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{68}  \"Tukamwambia\" huku tukimuimarisha na kumtuliza, \"Usihofu! Hakika wewe ndiye utakayeshinda;\" na wakunyenyekee wewe."},{"id":3247,"sura":20,"from_aya":69,"to_aya":69,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{69} \"Na tupa kilicho katika mkono wako wa kulia.\" Yaani: fimbo yako; \"kitavimeza walivyoviunda. Hakika walivyounda ni hila za mchawi tu, na mchawi hafanikiwi popote afikapo.\" Yaani, vitimbi na njam zao hazina matunda wala mafanikio kwao. Kwani ni sehemu ya vitimbi vya wachawi wanaowapoteza watu, wakajifunika batili, na wanadhania kuwa wanafuata haki."},{"id":3248,"sura":20,"from_aya":70,"to_aya":70,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{70} Basi Musa akaitupa fimbo yake, akashika vyote walivyovifanya na kuvila, huku watu wakitazama kitendo hicho. Wachawi wakajua kwa yakini kuwa huo si uchawi na kwamba umetoka kwa Mwenyezi Mungu. Basi wakafanya haraka kuamini. \"Basi wachawi wakaangushwa chini\" wakisujudu. \"Wakasema: Tumemuamini Mola Mlezi wa walimwengu wote, Mola wa Musa na Harun.\" Basi haki ikatokea na ikadhihirika, na uchawi, uongo, na vitimbi vilibatilika katika baraza kubwa hilo. Likawa ni dalili waziwazi na rehema kwa Waumini na hoja juu ya wenye inadi."},{"id":3249,"sura":20,"from_aya":71,"to_aya":71,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{71} Kisha Firaun akawaambia wachawi: \u201cMlimwamini kabla sijawapa ruhusa?\u201d Yaani, vipi mlimwaamini bila ya hakikisho  wala ruhusa yangu? Jambo hili lilikuwa geni kwao kwa sababu ya uungwana wao kwake, unyonge wao, na kunyenyekea kwao katika kila jambo lao, na akalifanya hili kuwa miongoni mwa hayo. Kisha Firauni akarudi katika ukafiri wake na dhuluma yake baada ya dalili hii, na akayadharau waliyoyasema watu wake. Na akawaonyesha kuwa ushindi huu wa Musa dhidi ya wachawi haukuwa kwa sababu yeye ndiye mwenye haki, bali kwa sababu yeye na wachawi walikula njama na wakafanya njama ya kuwatoa Firauni na watu wake katika nchi yao. Basi watu wake wakaukubali upotovu huo kwake, na wakadhani ni kweli. \"Basi akawadharau watu wake, wakamtii, hakika wao walikuwa ni watu walioukaa mipaka.\" Pamoja na maneno haya aliyoyasema, hayaingii akili mwa mtu yeyote ambaye ana akili kidogo na ujuzi wa ukweli. Kwani Musa alitoka Madyan peke yake, na alipofika; hakukutana na yeyote katika wachawi wala mwengine, bali aliharakisha kumwita Firauni na watu wake na akawaonyesha ishara. Firauni akayapa mgongo yale aliyokuja nayo Musa, basi akafanya alivyoweza, na akatuma mtu katika miji yake ili amkusanyie kila mchawi mjuzi, wakamjia. Na akawaahidi malipo na daraja juu ya ushindi, na walikuwa karibu kumshinda Musa; na yakatokea yale yaliyotea miongoni mwao. Basi je, inawezekana, au hata kufikirika kwamba wao na Musa walipanga na kukubaliana juu ya kile kilichotolewa? Hili ndilo lisilowezekana zaidi. Kisha Firauni akawatishia wachawi na akasema, nitawakateni \"mikono yenu na miguu yenu kwa kutofautisha.\" Kama afanyavyo shujaa kwa watu waovu; anakata mkono wake wa kulia na mguu wa kushoto. ''Na lazima nitawatundika misalabani katika vigogo ya mitende;'' ili muwe maarufu na mjulikane. \"Kwa yakini mtajua ni nani katika sisi aliye mkali wa kuadhibu na kuiendeleza adhabu yake.\" Yaani, kwa madai yake na ya umma wake kwamba adhabu yake ni kali na ya kudumu kuliko ya Mungu. Ugeuzi wa ukweli, na vitisho kwa wale ambao hawana akili."},{"id":3250,"sura":20,"from_aya":72,"to_aya":72,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{72} Na kwa sababu hii, wakati wachawi walipoijua kweli na Mwenyezi Mungu akawapa akili ambayo kwayo wangeweza kutambua ukweli; wakamjibu kwa kusema: \"Hatutakupendelea wewe kuliko ishara waziwazi zilizotujia.\" [Yaani, hatutakuchagua wewe na uliyotuahidi ya malipo na ukaribu na yale aliyotuonyesha Mwenyezi Mungu katika Ishara zilizo wazi]. Dalili zinazoonyesha kuwa Mwenyezi Mungu peke yake ndiye Mola anayeabudiwa, aliyetakasika na kutukuzwa peke yake, na kwamba kitu kingine chochote ni cha uongo. Na sisi tunakupendelea wewe kuliko aliyetuumba, hili halitakuwa hivyo. \"Basi hukumu utavyohukumu;\" katika yale mliyotuahidi kukatwa, kusulubiwa na adhabu; \"kwani wewe hakika unahukumu tu haya ya maisha ya duniani.\" Yaani, Sisi tulionywa kwayo ila kwa ajili ya yatakayotokea katika maisha ya dunia, yatapita na yataondoka na hayatatudhuru. Tofauti na adhabu ya Mwenyezi Mungu kwa wanaodumu katika ukafiri wao; kwa maana ni ya milele na ni kubwa. Hii ni kana kwamba ni jibu kutoka kwao kwa kauli yake: \u201cKwa yakini mtajua ni nani katika sisi aliye mkali wa kuadhibu na kuiendeleza adhabu yake.\" Na katika maneno haya ya wachawi upo ushahidi kwamba mwenye akili anatakiwa kusawazisha starehe za dunia na starehe za akhera na baina ya adhabu ya dunia na adhabu ya akhera."},{"id":3251,"sura":20,"from_aya":73,"to_aya":73,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{73} \"Hakika sisi tumemuamini Mola wetu Mlezi ili atusamehe makosa yetu.\" Yaani, ukafiri wetu na maasia yetu. Kwa maana imani inafuta mabaya, nayo toba inafuta yote yaliyokuwa kabla yake. Na kauli yao, \"na uchawi uliotulazimisha kuufanya\" ambao tuliipinga haki kwa huo. Na huu ni ushahidi kwamba hawakuwa na hiari kuhusiana na matendo yao yaliyotangulia, na ni Firauni tu aliyewalazimisha kufanya hivyo. Na ni dhahiri - na Mwenyezi Mungu ndiye ajuaye zaidi - kwamba Musa alipowaaidhi - kama ilivyotangulia hapo awali katika kauli yake, \"Ole wenu! Msimzulie Mwenyezi Mungu uongo, akaja wafutilia mbali kwa adhabu;\" alikuwa na athari kwao na ikwaingia vikubwa. Na ndiyo maana wakagombana baada ya maneno na mawaidha haya. Kisha Firauni akawalazimisha kufanya hivyo na akawalazimisha kufanya njama waliyoifanya. Na ndiyo maana wakasema maneno yake yaliyotangulia kabla ya kuja kwao. Waliposema, \"Hakika hawa wawili ni wachawi, wanataka kuwatoa katika nchi yenu.\" Basi wakatekeleza yale aliyowawekea yeye na kuwalazimisha kufanya. Na huenda mkwaruzo huu uliotua katika nyoyo zao kutokana na kuchukia kwao kupinga haki kwa batili, na kufanya kwao yale waliyoyafanya ili yapite tu, ndio yaliyowaathiri, na Mwenyezi Mungu akawarehemu kwa sababu yake, na aauwawezesha kuamini na kutubia. \"Na Mwenyezi Mungu ndiye Mbora\" kuliko yale uliyotuahidi ya malipo, cheo,  na heshima, \"na Mwenye kudumu zaidi\" katika malipo na wema, na siyo hayo anayoyasema Firauni, \"na hapo kwa yakini mtajua ni nani katika sisi aliye mkali wa kuadhibu na kuiendeleza adhabu yake.\" Akimaanisha kwamba yeye ndiye mwenye kuadhibu zaidi na mwenye  kuiendeleza zaidi adhabu yake. Na yote aliyokuja nayo miongoni mwa visa vya Musa na Firauni, Mwenyezi Mungu hutaja ndani yake anapofikia katika kisa cha wale wachawi kwamba Firauni aliwatishia kuwakata na kuwasulubisha, lakini hataji kuwa alifanya hivyo, wala haikuwahi kuja hadithi yoyote sahihi kuhusiana na hilo. Na kuwa na uhakika kwamba hilo lililotokea au halikutokea linahitaji ushahidi. Na Mwenyezi Mungu ndiye anayejua zaidi hilo na mengineyo. [Lakini kuwatishia kwake kufanya hivyo pamoja na kwamba ana uwezo ni ushahidi ya kwamba lilitokea, na kwamba lau kuwa halikutokea, basi Mwenyezi Mungu angelilitaja, na kwa sababu ya kukubaliana kwa wasimulizi wake juu ya hilo]."},{"id":3252,"sura":20,"from_aya":74,"to_aya":76,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"74. Hakika atakayemjia Mola wake Mlezi naye ni mhalifu, basi kwa yakini, yake huyo ni Jahannamu. Hafi humo wala haishi. 75. Na anayemjia Yeye naye ni Muumini na akatenda mema, basi hao watakuwa na daraja za juu. 76. Bustani za milele zipitazo mito kati yake, wadumu humo. Na hayo ni malipo ya mwenye kujitakasa. "},{"id":3253,"sura":20,"from_aya":74,"to_aya":74,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{74} Mwenyezi Mungu Mtukufu anatuambia kwamba yeyote anayemjia na kumshambulia ni mhalifu \u2013 yaani anaelezewa kuwa ni jinai kwa kila njia, na hilo linalazimu ukafiri \u2013 na anaendelea kufanya hivyo mpaka anakufa. Kwani atapata moto wa Jahannamu pamoja na adhabu yake kali, pingu zake kubwa, vilindi vyake, joto lake chungu na ukali wake, ambamo ndani yake kuna adhabu inayoyeyusha maini na nyoyo, na ukali wa hilo ni yule anayeteswa humo hafi wala haishi, hafi na kupumzika, wala haishi maisha anayofurahia; bali maisha yake yamejaa mateso ya moyo, nafsi na mwili ambao thamani yake ni isiyoweza kukadiriwa na haiwezi kupuuzwa kwa saa moja. Anaomba msaada lakini hasaidiwa, na anaomba dua lakini hajibiwi. Ndiyo; anapoomba msaada; anamiminwa kwa maji kama matope ya usoni. Na anaponiita; najibu: Mtakuwa wanyonge ndani yake, na wala hamtasema."},{"id":3254,"sura":20,"from_aya":75,"to_aya":76,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{75-76} Mwenye kuja kwa Mola wake Mlezi akiwa amemuamini na kuwasadikisha Mitume wake na akafuata Vitabu vyake, basi huyo amefanya faradhi na akapendekeza vitendo vyema. \"Kwa wale walio na daraja za juu zaidi.\" Yaani, makao ya juu katika vyumba vilivyopambwa, starehe zenye kuendelea, mito inayotiririka, umilele wa milele, na furaha kuu, huku hakuna jicho lililoona, sikio lililosikia, na moyo wa mwanadamu haujapata kuyahisi.  Na \"Hayo\" thawabu, \" ni ujira wa wanaojitakasa.\" Yaani, ametakasika na ushirikina, ukafiri, uasherati, na uasi: ima hafanyi hivyo kabisa, au anatubia kutokana na aliyoyafanya, na pia anajitakasa, na kumkuza kwa imani na matendo mema. Utakaso una maana mbili: utakaso, uondoaji uchafu, na kuongezeka kwa kupata wema, na zaka inaitwa zaka kwa mambo haya mawili."},{"id":3255,"sura":20,"from_aya":77,"to_aya":79,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"77. Na tulimfunulia Musa: Toka usiku na waja wangu, na uwapigie njia kavu baharini. Usihofu kukamatwa, wala usiogope. 78. Firauni akawafuata pamoja na majeshi yake. Basi kiliwafudikiza humo baharini kilichowafudikiza. 79. Na Firauni aliwapoteza watu wake wala hakuwaongoa. "},{"id":3256,"sura":20,"from_aya":77,"to_aya":79,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{77-79} Alipodhihiri Musa na hoja juu ya Firauni na watu wake. Alikaa Misri akiwalingania kwenye Uislamu na akijitahidi kuwatoa Wana wa Israili kutoka kwa Firauni na adhabu yake. Firauni alikuwa katika dhuluma na chuki, na amri yake ilikuwa kali juu ya Wana wa Israili. Na Mwenyezi Mungu akamwonyesha ishara na mafunzo ambayo Mwenyezi Mungu alituambia katika Qur-ani. Wana wa Israili hawana uwezo wa kuonyesha na kutangaza imani yao, kwani wamegeuza nyumba zao kuwa misikiti. Na walikuwa na subira kwa Firauni na dhiki yake, basi Mwenyezi Mungu Mtukufu akataka kuwaokoa kutoka kwa adui zao na uwaimarishe katika nchi; ili wamuabudu kwa udhahiri na watekeleze amri yake. Basi akampa wahyi Nabii wake Musa kuweka miadi ya siri na Wana wa Israili na waende mwanzo wa usiku ili waweze kwenda masafa marefu zaidi katika ardhi, na akamwambia kuwa Firauni na watu wake watamfuata. Basi wakatoka mwanzo wa usiku, Wana wa Israili wote, na wake zao, na vizazi vyao. Basi watu wa Misri walipoamka asubuhi, hapakuwa na yeyote kati yao ambaye angeita au kuitikia, basi adui yao Firauni akawakasirikia, na akamtuma mtu katika miji kuwakusanyia watu na kuwahimiza watoke nje ya kuwafuata wana wa Israili, na ghadhabu yake ikatekelezwa. Na Mwenyezi Mungu akalishinda jambo lake, wakakusanyika askari wa Firauni, naye akatembea nao akiwafuata Wana wa Israili]. Wakawafuata wakaondoka, na majeshi mawili yalipoonana; watu wa Musa wakasema: hakika yetu sisi tutapatikana, wakatatizika na wakaogopa bahari mbele yao . Na Firauni nyuma yao; alikuwaa na ghadhabu na hamaki dhidi yao, na Musa alikuwa na utulivu wa moyo na utulivu wa akili, akaitumainia ahadi ya Mola wake Mlezi na akasema: \"Hapana hakika Mola wangu yu pamoja nami, ataniongoza.\" Kwa hiyo Mungu akamfunulia kwamba aipige bahari kwa fimbo yake, naye akaipiga, na njia kumi na mbili zikagawanyika; maji yakawa kama milima mirefu upande wa kuume na wa kushoto wa njia hizo. Na Mwenyezi Mungu akakausha mapito yao ambayo maji yaligawanyika. Na Mwenyezi Mungu akawaamuru wasiogope Farao atawafikia na wasiogope kuzama baharini, wakatembea katika barabara hizo. Basi Farao na majeshi wake wakaja. Basi wakawafuata mpaka wakaondoka watu wa Musa na wakaingia watu wa Firauni. Basi Mwenyezi Mungu akaiamrisha bahari, bahari ikawafunika kwa vitu vilivyowafunika, wakazama wote, na hakuna hata mmoja wao aliyeokoka. Na Wana wa Israili wakamtazama adui yao, na Mwenyezi Mungu akawashuhudisha maangamizo yake. Na haya ndiyo matokeo ya ukafiri, upotovu, na kushindwa kuongoka kwa uwongofu wa Mwenyezi Mungu. Na ndiyo maana Mwenyezi Mungu akasema: \"Na Firauni aliwapoteza watu wake\" kwa ukafiri aliowapambia, na kuyachanganya yale aliyoyaleta Musa, na kuwadharau kwake. Hakuwaongoza wakati wowote, bali aliwaongoza kwenye chanzo cha uovu na upotofu, kisha akawaongoza kwenye chanzo cha adhabu."},{"id":3257,"sura":20,"from_aya":80,"to_aya":82,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"80. Enyi Wana wa Israili! Hakika tuliwaokoa na adui yenu, na tukawaahidi upande wa kulia wa mlima. Na tuliwateremshia Manna na Salwa. 81. Kuleni katika vitu vizuri hivyo tulivyowaruzuku, wala msiruke mipaka katika hayo, isije ikawashika ghadhabu yangu. Na yule inayemshukia ghadhabu yangu basi huyo ameangamia. 82. Na hakika Mimi ni Mwingi wa Kusamehe kwa anayetubia, na akaamini, na akatenda mema, kisha akaongoka. "},{"id":3258,"sura":20,"from_aya":80,"to_aya":81,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{80-81} Mwenyezi anawakumbusha Wana wa Israili baraka zake kubwa juu yao kwa kumwangamiza adui yao, na ahadi yake kwa Musa, amani iwe juu yake, karibu na upande wa kulia wa mlima; ili ateremshiwe kitabu ambacho hukumu kuu na habari njema; ili neema ya kidini ikamilike kwa ajili yao baada ya neema ya kidunia. Na pia anakumbusha baraka zake juu yao kwa kutangatanga kwa kuwateremshia Manna na Salwa, na riziki ya starehe ambayo wanaipata bila shida. Na kwamba aliwaambia: ''Kuleni vitu vizuri ambavyo tumewaruzuku;'' yaani, mshukuruni kwa baraka ambazo amewapa \"wala msiruke mipaka.\" Yaani, katika riziki yake, kwa hivyo mkaitumia katika madhambi yake na mkapoteza neema zake; kwani mkifanya hivyo, hasira zangu zitawashukia. Yaani nitawakasirikia kisha nitawaadhibu. \"Na yule inayemshukia ghadhabu yangu hakika amefata ameangamia.\" Yaani aliitikia, akaangamia, akakata tamaa, akapata hasara. Kwa sababu ya ukosefu wa kuridhia na hisani; na hasira na hasara zilimjia."},{"id":3259,"sura":20,"from_aya":82,"to_aya":82,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{82} Na pamoja na hili; toba inatolewa, ijapokuwa mja atafanya madhambi yoyote aliyoyafanya. Na ndiyo maana akasema: \"Na hakika mimi ni Mwenye kusamehe.\" Yaani, mwingi wa msamaha na rehema, \"kwa mwenye kutubia\" kutokana na ukafiri, uzushi na uchafu; na ''na akaamini'' Mwenyezi Mungu na Malaika wake na Vitabu vyake na Mitume wake na Siku ya Mwisho, ''na akatenda mema;'' kutokana na vitendo vya moyo na mwili na maneno ya ulimi, ''kisha akaongoka.'' Yaani, alifuata njia iliyonyooka, akamfuata Mtume Mtukufu, na akaiga dini iliyo sawa. Mtu huyu, Mungu humsamehe dhambi zake na kumsamehe dhambi zake za awali na kuendelea; kwa sababu alileta sababu kuu ya msamaha na rehema. Bali, sababu zote zimewekewa mipaka kwa mambo haya. Hakika ya toba inaondoa yale yaliyokuwa kabla yake, na imani na Uislamu huharibu yaliyotangulia, na matendo mema, ambayo ni amali njema, huondoa maovu, na kufuata njia za uwongofu, za kila aina, kutokana na kujifunza elimu na kutafakari aya au hadithi mpaka idhihirike kwake moja ya maana ambayo kwayo ataweza kuongoka, na wito kwenye Dini ya haki na kukataa uzushi, au ukafiri, upotovu, jihadi, kuhama na mambo mengine, kutokana na maelezo ya uongofu. Yote hayo yanafuta madhambi na kufikia lengo linalotakikana."},{"id":3260,"sura":20,"from_aya":83,"to_aya":86,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"83.Na nini kilichokutia haraka ukawaacha watu wako, ewe Musa? 84. Akasema: Hao wapo nyuma yangu wananifuatia. Na nimefanya haraka kukujia, Mola wangu Mlezi, ili uridhike. 85. (Mwenyezi Mungu) akasema: Sisi tumewatia mtihani watu wako baada yako, na Msamaria amewapoteza. 86. Musa akarudi kwa watu wake kwa ghadhabu na kusikitika. Akasema: Enyi watu wangu! Kwani Mola wenu Mlezi hakuwaahidi ahadi nzuri? Je, umekuwa muda mrefu kwenu au mmetaka ghadhabu ya Mola wenu Mlezi iwashukie, ndiyo maana mkavunja miadi yangu? "},{"id":3261,"sura":20,"from_aya":83,"to_aya":83,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{83} Mwenyezi Mungu alimuahidi Musa kwamba atamjia ili aiteremshe Taurati kwa usiku thelathini, na akaikamilisha kwa kumi. Basi muda uliowekwa utakapokamilika; Musa, amani iwe juu yake, akaharakisha kufika kwenye miadi kwa ajili ya kumtamani Mola wake Mlezi na kutaka kutekeleza ahadi zake. Mwenyezi Mungu akamwambia: ''Vipi ulifanya haraka kuwatangulia watu wako, ewe Musa?'' Yaani, nini kilikuleta mbele yao? Kwa nini hukungoja hadi mje pamoja na wao?"},{"id":3262,"sura":20,"from_aya":84,"to_aya":84,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{84} ''Akasema, Hao wapo nyuma yangu wananifuatia.'' Yaani, wako karibu yangu, na watafika katika kuamka kwangu, na kilichoniharakisha kwako, ewe Mola Mlezi, ni ombi la kuwa karibu nawe, na kuharakisha kuwa katika ridhaa yako, na kukutamani."},{"id":3263,"sura":20,"from_aya":85,"to_aya":85,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{85} Kisha Mwenyezi Mungu akamwambia: ''Hakika sisi tumewatia mtihani watu wako baada yako.'' Yaani, kwa kumuabudu kwao ndama tuliwatia mtihanini na kuwatia majaribuni, lakini hawakusubiri, na ulipowafikia msiba wakakufuru, ''na Msamaria akawapoteza'' na akawaundia ndama mwenye kiwiliwili chenye sauti. Na akawaambia, huyu ndiye mungu wenu na mungu wa Musa; basi Musa akamsahau; Wana wa Israili wakajaribiwa naye, basi wakamuabudu, na Harun akawakataza, lakini hawakuacha."},{"id":3264,"sura":20,"from_aya":86,"to_aya":86,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{86} Musa aliporudi kwa watu wake kwa hasira, alijuta. Yaani: kujaa hasira na huzuni. Akawaambia kwa kuwakemea na kuwatusi vitendo vyao: ''Enyi watu wangu! Je! Mola wenu Mlezi hakuwaahidi ahadi nzuri?'' Na hayo yalikuwa kwa kuteremshwa kwa Taurati. ''Je, agano limerefushwa kwenu?'' Yaani, umeniongezea muda gani hata ni kipindi kifupi? Hivi ndivyo wasemavyo wafasiri wengi, na inawezekana kwamba maana yake ni: Je, zimekaa muda gani kwenu zama za unabii na ujumbe, na hamkuwa na elimu wala athari ya unabii, na athari zake zikafifia, na hamkuweza kupata habari yoyote juu yake, basi athari zake zilifutika baada ya kuagana nayo, basi ukamwabudu asiyekuwa Mwenyezi Mungu kutokana na ujinga uliokuwepo na ukosefu wa elimu ya athari za ujumbe huo? Yaani sivyo, lakini unabii uko kati yenu, na elimu iko, na udhuru haukubaliki. ''Au mlitaka'' kwa vitendo vyenu, ''Iwashukie ghadhabu kutoka kwa Mola wenu Mlezi.'' Yaani, ulifichuliwa sababu zake na ukaingia katika sababu ya adhabu yake, na huu ndio ukweli. ''Basi ukaivunja ahadi yangu,'' nilipokiamuru kuwa mnyoofu na kukupendekezea Haruni, lakini hukumshika alipokuwa hayupo na hukumheshimu alipokuwapo."},{"id":3265,"sura":20,"from_aya":87,"to_aya":89,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"87. Wakasema: Sisi hatukuvunja miadi yako kwa hiari yetu, lakini tulibebeshwa mizigo ya mapambo ya watu, basi tukaitupa. Na hivyo ndivyo alivyotupa yule Msamaria. 88. Na akawaundia ndama, kiwiliwili chenye sauti. Na wakasema: Huyu ndiye mungu wenu, na mungu wa Musa, lakini alisahau. 89. Je, hawakuona kuwa hakuwarudishia neno, wala kuwamilikia kudhuru wala kufaa? "},{"id":3266,"sura":20,"from_aya":87,"to_aya":88,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"87-88. Yaani wakamwambia: Hatukufanya yale tuliyoyafanya kwa kukusudia na uwezo wetu wenyewe, lakini sababu iliyoitia kufanya hivyo ni kwamba tuliona kwamba ni dhambi kukaa na mapambo ya watu tuliyonao. Na kama ilivyotaja ni kwamba walikuwa wameazima mapambo mengi kutoka kwa Wakopti. Kisha wakatoka huku wanayo. Kwa hivyo, wakayakusanya na kuyatupa (motoni) wakati Musa alipokwenda ili wamrai atakaporudi. Naye yule Msamaria alikuwa ameziona athari za unyao wa Mtume (Jibril), kwa hivyo nafsi yake ikamshawishi kuchukua mkono katika athari za nyayo zake, na kwamba akiitupa juu ya kitu, kinapata uhai, nayo ni majaribio na mtihani. Basi akamtupia ndama yule aliyemuunda kwa umbo la ndama kutoka kwa mapambo, kwa hivyo akasongasonga, na akawa anatoa sauti ya ng'ombe. Wakasema: Hakika Musa alikwenda kumtafuta Mola wake Mlezi, naye yuko papa hapa, alimsahau."},{"id":3267,"sura":20,"from_aya":89,"to_aya":89,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{89} Hili ni kutokana na ugumu wa kufahamu kwao na upumbavu wa akili zao, walipoona kitu hiki kigeni ambacho kilianza kutoa mlio wa ng'ombe baada ya kwamba kilikuwa hakina uhai, kwa hivyo wakamdhania kwamba yeye ndiye mungu wa ardhi na mbingu. Je, hawaoni kwamba ndama huyo \"hakuwarudishia neno?\" Yaani, haongei na kujadiliana nao, ''wala kuwamilikia kudhuru\u00a0wala\u00a0kufaa?\" Kwa hivyo, asiyekuwa mkamilifu, ambaye hawezi kuongea na kutenda hastahili kuabudiwa. Naye ni mwenye upungufu zaidi ya wale wanaomuabudu. Kwa maana wao wanazungumza na wanaweza baadhi ya vitu kama vile kunufaisha na kuzuia kupitia Mwenyezi Mungu kuwapa uwezo juu ya hayo."},{"id":3268,"sura":20,"from_aya":90,"to_aya":94,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"{90} Na hakika Harun alikwisha waambia kabla yake: Enyi watu wangu! Hakika nyinyi mmetiwa mtihanini tu kwa kitu hiki. Na kwa yakini Mola wenu Mlezi ni Arrahmani (Mwingi wa Rehema). Basi nifuateni mimi, na tiini amri yangu! 91. Wakasema: Hatutaacha kumwabudu mpaka Musa atakaporejea kwetu. 92. (Musa) akasema: Ewe Harun! Ni nini kilichokuzuia, ulipowaona wamepotea? 93. Basi usinifuate. Je, umeasi amri yangu? 94. Akasema: Ewe mwana wa mama yangu! Usinishike ndevu zangu, wala kichwa changu. Kwa hakika naliogopa usije sema: Umewafarikisha Wana wa Israil, na hukungojea kauli yangu. "},{"id":3269,"sura":20,"from_aya":90,"to_aya":91,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{90- 91} Yaani, kwa kushika kwao ndama, hawawi na udhuru kwa hilo. Hata kama walikuwa na shaka juu ya asili ya ibada yake; Kwani Harun alikuwa amewakataza hayo, na akawaambia kuwa huo ni fitna, na kwamba Mola wao Mlezi, Mwingi wa Rehema, ambaye kutoka kwake zimo baraka zilizo dhahiri na zilizofichika, ndiye mchochezi wa kulipiza kisasi, na amewaamrisha kumfuata, na wakae mbali na ndama. Wakakataa na wakasema: ''Hatutaacha kujishughulisha nayo mpaka Musa aturudie.''"},{"id":3270,"sura":20,"from_aya":92,"to_aya":93,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"92-93. Musa alimjia nduguye, akimlaumu, na akasema: ''Ewe Harun, nini kilichokuzuia ulipowaona wakipotea;'' ''kwamba usinifuate?\" Kisha unanijulisha ili nifanye haraka kurejea kwao. ''Je, umeasi amri yangu?'' Katika kauli yangu, ''Ushikilie pahali pangu katika watu wangu na utengeneze wala usifuate njia ya waharibifu.'' Basi Musa akamshika kichwa na ndevu za Harun, akamburuza kwa hasira na kumlaumu."},{"id":3271,"sura":20,"from_aya":94,"to_aya":94,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"94. Haruni akasema, ''Ee mwana wa mama'' hurumua kwake, vinginevyo, yeye ni ndugu yake. \u201cUsishike ndevu zangu wala kichwa changu, niliogopa usije ukasema, \u2018Umewagawa Wana wa Israili, wala hukuyashika maneno yangu.\u201d Kwani umeniamuru nikurithishe miongoni mwao. Nikikufuata, ningeghafilika na uliyoniamrisha, na nikachelea nitakulaumu na ukasema: Umewagawanya Wana wa Israili. Pale ulipowaacha na hawana mchungaji wala mrithi. Hii inawagawanya na kuwaleta pamoja. Usiniweke pamoja na watu madhaalimu, na usiwaache maadui wakatushangilia. Musa akajuta kwa aliyomfanyia nduguye, wala hakustahili, akasema: ''Mola wangu Mlezi! Nisamehe mimi na ndugu yangu, na utuingize katika rehema yako. Na Wewe ni Mwenye kurehemu kushinda wote wanaorehemu.''"},{"id":3272,"sura":20,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u062a\u0645\u0647\u064a\u062f \u0644\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"Kisha akamgeukia yule Msamaria:"},{"id":3273,"sura":20,"from_aya":95,"to_aya":97,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"95. (Musa) akasema: Ewe Msamaria! Unataka nini ? 96. Akasema: Niliona wasiyoyaona wao, nikachukua mkono katika athari za unyayo wa Mtume. Kisha nikalitupa. Na hivi ndivyo ilivyonielekeza nafsi yangu. 97. (Musa) akasema: Basi ondoka! Na kwa yakini utakuwa katika maisha ukisema: Usiniguse. Na hakika una ahadi kwako isiyovunjwa. Na mtazame huyo mungu wako uliyeendelea kumuabudu. Sisi kwa hakika tutamchoma moto, kisha tutamtawanya baharini atawanyike. "},{"id":3274,"sura":20,"from_aya":95,"to_aya":96,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{95-96} Yaani, una shughuli gani, Msamaria, ambapo ulifanya kile ulichokifanya? Akasema: ''Nimeona kile ambacho hawakukiona.'' Naye alikuwa Jibril, amani iwe juu yake, juu ya farasi, aliiona wakati wa kutoka baharini, na Firauni na askari wake walizama, kwa mujibu wa walivyofasiri. ''Basi nilichukua mkono katika athari\" za kwato za farasi wake, nikaitupa juu ya ndama. ''Na hivi ndivyo ilivyonielekeza nafsi yangu.''"},{"id":3275,"sura":20,"from_aya":97,"to_aya":97,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{97} Musa akamwambia: 'Nenda, yaani, kaa mbali nami na uchelewe kutoka kwangu.' ''Kwani katika maisha unayo haki ya kusema, \"Hakuna kugusa\"; yaani, utaadhibiwa mmoja baada ya mwingine katika maisha, hakuna mtu atakayekukaribia na hakuna mtu wa kukugusa, hata kama mtu anataka kukukaribia; Nikamwambia: Usiniguse wala usinikaribie; kama adhabu kwa hili. Pindi alipogusa kile ambacho hakuna mtu mwingine alikuwa amekigusa na kukamilisha kile ambacho hakuna mtu mwingine alikuwa amefanya. ''Na hakika wewe unayo ahadi ambayo hautaivunja'' basi utalipwa kwa vitendo vyako vyema na viovu. ''Na mtazame Mungu wako ambaye umekuwa ukimuabudu;'' yaani, ndama. ''Hakika tutamchoma, kisha tutampuliza baharini.'' Basi Musa akafanya hivyo, na lau alikuwa mungu, hakuna upinzani kutoka kwa mtu ambaye anataka kumdhuru na kutaka kumwangamiza. Na ndama huyo alikuwa amenyweshwa katika mioyo ya Wana wa Israili, kwa hivyo Musa, amani iwe juu yake, alitaka kumharibu huku wakiangalia kwa namna ambayo haitawezekana kumrejesha. Alitaka kumchoma, kumbondabonda, kumtawanya na kumpeperusha baharini; ili yale mapenzi yaliyomo ndani ya nyoyo zao juu yake yatoweke sawa na vile yeye mwenyewe alivyotoweka. Kwa kuwa katika kumuacha aendelee kuwepo kuna mtihani. Kwa sababu ndani ya nafsi zao kuna hamu kubwa sana juu ya batili."},{"id":3276,"sura":20,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u062a\u0645\u0647\u064a\u062f \u0644\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"Ilipobainika kwao kuwa ni batili, aliwaambia ni nani anayestahili kuabudu peke yake bila mshirika, akasema:"},{"id":3277,"sura":20,"from_aya":98,"to_aya":98,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"98. Hakika mungu wenu ni Allah (Mwenyezi Mungu) tu. Hapana mungu isipokuwa Yeye. Ujuzi wake umeenea kila kitu."},{"id":3278,"sura":20,"from_aya":98,"to_aya":98,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"Yaani, hapana mungu ila Uso Wake Mtukufu. Hakuna anayefanywa kuwa mungu, kupendwa, kutumainiwa, kuogopwa, au kuitwa yeyote ila Yeye. Kwa sababu Yeye ndiye Mkamilifu, ambaye ana majina mazuri kabisa na sifa za hali ya juu, ambaye ujuzi wake umekizunguka kila kitu, ambaye hakuna baraka kwa waja Wake isipokuwa kutoka kwake. Na ambaye hauondoi uovu isipokuwa Yeye. Hakuna mungu ila Yeye, na hakuna muabudiwa ila Yeye."},{"id":3279,"sura":20,"from_aya":99,"to_aya":101,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"99. Namna hivi tunakuhadithia katika khabari za yaliyotangulia. Na hakika tumekuletea kutoka kwetu mawaidha ya kukumbukwa. 100. Atakayeyapa mgongo, basi kwa yakini Siku ya Kiyama atabeba mzigo. 101. Wadumu humo. Na ni mzigo muovu kwao kuubeba Siku ya Kiyama! "},{"id":3280,"sura":20,"from_aya":99,"to_aya":99,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{99} Mwenyezi Mungu Mtukufu alimpa neema Mtume wake \u2013 rehema na amani ziwe juu yake \u2013 kwa yale aliyomsimulia ya habari za waliotangulia. Kama kisa hiki kikubwa, na hukumu na mengineyo ndani yake, ambayo hapana hata mmoja katika Watu wa Kitabu ambaye anakanusha. Hukusoma habari za watu wa kale, na wala hukujifunzia kwa waliozisoma. Kukuambia ukweli na uhakika wa habari zao ni dalili ya kuwa wewe ni Mtume wa Mwenyezi Mungu, na uliyoyaleta ni ya kweli. Na ndiyo maana akasema: ''Na tumekujia kutoka kwetu,'' zawadi ya thamani na ruzuku kubwa kutoka kwetu; ''ukumbusho.'' Hii ni Qur-ani Tukufu; ukumbusho wa habari zilizotangulia na zilizofuatia, na ukumbusho ambao kupitia kwao majina na sifa kamilifu za Mwenyezi Mungu Mtukufu hukumbukwa, na hukumbusha masharti ya amri na makatazo na hukumu ya malipo. Hii inaashiria kuwa Qur\u2019an ina hukumu bora zaidi ambayo akili na miili ya asili hushuhudia wema na ukamilifu wake. Na Qur-ani inataja kilichowekwa na Mwenyezi Mungu ndani yake. Na ikiwa Qur\u2019ani ni ukumbusho wa Mtume na umma wake; Ni muhimu kuipokea kwa kukubalika, na kunyenyekea na kuheshimiwa, na kuongozwa na nuru yake kwenye njia iliyonyooka, na kuiendea kwa kujifunza na kufundisha."},{"id":3281,"sura":20,"from_aya":100,"to_aya":100,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{100} Ama kuikabili kwa kukengeuka au jambo kubwa kuliko hilo, kama vile kukataa. Nayo ni kuikufuru neema hii, na mwenye kufanya hivyo, anastahiki adhabu. Na ndiyo maana akasema, ''Mwenye kuipa mgongo,'' wala haiamini wala haipuuzi maamrisho yake na makatazo yake au kujifunza maana zake, ''Hakika yeye siku ya  Qiyaamah ataubeba mzigo.'' Na ni dhambi yake aliyoiacha Qur-ani, na ya kwanza yake ni kukufuru na kuacha."},{"id":3282,"sura":20,"from_aya":101,"to_aya":101,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{101} ''Watadumu humo;'' yaani, katika mizigo yao; kwa sababu adhabu ni sawa na vitendo hivyo vinaingizwa katika adhabu kwa wale wanaozifanya kwa udogo wao au ukubwa wao. ''Na itakuwa vigumu kwao Siku ya Kiyama kuwa mzigo.'' Yaani, ni mbaya sana mizigo wanayoibeba na adhabu watakayoipata Siku ya Kiyama."},{"id":3283,"sura":20,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u062a\u0645\u0647\u064a\u062f \u0644\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"Kisha akaendelea na kutaja hali za Siku ya Qiyama na mambo yake ya kuhofisha, akasema:"},{"id":3284,"sura":20,"from_aya":102,"to_aya":104,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"102. Siku litakapopulizwa barugumu, na tukawakusanya wahalifu Siku hiyo, hali macho yao ni ya buluu. 103. Watanong'onezana wao kwa wao: Hamkukaa ila siku kumi tu. 104. Sisi tunajua zaidi watakayoyasema, atakaposema mbora wao katika mwendo: Nyinyi hamkukaa ila siku moja tu. "},{"id":3285,"sura":20,"from_aya":102,"to_aya":104,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"Yaani, itakapopulizwa katika baragumu, kisha watu wakatoka makaburini mwao, kila mmoja kulingana na hali yake. Wachamungu watakusanywa kwa Mwingi wa rehema kama wageni wake. Nao wahalifu watakusanywa huku rangi zao ni za buluu kutokana na hofu, wasiwasi na kiu. Watanong'onozana wao kwa wao kuhusiana na namna ulivyokuwa mfupi muda wa dunia na kufika haraka kwa Akhera. Basi baadhi yao watasema: Hamkukaa isipokuwa siku kumi tu. Na baadhi yao watasema yasiyokuwa hayo. Na Mwenyezi Mungu anajua kunong'onozana kwao na anasikia wanayoyasema, \"atakaposema mbora wao katika mwendo.\" Yaani, yule ambaye ni wa wastani wao na aliye karibu zaidi wao katika kukadiria muda waliokaa. \"Nyinyi hamkukaa ila siku moja tu.\" Na makusudio ya haya ni kuonyesha majuto makubwa, jinsi walivyopoteza muda mfupi na kuumaliza huku wamejisahaulisha, kufanya upuuzi, na kuyapa mgongo yale yenye kuwanufaisha, na kuyaendea yale yenye kuwadhuru. Na hapa tayari yamekwisha fika malipo, na tishio la adhabu likatimia, kwa hivyo hakijabakia isipokuwa majuto na kuomba maangamio na kupotelea mbali. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu, \"Atasema: Mlikaa muda gani katika ardhi kwa hesabu ya miaka? Watasema: Tulikaa siku moja au sehemu ya siku. Basi waulize wanaoweka hesabu. Atasema: Nyinyi hamkukaa huko duniani isipokuwa kidogo tu, laiti ingelikuwa mnajua.\""},{"id":3286,"sura":20,"from_aya":105,"to_aya":112,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"105. Na wanakuuliza habari za milima. Waambie: Mola wangu Mlezi ataivurugavuruga. 106. Na ataiacha tambarare, uwanda. 107. Hutaona humo mdidimio wowote wala muinuko. 108. Siku hiyo watamfuata muitaji huyo bila ya yeyote kumkengeuka.. Na sauti zote zitamnyenyekea Arrahmani (Mwingi wa Rehema). Basi hutasikia ila mnong'ono tu. 109. Siku hiyo uombezi haufai kitu, ila kwa aliyemruhusu Arrahmani (Mwingi wa Rehema) na akaridhia na maneno yake. 110. Yeye anajua yaliyo mbele yao, na yaliyo nyuma yao. Wala wao hawawezi kumjua Yeye vilivyo. 111. Na zitadhalilika nyuso mbele ya Aliye Hai Milele, Mwangalizi Mkuu. Na atakuwa ameharibikiwa mwenye kubeba dhuluma. 112. Na anayetenda katika mema, naye ni Muumini, basi hatahofu kudhulumiwa wala kupunjwa. "},{"id":3287,"sura":20,"from_aya":105,"to_aya":107,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{105-107} Mwenyezi Mungu Mtukufu anaeleza kuhusu maafa ya Kiyama na mitetemeko ya ardhi na misukosuko ndani yake. Na akasema, ''Na watakuuliza kuhusu milima.'' Yaani, nini kitafanywa kwayo Siku ya Kiyama? Je Inabaki kama ilivyo au la? ''Kisha sema: Mola wangu Mlezi ataivurugavuruga.'' Yaani, anaitoa na kuing'oa katika sehemu yake, ikawa kama ukungu na mchanga, kisha anaiponda na kuifanya kuwa kama vumbi, kwa hivyo inafififa na kutoweka. Kisha anaisawazisha na ardhi, na anaifanya kuwa mavumbi; na anifanya Ardhi ''kuwa tambarare'' na iliyo na usawa. ''Hutaona ndani yake'' ewe mwenye kutazama, ''upotovu.'' Hii ni kutokana na usawa wake kamili. ''Hata kufa.'' Yaani, mabonde na sehemu, chini au juu, hivyo ardhi inadhihirika na kupanuka kwa ajili ya viumbe, na Mwenyezi Mungu huitanua muda wa ardhi ya milele, hivyo viko katika hali moja, mwitaji anavisikia, na macho yanapenya ndani yao."},{"id":3288,"sura":20,"from_aya":108,"to_aya":110,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"Na ndiyo maana akasema, \"Siku hiyo watamfuata muitaji huyo.\" Na hilo ni wakati watakapofufuliwa kutoka makaburini mwao na kutoka humo. Mwitaji huyo atawaita ili wahudhurie na wakusanyike kwa ajili ya kisimamo. Basi watamfuata wakimkimbilia bila ya kugeuka mbali naye, na wala hawatakengeuka kushoto wala kulia. Na kauli yake, \"bila ya yeyote kumkengeuka.\" Yaani, hakuna yeyote atakayeukengeuka wito wa mwitaji huyo. Bali wito wake utakuwa ni wa haki na ukweli kwa viumbe wote. Atawasikilizisha wote, na atawaita wote kwa sauti kubwa, kisha watahudhuria katika mahali pa kusimama pa Qiyama zikiwa zimenyenyekea sauti zao kwa Mwingi wa rehema. \"Basi hutasikia isipokuwa\u00a0mnong'ono\u00a0tu.\" Yaani, sauti ya mkanyago wa miguu au kunong'ona kwa siri kwa kutikisa midomo miwili tu. Hapo watakuwa wamemilikiwa na unyenyekevu, utulivu, na kukimya, huku wakingojea hukumu ya Mwingi wa rehema juu yao. Nazo nyuso zao zitadhalilika na kunyenyekea. Na utawaona katika tukio hilo kubwa matajiri na masikini, wanaume na wanawake, walio huru na watumwa, wafalme na watu duni wamenyamaza kimya na kusikiliza kwa makini, macho yao yameinamisha chini, shingo zao zimetii, huku wamepiga magoti wasijue atakachotoka nacho kila mmoja wao wala ni nini atakachofanyiwa. Kila nafsi itakuwa imejishughulisha na jambo lake isimjali baba yake, ndugu yake, rafiki yake, na mpenzi wake. Kila mtu miongoni mwao siku hiyo atakuwa na jambo lake la kumtosha. [Kisha hapo] atahukumu Hakimu Muadilifu Mlipaji, na amlipe mzuri kwa uzuri wake, na mbaya kwa kumnyima. Matarajio ni kwamba Mola Mlezi, Mkarimu, Mwingi wa Rehema, Mwenye kurehemu ataonyesha uumbaji Wake wa neema, ukarimu, wema, msamaha, na kusamehe ambako hakuwezi kuelezewa kwa ndimi au kufikiriwa na mawazo. Na kwamba viumbe vyote vitatazamia kwake rehema. Wanapowaona, Waumini hupewa rehema juu yake na Mitume wake. kukisemwa, mumeyapata wapi matumaini haya ? Ikiwa ungependa, ungesema: Unapata wapi elimu ya kile kilichotajwa? Kwa ajili yetu sisi, kwa sababu tunajua kwamba rehema yake inashinda ghadhabu yake, na kwa sababu ya upana wa wema wake ambao umeenea katika viumbe vyote, na kutokana na yale tunayoyaona ndani yetu na kwa wengine ya baraka za mara kwa mara katika makazi haya, hasa katika fadhila ya ufufuo. Kwa kauli yake: ''Na sauti zinanyenyekea kwa Mwingi wa Rehema'' ''isipokuwa yule ambaye Mwingi wa Rehema amemruhusu'' kwa kauli yake: ''Ufalme siku hiyo ni haki ya Mwingi wa Rehema. ''Kwa kauli yake - rehema na amani zaMwenyezi Mungu zimshukie, \u2013 \u201cHakika Mwenyezi Mungu ana rehema mia moja, mnyama hunyanyua kwato kutoka kwa mtoto wake kwa kuogopa kumkanyaga.\u201d [Yaani] kutokana na rehema iliyowekwa ndani ya moyo wake. Ikiwa ni Siku ya Kiyama; ataiongezea rehema hii katika rehema tisini na tisa, hivyo akawarehemu waja wake kwa kauli yake \u2013 rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. \u201cMwenyezi Mungu ni mwingi wa rehema kwa waja wake kuliko mama kwa mtoto wake.\u201d Basi semeni chochote mnachotaka kuhusu rehema yake. Ni zaidi ya kile unachosema, na fikiria zaidi ya kile unachotaka. Ni juu ya kwamba; ametakasika Mwenye kurehemu katika uadilifu wake na adhabu yake, kama anavyorehemu katika fadhila, ihsani, na malipo yake. Na ametakasika ambaye rehema yake imeenea kwa kila kitu, na ukarimu wake unaenea kwa kila kilicho hai, na utukufu wake. Mwenye Nguvu ni Yule anayejitosheleza na mwenye huruma kwa waja wake, na wao daima wanamhitaji katika hali zao zote. Hawana tajiri wao ila ni kama kupepesa kwa jicho. Na kauli yake: ''Siku hiyo hautafaa uombezi ila yule aliyemruhusu Mwingi wa Rehema na amemridhia maneno yake.'' Yaani: Hakuna kiumbe anayemuombea isipokuwa yule ambaye amempa idhini ya kuombea, na wala haitoi idhini isipokuwa kwa yule ambaye maneno yake yamemridhia. Yaani, maombezi yake; miongoni mwa Manabii, Mitume na waja Wake walio karibu, yuko ambaye maneno na vitendo vyake vinatosheka, naye ni Muumini wa kweli. Ikiwa moja ya mambo haya siyo sawa, Hakuna njia ya mtu yeyote kufanya maombezi kutoka kwa mtu yeyote."},{"id":3289,"sura":20,"from_aya":111,"to_aya":112,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{111-112} Katika hali hiyo, watu wamegawanyika katika makundi mawili: madhalimu kutokana na ukafiri wao na uovu wao. Kwa watu hawa, hakuna kitakachowapata isipokuwa kukatishwa tamaa, kunyimwa, adhabu kali katika Jahannamu, na ghadhabu ya Hakimu. Kundi la pili: mwenye kuamini imani aliyoamrishwa, na akatenda mema yaliyo faradhi na yaliyopendekezwa; ''Basi haogopi dhulma.'' Yaani, kuongezeka kwa matendo yake mabaya. ''wala usagaji chakula.'' Yaani kupungua kwa wema wake, bali atasamehewa madhambi yake, na kusafishwa madhambi yake, na kuzidishiwa amali zake. ''Na ikiwa ni tendo jema atalizidisha na atatoa kutoka kwake malipo makubwa.''"},{"id":3290,"sura":20,"from_aya":113,"to_aya":113,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"113. Na namna hivi tumeiteremsha Qur-ani kwa Kiarabu, na tumekariri humo vitisho ili wapate kuogopa na kujilinda na iwaletee makumbusho.Na namna hivi tumeiteremsha Qur-ani kwa Kiarabu, na tumetoa humo tishio ili wapate kumcha Mungu au iwafikie ukumbusho."},{"id":3291,"sura":20,"from_aya":113,"to_aya":113,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{113} Yaani, tumefunua pia kitabu hiki kwa lugha nzuri ya Kiarabu, ambayo unaifahamu na kuielewa, na neno lake na maana yake hazifichwi kwako. \"Na tumekariri humo vitisho anuwai.\" Yaani, tuliigawanya katika aina nyingi. Mara nyingine kwa kutaja majina yake yanayoashiria uadilifu na kisasi, na wakati mwingine kwa kutaja mifano aliyoweka juu ya mataifa yaliyotangulia, na kuamrisha mataifa yanayofuata yazingatiwe nao, na wakati mwingine kwa kutaja athari za dhambi na makosa yanayosababisha. Na wakati mwingine kwa kutaja mambo ya kutisha ya Kiyama na mambo ya kusumbua na yanayotia wasiwasi yaliyomo. Na wakati mwingine kwa kutaja Jahannam na aina mbalimbali za adhabu zilizomo. Yote haya ni katika rehema kwa waja. ''Pengine watamcha'' Mwenyezi Mungu, na waache maovu na uasi wenye kuwadhuru. ''Au iwaletee makukumbusho,'' basi watafanya mambo ya utiifu na matendo mema yatakayowafaa. Na sababu kubwa zaidi ya uchamungu na matendo mema. Kwa hivyo, lau isingekuwa ya Kiarabu au ingekuwa haikukaririwa vitisho anuwai ndani yake; basi haigekuwa na athari hii."},{"id":3292,"sura":20,"from_aya":114,"to_aya":114,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"114. Ametukuka Mwenyezi Mungu, Mmiliki wa Haki. Wala usiifanyie haraka hii Qur-ani, kabla haujamalizika ufunuo wake. Na sema: Mola wangu Mlezi! Nizidishie elimu."},{"id":3293,"sura":20,"from_aya":114,"to_aya":114,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{114} Mwenyezi Mungu Mtukufu alipotaja hukumu yake ya malipo juu ya waja wake, na hukumu yake ya kidini aliyoiteremsha katika Kitabu, na hii ilikuwa ni moja katika athari za ufalme wake. Akasema: ''Ametukuka Mwenyezi Mungu.'' Yaani, ametukuka na kutakasika juu ya kila upungufu na dhiki. ''Mmiliki,'' ambaye sifa yake ni umiliki, na viumbe vyote vipo katika miliki yake, na hukumu za kiungu na za kisheria za ufalme zinafaa ndani yao. \"Wa haki;\" yaani, kuwepo kwake, umiliki wake, na ukamilifu wake ni kweli; sifa za uaminifu haziwi na uhakika isipokuwa kwa yule Mwenye Utukufu. Na kutoka kwa mfalme huyo, hakika kingine kisichokuwa yeye ni kiumbe, hata ingawa wakati mwingine ana ufalme juu ya mambo fulani, yeye ni mfalme mdogo asiye na kitu ambaye hutoweka. Na ama kwa Mola Mlezi, hataondoka na anabaki mfalme aliye hai, anayeishi, na Mwenye Utukufu. \"Wala usiifanyie haraka hii Qur-ani, kabla haujamalizika ufunuo wake kwako.\" Yaani, usifanye haraka kusoma Qur-ani anapokusomea Jibril, na subiri mpaka amalize. Ikiwa atamaliza. Basi soma; Mungu amekuhakikishia kwamba utayakusanya ndani ya moyo wako na kwamba utayasoma. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu: ''Usiutembeze ulimi wako kwa kuifanyia haraka, hakika ni juu yetu kuikusanya na kuisoma.\" \"Kwa hivyo tukiisoma basi ifuate kisomo chake.\" \"Kisha ni juu yetu kuielezea.\" Na kwa vile haraka yake \u2013 Mwenyezi Mungu amfikishie rehema na amani \u2013 kupata wahyi na upesi wake kuuelekea unaonyesha mapenzi yake kamili kwa elimu na shauku yake kwayo. Mwenyezi Mungu alimuamuru kumwomba amzidishie elimu kwani elimu ni nzuri, na wingi wa wema unahitajika; na unatoka kwa Mungu. Na njia ya kuiendea ni bidii, na shauku ya kuwa na elimu, na kumwomba Mungu, na kutafuta msaada wake, na kumtafuta kila wakati. Na inachukuliwa kutokana na aya hii tukufu, adabu za kupokea elimu, na kwamba anayeisikiliza elimu anatakiwa kuwa na subira mpaka yule anayemsomea au mwalimu amalize maneno yake yanayofungamana. Akimaliza, basi anaweza kuuliza ikiwa ana swali, na hafai kuharakisha kuuliza swali na kumkatiza maneno yule anayefunza. Kwa maana hii sababu ya kunyimwa. Na vile vile yule anayeulizwa anapaswa kusikiliza vyema swali la muulizaji na kuelewa makusudio yake kabla ya kujibu. Kwa maana, hii ni sababu ya kufanya kilicho sahihi."},{"id":3294,"sura":20,"from_aya":115,"to_aya":115,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"115. Na hapo zamani tuliagana na Adam, lakini alisahau, wala hatukupata kwake azma kubwa."},{"id":3295,"sura":20,"from_aya":115,"to_aya":115,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{115} Yaani, tulimuusia Adam, na tukamwamrisha, na tukamwekea ahadi ya kuitekeleza. Basi akashikamana nayo, akaitii, na akaazimia kulifanya. Na pamoja na hayo, aliyasahau yale aliyokuwa ameamrishwa kuyafanya, na dhamira yake thabiti ikavunjika na yakamtokea yale yaliyomtokea. Hivyo akawa ni mfano kwa kizazi chake, na tabia zao zikawa sawa na tabia ya Adam. Alisahau na dhuria wake wakasahau, na akafanya dhambi na wakafanya dhambi, na hakubakia katika azma thabiti na wakafanya vivyo hivyo. Na akaharakisha kutubia dhambi yake, akaikubali, na akakiri na akasamehewa, na anayefanana na baba yake hajadhulumu."},{"id":3296,"sura":20,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u062a\u0645\u0647\u064a\u062f \u0644\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"Kisha akaelezea kwa undani kile kilichomfanya yeye bora zaidi, na akasema:"},{"id":3297,"sura":20,"from_aya":116,"to_aya":122,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"116 Na tulipowaambia Malaika: Msujudieni Adam! Wakasujudu, isipokuwa Iblisi, alikataa. 117. Tukasema: Ewe Adam! Hakika huyu ni adui yako na wa mkeo. Basi asiwatoeni katika Bustani hii, mkaingia mashakani. 118. Hakika humo hutakuwa na njaa wala hutakuwa uchi. 119. Na hakika hutapata kiu humo wala hutapata joto. 120. Lakini Shetani alimtia wasiwasi, akamwambia: Ewe Adam! Nikujuulishe mti wa kuishi maisha ya milele na ufalme usiokoma? 121. Basi wakaula wote wawili, na uchi wao ukawadhihirikia na wakaanza kujibandika majani ya Bustani. Na Adam akamuasi Mola wake Mlezi, na akapotea njia. 122. Kisha Mola wake Mlezi akamteua, na akamkubalia toba yake, na akamwongoa. "},{"id":3298,"sura":20,"from_aya":116,"to_aya":116,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{116} Yaani, alipokamilisha kumuumba Adam kwa mkono Wake, akamfundisha majina, akamfadhilisha, na akamtukuza; akawaamrisha Malaika wamsujudie kwa utukufu, na heshima na utiifu, wakafanya haraka kusujudu kwa utiifu. Na Shetani alikuwa miongoni mwao, na akajivuna kuasi amri ya Mola wake Mlezi, na akakataa kumsujudia Adam. Akasema: ''Mimi ni bora kuliko yeye. Umeniumba kwa moto, na umemuumba kwa udongo.\""},{"id":3299,"sura":20,"from_aya":117,"to_aya":119,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{117-118} Kisha ukadhihiri uadui wake waziwazi juu ya Adam na mkewe kwa kuwa yeye ni adui wa Mwenyezi Mungu. Na ikadhihirika kutokana na husuda yake kuwa ndiyo sababu ya uadui huo.\u201d Basi Mungu akamuonya Adam na mkewe dhidi yake, na akasema: \u201cAsiwatoe katika Bustani hii, mkaingia mashakani\u201d ikiwa mtatolewa humo. Kwani humo mtakuwa na riziki tele na starehe kamili. \"Hakika hamtakuwa na njaa humo wala hamtakuwa uchi. ''Na kwamba hutasikia kiu humo wala hutopata joto.'' Yaani, jua linakupiga kwa joto lake, basi akakuwekea dhamana ya kuendelea kwa chakula, kinywaji, mavazi, na maji, na kutokuchoka. Lakini akamkataza kula mti mahsusi, akasema: ''Wala msiukaribie mti huu, mkaja kuwa miongoni mwa madhalimu.''"},{"id":3300,"sura":20,"from_aya":120,"to_aya":120,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{120} Shetani aliendelea kuwanong'oneza kuhusu kula mti huo Na akasema, ''Je, niwaelekeze kwenye mti wa kuishi maisha ya milele?'' Yaani, [mti] ambao mwenye kuula atabakia Peponi milele, ''na ufalme usioisha.'' Yaani hautakatika ikiwa utakula kutoka kwake."},{"id":3301,"sura":20,"from_aya":121,"to_aya":121,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{121} Akamjia kwa namna ya mshauri, na kusema naye kwa wema. Basi Adam akahadaiwa naye, na wakala matunda ya mti huo, ukaangukia mikononi mwao, na nguo zao zikaanguka, na ukadhihiri uasi wao, na kila mmoja akauona uchi wa mwenziwe baada ya wao kufichwa kuuona. Wakaanza kujifunika kwa majani ya miti ya Peponi ili kujisitiri. Walifikwa na aibu, ambayo Mwenyezi Mungu ndiye Mjuzi wake. ''Adamu alimuasi Mola wake na akapotea njia.'' Basi wakafanya haraka kutubia na kutaka msamaha, na wakasema:"},{"id":3302,"sura":20,"from_aya":122,"to_aya":122,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{122} \"Mola wetu Mlezi, tumezidhulumu nafsi zetu, na usipotusamehe na ukaturehemu bila shaka tutakuwa miongoni mwa waliohasirika.\" Kisha Mola wake Mlezi akamteua na akamsahilishia toba, basi akamkubalia na kumuongoa. Basi baada ya kutubia alikuwa bora kuliko alivyokuwa kabla yake, na vitimbi vya maadui dhidi yake vilirudi, na vitimbi vyake vikabatilika, basi ikakamilika baraka juu yake na juu ya kizazi chake, na ilikuwa ni wajibu kwao kuifanya na kukiri. Na wajihadhari na adui huyu aliyewazunguka mchana na usiku. \"Enyi wana wa Adam, asiwatie majaribuni Shetani kama alivyowatoa wazazi wenu Peponi. Aliwavua nguo zao ili awaonyeshe sehemu zao za siri, hakika yeye na jamaa zake wanawaona. Hakika tumewafanya mashetani kuwa ni wapenzi wandani wa wale wasioamini.\""},{"id":3303,"sura":20,"from_aya":123,"to_aya":127,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"123. Akasema: Ondokeni humu nyote, hali ya kuwa ni maadui nyinyi kwa nyinyi. Na ukiwafikia uwongofu kutoka kwangu basi atakayeufuata uwongofu wangu, hatapotea wala hatataabika. 124. Na atakayeupa ukumbusho wangu mgongo, basi kwa yakini atapata maisha yenye dhiki, na Siku ya Kiyama tutamfufua hali ya kuwa kipofu. 125. Aseme: Ewe Mola wangu Mlezi! Mbona umenifufua kipofu, nami nilikuwa nikiona? 126.  (Mwenyezi Mungu) atasema: Ndivyo vivyo hivyo. Zilikufikia ishara zetu, nawe ukazisahau; na vivyo hivyo leo utasahauliwa. 127. Na hivyo ndivyo tutakavyomlipa kila apitaye kiasi, na asiziamini ishara za Mola wake Mlezi. Na hakika adhabu ya Akhera ni kali zaidi, na inadumu zaidi. "},{"id":3304,"sura":20,"from_aya":123,"to_aya":123,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{123} Mwenyezi Mungu Mtukufu anatuambia kuwa aliwaamrisha Adam na Shetani washuke ardhini, na wamfanye Shetani kuwa adui yao, na wajihadhari naye, wamuandalie vifaa na wapigane naye. Na kwamba Yeye atawateremshia vitabu na kuwapelekea Mitume watakaowaonyesha njia iliyonyooka inayoelekea kwake Yeye na Pepo yake. Na anawatahadharisha na adui huyu aliye wazi. Na kwamba uwongofu huo huwajia wakati wowote, ambao ni Vitabu na Mitume. Kwani anayeufuata; anafuata aliyoamrishwa na akayaepuka yale aliyoharamishiwa. Hapotei duniani wala Akhera, wala hana hatataabika duniani na Akhera; bali ameongoka katika njia iliyonyooka duniani na akhera, na atakuwa na furaha na amani huko akhera. Amekanushiwa hofu na huzuni katika Aya nyengine kwa maneno yake: ''Basi atakayeufuata uwongofu wangu haitakuwa hofu juu yao wala hawatahuzunika.'' Na kufuata uwongofu kwa kuamini habari na kwa kutoipinga kwa dhana, na kutii amri si kupingana nayo kwa matamanio."},{"id":3305,"sura":20,"from_aya":124,"to_aya":124,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{124}\"Na anayeupa mgongo ukumbusho wangu.\" Yaani, kitabu changu ambacho mahitaji yote ya juu yanakumbushwa, na kukiacha kutokana na kukipa mgongo au kwa kubwa zaidi ya hilo; au liwe kwa kukikanusha na kukikufuru; ''kwa hakika atakuwa na maisha yenye dhiki.'' Yaani, malipo yake ni kwamba tunayafanya maisha yake kuwa ngumu na yenye mashaka, na hiyo haitakuwa ila adhabu. Yamefasiriwa maisha ya dhiki kuwa ni adhabu ya kaburi. Na kaburi lake litakuwa finyu kwa ajili yake, na atafungiwa humo na atateswa kuwa ni adhabu ya kukengeuka na kuacha kumkumbuka Mola wake Mlezi. Hii ni moja ya aya zinazoashiria adhabu ya kaburi. Na ya pili ni kauli yake Yeye Mtukufu: \u201cNa kama utawaona madhalimu watakapokuwa katikati ya mauti, na malaika wamekunjua mikono yao...\" hadi mwisho wa aya. Na ya tatu, ni kauli yake: \"Na bila shaka tutawaonjesha katika adhabu hafifu kabla ya adhabu kubwa.\" Na ya nne, kauli yake juu ya familia ya Firauni: \"Moto utafunuliwa kwao mchana na usiku...\" hadi mwisho wa aya. Kilichowawajibisha wale waliotangulia walioifasiri kuwa ni adhabu ya kaburi tu, na wakaiwekea mipaka katika hilo - na Mwenyezi Mungu ndiye anajua zaidi. - Na mwisho wa Aya, na kwamba Mwenyezi Mungu ametaja mwisho wake adhabu ya Siku ya Qiyama. Na wachambuzi wengine wanaamini kwamba maisha ya dhiki yatakuwa yote katika ulimwengu huu. Kwa yale yanayomsibu mwenye kuupa mgongo ukumbusho wa Mola wake Mlezi miongoni mwa wasiwasi, huzuni na machungu; ambayo ni adhabu ya haraka, na katika nyumba ya Al-Barzakh, na katika Akhera; kuachilia maisha ya dhiki na siyo kujifungamanisha nayo. \"Na tutamfufua.\" Yaani, huyu mwenye kujiepusha na kumkumbuka Mola wake Mlezi ''Siku ya Kiyama hali ya kuwa ni kipofu\" kuona kwa mtazamo sahihi. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu: ''Na tutawafufua Siku ya Kiyama juu ya nyuso zao nao ni vipofu, mabubu na viziwi.\""},{"id":3306,"sura":20,"from_aya":125,"to_aya":125,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{125} \"Akasema,'' kwa sura ya unyonge, mapitio, maumivu, na kuchoshwa na hali hii: \"Mola Mlezi, kwa nini umenifufua nikiwa kipofu ilhali nilikuwa\" duniani ''mwenye kuona?'' Basi nini kilinileta hali hii ya kutisha?"},{"id":3307,"sura":20,"from_aya":126,"to_aya":126,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{126''Akasema: Hivi ndivyo zilivyokujieni Ishara zetu na ukazisahau'' kwa kuzipa kwako mgongo. ''Na hivyo ndivyo leo utasahauliwa.'' Yaani, utaachwa katika adhabu; basi nami najibu kwamba hiki ndicho kiini cha kazi yako, na malipo ni sawa na matendo. Kama ulivyojipofusha na kumkumbuka Mola wako Mlezi, na ukamsahau, na ukasahau hadhi yako kwake. Mwenyezi Mungu akakupofusha macho yako katika Akhera, na ukafufuliwa katika Jahannamu hali ya kuwa kipofu, bubu na kiziwi, na atakupuuza, na akusahau katika adhabu."},{"id":3308,"sura":20,"from_aya":127,"to_aya":127,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{127} ''Na vivyo hivyo;'' yaani, malipo haya tunamlipa ''mwenye kupita kiasi'' kwa kuruka mipaka, na kufanya vitendo vilivyoharamishwa, na kuruka mipaka aliyoruhusiwa, ''na wala hakuziamini Ishara za Mola wake Mlezi,'' zinazoonyesha wazi na kuweka bayana mahitaji yote imani yenye dalili iliyo wazi. Kwa hivyo Mwenyezi Mungu hakumdhulumu na wala hakuiweka adhabu pasipofaa, bali ni kwa sababu ya kupita kwake kiasi na ukosefu wake wa imani. ''Na adhabu ya Akhera ni kali zaidi'' kuliko adhabu ya dunia, na ni ya kubwa zaidi; ''na inadumu'' kwani haikatiki, kinyume na adhabu ya duniani kwani adhabu ya duniani hukatika. Ama jambo la wajibu ni kuwa na hofu na kuwa na tahadhari na adhabu ya Akhera.."},{"id":3309,"sura":20,"from_aya":128,"to_aya":128,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"128. Je, haikuwabainikia ni ngapi katika vizazi tuliviangamiza kabla yao, nao wanatembea katika maskani zao? Hakika katika hayo zimo ishara kwa wenye akili."},{"id":3310,"sura":20,"from_aya":128,"to_aya":128,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{128} Yaani, ''Hakuwabainikia'' hawa wamewakanusha na kupeana mgongo na inawaonyesha kufuata njia ya haki, na wakaepukana na njia ya upotovu na ufisadi, ambayo Mwenyezi Mungu ameiruhusu kwa makafiri kabla yao tangu karne zilizopita na mataifa yaliyofuatana. Wale wanaojua hadithi zao na kupitisha majina yao, na uyaone kwa macho maskani yao baada yao. Kama watu wa Hud, Saleh, Lut na wengineo, na walipowakadhibisha Mitume wetu, na wakajitenga na Vitabu vyetu; tukawaadhibu kwa adhabu chungu. Ni nini kinachowafanya watu hawa waamini kwamba yaliyowapata watu hao yatawapata? ''Je! Makafiri wenu ni bora kuliko hao, au yameandikwa vitabuni kuwa nyinyi hamtiwi Au ndio wanasema: Sisi ni wengi tutashinda tu?\u201d Hapana kitu chochote katika haya yote, kwani makafiri hawa si bora kuliko hao mpaka iondolewe adhabu kutoka kwao kwa wema wao. Bali wao ni wabaya zaidi kuwaliko wao kwa sababu ya kumkufuru Mtukufu Mtume na Mbora wa Vitabu. Na hawana andiko lolote lililoandikwa vitabuni kuwa wataepushwa na adhabu, wala hawana ahadi yoyote kwa Mwenyezi Mungu. Si kama vile wanavyosema kuwakusanya pamoja kutawafaa na kuwalinda na wao, bali wao ndio wenye kudhalilishwa na kudharauliwa zaidi kuliko hayo. Kuharibu karne zilizopita kutokana na dhambi zao ni moja ya sababu za mwongozo. Kwa sababu ni miongoni mwa Aya zinazoashiria usahihi wa ujumbe wa Mitume waliowajia na ubatili wa yale waliyo juu yake, lakini si kila mtu ananufaika na Aya, ila wale waliokataza ndio wanaofaidika nazo; yaani, akili timamu, asili iliyonyooka, na mioyo ambayo huwafukuza wamiliki wao kutoka kwa yale yasiyofaa."},{"id":3311,"sura":20,"from_aya":129,"to_aya":130,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"129. Na lau kuwa si neno lililokwishatangulia kutoka kwa Mola wako Mlezi na muda uliowekwa, bila ya shaka ingefika adhabu (hapa hapa). 130. Basi yavumilie haya wayasemayo. Na umtakase Mola wako Mlezi kwa kumsifu kabla ya kuchomoza jua, na kabla ya kuzama kwake, na nyakati za usiku pia umtakase, na nyakati za mwisho za mchana ili upate ya kukuridhisha. "},{"id":3312,"sura":20,"from_aya":129,"to_aya":129,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{129} Hii ni burudani kwa Mtume na subira kwake juu ya kuharakisha kuwaangamiza makafiri, na kwamba ukafiri wao na ukanushaji wao ni sababu sahihi ya kuwapata adhabu na kuwa ni lazima kwao. Kwa sababu Mwenyezi Mungu alizifanya adhabu kuwa ni sababu na matokeo ya madhambi waliyokuwa nayo, na watu hawa wakaileta sababu, lakini alicho wacheleweshea ni neno la Mola wako Mlezi ambalo ni pamoja na kuwapa muhula, kuwachelewesha, na kupiga muda uliowekwa. Muda uliowekwa na msukumo wa Neno la Mwenyezi Mungu ndio uliochelewesha adhabu kutoka kwao mpaka muda ukapita. Na huenda wakairejea amri ya Mwenyezi Mungu na akawasamehe dhambi zao na kuwaondolea adhabu ikiwa Neno halitatimia juu yao."},{"id":3313,"sura":20,"from_aya":130,"to_aya":130,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{130} Na ndiyo maana Mwenyezi Mungu alimwamrisha Mtume wake kuwa na subira wanapomdhuru kwa maneno, na akamuamrisha kulifidia hilo na atafute kwake msaada kwa kumtakasa ''kwa kumsifu'' Mola wake Mlezi katika zama hizi njema. ''Kabla ya kuchomoza kwa jua na kabla ya kuchwa kwake,'' na mwisho wa mchana, mwanzo na mwisho wa siku. Ujumla baada ya mahususi, na nyakati na saa za ''usiku'', huenda ukifanya hivyo utatosheka na anayokupa Mola wako Mlezi kwa malipo ya haraka na ya muda mrefu, na ukatulia moyo wako, na macho yako yatapendezwa na ibada ya Mola wako Mlezi, na utakubaliwa kwayo kutokana na madhara yao. Kisha subira yako itakuwa rahisi."},{"id":3314,"sura":20,"from_aya":131,"to_aya":131,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"131. Wala kamwe usivikodolee macho tulivyowastarehesha kwavyo baadhi ya watu miongoni mwao, kwa ajili ya mapambo ya duniani, ili tuwajaribu katika hivyo. Na riziki ya Mola wako Mlezi ni bora na yenye kudumu zaidi."},{"id":3315,"sura":20,"from_aya":131,"to_aya":131,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{131} Yaani, usinyooshe ''macho yako'' kwa kustaajabia na usitazame mara kwa mara kwa kuridhia hali za dunia na wale wanaoifurahia, kama vile vyakula vitamu na vinywaji, nguo za kifahari, nyumba za kifahari, na wanawake warembo. Kwani haya yote ni ua la ''Maisha ya dunia'' ambayo nafsi za waliodanganywa zitaifurahia, na macho ya wanaokengeuka yatastaajabishwa nayo, na watu madhalimu wataifurahia bila ya kujali akhera. Kisha itakwenda haraka na kuwaondokea wote, na wapenzi wake watauawa na watajuta pale ambapo majuto hayafai kitu, na watajua watakuwa katika nini wakija Siku ya Kiyama. Bali Mwenyezi Mungu aliufanya kuwa ni fitina na mtihani ili ajue ni nani anayesimama hapo na anadanganywa na yeye na ni nani anayefanya vizuri zaidi. Kama Mwenyezi Mungu alivyosema: ''Kwa hakika tumevifanya vilivyo juu ya ardhi kuwa ni pambo lake ili tuwafanyie mtihani, ni nani kati yao mwenye vitendo vizuri zaidi, Na hakika Sisi tutavifanya vyote vilivyo juu ya ardhi kuwa kama nchi iliyopigwa na ukame.'' ''Na riziki ya Mola wako Mlezi'' ya haraka ya elimu, imani, na haki za mema, na riziki ya mustakabali wa neema ya milele na kuishi karibu na Mola Mlezi, Mwingi wa Rehema ''ni bora,\" katika yale tuliyoyastarehesha kwa kike na kiume katika dhati yake na sifa zake, \"na yenye kudumu zaidi.\" Kwa sababu chakula chake na vivuli vyake havikatiki. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu: ''Bali nyinyi mnapendelea maisha ya dunia.'' ''Na Akhera ni bora na yenye kudumu zaidi.'' Aya hii inaashiria kwamba mja akiona nafsini mwake anatamani mapambo ya dunia na kuyatamani, basi imkumbushe riziki ya Mola wake iliyo mbele yake, na kusawazisha hili na hilo."},{"id":3316,"sura":20,"from_aya":132,"to_aya":132,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"132. Na waamrishe ahali zako kuswali, na usubiri juu yake. Sisi hatukuombi wewe riziki, bali Sisi ndio tunakuruzuku. Na mwisho mwema ni kwa uchamungu."},{"id":3317,"sura":20,"from_aya":132,"to_aya":132,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{132} Yaani: Wahimize jamaa zako kuswali, na wahimize waifanye kutokana na swala ya faradhi na ya Sunna. Na kuamrisha kitu ni kuamrisha kila jambo ambalo haliwezi kutimia pasipo hilo. Kwa hivyo ni amri ya kuwafunza yanayoifanya Swalah kuswihi, kuibatilisha, au kuikamilisha. ''Na subiri juu yake;'' yaani swala, kwa kuitekeleza ndani ya mipaka yake, nguzo [na adabu yake], na unyenyekevu wake. Hili ni gumu kwa nafsi, lakini ni lazima kulazimishwa na kujitahidi kufanya hivyo na daima kuwa na subira nalo. Ikiwa mja atatekeleza maombi yake kwa namna iliyoamrishwa; lau angeliipoteza katika dini yake, atakuwa amekaririwa zaidi na mwongofu zaidi. Lakini ikiwa ataipoteza, kila kitu kingine kilipotea. Kisha Mwenyezi Mungu Mtukufu akamhakikishia Mtume wake riziki, na kwamba kuitunza hakutamzuilia kuisimamisha dini yake, akasema: ''Sisi tunakuruzuku wewe.'' Yaani, riziki yako iko juu yetu, tumeisimamia kama tulivyotunza riziki za viumbe vyote. Basi vipi kuhusu yule anayechukua amri yetu na kujishughulisha na ukumbusho wetu? Riziki ya Mwenyezi Mungu ni ya jumla kwa wachamungu na wengineo; Ni vyema kuangaliwa juu ya yale yanayoleta furaha ya milele, nayo ni uchamungu. Na ndiyo maana akasema: ''Na mwisho wake mwema'' katika dunia na Akhera ''ni kwa uchamungu'' ambako ni kufanya yale yaliyoamrishwa na kuacha yale yaliyoharamishwa. Yeyote aliyefanya hivyo, alikuwa na matokeo; kama alivyosema Mwenyezi Mungu: ''Na mwisho ni kwa wachamungu.''"},{"id":3318,"sura":20,"from_aya":133,"to_aya":135,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"133. Na walisema: Kwa nini hakutuletea muujiza kutoka kwa Mola wake Mlezi? Je, haukuwajia ushahidi wazi wa yaliyomo katika Vitabu vya mwanzo? 134. Na lau kuwa tuliwaangamiza kwa adhabu kabla yake, wangelisema: Ewe Mola wetu Mlezi! Kwa nini hukutuletea Mtume tukazifuata ishara zako kabla ya kudhalilika na kuhizika. 135. Sema: Kila mmoja anangoja. Basi ngojeni! Hivi karibuni mtajua ni akina nani ndio wenye njia sawa na ni nani aliyeongoka. "},{"id":3319,"sura":20,"from_aya":133,"to_aya":133,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{133} Wale wanaokadhibisha walimwambia Mtume - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie, 'Kwa nini hatuletei Ishara kutoka kwa Mola wake Mlezi?' Wakimaanisha ishara wanazozipendekeza wao, kama vile kauli yao, \"Na walisema: Hatutakuamini mpaka ututimbulie chemchemi katika ardhi hii. Au uwe na kitalu cha mitende na mizabibu, na utupitishie mito kati yake ikimiminika. Au utuangushie mbingu vipande vipande kama ulivyodai; au utuletee Mwenyezi Mungu na Malaika uso kwa uso.\u201d Huu ni usugu, ukaidi na dhuluma kwa upande wao. Kwa maana, wao na Mtume ni watu, waja wa Mwenyezi Mungu. Kwa hivyo, haiwafailii kupendekeza kwa matamanio yao, bali mwenye kuiteremsha na akachagua kutoka humo anachokichagua kwa hekima yake ni Mwenyezi Mungu. Na kwa kauli yao: ''Lau asingalituletea Ishara kutoka kwa Mola wake Mlezi;'' ina maana kwamba hakuwaletea dalili ya ukweli wake wala ushahidi wa ukweli wake, na huu ni uongo na kashfa kwani ameleta miujiza ya kung'aa na dalili zinazotekeleza baadhi ya yale yaliyokusudiwa. Na ndiyo maana akasema: ''Je, haujawajia ikiwa kweli wao ni wakweli katika yale wanayoyasema, na wakatafuta haki kwa ushahidi wake, ''Ushahidi ulio wazi wa yaliyomo katika kurasa za mwanzo?'' Qur-ani hii kubwa inayosadikisha yale yaliyomo katika kurasa za kwanza za Taurati, Injili, na vitabu vilivyotangulia, vinawiana navyo, vinafahamisha yale waliyoambiwa, na uthibitisho wake pia umetajwa ndani yake. Na anabashiria Mtume wake, na hii ni kama kauli yake Mwenyezi: ''Je, haikutosha kwao kuwa tumekuteremshia Kitabu ili wasomewe? Hiyo ni rehema na mawaidha kwa watu wanaoamini.'' Aya zinawanufaisha Waumini na zinawazidishia Imani na yakini, lakini wanaojiepusha nazo ni wale wanaowapinga. Hawaiamini na wala hawafaidiki nayo. \"Hakika wale ambao neno la Mola wako limekwisha thibitika juu yao hawataamini.\" \"Ijapokuwa itawajia kila Ishara, mpaka waione adhabu chungu.\""},{"id":3320,"sura":20,"from_aya":134,"to_aya":134,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{134} Faida ni kuwaletea na kuwahutubia ili hoja ya Mwenyezi Mungu ithibitike juu yao, na wasije wakasema inapowafikia adhabu: ''Lau kama usingetuletea Mtume ili tuzifuate Ishara zako kabla hatujadhalilishwa na kufedheheshwa'' kwa adhabu. Hakika amewajia Mtume wangu pamoja na Ishara zangu na hoja zangu. Kwa hivyo mgekuwa kama mnavyosema; basi muaminini."},{"id":3321,"sura":20,"from_aya":135,"to_aya":135,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{135} ''Sema,'' ewe Muhammad, ukiwaambia waliokukadhibisha, wanaosema: kungoja ni kutokuwa na hakika kwa Mwenyezi Mungu. ''Sema, Kila mtu anangojea.'' Basi ngojeeni kifo kutoka kwangu, na Mimi nakungojea adhabu. ''Sema: Mnatungojea isipokuwa moja katika mema mawili''? Yaani, msumari au ushuhuda. Basi sisi tunakungojea Mungu akuletee adhabu kutoka kwake au kutoka kwa mikono yetu. ''Basi ngojeni, na hivi karibuni mtajua ni akina nani walio kwenye Njia iliyonyooka,'' ''na nani aliyeongoka'': kwa mwenendo wake, mimi au nyinyi. Mwenye njia iliyonyooka ndiye mshindi, aliyeokoka na aliyefaulu. Na anayejitenga nayo ni mpotevu, aliyekatishwa tamaa, na mwenye kuteswa. Na hakika imejulikana kwamba Mtume ndiye aliye katika hali hii, na maadui zake ni tofauti naye. Na Mwenyezi Mungu ndiye ajuaye zaidi."},{"id":3322,"sura":20,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0646\u062c\u0648\u0645","text":"* * *"}]}