{"result":[{"id":3323,"sura":21,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0627\u0633\u0645 \u0627\u0644\u0633\u0648\u0631\u0629","text":"Tafsiri ya Surat Al-Anbiya, amani iwe juu yao"},{"id":3324,"sura":21,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0645\u0643\u0627\u0646 \u0646\u0632\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0633\u0648\u0631\u0629","text":"Nayo iliteremka Makka"},{"id":3325,"sura":21,"from_aya":1,"to_aya":4,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"1. Imewakaribia watu hesabu yao, nao wako katika kughafilika wanapuuza. 2. Hauwajii ukumbusho mpya kutoka kwa Mola wao Mlezi isipokuwa huusikiliza na huku wanafanya mchezo. 3. Zimeghafilika nyoyo zao. Na wale waliodhulumu hunong'onezana kwa siri: Ni nani ati huyu isipokuwa ni mtu tu kama nyinyi! Je, mnauendea uchawi ilhali nyinyi mnaona? 4. Alisema: Mola wangu Mlezi anayajua yasemwayo mbinguni na katika ardhi. Na Yeye ni Mwenye kusikia yote, Mwenye kujua vyema. "},{"id":3326,"sura":21,"from_aya":1,"to_aya":1,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{1} Huu ni mshangao juu ya hali ya watu, kwamba hauwaingii ukumbusho wowote, wala hawamsikilizi mwonyaji yeyote, na kwamba imekaribia hesabu yao na malipo yao kwa matendo yao mema na mabaya. Na hali ni kwamba \"wako katika kughafilika wanapuuza.\" Yaani, wameghafilika hawayafanyi yale waliyoumbwa kwa ajili yake, na wameyapuuza yale waliyokemewa. Na ni kana kwamba waliumbwa kwa ajili ya dunia, na kwamba walizaliwa kuifurahia tu, na kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu bado anawafanyia ukumbusho mpya na mawaidha, lakini wao bado wako katika kughafilika kwao na kupeana kwao mgongo."},{"id":3327,"sura":21,"from_aya":2,"to_aya":2,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{2} Na ndiyo sababu akasema, \"Hauwajii ukumbusho mpya kutoka kwa Mola wao Mlezi\" unaowakumbusha yenye kuwanufaisha na kuwahimiza juu yake, na yenye kuwadhuru na kuwahofisha dhidi yake; \"isipokuwa huusikiliza\" kusikiliza ambako kunawasimamishia hoja juu yao, \"na huku wanafanya mchezo.\""},{"id":3328,"sura":21,"from_aya":3,"to_aya":3,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{3} \"Zimeghafilika nyoyo zao\" katika kutafuta mambo yao ya kidunia, na miili yao ni yenye kucheza tu. Wameshughulika tu na matamanio na kufanya mambo batili na maneno mabaya, pamoja na kwamba wanapaswa kutokuwa katika sifa hizi. Mioyo yao inakubali amri ya Mwenyezi Mungu na makatazo yake, na kuyasikiliza kusikiliza kwa kufahamu kilichokusudiwa kwayo, na viungo vyao vifanye bidii katika kumwabudu Mola wao Mlezi, ambayo waliumbwa kwa ajili yake, na watie akilini siku ya Qiyama, hesabu na malipo. Na kwa hayo ndiyo mambo yao yanatimia, na hali zao zinanyooka, na matendo yao yanatakasika. Na kuna maana mbili katika kauli yake, \"Imewakaribia watu hesabu yao.\" Moja yake ni kwamba umma huu ndio umma wa mwisho, na Mtume wake ndiye mtume wa mwisho, na Saa ya Qiyama itawasimamia umma wake. Kwa hivyo hesabu imewakaribia wao sana kwa kulinganisha na umma za kabla yao. Kama ilivyo katika kauli yake - rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, - \"Nimetumwa mimi ilhali Saa ya Qiyama ni kama hivi viwili.\" Na akaunganisha vidole vyake viwili: cha shahada na kinachokifuata. Na kauli ya pili ni kwamba kile kinachokusudiwa katika kukaribia kwa hesabu ni kifo, na kwamba mwenye kufa, anakuwa ameshasimamiwa na Qiyama yake, na akaingia katika Nyumba ya malipo juu ya matendo. Na kwamba huku ni kumstaajabu kila aliyeghafilika, anayepeana mgongo, asiyejua ni lini yatamjia kwa ghafla mauti, asubuhi au jioni. Na hii ndiyo hali ya watu wote, isipokuwa yule ambaye amepatwa na kujaliwa kwa kiungu, kwa hivyo akajiandaa kwa ajili ya mauti na yaliyoko baada yake. Kisha akataja yale wanayonong'nezana makafiri madhalimu kwa njia ya ukaidi na kuikabili haki kwa batili, na kwamba walinong'onezana na wakakubaliana wao kwa wao kwamba waseme juu ya Mtume - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie, - 'Hakika, yeye ni mtu mfano wenu. Basi ni nini kilichomfanya kuwa bora juu yenu na kikamfanya kuwa mahsusi miongoni mwenu?' Basi lau kama mmoja wenu angedai mfano wa madai yake, ingekua kauli yake ni ya aina sawa na kauli yake hiyo, lakini yeye anataka tu kujiboresha juu yenu na awe kiongozi wenu. Kwa hivyo msimtii wala msimsadiki, na kwamba yeye hakika ni mchawi, na alichokuja nacho katika Qur-ani ni uchawi. Basi jiepusheni mbali naye, na waepusheni mbali watu naye. Na semeni, \"Je, mnauendea uchawi ilhali nyinyi mnaona?\" Waliyasema haya ilhali wanajua kwamba kwa kweli yeye ni Mtume wa Mwenyezi Mungu kwa sababu ya yale ishara zenye kung'aa wanazozishuhudia, ambazo wasiokuwa wao hawakuwahi kuzishuhudia, lakini upotovu, dhuluma na ukaidi ndiyo yaliwafanya kuwa hivyo."},{"id":3329,"sura":21,"from_aya":4,"to_aya":4,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{4} Na Mwenyezi Mungu Mtukufu alikwisha yazungukwa kwa elimu yake yale waliyonong'onezana, na atawalipa juu yake. Na ndiyo maana akasema, \"Alisema: Mola wangu Mlezi anayajua yasemwayo\" yaliyofichika na yaliyodhihirika \"mbinguni na katika ardhi\" katika pande zake zote. \"Na Yeye ni Mwenye kusikia yote\" miongoni mwa sauti na kwa lugha tofauti tofauti na mahitaji tofauti tofauti. \"Mwenye kujua vyema\" yale yaliyo katika dhamira na siri zilizofichika mno."},{"id":3330,"sura":21,"from_aya":5,"to_aya":6,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"5. Lakini wao walisema: Hizo ni ndoto za ovyo ovyo, bali amezizua tu, bali huyo ni mtunga mashairi. Basi atuletee miujiza kama walivyotumwa wale wa mwanzo. 6. Hawakuamini kabla yao watu wa mji wowote tuliouangamiza. Basi, je, hawa ndio wataamini? "},{"id":3331,"sura":21,"from_aya":5,"to_aya":5,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{5} Yeye Mtukufu anataja muungano wa wale waliomkadhibisha Muhammad - rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - na yale aliyokuja nayo katika Qur-ani Tukufu, na kwamba wao walizua uongo kuhusiana naye, na wakasema kauli batili mbalimbali kuhusiana naye. Wakati mwingine walisema: Ni ndoto za ovyo ovyo sawa na maneno ya aliyelala usingizi anayeropokwa, ambaye hahisi anachokisema! Na mara wakasema: Aliizua, akaitunga na akaisema tu yeye mwenyewe! Na mara wakasema kwamba yeye ni mshairi na kwamba yale aliyokuja nayo ni mashairi tu! Lakini kila mtu ambaye ana elimu hata kidogo zaidi kuhusu hali halisi ya Mtume, na akayaangalia haya aliyokuja nayo, atakuwa na uhakika usiokubali shaka yoyote kwamba ni maneno matukufu zaidi na ya juu zaidi, na kwamba ni kutoka kwa Mwenyezi Mungu. Na kwamba hakuna yeyote miongoni mwa wanadamu anaweza kuleta mfano wa baadhi yake. Kama Mwenyezi Mungu alivyowapa changamoto maadui zake katika ili waipinge pamoja na kuwepo kwa sababu za kuipinga na kuifanyia uadui. Lakini hawakuweza kuipinga kwa chochote, nao wanalijua hilo. Vinginevyo, basi ni nini kilichowasimamisha na kuwakalisha na kuwalemeza maungo yao na kugongana kwa ndimi zao, isipokuwa haki ambayo hakuna chochote kinachoweza kusimama mbele yake. Lakini wao huyasema maneno haya kuhusiana naye pasi na kuyaamini, ili kuwaepusha watu wasiomjua mbali naye. Na hili ni katika ishara kubwa zaidi zinazoendelea zinazoonyesha usahihi wa yale aliyokuja nayo Mtume - rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - na ukweli wake. Nayo yanatosheleza, na yanapoza. Kwa hivyo, kutafuta ushahidi usiokuwa huu au akapendekeza ishara miongoni mwa ishara, basi yeye ni mjinga, dhalimu, na ni mwenye kufananishwa na hawa wakaidi ambao walimkadhibisha (mtume), na wakataka ishara wanazopendekeza wao ambazo ndizo kitu chenye madhara zaidi kwao, na wala hawana masilahi yoyote ndani yake. Kwa sababu ikiwa nia yao ni kujua haki ushahidi wake unapobainika, basi tayari ushahidi wake umeshabainika bila ya hizo (ishara walizozipendekeza). Na ikiwa nia yao ni kumfanya Mwenyezi Mungu kushindwa, na kujiwekea udhuru ikiwa hatawaletea kile walichoomba, basi wao katika hali hii ikiwa itachukuliwa kwamba atawaletea kile walichoomba miongoni mwa ishara, bila shaka hawataamini. Na hata kama ishara zote zitawajia, hawataamini mpaka waione adhabu chungu. Na ndiyo maana Mwenyezi Mungu akasema juu yao, \"Basi atuletee miujiza kama walivyotumwa wale wa mwanzo.\" Yaani, kama vile ngamia wa Swaleh na fimbo ya Musa na mfano wa hayo."},{"id":3332,"sura":21,"from_aya":6,"to_aya":6,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{6} Mwenyezi Mungu akasema, \"Hawakuamini kabla yao watu wa mji wowote tuliouangamiza\" kwa ishara hizi walizozipendekeza wao. Na desturi yake inahitaji kwamba yeyote atakayezitafuta, kisha akazipata, na asiamini, kwamba anamharakishia adhabu. Na wa mwanzo hawakuziamini, basi je hawa ndio wataziamini? Ni nini kilichowafanya wao kuwa bora kuliko wale? Na kuna heri gani ndani yao ambayo itawafanya waamini wakati zitakapopatikana? Na mbinu hii ya kuuliza swali ina maana ya kukanusha. Yaani, kamwe hilo haliwezekani kutoka kwao abadani."},{"id":3333,"sura":21,"from_aya":7,"to_aya":9,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"7. Na hatukuwatuma kabla yako isipokuwa wanaume tuliowafunulia wahyi. Basi waulizeni wenye elimu ikiwa nyinyi hamjui. 8. Wala hatukuwafanya miili isiyokula chakula, wala hawakuwa wenye kuishi milele. 9. Kisha tukawatimizia miadi, na tukawaokoa wao na wale tuliowataka, na tukawaangamiza wale waliopitiliza mipaka. "},{"id":3334,"sura":21,"from_aya":7,"to_aya":9,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{7-9} Hili ni jibu kwa mfano wa wale wanaomkanusha mtume wanaosema: Je, (kwa nini) asingekuwa malaika asiyehitaji chakula na kinywaji na kutenda katika masoko?\" Kwa nini asingekuwa mwenye kuishi milele (asiyekufa)! Ikiwa sivyo, inaonyesha kwamba yeye si mjumbe! Ulinganifu huu bado uko katika nyoyo za wale wanaowakanusha Mitume, ambao wanafanana katika ukafiri; kwa hivyo kauli zao zikafanana. Kwa hivyo Mwenyezi Mungu Mtukufu alijibu mfanano huu, kwa wale wanaowakanusha Mitume, wanaokiri kuthibiti kwa Mitume kabla yake, hata lau kama hakuwa ispokuwa Ibrahim amani iwe juu yake, ambaye wamekiri unabii wake kwa madhehebu yote, na washirikina wanadai kwamba wako kwenye dini na madhehebu yake. Kwamba Mitume kabla ya Muhammad - rehema na amani za Mwenyezi Mungu iwe juu yake - wote ni wanadamu wanaokula chakula na kutembea sokoni, na dalili za kibinadamu zinatokea kwao kutoka kwa kifo na mengineyo, na kwamba Mwenyezi Mungu aliwatuma kwa watu wao na umma wao. Kwa hivyo waliaminiwa na wale waliowaamini, na wakakanushwa na wale waliowakanusha, na kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu aliwasadikisha kile alichowaahidi kutokamana na wokovu na furaha kwao na wafuasi wao, na akawaangamiza wabadhirifu na wakanushaji wao. Na je, vipi kuhusu Muhammad - rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - unasimamishwa mfanano wa uovu juu ya kupingwa utume wake, nalo ni jambo lenye kupatikana kwa ndugu zake wajumbe, ambao wakanushaji wanawakurubisha zaidi kwa Muhammad - rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake? Huu ni wajibu ulio wazi kwao, na ikiwa wanakiri mjumbe wa kibinadamu, na wasimkubali mjumbe asiye wa kibinadamu, kwamba mfano wao ni batili, wameubatilisha kwa kukiri upotovu wake na kuupinga. Na lau kuwa ingechukuliwa kugeuka kwao huku hadi kupinga unabii wa mwanadamu moja kwa moja, na kwamba hawezi kuwa nabii ikiwa yeye si malaika asiyeweza kufa, ambaye hali chakula. Basi hakika Mwenyezi Mungu tayari alishajibu itikadi hii potofu kwa kauli yake, \"Na walisema, 'Mbona hakuteremshiwa Malaika?' Na kama tungelimteremsha Malaika, basi bila ya shaka jambo hilo lingelikwisha hukumiwa, kisha wasingelipewa muhula. Na kama tungelimfanya Malaika, bila ya shaka tungelimfanya kuwa mwanamume, na tungeliwatilia matatizo yale wanayoyatatiza wao.\" Na kwamba wanadamu hawana uwezo wa kupokea ufunuo kutoka kwa malaika. \"Sema: Ingelikuwa katika ardhi wapo Malaika wanaotembea kwa utulivu, basi bila ya shaka tungeliwateremshia Malaika kuwa ni Mtume wao.\" Na kama mna shaka na mkakosa kujua hali ya Mitume waliotangulia, basi waulizeni wenye elimu katika watu wa vitabu vilivyotangulia, kama vile watu wa Taurati na Injili, wawaambie yale waliyo nayo katika elimu, na kwamba (Mitume hao) wote walikuwa wanadamu wa aina sawa na wale waliotumwa kwao. Na aya hii, hata kama sababu yake ni mahususi katika kuuliza juu ya hadhi ya Mitume waliotangulia miongoni mwa watu wa ukumbusho, ambao ni watu wa elimu, lakini ni ya jumla katika kila suala miongoni mwa masuala ya Dini: misingi yake na matawi yake, ikiwa mtu hana elimu kuhusiana nayo kwamba amuulize yule anayeyajua. Basi ndani yake kunayo amri ya kujifunza na kuwauliza watu wa elimu. Na haikuamrishwa kuwauliza isipokuwa kwa sababu ni wajibu juu yao kufundisha na kujibu yale wanayoyajua. Na katika kufanya suala la kuwauliza Watu wa ukumbusho na wenye elimu kwamba ni mahususi na hawa tu, kuna katazo la kumuuliza anayejulikana vyema kwamba ni mjinga asiyekuwa na elimu, naye pia amekatazwa kujipeleka mbele katika kujishughulisha na hili. Na katika aya hii, kuna ushahidi kwamba hakuna nabii yeyote wa kike aliyewahi kutokea, si Maryamu wala mtu mwingine yeyote, kwa sababu ya kauli yake, \"isipokuwa wanaume.\""},{"id":3335,"sura":21,"from_aya":10,"to_aya":10,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"10. Na hakika tumewateremshia Kitabu ambacho ndani yake kuna ukumbusho wenu. Je, hamtumii akili?"},{"id":3336,"sura":21,"from_aya":10,"to_aya":10,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{10} Yaani, \"Hakika tumewateremshia\" enyi mliotumiwa Muhammad bin Abdullah bin Abdul-Muttalib \"Kitabu\" kitukufu na Qur-ani iliyo wazi \"ambacho ndani yake kuna ukumbusho wenu.\" Yaani, utukufu wenu, fahari yenu na kunyanyuka kwenu (cheo). Ikiwa mtakumbuka kwacho yale yaliyomo miongoni mwa habari za ukweli, na mkaziitakidi, na mkatekeleza amri zilizo ndani yake, na mkaepuka makatazo yaliyo ndani yake, basi kitanyanyuka cheo chenu na jambo lenu litakuwa kubwa. \"Je, hamtumii akili\" kuhusu yale yenye kuwanufaisha na yenye kuwadhuru? Vipi hamfanyii kazi yale yenye ukumbusho wenu na utukufu wenu katika dunia na akhera? Na lau kama mngalikuwa na akili, mngaliifuata njia hii. Na pindi hamkuifuata na mkafuata njia isiyokua hii miongoni mwa njia mbalimbali ambazo ni zenye kuwapoteza na kuwafanya wadhalilifu katika dunia na akhera, na kuwa kwenu mashakani humo, ikajulikana kuwa hamna akili iliyo sahihi au maoni yaliyo sawa. Na aya hii inasadikishwa na yale yaliyotokea. Kwa maana, wanaomuamini Mtume na wale waliokumbuka kutokamana na Qur-ani miongoni mwa maswahaba na wale waliowafuata baada yao, walipata kunyanyuliwa daraja na utukufu wa ajabu, na cheo cha kikubwa na heshima juu ya wafalme, jambo ambalo kila mmoja analijua, na tena inajulikana vyema yale yaliyowatokea wale ambao hawakuinyanyulia kichwa Qur-ani hii, wala hawakuongoka kwayo na kutakasika kwayo ya chuki, udhalili, kuharibikiwa mambo, na kuwa mashakani. Kwa hivyo, hakuna njia yoyote ya kufikia furaha ya duniani na Akhera isipokuwa kwa kukumbuka kwa Kitabu hiki."},{"id":3337,"sura":21,"from_aya":11,"to_aya":15,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"11. Na ni mingapi katika miji iliyokuwa ikidhulumu tumeiteketeza, na tukawasimamisha baada yao kaumu wengine. 12. Basi walipoihisi adhabu yetu, tazama, wakaanza kuikimbia. 13. Msikimbie! Na rejeeni kwenye yale yale mliyostareheshwa kwayo, na maskani zenu, ili mpate kuulizwa! 14. Wakasema: Ole wetu! Hakika sisi tulikuwa madhalimu. 15. Basi hakikuacha hicho kuwa ndicho kilio chao mpaka tukawafanya kama waliofyekwa, wamezimika. "},{"id":3338,"sura":21,"from_aya":11,"to_aya":11,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{11} Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema akiwaonya madhalimu hawa wanaomkadhibisha Mtume kwa yale aliyowayafanyia umma wengine waliowakadhibisha asiyekuwa yeye miongoni mwa Mitume: \"Na ni mingapi katika miji iliyokuwa ikidhulumu tumeiteketeza\" kwa adhabu ya kuwang'oa wote kabisa hadi wa mwisho wao \"na tukawasimamisha baada yao kaumu wengine.\""},{"id":3339,"sura":21,"from_aya":12,"to_aya":13,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{12 - 13} Na hakika hawa walioangamizwa wakati walipohisi adhabu ya Mwenyezi Mungu na mateso yake, na kukawafikia kuteremka kwake, hawakuweza kurudi, wala hawakuwa na njia yoyote ya kujinasua. Walipiga ardhi kwa miguu yao kwa majuto na wasiwasi na kuumwa sana kwa sababu ya yale waliyoyafanya. Kwa hivyo wakaambiwa kwa njia ya kuwakejeli, \"Msikimbie! Na rejeeni kwenye yale yale mliyostareheshwa kwayo, na maskani zenu, ili mpate kuulizwa!\" Yaani, hakutawafaa kukimbia na kujuta, lakini, ikiwa mna uwezo, basi rudini kwenye zile starehe zenu mlizostareheshwa kwazo, matamanio yenu, maskani zenu yaliyopambwa na dunia yenu ambayo iliwadanganya na kuwapumbaza mpaka amri ya Mwenyezi Mungu ikaja. Basi bakieni humo kwa kuimarika, mfarijike kwa starehe zake, na mtulie katika maskani zenu kwa kutukuzwa, ili muweze kukusudiwa katika mambo yenu kama vile mlivyokuwa hapo zamani mkiulizwa katika matashi ya kidunia kama ilivyokuwa katika hali yenu ya hapo awali, lakini hilo haliwezekani kamwe!"},{"id":3340,"sura":21,"from_aya":14,"to_aya":14,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{14} Uko wapi uwezekano wa kufikia hili ilhali wakati huo ulikwisha pita, na adhabu na chuki vikawapata, na zikawaondoka nguvu zao, utukufu wao na dunia yao, na wakajiwa na majuto yao makubwa? Na ndiyo maana \"Wakasema: Ole wetu! Hakika sisi tulikuwa madhalimu.\""},{"id":3341,"sura":21,"from_aya":15,"to_aya":15,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{15} \"Basi hakikuacha hicho kuwa ndicho kilio chao\" kwamba ni ole wao, na kuomba maangamivu na majuto, na kukiri wenyewe kwa ndimi zao kwamba walikuwa madhalimu, na kwamba Mwenyezi Mungu ni muadilifu katika yale aliyowatia, \"mpaka tukawafanya kama waliofyekwa, wamezimika.\" Kama vile mimea ambayo imefyekwa na kulazwa, tayari harakati zao zimezimika, na sauti zao zimetulia. Kwa hivyo jihadharini enyi mnaoongeleshwa na kuendelea kumkadhibisha mtukufu zaidi wa Mitume wote, mkaja fikiwa na adhabu kama walivyofikiwa wale."},{"id":3342,"sura":21,"from_aya":16,"to_aya":17,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"16. Na hatukuziumba mbingu na ardhi na vilivyo baina ya hivyo kwa mchezo. 17. Kama tungelitaka kufanya pumbao, tungejifanyia Sisi wenyewe, lau kwamba tungelikuwa ni wafanyao hivyo. "},{"id":3343,"sura":21,"from_aya":16,"to_aya":16,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{16} Mwenyezi Mungu Mtukufu anajulisha kwamba hakuumba mbingu na ardhi bure au kwa mchezo bila ya faida yoyote. Bali aliziumba kwa haki na kwa ajili ya haki, ili waja waweze kuvitumia kama ushahidi kwamba Yeye ndiye Muumba Mkuu, Mwendeshaji mambo Mwenye hekima, Mwingi wa rehema, Mwingi wa kurehemu, ambaye ana ukamilifu wote, na sifa zote, na utukufu wote, Mkweli katika usemi wake, ambaye Mitume wake ni wakweli katika yale wanayojulisha kumhusu. Na kwamba anaweza kuviumba pamoja na upana wake na ukubwa wake, na anaweza kurudisha miili baada ya mauti yake, ili amlipe mzuri kwa uzuri wake, na mbaya kwa ubaya wake."},{"id":3344,"sura":21,"from_aya":17,"to_aya":17,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{17} \"Kama tungelitaka kufanya pumbao\" kwa chukulia kwamba hilo linawezekana ila haliwezekani, \"tungejifanyia Sisi wenyewe, lau kwamba tungelikuwa ni wafanyao hivyo,\" wala hatungewajulisha yale mambo yenye upuuzi na pumbao. Kwa sababu huu ni upungufu na mfano mbaya ambao hatupendi kuwaonyesha. Kwa maana mbingu na ardhi ambavyo mnaviona kila wakati haviwezi kuwa kwamba vilikusudiwa kuwa ni upuuzi na za pumbao. Na haya yote tunayachukulia kuwa hivi kwa ajili ya kuweza kuzielewesha akili ndogo na kuzishawishi kwa njia zote zenye kushawishi. Basi ametakasika Yeye ambaye ni Mstahamilivu, Mwingi wa kurehemu, Mwenye hekima katika kuvishusha vitu katika daraja zake."},{"id":3345,"sura":21,"from_aya":18,"to_aya":20,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"18. Bali tunaitupa haki juu ya batili, ikaivunja na mara ikatoweka. Na ole wenu kwa mnayoyazua. 19. Na ni vyake Yeye tu vilivyomo mbinguni na katika ardhi. Na wale walioko kwake hawafanyi kiburi wakaacha kumuabudu, wala hawachoki. 20. Wanamtakasa usiku na mchana, wala hawanyong'onyei. "},{"id":3346,"sura":21,"from_aya":18,"to_aya":18,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{18} Mwenyezi Mungu Mtukufu anajulisha kwamba alichukua dhamana na ya kuihakikisha haki na kuibatilisha batili, hata ikiwa ni batili iliyosemwa na kujadiliwa. Basi Mwenyezi Mungu huteremsha haki, elimu, na ubainisho wenye kuivunja ikapotea, kwa hivyo ukambainikia kila mtu ubatili wake, \"mara ikatoweka.\" Na hili ni la jumla katika masuala yote ya kidini. Mwenye batili yeyote hawezi kuleta fikira potovu ya kiakili wala ya kimaandiko katika kuisimamisha batili au kuikataa, isipokuwa katika ushahidi wa Mwenyezi Mungu, kuna mambo ya uhakika ya kiakili na ya kimaandiko yenye kuyaiondoa na kuikomesha kauli hiyo batili. Basi ubatili wake mara unambainikia kila mmoja. Na hili linabainika kwa kuyarejelea masuala moja baada ya jingine, na utayapata yako vivyo hivyo. Kisha akasema: Nanyi enyi mnaomuelezea Mwenyezi Mungu kwa maelezo yasiyomfailia, kama vile kujifanyia mwana na mke na kwamba ana wenza na washirika mna fungu lenu na mgao wenu katika hayo, ambao kwa huo mtapata adhabu, majuto na hasara. Na hamna faida yoyote katika yale mliyoyasema wala hayawarudii kwa lolote la kuwapa matumaini, wala la kufanya matendo kwa ajili yake, na kufanya bidii kulifikia isipokuwa kinyume cha makusudio yenu, ambayo ni kuambulia patupu na kunyimwa."},{"id":3347,"sura":21,"from_aya":19,"to_aya":19,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{19} Kisha akajulisha kwamba ni wake ufalme wa mbingu na ardhi na vilivyo kati yake. Vyote ni waja wake na wamilikiwa wake. Na hakuna hata mmoja wao aliye na ufalme wala fungu katika ufalme huo wala hata kumsaidia juu yake, na wala hawezi yeyote kufanya uombezi isipokuwa kwa idhini ya Mwenyezi Mungu. Basi miungu inawezaje kuchukuliwa katika hawa? Na Mwenyezi Mungu anawezaje kufanyiwa mwana kutoka kwa hawa? Kwa hivyo ametukuka na ametakasika Mwenyezi Mungu, Mfalme Mkuu ambaye zimemnyenyekea Yeye shingo zote, na yakadhalilika kwake magumu yote, na wamemhofu malaika wote waliokaribu zaidi naye, na wote wanamtii kwa kumuabudu kwa ibada za kuendelea daima. Na ndiyo maana akasema, \"Na wale walioko kwake\" [kama vile] malaika, \"hawafanyi kiburi wakaacha kumuabudu, wala hawachoki;\" kwa sababu ya utashi wao mkubwa, na ukamilifu wa upendo wao, na nguvu za miili yao."},{"id":3348,"sura":21,"from_aya":20,"to_aya":20,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{20} \"Wanamtakasa usiku na mchana, wala hawanyong'onyei,\" wamezama katika ibada na kumtakasa katika nyakati zao zote. Na hakuna katika wakati wao wowote wakati ambao ni mtupu usiokuwa na ibada hizi. Na pamoja na wingi wao, wote wanasifika kwa sifa hii. Katika haya kuna kubainisha ukuu wake na ukubwa na mamlaka yake na ukamilifu wa elimu yake na hekima yake, mambo ambayo yanalazimu kwamba asiabudiwe isipokuwa Yeye tu, na wala asifanyiwe ibada yeyote asiyekuwa Yeye."},{"id":3349,"sura":21,"from_aya":21,"to_aya":25,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"21. Au wamejifanyia miungu katika ardhi inayofufua? 22. Lau wangelikuwamo humo miungu wengine isipokuwa Mwenyezi Mungu, basi bila ya shaka hizo mbingu na ardhi zingelihaliribika. Subahanallah (Ametakasika Mwenyezi Mungu), Bwana wa 'Arshi (Kiti cha Enzi) kutokana na hayo wanayoyazua. 23. Yeye haulizwi kwa ayatendayo, na wao ndio wanaoulizwa kwa wayatendayo. 24. Au wamejifanyia miungu mingine badala yake? Sema: Leteni ushahidi wenu! Haya ni ukumbusho wa hawa walio pamoja nami, na ukumbusho wa walio kabla yangu. Lakini wengi wao hawaijui haki, na kwa hivyo wanapeana mgongo. 25. Na hatukumtuma kabla yako Mtume yeyote isipokuwa tulimfunulia ya kwamba hapana mungu isipokuwa Mimi. Basi niabuduni Mimi tu. "},{"id":3350,"sura":21,"from_aya":21,"to_aya":21,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{21} Wakati Mwenyezi Mungu Mtukufu alipobainisha ukamilifu wa uwezo wake na ukuu wake na kumnyenyekea kwa kila kitu, akawakanusha washirikina ambao walijifanyia miungu badala ya Mwenyezi Mungu katika duania kwa njia ya kueleza kwamba hawana uwezo kabisa wala nguvu. \"Inayofufua?\" Hili ni suali lenye maana ya kukanusha. Yaani hawawezi kuwafufua wala kuwakusanya, kama inavyofasiriwa na kauli yake Mtukufu, \"Na wamechukua badala yake miungu ambayo haiumbi chochote, bali hiyo inaumbwa, wala haijimilikii nafsi zake madhara wala manufaa, wala mauti, wala uhai, wala kufufuka.\" (Na kauli yake), \"Na wamechukua badala ya Mwenyezi Mungu miungu ili ati wapate kusaidiwa! Hawataweza kuwasaidia. Bali hao ndio askari wao watakaohudhurishwa.\""},{"id":3351,"sura":21,"from_aya":22,"to_aya":22,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{22} Kwa hivyo mshirikina anaabudu kiumbe ambacho hakifaidishi wala hakidhuru, na anaacha kumkusudia Mwenyezi Mungu tu, ambaye ana ukamilifu wote na mikononi mwake ndiko kuna kuamrisha, kunufaisha, na kudhuru, na hii ni kutokana na ukosefu wake wa mafanikio, bahati mbaya, ujinga na ukali wa udhalimu wake. Haingii katika uwepo isipokuwa kwa Mungu mmoja; kama ambavyo haikupatikana ila kwa Mola mmoja tu, ndiyo sababu alisema: \"Lau wangelikuwamo humo\" mbinguni na ardhini, \"miungu wengine isipokuwa Mwenyezi Mungu basi bila ya shaka hizo mbingu na ardhi zingelifisidika\" katika dhati yake, na vikaharibika vilivyoko baina yake katika viumbe. Na maelezo ya hayo ni kwamba ulimwengu wa juu na wa chini kama unavyoonekana katika hali kamili zaidi ya utengenevu na mpangilio mzuri, ambao hauna dosari yoyote, wala kasoro, wala kukataa, wala pingamizi. Kwa hivyo hilo likaonyesha kwamba mwenye kuuendesha ni mmoja, na mlezi wake ni mmoja na Mungu wake ni mmoja. Na kama ulimwengu ungekuwa na waendeshaji wawili na mola wawili au zaidi, basi mfumo wake ungevurugika na nguzo zake zingeharibika. Kwa maana, wao wenyewe wataanza kuzuiana na kupingana. Na mmoja wao anapotaka kuendesha kitu, naye mwinginewe akataka kisitokee, basi jambo lisilowezekana kutokea wanayotaka hayo kwa pamoja, na kupatikana alichotaka mmoja wao pasi na alichotaka mwengineye ni ishara ya kushindwa kwa mwenginewe huyo, na kutoweza kwake, na kukubaliana kwao juu ya jambo moja katika mambo yote hakuwezekani. Basi inabakia tu kwamba Mshindi ambaye anafanya yapatikane makusudio yake Yeye peke yake bila ya mpingamizi yeyote wala mwenye kuzuia ni Mwenyezi Mungu, Mmoja, Mshindi. Na ndiyo maana Mwenyezi Mungu akataja uthibitisho wa kutowezekana katika kauli yake, \"Mwenyezi Mungu hakujifanyia mwana yeyote, wala hanaye mungu yeyote mwengine. Ingekuwa hivyo, basi kila mungu angelichukua alivyoumba, na baadhi yao wangeliwashinda wengine. Mwenyezi Mungu ametakasika mno na sifa hizo wanazomsifu kwazo.\" Na miongoni mwa hayo ni kama ilivyo katika moja ya tafsiri ya maneno yake Mtukufu, \"Sema: Lau kuwa wangelikuwa pamoja naye miungu mingine kama wasemavyo, basi wangelitafuta njia ya kumfikia Mwenye Kiti cha Enzi.\"  Subhanahu Wa Taa'la (Ametakasika na Ametukuka juu kabisa) na hayo wanayoyasema.\" Ndiyo sababu akasema hapa, \"Subahana 'Llah (Ametakasika Mwenyezi Mungu)\" kutokana na kila upungufu kwa sababu Yeye peke yake ndiye mkamilifu tu. \"Bwana wa A'rshi (Kiti cha Enzi)\" ambayo ndiyo dari ya viumbe, na ndiyo pana na kubwa zaidi kati yao. Kwa hivyo, kuwa kwake Bwana wa vinginevyo kunafailia zaidi \"kutokana na hayo wanayoyazua\" hao wanaomkataa na kumkufuru kama vile kumfanyia mwana na mke, kwamba ana mshirika kwa njia moja au nyingine."},{"id":3352,"sura":21,"from_aya":23,"to_aya":23,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{23} \"Yeye haulizwi kwa ayatendayo\" kwa sababu ya ukuu wake, na uwezo wake kamili, hakuna yeyote anayeweza kumzuia wala kumpinga, siyo kwa maneno wala kwa vitendo. Na ukamilifu wa hekima yake na kuweka kwake vitu katika mahali pake, na ustadi wake ndicho kitu kizuri zaidi ambacho akili inaheshimu. Kwa hivyo haulizwi swali lolote, kwa sababu uumbaji wake hauna kasoro yoyote wala dosari. \"Na wao\" yaani, viumbe vyote, \"ndio wanaoulizwa\" juu ya vitendo vyao na maneno yao; kwa sababu ya kutoweza kwao na umaskini wao, na kwa kuwa ni waja. Na hawana uwezo uzito wa chembe wa kutenda na kujiendesha wao wenyewe wala wengine."},{"id":3353,"sura":21,"from_aya":24,"to_aya":24,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{24} Kisha akarudi katika kuikashifu hali ya washirikina, na kwamba walijifanyia miungu pasi na yeye. Basi waambie, kwa kuwakemea na kuwakaripia, \"Au wamejifanyia miungu mingine badala yake? Sema: Leteni ushahidi wenu\" juu ya usahihi wa kile mnachofanya. Lakini hawatapata njia yoyote ya kulifikia hilo. Bali ushahidi wa kukata ulikwisha simama juu ya ubatili wake. Na ndiyo maana akasema, \"Haya ni ukumbusho wa hawa walio pamoja nami, na ukumbusho wa walio kabla yangu.\" Yaani, Vitabu na kisheria vilikubaliana juu ya usahihi wa yale niliyowaambia juu ya ubatili wa ushirikina. Kwa hivyo hiki ni kitabu cha Mwenyezi Mungu ambacho ndani yake kuna ukumbusho wa kila kitu kwa ushahidi wake wa kiakili na wa kimaandiko. Na vitabu hivi vyote vilivyotangulia ni hoja na ushahidi juu ya ubatili wa yale niliyosema. Na ilipojulikana kwamba umekwisha wasimamia ushahidi na hoja juu ya yale wanachofanya, ikajulikana kwamba hawakuwa na hoja yoyote, kwa maana hoja ya kukata kuna uhakika kwamba haina chochote cha kuipinga. Vinginevyo, basi haingekuwa ya kukata. Lakini hata kama kuna chochote cha kuipinga, hayo yote ni fikira potovu tu ambazo haziwezi kusaidia chochote mbele ya haki. Na kauli yake, \"Lakini wengi wao hawaijui haki\" na walidumu juu ya hayo wayafanyayo kwa kuwaiga watangulizi wao. Wakawa wanajadili bila ya elimu yoyote wala uwongofu. Na hawana tena kutojua kwao haki si kwa sababu ya kufichikana kwake na kutokuwa kwake wazi. Bali ni kwa sababu ya kuipa kwao mgongo. Vinginevyo, ikiwa wangeigeukia hata kwa uchache tu, ingewabainikia haki kutokana na batili kwa njia bainifu na wazi sana. Na ndiyo maana akasema, \"kwa hivyo wanapeana mgongo.\""},{"id":3354,"sura":21,"from_aya":25,"to_aya":25,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{25} Na Mwenyezi Mungu Mtukufu alipoelekeza kutajwa waliotangulia, na akaamrisha kuyarejelea waliyo nayo katika kubainisha suala hili, akabainisha kwa ubainisho kamili zaidi katika kauli yake, \"Na hatukumtuma kabla yako Mtume yeyote isipokuwa tulimfunulia ya kwamba hapana mungu isipokuwa Mimi. Basi niabuduni Mimi tu.\" Kwa hivyo, Mitume wote waliokutangulia wewe pamoja na vitabu vyao suala kuu zaidi la ujumbe wao na msingi wake ni kuamrisha kumuabudu Mwenyezi Mungu peke yake, bila ya mshirika yeyote. Na kubainisha kwamba Yeye tu ndiye Mungu wa haki, anayeabudiwa, na kwamba kuabudu kisichokuwa Yeye ni batili."},{"id":3355,"sura":21,"from_aya":26,"to_aya":29,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"26. Na wanasema: Arrahman (Mwingi wa rehema) alijifanyia mwana! Subhanahu (Ametakasika na hayo!) Bali hao (wanaowaita wana) ni waja waliotukuzwa. 27. Hawamtangulii kwa neno, nao wanafanya amri zake. 28. Anayajua yaliyo mbele yao na yaliyo nyuma yao. Wala hawamfanyii yeyote uombezi isipokuwa yule anayemridhia Yeye, nao kwa sababu ya kumhofu wanaogopa. 29. Na yeyote kati yao atakayesema: Mimi ni mungu, badala yake, basi huyo tutamlipa malipo yake Jahannamu. Hivyo ndivyo tuwalipavyo madhalimu. "},{"id":3356,"sura":21,"from_aya":26,"to_aya":26,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{26} Mwenyezi Mungu Mtukufu anajulisha juu ya upumbavu wa washirikina wanaomkadhibisha Mtume, na kwamba walidai - naye akawakemea - kuwa Mwenyezi Mungu alijichukulia mwana. Na wakasema: Malaika ni binti za Mwenyezi Mungu! Mwenyezi Mungu ametukuka mbali na maneno yao hayo, na akawajulisha kuhusu maelezo ya Malaika kwamba wao ni waja waliolelewa na kuendeshwa, na hawana lao jambo katika mambo hayo. Na wao wametukuzwa tu kwa Mwenyezi Mungu. Mwenyezi Mungu aliwalazimisha na akawafanya kuwa katika waja wake watukufu na wanaorehemewa. Na hilo ni kwa sababu ya fadhila mahususi alizowapa na kuwatakasa kutokana na machafu, na kwamba wao ni wenye adabu kubwa sana mbele ya Mwenyezi Mungu na wanatekeleza amri zake."},{"id":3357,"sura":21,"from_aya":27,"to_aya":27,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{27} \"Hawamtangulii kwa neno\" lolote linalohusiana na uendeshaji wa ufalme wake mpaka Mwenyezi Mungu aseme mwenyewe, kwa sababu ya ukamilifu wa adabu yao na kujua kwao ukamilifu wa hekima yake na elimu yake. \"Nao wanafanya amri zake\" kwa namna gani atakavyowaamrisha. Na kwa namna gani atakavyowapangia, wao wanaifanya tu. Kwa hivyo hawamuasi hata kwa kiasi cha kupepesa jicho, na wala hawafanyi matendo yoyote yatakavyo matamanio yao bila ya kuamrishwa na Mwenyezi Mungu."},{"id":3358,"sura":21,"from_aya":28,"to_aya":28,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{28} Na pamoja na hili, Mwenyezi Mungu alikwisha wazunguka kwa elimu yake, kwa hivyo anajua \"yaliyo mbele yao na yaliyo nyuma yao\" yaani, mambo yao ya zamani na yajayo, na hawatoki kamwe nje ya elimu yake, kama vile hawawezi kutoka nje ya amri yake na uendeshaji wake. Na katika sifa yao ya kutomtangulia kwa neno ni kwamba hawamfanyii uombezi yeyote bila idhini yake na ridhaa yake. Na akiwaruhusu na kumridhia anayefanyiwa uombezi, wanamfanyia uombezi, lakini Yeye Mtukufu haridhii kauli wala kitedo isipokuwa kile ambcho umekusudiwa kwacho uso wake tu, kilichofanywa kwa kumfuata Mtume. Na aya hii ni miongoni mwa ushahidi wa kuthibitisha uombezi, na kwamba malaika watafanya uombezi. \"Nao kwa sababu ya kumhofu wanaogopa,\" na wananyenyekea kwa sababu ya utukufu wake, na nyuso zao zimedhalilika kwa sababu ya utukufu wake na uzuri wake."},{"id":3359,"sura":21,"from_aya":29,"to_aya":29,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{29} Na alipobainisha kwamba hawana haki yoyote katika uungu, wala hawastahiki kuabudiwa kwa namna yoyote ile kwa sifa alizowaelezea kwazo zinazolazimu hayo, akataja pia kwamba hawana fungu lolote, wala hata kwa kudai tu, na kwamba mwenye kusema miongoni mwao kwamba: Mimi ni mungu badala ya Mwenyezi Mungu - kwa njia ya kuchukulia tu kwamba hilo linawezekana na kukubali tu kujadili, \"basi huyo tutamlipa malipo yake Jahannamu. Hivyo ndivyo tuwalipavyo madhalimu.\" Na ni dhuluma gani kubwa zaidi kuliko kiumbe mpungufu, mwenye kumhitaji Mwenyezi Mungu kwa namna zote kudai kwamba anashirikiana na Mwenyezi Mungu katika sifa maalumu za uungu na umola!"},{"id":3360,"sura":21,"from_aya":30,"to_aya":30,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"30. Je, hao waliokufuru hawakuona kwamba mbingu na ardhi zilikuwa zimeambatana, kisha Sisi tukazibandua? Na tukajaalia kwa maji kila kilicho hai? Basi je, hawaamini?"},{"id":3361,"sura":21,"from_aya":30,"to_aya":30,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{30} Yaani, je, hawaoni hawa waliomkufuru Mola wao Mlezi, na wakakataa kumtatakasia ibada yenye kuwaonyesha kwamba ishara na kushuhudia kwamba Yeye ndiye Mola Mlezi Msifiwa. Kwa hivyo wakaziona mbingu na ardhi na wakazikuta kwamba \"zilikuwa zimeambatana\" kwa namna ya kwamba hii (mbingu) haikuwa na mawingu wala mvua, na hii (ardhi) ilikuwa imetulia, maiti bila ya ya mmea wowote ndani yake. \"Kisha Sisi tukazibandua\" mbingu kwa mvua, na ardhi kwa mimea. Je, Yeye si yule aliyetia mawingu angani baada ya kwamba hali ya hewa ilikuwa shwari bila ya mawingu yoyote, na akatia humo maji mengi, kisha akayapeleka kwenye nchi iliyokufa, iliyojaa mavumbi katika pande zake, na maji yake yakawa yamekauka, kwa hivyo akaifanya kunyesha huko, basi ikatetemeka, ikasonga, na ikasisimka  na kututumka na ikaotesha katika mimea ya kila namna nzuri, yenye kutofautiana sampuli zake, yenye faida nyingi? Je, hayo si ushahidi kwamba yeye ndiye wa kweli, na kisichokuwa yeye ni batili, na kwamba atawahuisha wafu, na kwamba yeye ndiye Mwingi wa rehema, Mwingi wa kurehemu? Na ndiyo maana akasema, \"Basi je, hawaamini\" imani sahihi isiyokuwa na shaka yoyote wala ushirikina?"},{"id":3362,"sura":21,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u062a\u0645\u0647\u064a\u062f \u0644\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"Kisha Mwenyezi Mungu Mtukufu akaorodhesha ushahidi wa kiupeo, kwa hivyo akasema:"},{"id":3363,"sura":21,"from_aya":31,"to_aya":33,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"31. Na tukaweka katika ardhi milima iliyo thabiti ili isiwayumbishe, na tukaweka humo njia pana ili wapate kuongoka. 32. Na tukaifanya mbingu kuwa dari iliyohifadhiwa, lakini wanazipuuza Ishara zake. 33. Na Yeye ndiye aliyeumba usiku na mchana na jua na mwezi, vyote katika anga vinaogelea. "},{"id":3364,"sura":21,"from_aya":31,"to_aya":31,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{31} Yaani, miongoni mwa ushahidi wa uwezo wake, ukamilifu wake, upweke wake na rehema yake ni kwamba pindi dunia ilikuwa haiwezi kutulia isipokuwa kwa milima, akaifanya kuwa thabiti kwa hiyo, na akaitilia vigingi ili isiyumbeyumbe na waja wakashindwa kutulia juu yake, wala kuilima, wala kutulia juu yake. Na ndiyo maana akaiimarisha kwa milima; kwa hivyo kwa sababu ya hilo yakapatikana masilahi na manufaa yaliyopatikana. Kwa kuwa milima iliyounganishwa iliwasiliana sana, lau hali hii ingebaki milima inawasliana kwa sauti ya juu, mawasiliano kati ya nchi nyingi yangevurugika. Ni hekima na rehema ya Mwenyezi Mungu kufanya kati ya milima hiyo \"tukaweka humo njia\", yaani: barabara rahisi isiyo na ugumu, \"ili wapate kuongoka\" kufikia mahitaji yao kutoka nchi, na waongozwe na hilo kwa umoja wa Manan."},{"id":3365,"sura":21,"from_aya":32,"to_aya":33,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{32-33} \"Na tumejaalia mbingu kuwa dari\" kwa maana dunia ambayo nyinyi mpo juu jake \"zimehifadhiwa\" kutokana na kuanguka. \"Hakika Mwenyezi Mungu anashikilia mbingu na ardhi zisiondoke mahali pake.\" Pia zimehifadhiwa kutokana na masheitani wa kijini kutokana na kuiba sauti.\"Nao ni wenye kuzipinga Aya zake.\" Yaani, wenye kughafilika nazo. Hii ni kawaida katika ishara zote za mbingu, kutoka urefu wake, uwezo wake, ukuu wake, rangi yake nzuri, umahiri wake wa ajabu, na matukio mengine. Ndani yake kuna sayari na magari thabiti, na jua na mwezi wake ni taa angavu, ambazo usiku na mchana hutengenezwa. Na ukweli kwamba daima huwa katika mzunguko wao wa utukufu. Pamoja na nyota, pia faida za watumishi wa joto, baridi na misimu, na wanajua hesabu ya ibada na shughuli zao. Na wanapumzika usiku wao, na wanatulia na kukaa, na wanatapakaa katika siku yao na kutafuta riziki yao ndani yake. Vitu hivi vyote, ikiwa Labib inawasimamia na kuwaangalia kwa uangalifu, wana hakika kwamba Mwenyezi Mungu aliwafanya kuwa wa muda kwa wakati unaojulikana kwa wakati usioepukika. Na waja hutumia malengo yao kutokana nayo, na faida zao hufanya hivyo, na kufurahia na kufaidika. Kisha baada ya hayo itatoweka na kuoza, na kuiangamiza yule aliyeiumba na kukaa ndani yake aliyeihamisha.. Na walipa kodi wanahamia kwenye nyumba nyingine; wanawapata katika malipo kamili ya kazi yao iliyotolewa, na anajua kwamba nyumba hii imekusudiwa kuwa shamba kwa nyumba ya uamuzi, na hiyo ni kusafiri, sio nyumba ya makazi."},{"id":3366,"sura":21,"from_aya":34,"to_aya":35,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"34. Nasi hatukumjaalia mwanadamu yeyote kabla yako kuwa na uhai wa milele. Basi je, ukifa wewe, wao wataishi milele? 35. Kila nafsi itaonja mauti; na tunawajaribu kwa mtihani wa maovu na heri. Na kwetu Sisi mtarejeshwa. "},{"id":3367,"sura":21,"from_aya":34,"to_aya":34,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{34} Maadui wa Mtume waliposema: \"mtarajieni kupatilizwa na dahari.\" Mwenyezi Mungu Mtukufu alisema: Hii ni njia iliyotembelewa na kupitwa na wakati; kwa hivyo hatukufanyia mwanadamu yeyote kabla yako katika dunia, ewe Muhammad. Kwa hivyo ukifa, katika dunia hii; na ukifa, basi hiyo ilikuwa njia ya mitume, manabii, watakatifu [na wengine]. \"Ikiwa utakufa, basi wao watakaoishi milele?\" Yaani, ikiwa utakufa, basi hakutakuwepo wasioweza kufa baada yako. Kwa hivyo wacha wawe wasioweza kufa ikiwa ni hivyo; lakini sivyo; kila mtu aliye juu yake atakufa."},{"id":3368,"sura":21,"from_aya":35,"to_aya":35,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{35} Ndiyo maana alisema: \"Kila nafsi itaonja kifo:\" Hii ni pamoja na roho zingine za viumbe, na kwamba hiki ni kikombe ambacho lazima kila mmoja anywe ndani yake, hata kama mja huyo atadumu kwa muda mrefu na miaka mingi. Lakini Mwenyezi Mungu, Mtukufu aliwaumba waja wake ulimwenguni, na akawaamrisha na kuwakataza, na kuwajaribu kwa mema na mabaya, utajiri, umaskini, kiburi, fedheha, maisha na mauti; na fitna kutoka kwake; \"ili awajaribu ni yupi kati yao ni mwenye kutenda mema.\" Na yeyote atakayepelekea kutokea kwa fitina na yeyote atakayeokoka, basi \"kwetu mtarudishwa.\" Basi tunawalipa kwa matendo yako; mema ni mema, na mabaya ni mabaya, na Bwana wako si dhalimu kwa waja. Na aya hizi zinaonyesha ubatilifu wa kauli ya wale wanaosema Khidhri atabaki, na kwamba yeye ni asiyekufa katika ulimwengu huu; ni kauli ambayo haina ushahidi, na inapingana na ushahidi wa Sharia."},{"id":3369,"sura":21,"from_aya":36,"to_aya":41,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"36. Na wanapokuona wale waliokufuru, hawakufanyi wewe isipokuwa ni kitu cha masihara tu, (wakisema): Je, huyu ndiye anayeitaja miungu yenu? Na hali wao wanakufuru kumkumbuka Arrahman (Mwingi wa Rehema)! 37. Mwanadamu ameumbwa na haraka. Nitawaonyesha Ishara zangu. Basi msinihimize. 38. Na wanasema: Ahadi hii itatokea lini, ikiwa nyinyi mnasema kweli? 39. Lau wangelijua wale waliokufuru wakati ambao hawatauzuia Moto kwenye nyuso zao wala migongo yao, na wala hawatanusuriwa! 40. Bali utawafikia kwa ghafla, na utawashitua na wala hawataweza kuurudisha, wala hawatapewa muhula! 41. Na Mitume walio kabla yako walikwisha dhihakiwa. Kwa hivyo wale waliowafanyia masikhara yaliwafika yale waliyokuwa wakiyafanyia dhihaka. "},{"id":3370,"sura":21,"from_aya":36,"to_aya":36,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{36} Na hii ni kutokana na ukali wa ukafiri wao; washirikina, wanapomwona Mtume wa Mwenyezi Mungu (rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake), wanamfanyia stihzai na husema: \"Je, ndiye huyu anayeitaja miungu yenu?\" Yaani, mtu huyu aliyedharauliwa kulingana na madai yao, anayeitukana miungu yetu na kuidharau na yupo ndani yake; basi msijali, wala msimsherehekee. Hii ni kejeli na dharau yao kwake kwa kile ambacho ni ukamilifu wake; na ukamilifu wake ni dharau na kejeli kabisa na bora zaidi. Ambayo fadhila na ukarimu wake ni ibada kwa Mungu, na kukashifu kila kitu kinachoabudiwa bila yeye na udhaifu wake, na kukumbuka mahali pake na hadhi yake. Lakini kitu cha dharau na kejeli ni wale makafiri ambao wamekusanya maadili yote ya kukemewa, na ikiwa ni ukafiri wao tu kwa Mola Mlezi na ukafiri wao kwa wajumbe Wake, kwa hivyo wanakuwa wale ambao ni wenye nia mbaya zaidi ya uumbaji na wa chini kabisa kati yao; lakini pamoja na hayo, ukumbusho wao wa Mwingi wa Rehema, ambaye ni hali yao ya juu kabisa, wameukufuru; kwa sababu hawamkumbuki na hawamwamini Yeye isipokuwa wao ni washirikina; kwa hivyo ukumbusho wao ni ukafiri na ushirikina; basi ni ipi hali baada ya hayo? Ndiyo maana akasema: \"Na hali wao wanakataa kumkumbuka Arrahman (Mwingi wa Rehema).\" Katika kulitaja jina lake, Arrahman, Mwingi wa Rehema hapa ni kuonyesha ubaya wa hali zao, na kwamba wao ni jinsi gani walivyomkabili Mwingi wa Rehema - yule anayetoa baraka zote, na yule anayezuia shari, ambaye waja hawana neema isipokuwa kutoka kwake, wala hazuii uovu ispokuwa Yeye - wa ukafiri na wa ushirikina."},{"id":3371,"sura":21,"from_aya":37,"to_aya":37,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{37} \"Mwanaadamu ameumbwa na haraka;\" yaani, aliumbwa kwa haraka, akianzisha vitu, na kuharakisha kutokea kwao. Waumini wanaharakisha na kupunguza adhabu ya Mungu kwa makafiri, na makafiri wanageuka na kuharakisha adhabu kwa uongo na ukaidi na kusema: \"Ahadi hii itatokea lini, ikiwa nyinyi mnasema kweli?\" Na Mwenyezi Mungu anawapa muda na hawapuuzi, na ndoto na kuwawekea muda. \"Utakapofika muda wao, basi hawatakawia hata saa moja, wala hawatatangulia.\" Na ndiyo maana alisema, \"Nitawaonyesha alama zangu;\" katika kulipiza kisasi kwa wale walionikufuru na kuniasi. Kwa hivyo msilikimbilie\" hilo."},{"id":3372,"sura":21,"from_aya":38,"to_aya":38,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{38} Vivyo hivyo, wale waliokufuru wanasema, \"Je, ahadi hii itatimizwa lini, ikiwa mnasema ukweli?\" Wanasema maneno haya kwa kughurika ilhali wana haki ya kuadhibiwa na  kuteremshiwa adhabu."},{"id":3373,"sura":21,"from_aya":39,"to_aya":39,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{39} Basi lau kama \"wangelijua wale waliokufuru,\" hali yao mbaya \"wakati ambao hawatauzuia Moto kwenye nyuso zao wala migongo yao;\" kipindi ambapo watazungukwa pande zote, na watamiminiwa (adhabu) kutoka kila mahali; \"wala hawatanusuriwa.\" Na hakuna mtu mwingine atakayenusuriwa, kwa hivyo hawatanusuriwa, wala hawatajinusuru."},{"id":3374,"sura":21,"from_aya":40,"to_aya":40,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{40} \"Bali utawafikia\" moto \"kwa ghafla\" na hivyo watahtushwa na usumbufu, na hofu kubwa. \"Na utawashitua na wala hawataweza kuurudisha.\" Wamefedheheshwa na ni dhaifu zaidi kuliko hayo. \"Hawatapewa muda wa kupumzika;\" na hawatopewa muhula ili kucheleweshewa adhabu. Laiti wangelijua hali hii vizuri; wasingelikimbilia kwenye adhabu, na wangeiogopa zaidi, lakini maarifa haya yasingeliondoka kwao, walisema kile walichosema."},{"id":3375,"sura":21,"from_aya":41,"to_aya":41,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{41} Na alipotaja kumkejeli kwao Mtume wake kwa maneno yao: \"Je, ndiye huyu anayeitaja miungu yenu?\" Na hakika Mitume walio kabla yako walifanyiwa kejeli \"na wajumbe walidhihakiwa hapo awali, kwa hivyo wale waliowadhihaki walifikiwa;\" yaani yaliwashukia, \" yale waliyokuwa wakiyakejeli.\" Yaani, adhabu iliwapata na kukatiliwa uwezo wao. Watu hawa wajihadhari yasije yakawapata hao wakanushaji."},{"id":3376,"sura":21,"from_aya":42,"to_aya":44,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"42. Sema: Ni nani anayewalinda usiku na mchana kutokana na Arrahmani (Mwingi wa Rehema)? Bali wao wanapuuza kumkumbuka Mola wao Mlezi. 43. Au wao wanao miungu watakaoweza kuwakinga kutokana nasi? Hao hawawezi kujinusuru wao wenyewe, wala hawatalindwa kutokana nasi! 44. Bali tuliwastarehesha hawa na baba zao mpaka umri ukawa mrefu kwao. Je, hawaoni ya kwamba Sisi tunaijia ardhi tukiipunguza kutokea kwenye ncha zake? Basi je, hao ndio watashinda? "},{"id":3377,"sura":21,"from_aya":42,"to_aya":42,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{42} Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu, akitaja unyonge wa wale walioshika miungu isiyokuwa Yeye, na kwamba wao ni wahitaji sana kwa Mola wao Mlezi, Mwingi wa Rehema, ambaye rehema zake zinajumuisha watu wema na wasiomcha Mungu katika usiku na mchana wao. Na akasema. \"Sema: Nani anayewalinda?\" Yaani, anayewachungana kuwahifadhi \"usiku\" mnapolala juu ya vitanda vyenu na hisia zenu zimepotea? Na wakati wa mchana ni wakati wa kujishughulisha na kughafilika kutokana \"na Arrahmani Mwingi wa Rehema;\" yaani, badala yake na kitu kingine. Yaani, je, kuna yeyote anayekulinda isipokuwa yeye? Hakuna mlinzi ila yeye. \"Bali wao wanapuuza kumkumbuka Mola wao Mlezi:\" Ndiyo maana waliungana naye, vinginevyo; na lau wangerejea kwa Mola wao Mlezi, na wakapata mawaidha yake; wangeongoka kwenye njia yao iliyonyooka, na wangefaulu katika mambo yao."},{"id":3378,"sura":21,"from_aya":43,"to_aya":43,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{43} \"Au wao wanao miungu watakaoweza kuwakinga  kutokana nasi?\" Yaani, tukitaka wafanye maovu; je, kuna yeyote katika miungu yao anayeweza kuwaepusha na shari hii na shari inayowasibu? \"Hao hawawezi kujinusuru, wala hawatalindwa nasi!\" Yaani, hawateseki kwa ajili ya mambo yao kwa upande wetu, na ikiwa hawateswi na Mwenyezi Mungu; basi wameshindwa katika mambo yao, hawawezi kuleta manufaa wala kuzuia madhara."},{"id":3379,"sura":21,"from_aya":44,"to_aya":44,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{44} Kilichowawajibisha kuendelea na ukafiri wao na ushirikina ni kauli yake: \"Bali tuliwastarehesha hawa na baba zao mpaka umri ukawa mrefu kwao.\" Yaani, tuliwaruzuku mali na watoto, na tukawarefushia maisha. Basi wakajishughulisha na kufurahishwa nayo, na wakapumbazwa nayo katika yale waliyo umbiwa, na maisha yao yakawa marefu, na nyoyo zao zikawa ngumu, ukawa mkubwa uasi wao; na ukafiri wao ukaongezeka. Ikiwa walivuta mazingatio yao kwa wale walio chini kulia na kushoto kwao katika ardhi; hawakupata chochote ila kuangamia, na hawakusikia ila sauti ya mwanamke akiomboleza, na walihisi tu karne nyingi za maangamizo mfululizo, na kifo kilikuwa kimeweka mitego kwenye kila njia - ili kuziteka roho. - Na ndiyo maana akasema: \"Je, hawaoni ya kwamba Sisi tunaifikia ardhi tukiipunguza ncha zake;\" yaani, kwa kufa watu wake na kuangamizwa kwao kidogo kidogo mpaka Mwenyezi Mungu airithi ardhi na waliomo ndani yake, naye ndiye Mbora wa warithi. Kwa hivyo lau waliona hali hii; hawangedanganyika na kuendelea kama walivyokuwa. \"Basi je, hao ni wenye kushinda\" ambao kwa wasaa wao wanaweza kutoka katika uwezo wa Mwenyezi Mungu, na uwezo wao kujiepusha na kifo? Je, haya ndiyo maelezo yao mpaka wambadilishe kwa muda mrefu wa kubakia kwao? Au pindi atakapowajia mjumbe wa Mola wao, ili kuzichukua roho zao, watabaki wakinyenyekea na kudhalilika, bila hata kuonyesha upinzani japo mdogo?"},{"id":3380,"sura":21,"from_aya":45,"to_aya":46,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"45. Sema: Mimi ninawaonya kwa Wahyi. Na viziwi hawasikii wito wanapoonywa. 46. Na wanapoguswa na mpulizo mmoja tu wa adhabu itokayo kwa Mola wako Mlezi, bila ya shaka wao husema: Ole wetu! Hakika tulikuwa wenye kudhulumu. "},{"id":3381,"sura":21,"from_aya":45,"to_aya":45,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{45} Yaani, \"Sema:\" Ewe Muhammad, kwa watu wote: Sema: Mimi nakuonyeni kwa Wahyi;\"  yaani, mimi si vinginevyo isipokuwa ni mjumbe, sijawaletea jambo lolote kutoka kwangu, wala sina hazina za Mwenyezi Mungu, sijui yaliyofichika, wala sisemi kwamba mimi ni malaika, isipokuwa mimi nawaonya kwa yale ambayo Mwenyezi Mungu amenifunulia. Ikiwa mtakubali, mtakubali kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, naye atawalipa kwa hilo, na ikiwa mtakengeuka na kupinga, sina amri yoyote katika jambo hilo, lakini amri ya jambo hilo iko kwa Mwenyezi Mungu, na makadirio yote ni ya Mungu. \"Wala viziwi hawasikii wito;\" yaani, viziwi hawasikii sauti, kwa sababu masikio yao yameharibiwa na hayafanyi kazi, na sharti ya kusikia pamoja na sauti ni kupatikana mahali panapofaa jambo hilo. Vivyo hivyo, ufunuo ni sababu ya maisha ya mioyo na roho na kwa ajili ya kufahamu kuhusu Mwenyezi Mungu. Lakini ikiwa moyo hauwezi kusikia mwongozo, utakuwa (moyo huo) kwa niaba ya uwongofu na imani upo katika tabaka ya kiziwi kwa niaba ya kuskia sauti. Kwa hivyo hawa washirikina ni viziwi kwa niaba ya mwongozo; kwa hivyo haishangazi kwa kukosa kwao kuongoka, haswa katika hali ya kutojiliwa na adhabu, wala hayajawagusa maumivu yake."},{"id":3382,"sura":21,"from_aya":46,"to_aya":46,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{46} Lau kama ingewagusa \"mpulizo mmoja tu wa adhabu itokayo kwa Mola wako;\" Yaani: hata ikiwa ni sehemu ndogo au ndogo ya adhabu yake; \"husema: Ole wetu! Hakika tulikuwa wenye kudhulumu;\" Yaani maneno yao hayakuwa ila ni dua ya ole, mateso, majuto, na kukiri dhulma yao, ukafiri na kustahiki kwao adhabu."},{"id":3383,"sura":21,"from_aya":47,"to_aya":47,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"47. Nasi tutaweka mizani za uadilifu kwa Siku ya Kiyama. Basi nafsi haitadhulumiwa kitu chochote. Hata ikiwa ni uzito wa chembe ya khardali tutaileta. Nasi tunatosha kuwa washika hisabu."},{"id":3384,"sura":21,"from_aya":47,"to_aya":47,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{47} Yeye Mtukufu anaarifu juu ya uadilifu na kuhukumu kwa haki na baina ya waja wake atakapowakusanya Siku ya Kiyama, na kwamba anawawekea mizani za uadilifu ambazo zinabainisha uzito mdogo zaidi ambazo kwazo mambo mema na mabaya yanapimwa; \"Basi nafsi haitadhulumiwa,\" Muislamu wala kafiri \"kitu chochote\" kupunguzwa kitu katika mazuri yake au kuongezwa kitu  katika mabaya yake, hata ikiwa ni uzito wa atomu ya hardali, ambayo ni kitu kidogo na cha kudharauliwa kutokana na wema au uovu ambao tumeufanya, ili alipwe wake mwenye kulipwa. Kama anavyosema Mwenyezi Mungu, \"Yeyote atakayefanya heri ya uzito wa atomu atauona. Na yeyote atakayefanya uovu wa uzito wa atomu atauona.\" Wakasema, Ole wetu, ni kitabu hiki kisichoacha kidogo wala kikubwa, isipokuwa kukihesabu na wakapata walichofanya yameletwa.\" \"Nasi tunatosha kuwa washika hisabu;\" yaani, anamaanisha kwa hilo ukarimu wake; anatosha kuwa mhasibu wake. Yaani, mjuzi wa matendo ya waja, mlezi wao, mthibitishaji wao katika kitabu, anayejua kiasi chao na kiasi cha thawabu zao adhabu zao na mhakikishaji wao, mwenye kuwasilisha malipo kwa wafanyikazi yao."},{"id":3385,"sura":21,"from_aya":48,"to_aya":50,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"48. Na kwa yakini tuliwapa Musa na Haaruni kipambanuzi, na mwangaza, na makumbusho kwa wachamungu, 49. Ambao wanamkhofu Mola wao Mlezi faraghani, na wanaiogopa Saa ya Kiyama. 50. Na haya ni makumbusho yaliyobarikiwa, tuliyoyateremsha. Basi je! Mnayakataa? "},{"id":3386,"sura":21,"from_aya":48,"to_aya":48,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{48} Mara nyingi kile anachokichanganya Yeye Mtukufu baina ya vitabu hivi viwili vitukufu ambavyo hajatokea mtu mwenye elimu kuliko vitabu hivi, wala mwenye ukumbusho mkubwa na uliobarikiwa zaidi kuviliko, wala mwongozo na taarifa kubwa zaidi kuviliko; navyo ni Torati na Qur-ani. Kwa hivyo aliarifu kwamba alimjia Musa kwanza na Haruni akafuata na upambanuo, ambayo ni Torati ambayo inatofautisha kati ya ukweli na uongo, mwongozo na upotevu. Na kwamba ni \"nuru;\" yaani, nuru inayowaongoza walioongozwa, wanaongoza wale wanaotembea nayo, na hukumu zinajulikana kwazo, na kutofautisha kati ya halali na haramu, na kuangaza katika giza la ujinga na uzushi na upotevu, na ukumbusho ni kwa wacha Mungu. Wanapata ukumbusho kwayo juu ya kile kinakachowafaida na kile kinachowadhuru, na wanakumbuka kwayo mema na mabaya, hususan wanaomcha Mwenyezi Mungu kwa utajo, kwa sababu wao ni wenye kunufaika kwa hayo kielimu na kimatendo."},{"id":3387,"sura":21,"from_aya":49,"to_aya":49,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{49} Kisha wanaomcha Mwenyezi Mungu wakatafsiri na kusema: \"Wale ambao wanamhofu Mola wao Mlezi faraghani;\" yaani, wanamwogopa ikiwa hawaonekani; bali wanapokuwa waonekana ndiyo zaidi, wanaogopa kile kilichoharamishwa, na kufanya kile kinachohitajika. \"Na wanaiogopa Saa ya Kiyama;\" yaani, waliojaawa na hofu kwa ukamilifu wa ujuzi wao juu ya Mola wao Mlezi. Kwa hivyo walijumlisha baina ya wema na hofu. Na kiunganishi hapa kinarejelea muunganiko wa sifa mbalimbali zinazojitokeza kwenye kitu kimoja na maelezo mamoja."},{"id":3388,"sura":21,"from_aya":50,"to_aya":50,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{50} \"Na haya;\" yaani, Qur-ani, ni \"makumbusho yaliyobarikiwa, tuliyoyateremsha.\"  Inaelezewa kama maelezo mawili matukufu: kuwa ni ukumbusho unaokumbushwa kwao mahitaji yote; miongoni mwa maarifa ya Mwenyezi Mungu ya majina yake, sifa, na matendo, na sifa za wajumbe na watakatifu na hali zao; na miongoni hukumu za Sharia kuhusu ibada na miamala na mengine; na hukumu za adhabu, na pepo, na moto. Kwa hivyo wanakumbushwa kwayo maswala na dalili za kiakili na yanayohamishwa na ushahidi, na kuiita ya kiume. Kwa sababu inatukumbusha yale ambayo Mungu ameweka katika akili na asili ya kuamini habari za kweli, na kuamuru kuhusu na akili nzuri na kukataza kuhusu akili mbaya. Ukweli kubabarikiwa kunahitaji wema mwingi, kukua na kuongezeka kwa wema wake, na hakuna kitu chenye baraka kubwa kuliko hii Qur\u2019ani. Kwa hivyo kila wema, na neema, na ongezeko la kidini au la kidunia, au la kiakhera; ni kwa sababu yake na athari ya kuifanyia kazi. Ikiwa ni ukumbusho wenye baraka; inapaswa kuipokea na kuikubali, kuifuata na kunyenyekea, na kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa zawadi hii tukufu; na kuyafanyia kazi, na kuchukua baraka zake kwa kujifunza maneno na maana zake. Na kukabiliana naye kinyume cha hali hii, na kujiepusha nayo, na kuipuuza, na kuikanusha, na kutoiamini; basi huu ndio ukafiri mkubwa kabisa na ujinga uliokithiri na dhulma. Na kwa ajili hiyo Mwenyezi Mungu Mtukufu akawashutumu wale walioikadhibisha akisema: \"Basi je, mnayakataa?\""},{"id":3389,"sura":21,"from_aya":51,"to_aya":73,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"51. Na hakika tulikwisha mpa Ibrahim uwongofu wake zamani, na tulikuwa tunamjua. 52. Alipomwambia baba yake na watu wake: Ni nini haya masanamu mnayoshughulika kuyaabudu? 53. Wakasema: Tumewakuta baba zetu wakiyaabudu. 54. Akasema: Bila ya shaka nyinyi na baba zenu mmekuwa katika upotofu ulio dhaahiri. 55. Wakasema: Je, umetujia kwa maneno ya kweli au wewe ni katika wachezao tu? 56. Akasema: Bali Mola wenu Mlezi ni Mola Mlezi wa mbingu na ardhi ambaye ndiye aliyeziumba. Na mimi ni katika wenye kuyashuhudia hayo. 57. Na naapa kwa Mwenyezi Mungu! Nitayafanyia vitimbi masanamu yenu haya baada ya mkishageuka kwenda zenu. 58. Basi akayavunja vipande vipande, ila kubwa lao, ili wao walirudie. 59. Wakasema: Nani aliyeifanyia haya miungu yetu? Hakika huyu ni katika waliodhulumu. 60. Wakasema: Tumemsikia kijana mmoja akiwataja. Anaitwa Ibrahim. 61. Wakasema: Mleteni mbele ya macho ya watu, ili wapate kumshuhudia! 62. Wakasema: Je! Wewe umeifanyia haya miungu yetu, ewe Ibrahim? 63. Akasema: Bali amefanya hayo huyu mkubwa wao. Basi waulizeni ikiwa wanaweza kutamka. 64. Basi wakajirudi, wakasema: Hakika nyinyi mlikuwa madhalimu! 65. Kisha wakarejea kwenye ule ule upotovu wao wakasema: Wewe unajua kwamba hawa hawesemi. 66. Akasema: Basi nyinyi mnawaabudu asiyekuwa Mwenyezi Mungu wasiowafaa kitu wala kuwadhuru? 67. Aibu yenu nyinyi na hivyo mnavyoviabudu badala ya Mwenyezi Mungu! Basi nyinyi hamtii akilini? 68. Wakasema: Mchomeni moto, na muinusuru miungu yenu, ikiwa nyinyi ni watendao jambo! 69. Sisi tukasema: Ewe moto! Kuwa baridi na salama kwa Ibrahim! 70. Wao walimkusudia maovu, lakini Sisi tukawafanya wao ndio waliokhasiri. 71. Na tukamwokoa yeye na Luuti tukawapeleka kwenye nchi tulioibariki kwa ajili ya walimwengu wote. 72. Naye tukampa Is-haq, na Yaaqub kuwa ni ziada. Na wote tukawajaalia wawe watu wema. 73. Na tukawafanya maimamu wakiongoa watu kwa amri yetu. Na tukawafunulia watende kheri, na washike Sala, na watoe Zaka; na walikuwa wanatuabudu Sisi tu.\" "},{"id":3390,"sura":21,"from_aya":51,"to_aya":51,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{51} Mwenyezi Mungu Mtukufu alipomtaja Musa na Muhammad - Mwenyezi Mungu amfikishie rehema na amani - na vitabu vyao viwili; akasema: \"Na tumewakuta baba zetu wakiyaabudu,\" yaani, kabla ya kutumwa Musa na Muhammad na kuteremshwa vitabu vyao, Mwenyezi Mungu alimuonyesha ufalme wa mbingu na ardhi, na akampa uwongofu ambao aliukamilisha nao na akawalingania watu juu yake ambao hajampa mtu yeyote katika walimwengu isipokuwa Muhammad, na akaiongezea uwongofu kwa sababu ulikuwa ni uwongofu kwa mujibu wa hali yake na ukubwa wa cheo chake. Vinginevyo; kila muumini ana ukomavu kulingana na kiwango cha imani alichonacho. \"Na sisi tulikuwa tunalifahamu;\" yaani, tulimpa uwongofu wake, na tukamteua kwa ujumbe na tabia, na tukamteua katika dunia na akhera. Tunajua kwamba ana sifa na uwezo kwa hili; kwa busara na akili yake. Na ndiyo maana akataja kuhojiana kwake na kaumu yake, na kuwakataza kwake kufanya ushirikina, na kuvunja kwake masanamu yao, na kuwalazimishia hoja. Kwa hivyo akasema:"},{"id":3391,"sura":21,"from_aya":52,"to_aya":52,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{52} \"Alipomwambia baba yake na watu wake: Ni nini haya masanamu\" ambayo mmeyafananisha; na mkayachonga kwa mikono yenu katika maumbile ya baadhi ya viumbe, \"ambayo mnashughulika kuyaabudu?\" Mnasimama katika kuyaabudu hali ya kuwa mmelazimika kwa hilo; na ni akina nani viumbe hao? Na ni fadhila gani imethibiti kwao? Na ziko wapi akili zenu ambazo zimeenda hata mkaharibu nyakati zenu kwa kuyaabudu, ilhali  nyinyi mlifananisha na kuchonga kwa mikono yenu wenyewe; hii ni moja ya maajabu makubwa; mnaabudu kile mnachokichonga?"},{"id":3392,"sura":21,"from_aya":53,"to_aya":53,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{53} Walijibu bila hoja jibu la asiyejiweza, ambaye hana shaka mkononi mwake hata kidogo, na wakasema: \"Tumewakuta baba zetu:\" Ndivyo wanavyofanya, kwa hivyo tukafuata njia yao na tukawafuata kuiabudu! Inajulikana kuwa kitendo cha mmoja wa viumbe isipokuwa mitume siyo hoja na hairuhusiwi kutoa mfano, haswa katika asili ya dini na kumpwekesha kwa Mlezi wa viumbe vyote."},{"id":3393,"sura":21,"from_aya":54,"to_aya":54,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{54} Ndiyo maana Ibrahimu akawaambia, akimpotosha kila mtu: \"Akasema: Bila ya shaka nyinyi na baba zenu mmekuwa katika upotofu ulio dhaahiri;\" yaani, kosa dhahiri, na ni nini kinachoonekana wazi zaidi kuliko kosa lao katika ushirikina na kuacha kumpwekesha Mwenyezi Mungu? Yaani, kile mlichosema si halali kushikilia, na nyinyi na wao mmeshiriki katika upotovu wa wazi na dhahiri kwa kila mtu."},{"id":3394,"sura":21,"from_aya":55,"to_aya":55,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{55} \"Wakasema,\" kwa kushangaza kwa kusema kauli yake, na kutaka kujua kwa kile alichosema, na jinsi alivyowaanza kwa kuwakejeli wao na wazazi wao. \"Je, umetujia kwa maneno ya kweli au wewe ni katika wachezao tu?\" Yaani, maneno haya ambayo mliyasema na ambayo mlituletea. Je, uwepo wake ni kweli, au maneno yako kwetu ni maneno ya mchezaji mdhihaki ambaye hajui anachosema? Hivi ndivyo walivyotaka, lakini walirudisha maneno kati ya mambo hayo mawili kwa sababu wao waliiweka katika hadhi ya yale yaliyoamuliwa na kujulikana kwa kila mtu, kwamba maneno aliyoyaleta Ibrahimu yalikuwa ni maneno ya kipumbavu ambayo hayana maana ya kile anachosema."},{"id":3395,"sura":21,"from_aya":56,"to_aya":56,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{56} Ibrahim akawajibu kwa jawabu lililobainisha namna ya upumbavu wao na upungufu wa akili zao, na akasema: \"Bali Mola wenu Mlezi ni Mola Mlezi wa mbingu na ardhi ambaye ndiye aliyeziumba. Na mimi ni katika wenye kuyashuhudia hayo.\" Basi akawakusanya baina ya ushahidi wa kiakili na ushahidi wa kusikia. Ama dalili ya kiakili; hakika Yeye amejua kila mtu, mpaka wale ambao Ibrahimu alijadiliana nao: ya kwamba Mwenyezi Mungu peke yake ndiye Muumba wa viumbe vyote kuanzia wana wa Adamu, na malaika, na majini, na wanyama, na mbingu na ardhi, na ndiye anayevisimamia kwa kila namna ya usimamizi. Kwa hivyo kila kiumbe kimeumbwa, ni chenye kupelekeshwa na kinasimamiwa, na kila kitu kinachoabudiwa badala ya Mwenyezi Mungu kinajumuishwa katika hilo? Je, inamstahiki (ibada) kufanyiwa aliye na cheo cha chini kutokana na akili na kupambanua, kwamba aabudiwe kiumbe mwenye kusimamiwa,asiye na uwezo wa manufaa, madhara, kifo, uhai, au ufufuo, na akaacha kumwabudu Muumba, Mwenye kuruzuku, msimamizi? Kuhusu ushahidi wa sauti; ni yale yaliyopokewa kutoka kwa Mitume, rehema na amani ziwe juu yao. Walichokileta hakikosei na hakifanyi makosa na wala hakijulishi wengine bila ya ukweli. Moja ya aina za kiapo hiki ni ushuhuda wa mmoja wa Mitume juu ya hilo. Ndiyo maana Ibrahim akasema, \"Na mimi ni katika hilo;\" yaani, kwamba Mwenyezi Mungu peke yake ndiye anayeabudiwa, na kuabudu asiyekuwa Yeye ni batili. \"Ni mwenye kushuhudia.\" Na ni ushahidi gani baada ya ushahidi wa Mwenyezi Mungu ulio juu zaidi kuliko ushuhuda wa Mitume, hasa wale mitume bora kati yao, hasa kipenzi chake Mwenyezi Mungu, Mwenye neema zaidi?"},{"id":3396,"sura":21,"from_aya":57,"to_aya":57,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"57. Na alipobainisha kuwa masanamu yao hayamiliki kitu. Alitaka kuwaonyesha kutoweza kwake na kukosa ushindi, na alikuwa akipanga njama ya kukiri hilo. Ndiyo maana akasema, \"Na kwa jina la Mwenyezi Mungu! Nitayafanyia vitimbi masanamu yenu;\" yaani, nitayavunja kwa njia ya vitimbi, \"baada ya mkishageuka kwenda zenu\" kwenye sikukuu moja kati ya sikukuu zao."},{"id":3397,"sura":21,"from_aya":58,"to_aya":58,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"58. Basi walipogeuka, akayaendea kwa siri, \"Basi akayavunja vipande vipande.\" Yaani, kuvunjwa na kuyakatakata. Na walikuwa wamekusanyika katika nyumba moja, basi yeye akayavunja yote, \"ila kubwa lao.\" Yaani, isipokuwa sanamu lao kubwa; aliliacha kwa kusudi kwamba hilo litaelezea. Na tafakari kuondoa huku kwa ajabu; kwani kila linalomchukiza Mwenyezi Mungu halitumiki katika suala la utukufu isipokuwa kwa njia ya kuongeza kwa maswahaba wake. Kama vile Mtume \u2013 rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie \u2013 alipowaandikia wafalme washirikina wa ardhi, alikuwa akisema: kwa mkubwa wa Wafursi... kwa mkubwa wa Roma... na kadhalika na hakusema: kwa mkuu! Hapa Yeye Mtukufu akasema, \"ila kubwa lao,\" wala hakusema: wakubwa miongoni mwa masanamu yao. Hili linapaswa kuzingatiwa na kuwa mwangalifu ili usitukuze kile ambacho Mungu amedharau. Isipokuwa inapokuwa imeongezwa kwa aliyeitukuza. Na usemi wake: \"ili wao walirudie.\" Yaani, Ibrahimu aliacha kulivunja sanamu hilo lao ili warudi kwake, na kufuata hoja, na kuligeukia, na sio kusumbuliwa nalo. Na ndiyo sababu mwishowe alisema: \"Basi wakajirudi.\""},{"id":3398,"sura":21,"from_aya":59,"to_aya":59,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{59} Basi walipoyaona yaliyokuwa yamewasibu masanamu yao ya aibu na fedheha, \"Wakasema: Nani aliyeifanyia haya miungu yetu? Hakika huyu ni katika waliodhulumu:\" Basi wakamtuhumu Ibrahimu kuwa wao ndio wenye kustahiki zaidi alipoyavunja, na hawakutambua kuwa kuyavunja kwake ni miongoni mwa wema wake bora na uadilifu wake na tauhidi yake, bali mwenye kudhulumu ni yule anayeifanya kuwa ni miungu, ilhali ameyaona kile kilichofanyiwa miungu hiyo."},{"id":3399,"sura":21,"from_aya":60,"to_aya":60,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{60} \"Wakasema: Tumemsikia kijana mmoja akiwataja.\" yaani, aliwafedhehesha na kuwadharau, na aliye kama huyu basi ndiye aliyeivunja, au baadhi yao walimsikia akitaja kuwa atayafanyia vitimbi; \"anaitwa Ibrahim.\""},{"id":3400,"sura":21,"from_aya":61,"to_aya":61,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"61. Walipohakikisha ya kuwa ni Ibrahim, wakasema; \"Mleteni.\" Yaani, mleteni Ibrahimu \"mbele ya macho ya watu;\" Yaani, mbele ya macho yao na kusikia kwao, \"ili washudie.\" Yaani, watahudhuria yale yatakayofanywa kwa wale wanaoharibu miungu yao. Hivi ndivyo Ibrahim alivyotaka na kukusudia: kwamba kauli ya haki iwe mbele ya watu, ili waione haki na ithibitike hoja juu yao. Kama alivyosema Musa alipomuahidi Firauni: \"Miadi yenu ni siku ya Sikukuu ya mapambo; na watu wakusanywe kabla ya adhuhuri.\""},{"id":3401,"sura":21,"from_aya":62,"to_aya":62,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{62} Watu walipokuja na Ibrahimu akaletwa, wakamwambia: \"Je, ni wewe umeifanyia haya;\" yaani, \"kwa miungu yetu ewe Ibrahimu?\" Hili ni swali la kupeana ripoti. Yaai, ni nini kilikuchochea? Ni nini kilikulazimisha kufanya hivi?"},{"id":3402,"sura":21,"from_aya":63,"to_aya":63,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{63} Na Ibrahimu akasema na watu wakitazama: \"Bali ameyafanya hayo huyu mkubwa wao;\" yaani, aliyavunja kwa hasira dhidi yake alipokuwa akiabudiwa pamoja naye, na alitaka ibada hiyo iwe ibada kwa sanamu kubwa tu, na neno hili kutoka kwa Ibrahimu linakusudiwa kumlazimisha mpinzani na kuanzisha hoja dhidi yake. Na kwa hili akasema: \"Basi waulizeni ikiwa wanaweza kutamka,\" na alitaka sanamu zilizovunjika; waulizeni kwa nini yalivunjwa? Na sanamu ambayo haikuvunjwa; Muulizeni aliyavunjia nini? Ikiwa wana matamshi, watakujibu kwa hilo, na mimi na nyinyi na kila mtu tunajua kwamba halitamki, halisemi, halifaidishi, halidhuru, na hata halijisaidii kwa wale wanaotaka kulidhuru."},{"id":3403,"sura":21,"from_aya":64,"to_aya":64,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{64} \"Basi wakajirudi;\" yaani, mawazo yao yakawa juu yao, na ndoto zao zikarudi kwao, na wakajua kwamba walikuwa wamepotoka katika kuwaabudu, na wakakiri wenyewe udhalimu na ushirikina.  \"Wakasema, Hakika nyinyi mlikuwa madhalimu.\" Kwa hivyo ilitokea, na walihitaji hoja kwa kukubali kwamba wao ni waongo, na kwamba tendo lao ni ukafiri na udhalimu."},{"id":3404,"sura":21,"from_aya":65,"to_aya":65,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{65} Lakini hawakuendelea katika hali hii, lakini \"wakarejea kwenye ule ule upotovu wao;\" yaani, jambo hilo liligeuka dhidi yao, akili zao zilirudishwa nyuma, na ndoto zao zilipotea. Wakamwambia Ibrahimu: \"Wewe unajua kwamba hawa hawesemi;\" kwa hivyo unatudhihakije, na unatufanyia mzaha, na kutuamuru tumuulize, na unajua kwamba hasemi?"},{"id":3405,"sura":21,"from_aya":66,"to_aya":66,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{66} Ibrahimu alisema, akiwakemea na kutangaza ushirikina wao juu ya shuhuda na kuonyesha kutostahili kwa miungu yao kuabudu: \"Basi nyinyi mnawaabudu asiyekuwa Mwenyezi Mungu wasiowafaa kitu wala kuwadhuru,\" wala faida wala malipo?"},{"id":3406,"sura":21,"from_aya":67,"to_aya":67,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{67} \"Aibu yenu nyinyi na hivyo mnavyoviabudu badala ya Mwenyezi Mungu;\" Yaani, ni nini kilichowapoteza na kupoteza mpango wenu, na kilichowafedhehesha na mlichokuwa mkiabudu badala ya Mwenyezi Mungu? Kama mngekuwa na akili mngeijua hali hii, basi mlipokosa akili na mkafanya ujinga na upotofu kwa kujua; wanyama wakawa ni bora kuwaliko nyinyi."},{"id":3407,"sura":21,"from_aya":68,"to_aya":68,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{68} Kisha, alipowalaumu na hawakuonyesha hoja, walitumia nguvu zao kumwadhibu. Kwa hivyo \"wakasema: Mchomeni moto, na muinusuru miungu yenu, ikiwa nyinyi ni watendao jambo.\" Yaani, muue na uuaji mbaya zaidi kwa kuwaka hasira na kuunga mkono miungu yenu; kwa hivyo hawakuwa na furaha kwa ajili yao, walipokuwa wakiwaabudu wale waliotambua kwamba alihitaji ushindi wao na kumchukua kama mungu!"},{"id":3408,"sura":21,"from_aya":69,"to_aya":69,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"69. Basi Mwenyezi Mungu akamnusuru kipenzi chake walipomtupa motoni, na akauambia (moto): \"Kuwa baridi na salama kwa Ibrahim;\" na ukawa baridi na salama, wala hakudhurika humo, wala hakuhisi  madhara yoyote."},{"id":3409,"sura":21,"from_aya":70,"to_aya":70,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{70} \"Wao walimkusudia maovu\" pindi wakakusudia kumchoma moto, \"kwa hivyo Sisi tukawafanya wao ndio waliokhasiri.\" Yaani, duniani na akhera; Mungu pia alimfanya rafiki na wafuasi wake kuwa washindi na waliofaulu."},{"id":3410,"sura":21,"from_aya":71,"to_aya":71,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{71} \"Na tukamwokoa yeye na Luuti.\" Hayo ni kwa sababu hawakumuamini yeyote katika kaumu yake isipokuwa Luti, amani iwe juu yake. Ikasemwa: Alikuwa ni mtoto wa ndugu yake, Mwenyezi Mungu akamuokoa, na akahama. \"Tukawapeleka kwenye nchi tuliyoibariki kwa ajili ya walimwengu wote.\" Yaani, Shaamu, basi watu wake wakaondoka katika nchi ya Iraki katika nchi ya Iraq. \"Akasema, Mimi nahamia kwa Mola wangu Mlezi. Hakika Yeye ndiye Mwenye nguvu, Mwenye hekima.\" Moja ya baraka za Mtukufu Mtume (rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie yeye) ni kwamba wengi wa Mitume walikuwemo humo, na kwamba Mwenyezi Mungu aliichagua kama kuhama kwa ajili ya rafiki yake, na ina moja ya nyumba zake tatu tukufu, nayo ni Bayt al-Maqdis."},{"id":3411,"sura":21,"from_aya":72,"to_aya":72,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{72} \"Naye tukampa,\" walipofarikiana watu wake, \"Is-haq, na Yaaqub,\" mwana wa Is-haq \"kuwa ni ziada.\" Baada ya kuwa mtu mzima na mkewe alikuwa tasa, Malaika wakampa bishara kwa Is-haq. Na baada ya Is-haq Yaaqub\" na Yaaqub ni Israili waliotoka humo kaumu kubwa, na Ismail bin Ibrahim, ambaye kutoka kwake lilitoka taifa wema la Kiarabu, na katika kizazi chake ni bwana wa mwanzo na wa mwisho. Na kila mmoja kutoka kwa Ibrahim, na Is-haq, na Yakubu, \"tukawajaalia wawe watu wema.\" Yaani, kusimamisha haki zake na haki za waja wake."},{"id":3412,"sura":21,"from_aya":73,"to_aya":73,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{73} Na katika uadilifu wao ni kuwa amewafanya maimamu walioongoka kwa amri yake, na hii ni miongoni mwa neema kubwa za Mwenyezi Mungu juu ya mja wake, kuwa ni imamu wa kuwaongoza waongofu, na wanaomfuata wanatembea nyuma yake. Na hayo ni kwa sababu walikuwa na subira na walikuwa na yakini na Ishara za Mwenyezi Mungu. Na kauli yake, \"wakiongoza watu kwa amri yetu;\" yaani, wanawaongoza watu kwa dini yetu, hawaamrishi matamanio yao wenyewe, bali kwa amri ya Mwenyezi Mungu na dini yake na kufuata radhi zake. Na mja hawi imamu mpaka aombe amri ya Mwenyezi Mungu. \"Na tukawafunulia watende kheri,\" wanayafanya na kuwalingania watu, na hayo ni pamoja na mema yote ambayo ni haki ya Mwenyezi Mungu na haki za waja wake. \"Na washike Sala, na watoe Zaka.\" Hii ni katika mlango maalum wa huruma kwa ujumla; kwa sababu ya heshima na ubora wa ibada hizi mbili, na kwa sababu yeyote anayezikamilisha kama alivyoamrishwa; alikuwa ameshikamana na dini yake. Na anayepuuza; bila ya shaka angelipotezwa kwa chochote kisichokuwa wao, na kwa sababu Swalah ni amali bora kabisa inayojumuisha haki zake, na zaka ni amali bora kabisa inayojumuisha kufanya wema kwa viumbe vyake. \"Na walikuwa;\" yaani, si kwa yeyote ila sisi  \"wanatuabudu.\" Yaani, wanaendelea kufanya ibada za moyo, maneno, na kimwili kwa muda wao mwingi, hivyo wanastahiki ibada kuwa maelezo yao. Kwa hivyo wanatambulika kwa yale ambayo Mungu aliamuru viumbe kufanya, na ambayo kwa ajili yake aliwaumba."},{"id":3413,"sura":21,"from_aya":74,"to_aya":75,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"74. Na Lut tukampa hukumu na elimu na tukamwokoa kutokana na ule mji uliokuwa ukifanya machafu. Hakika hao walikuwa watu wabaya, wavukao mipaka. 75. Na tukamuingiza katika rehema yetu. Hakika yeye ni miongoni mwa walio wema. "},{"id":3414,"sura":21,"from_aya":74,"to_aya":74,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"74. Hizo ni sifa njema zitokazo kwa Mwenyezi Mungu kwa Mtume wake, Lut, amani ziwe juu yake, kwa elimu yake ya Sheria na kutawala baina ya watu kwa njia ya haki na iliyo sawa. Na kwamba Mwenyezi Mungu alimtuma kwa watu wake akiwalingania kwenye ibada ya Mwenyezi Mungu na kuwakataza maovu waliyokuwa wakiyafanya, akabaki akiwalingania, lakini hawakumuitikia, basi Mwenyezi Mungu akayageuza makazi yao dhidi yao na kuwaadhibu kwa adhabu. Wa mwisho wao; kwa sababu \"Hakika hao walikuwa watu wabaya, wachafu,\" wakamkadhibisha mwitaji na wakamtishia kumfukuza, na Mwenyezi Mungu akamuokoa Lut'i na ahali zake. Basi akamuamuru aende nao usiku ili atoke nje ya mji. Kwa hivyo walitoka na basi wakaokolewa kwa neema za Mwenyezi Mungu juu yao."},{"id":3415,"sura":21,"from_aya":75,"to_aya":75,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{75} \"Na tukamuingiza katika rehema yetu,\" ambayo atakayeingia humo atakuwa salama kutokana na hofu zote, na atapata kila heri, na furaha, na wema, na bashasha, na sifa njema. Hiyo ni kwa sababu wao ni wema ambao matendo yao ni mema, na hali zao zikawa safi, na Mungu huwarekebisha wapotovu wao. Na wema ndiyo sababu ya mja kuingia katika rehema ya Mwenyezi Mungu. Kama vile uovu ni sababu ya kumnyima mja rehema na kheri. Na mwadilifu mkubwa zaidi kwa watu ni Mitume, amani iwe juu yao. Na kwa ajili hiyo akawataja kuwa ni watu wema, na Suleiman, amani iwe juu yake, alisema, \"Na uniingize kwa rehema yako katika waja wako wema.\""},{"id":3416,"sura":21,"from_aya":76,"to_aya":77,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"76. Na Nuhu alipoita zamani, nasi tukamuitikia, na tukamwokoa yeye na watu wake kutokana na shida kubwa. 77. Na tukamnusuru na watu waliozikanusha Ishara zetu. Hakika hao walikuwa watu wabaya. Basi tukawazamisha wote. "},{"id":3417,"sura":21,"from_aya":76,"to_aya":77,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{76-77} Yaani: Na mkumbuke mja wetu na Mtume wetu Nuh, amani ziwe juu yake, akimsifu Mwenyezi Mungu alipomtuma kwa watu wake, na akakaa nao miaka elfu kasoro miaka hamsini. Anawalingania kumwabudu Mungu, na anawakataza wasimshirikishe, na anajitokeza na kurudia rudia baina yao, na anawaita kwa siri na kwa sauti kubwa, mchana na usiku, lakini alipowaona, mawaidha hayakuwa na manufaa kwao, na karipio lilikuwa halina faida kwao. Akamwomba Mola wake Mlezi na akasema: \"Mola wangu Mlezi! Usiachie katika ardhi makazi ya makafiri. \"Hakika ukiwaacha watawapoteza waja wako, wala wao hawatazaa ila waovu makafiri.\" Basi Mwenyezi Mungu akamjibu na akawazamisha na hakuacha hai hata mmoja wao, Mwenyezi Mungu akamuokoa Nuhu na familia yake na Waumini pamoja naye katika safina iliyosheheni, na akawafanya dhuria wake kuwa ndio waliobakia, na Mwenyezi Mungu akampa ushindi juu ya watu wake waliomdhihaki."},{"id":3418,"sura":21,"from_aya":78,"to_aya":82,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"78. Na Daud na Suleiman walipokata hukumu katika kadhiya ya konde walipolisha humo mbuzi wa watu usiku. Na Sisi tulikuwa wenye kushuhudia hukumu yao hiyo. 79. Basi tukamfahamisha Suleiman. Na kila mmoja wao tulimpa hukumu na elimu. Na tuliifanya milima na ndege kuwa pamoja na Daud imnyenyekee na imtakase Mwenyezi Mungu. Na Sisi ndio tulioyafanya hayo. 80. Na tukamfundisha kuunda mavazi ya vita kwa ajili yenu ili yawahifadhi katika kupigana kwenu. Je, mtakuwa wenye kushukuru? 81. Na tukamsahilishia Suleiman upepo wa kimbunga wendao kwa amri yake kwenye ardhi tuliyoibarikia. Na Sisi ndio tunaojua kila kitu. 82. Na pia mashetani wanaompigia mbizi na kufanya kazi nyenginezo. Na Sisi tulikuwa walinzi wao. "},{"id":3419,"sura":21,"from_aya":78,"to_aya":78,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{78} Yaani, na wakumbuke manabii hawa wawili [wakarimu wawili] Daudi na Suleiman, kuwa ni wenye kusifiwa na watukufu. Mwenyezi Mungu alipowapa elimu na hukumu nyingi miongoni mwa waja wake; kama inavyothibitishwa na kauli yake: \"Walipokata hukumu katika kadhiya ya konde walipolisha humo mbuzi wa watu.\" Yaani, wakati mwenye shamba ambalo kondoo wa watu wengine walikuwa wametawanyika alihukumiwa juu yao; yaani, alilisha usiku, wakala miti yake na kula mazao yake, basi Daudi, amani iwe juu yake, akaamua kuwa kondoo wawe wa mwenye shamba. Kutokana na uzembe wa wamiliki wake, aliwaadhibu kwa adhabu hii, na Suleiman akahukumu juu yake kwa hukumu ambayo ilikuwa sahihi. Kwamba wamiliki wa kondoo wampe mwenye shamba, basi yeye afaidike na lulu na sufu zao, na wanaitunza bustani ya mwenye shamba mpaka irejee katika hali yake ya asili. Iliporejea katika hali yake; walibadilishana, na kila mmoja wao akarudi na mali yake, na hii ilitokana na ukamilifu wa ufahamu wake na utambuzi, amani iwe juu yake."},{"id":3420,"sura":21,"from_aya":79,"to_aya":79,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{79} Ndiyo maana akasema: \"Basi tukamfahamisha Suleiman.\" Yaani, tulimfahamisha suala hili, na hilo halionyeshi kwamba Mwenyezi Mungu hakumfanya Daudi aelewe kitu kingine chochote; na ndiyo maana akakithibitisha kwa kukitaja. Imethibitishwa na kauli yake: \"Na kila mmoja,\" tuliwapa kutoka kwa Daud na Suleiman \"hukumu na elimu.\" Huu ni ushahidi ili mtawala apate haki. Na akakosea, na wala hakuna wa kumlaumu ikiwa atafanya makosa licha ya kutumia bidii yake. Kisha akataja yaliyo mahususi kwa kila mmoja wao, na akasema: \"Na tuliifanya milima na ndege kuwa pamoja na Daud imnyenyekee na imtakase.\" Hayo ni kwa sababu yeye alikuwa miongoni mwa watu waliokuwa wakimuabudu Mwenyezi Mungu zaidi kwa kumkumbuka na kumhimidi na kumsifu, wakimtukuza Mwenyezi Mungu. Na Mwenyezi Mungu alikuwa amempa sauti nzuri, ya upole, na ya kupendeza ambayo hakuna yeyote miongoni mwa viumbe aliyempa. Alipomsifu Mwenyezi Mungu; milima viziwi na ndege mabubu wakamwitikia, na hii ni fadhila ya Mwenyezi Mungu na rehema juu yake. Na ndiyo maana akasema: \"Na Sisi ndio tuliofanya hayo.\""},{"id":3421,"sura":21,"from_aya":80,"to_aya":80,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{80} \"Na tukamfundisha kuunda mavazi ya vita kwa ajili yenu.\" Yaani, Mwenyezi Mungu alimfundisha Daudi, amani iwe juu yake, jinsi ya kutengeneza silaha. Yeye ndiye aliyekuwa wa kwanza kuitengeneza na kuifundisha, na ufundi wake ukaenea kwa waliokuwa baada yake. Basi Mwenyezi Mungu akamfanyia chuma na akamfundisha jinsi ya kukinoa, na manufaa yake ni makubwa. \"Ili yawahifadhi katika kupigana kwenu.\" Yaani ni ulinzi kwenu na ulinzi wakati wa vita na vurugu kali. \"Je, mtakuwa wenye kushukuru\" baraka za Mungu juu yako pindi aliajiriwa wapi na mtumishi wake Daudi? Kama Mwenyezi Mungu alivyosema: \"Na amewafanyia nguo za kuwakinga na joto, na nguo za kuwakinga katika vita vyenu. Ndiyo hivyo anawatimizia neema zake ili mpate kutii.\" Inawezekana kwamba Mungu kumfundisha Daudi kutengeneza silaha na uzuri wake ni jambo la ajabu. Na ni kama wafasiri walivyosema: Mwenyezi Mungu alimlainishia chuma, hata akakifanyia kazi kama unga na udongo, bila kukiyeyusha juu ya  moto. Inawezekana kwamba mafundisho ya Mungu kwake ni kulingana na desturi ya kawaida, na kwamba kulainika kwa chuma kwake kunatokana na kile ambacho Mungu amemfundisha miongoni mwa sababu zinazojulikana sasa za kuyeyusha, na hili ndilo linaloonekana. Kwa sababu Mwenyezi Mungu alishukuru [kwa hilo] kwa waja wake na akawaamrisha kushukuru kwa hilo, na lau si kwamba kazi yake ni miongoni mwa mambo ambayo Mungu ameyawezesha kwa waja wake. Hakuwashukuru kwa hilo wala kutaja manufaa yake. Kwa sababu ngao ambazo Daudi, amani iwe juu yake, alizitengeneza, haiwezekani kwa kile kinachokusudiwa kuwa mahususi wao, bali baraka ya jinsia. Hakuna ushahidi wa uwezekano uliotajwa na wafasiri; isipokuwa kauli yake: \"Na tukamlainishia chuma,\" na haimaanishi kuwa kililainishwa bila ya sababu, na Mwenyezi Mungu ni mjuzi zaidi wa jambo hilo."},{"id":3422,"sura":21,"from_aya":81,"to_aya":81,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{81} \"Na tukamsahilishia Suleiman upepo.\" Yaani, tulimfanyia uwe \"wa kimbunga.\" Yaani, ni mwepesi katika upitaji wake, \"wendao kwa amri yake\" popote unapogeuka unaafikiana na amri Yake. Asubuhi yake ni mwezi na mwisho wake ni mwezi \"kwenye ardhi tuliyoibarikia.\" Nayo ni nchi ya Shamu; mahali palipokuwa makao yake, atakwenda kwa upepo wa mashariki na magharibi, na kimbilio lake na marejeo yake yatakuwa kwenye nchi iliyobarikiwa.\"Na Sisi ndio tunaojua kila kitu.\" Elimu yetu ilikizunguka kila kitu, na tukajifunza kwa Daudi na Sulaiman tuliyowafikishia tuliyoyataja."},{"id":3423,"sura":21,"from_aya":82,"to_aya":82,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{82}\"Na pia mashetani wanaompigia mbizi na kufanya kazi nyenginezo.\" Hii nayo ni miongoni mwa sifa za Sulaiman, amani iwe juu yake, kwamba Mwenyezi Mungu aliutiisha mashetani na mapepo, na akamtia nguvu kuwatiisha kwa vitendo ambavyo vingi havikuwa na uwezo wa mtu mwingine kuvifanya, basi wapo miongoni mwao wanaompigia mbizi baharini na kung'oa Lulu, na vitu vingine. Na miongoni mwao wapo wanaomfanyia hivyo \"mihrabu, na masanamu, na madeste makubwa kama mahodhi, na masufuria makubwa.\" Alilitiisha kundi miongoni mwao ili waijenge Nyumba Takatifu, na akafa walipokuwa wakifanya kazi yake, na wakakaa baada yake kwa muda wa mwaka mmoja, mpaka walipojua kuhusu kifo chake. Kama itakavyokuja, Mwenyezi Mungu akipenda, \"Na Sisi ndio tunaojua kila kitu.\" Yaani, hawawezi kujiepusha naye na kutomtii, bali Mwenyezi Mungu amewahifadhi kwa ajili yake kwa nguvu, utukufu, na mamlaka yake."},{"id":3424,"sura":21,"from_aya":83,"to_aya":84,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"83. Na Ayyubu, alipomwita Mola wake Mlezi, akasema: Mimi yamenipata madhara. Na Wewe ndiye unayerehemu kuliko wote wanaorehemu. 84. Basi tukamwitikia, na tukamwondolea madhara aliyokuwa nayo, na tukampa watu wake na mfano wao pamoja nao kuwa ni rehema inayotoka kwetu, na ukumbusho kwa wafanyao ibada. "},{"id":3425,"sura":21,"from_aya":83,"to_aya":83,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{83} Yaani, na mkumbuke mja wetu na Mtume wetu Ayubu kwa kumhimidi na kumtukuza na kumpandisha daraja, pale alipomtia mtihani kwa dhiki kali na akamkuta yu mvumilivu na ameridhika naye. Hayo ni kwa sababu Shetani aliuwekea mtihani juu ya mwili wake na kumfanyia mtihani. Mtihani kutoka kwa Mwenyezi Mungu, na akampulizia mwili wake, na ukamletea vidonda vikubwa, akakaa muda mrefu, na balaa ikazidi, watu wa familia yake wakafa, na pesa yake ikatoweka. Basi akamita Mola wake Mlezi akisema, Mola Mlezi, \"Mimi yamenipata madhara. Na Wewe ndiye unayerehemu kuliko wote wanaorehemu.\" Basi akamuomba Mwenyezi Mungu amjulishe hali ya nafsi yake, na kwamba dhiki imefikia upeo wake, na kwa upana na rehema ya Mola wake Mlezi."},{"id":3426,"sura":21,"from_aya":84,"to_aya":84,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{84} Mungu akamjibu na kumwambia: \"Pigapiga ardhi kwa mguu wako! Basi haya maji baridi ya kuogea na ya kunywa.\" Alipigapiga kwa mguu wake, na chemchemi ya maji baridi ikatoka kwenye mapigo yake, basi akaoga kutoka humo, akanywa, na Mungu akamwondolea madhara yake. \"Na tukampa watu wake;\" yaani, tulimrudishia familia yake na mali. \"Na mfano wao pamoja na wao\" kwamba Mungu alimpa [kwa] ustawi kutoka kwa familia na pesa nyingi, \"ni rehema inayotoka kwetu,\" ambapo alikuwa mvumilivu na akaridhia, kwa hivyo Mungu alimlipa thawabu mapema kabla ya thawabu ya Akhera. \"Na ukumbusho kwa wafanyao ibada;\" Yaani: Tuliufanya kuwa ni mfano kwa waja wanaofaidika na subira. Na lau wakiona msiba ulio mpata, basi ulikuwaje ujira wake baada ya kupita, na wakaangalia sababu; wakamkuta ni mvumilivu, na ndiyo maana Mwenyezi Mungu akamhimidi kwa kauli yake: \"Hakika tulimkuta mwenye subira, mbora wa waja, kwa hakika alikuwa mwingi wa kutubu.\" Basi wakamfanya kigezo na kiigizo madhara yanapowapata."},{"id":3427,"sura":21,"from_aya":85,"to_aya":86,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"85. Na Ismail, na Idris, na Dhulkifli - wote walikuwa miongoni mwa wanaooubiri. 86. Na tukawaingiza katika rehema yetu. Hakika wao walikuwa katika watu wema. "},{"id":3428,"sura":21,"from_aya":85,"to_aya":85,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{85} Yaani, na wakumbuke waja wetu walio wateule na Manabii wetu waliotumwa kwa ukumbusho bora kabisa, na uwasifu kwa ufasaha kabisa: \"Ismaili\" bin Ibraahim \"na Idris na Dhul-Kifli\" manabii wawili miongoni mwa Manabii. Katika Wana na Israili, \"kila mmoja\" katika hao waliotajwa ni \"miongoni mwa wanaosubiri.\" Uvumilivu ni kuishika nafsi na kuizuia isifanye yale ambayo kwa asili ina mwelekeo wa kuyafanya. Hii inajumuisha aina tatu za subira: subira katika kumtii Mungu, subira katika kujiepusha na kumuasi Mungu, na subira katika makadirio yenye maumivu ya Mungu. Mja hastahili jina la subira kamili mpaka atimize haki hizi tatu. Manabii hawa, rehema na amani ziwe juu yao, Mungu aliwasifu kwa subira. Hii inaashiria kwamba walitimiza haki zake na walitekeleza wajibu wake inavyopaswa."},{"id":3429,"sura":21,"from_aya":86,"to_aya":86,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{86} Pia alizitaja kuwa uadilifu, unaojumuisha: haki ya moyo kwa kumjua Mungu, kumpenda, na kumuelekea Yeye kila wakati, na haki ya ulimi; kwa kuwa na unyevunyevu kwa kumkumbuka Mungu, na kwa kuvitunza viungo vyenye afya kwa kuvishughulisha na utii kwa Mungu na kujiepusha na dhambi. Kwa sababu ya subira na uadilifu wao, Mwenyezi Mungu akawaleta katika rehema yake, akawaweka pamoja na Mitume wenzao, na akawalipa malipo ya haraka na yatakayokuja, hata kama hayakuwa malipo yao, Mwenyezi Mungu Mtukufu alibainisha mawaidha yao katika walimwengu na akawapa. Wao ni lugha ya kweli kwa wengine. Hiyo itakuwa heshima na neema ya kutosha."},{"id":3430,"sura":21,"from_aya":87,"to_aya":88,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"87. Na Dhun-Nun alipoondoka hali ameghadhabika, na akadhani ya kwamba hatutakuwa na uwezo juu yake. Basi aliita katika giza: Hapana mungu isipokuwa Wewe Subhanaka (Uliyetakasika). Hakika mimi nilikuwa miongoni mwa wenye kudhulumu. 88. Basi tukamwitikia na tukamwokoa kutokana na dhiki. Na hivyo ndivyo tunavyowaokoa Waumini. "},{"id":3431,"sura":21,"from_aya":87,"to_aya":88,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{87 - 88} Yaani, na mkumbuke mja wetu na Mtume wetu \"Dhun-Nun\" naye ni Yunus. Yaani, mwenye Nuni, ambaye ni nyangumi, mwenye ukumbusho mzuri na sifa njema. Kwa hivyo, hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu alimtuma kwa watu wake, naye akawaita, lakini hawakuamini, basi akawaahidi kuwajia adhabu kwa muda aliowabainishia, basi ikawajia adhabu, wakaiona kwa macho yao wenyewe, wakamgeukia Mwenyezi Mungu, wakakasirika na wakatubu. Basi Mwenyezi Mungu akawaondolea adhabu. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu, \"Kwa nini usiwepo mji mmoja ukaamini na Imani yake ikawafaa - isipokuwa kaumu wa Yunus? Waliamini na Sisi tukawaondolea adhabu ya hizaya katika maisha ya dunia, na tukawastarehesha kwa muda.\" Na akasema: \"Na tulimtuma kwa watu laki moja au zaidi.\" \"Basi wakaamini, na tukawastarehesha kwa muda.\" Huu ni umma mkubwa ulioamini mwito wa Yunus, miongoni mwa fadhila zake kuu, lakini yeye, rehema na amani ziwe juu yake, akaenda kwa hasira na kumuacha Mola wake Mlezi kwa ajili ya moja ya dhambi ambazo Mwenyezi Mungu hakukututakia sisi katika kitabu chake, na hatuna haja ya kuibainisha. Kwa kauli yake: \"Alipotoka kwenda kwenye safina... \"Naye ni mwenye kulaumiwa.\" Yaani, anafanya jambo ambalo analaumiwa kwalo.[Kinachodhihirika ni kuwa haraka yake, hasira yake kwa watu wake, na kuondoka kwake miongoni mwao kabla ya Mwenyezi Mungu kumuamrisha kufanya hivyo]. Alifikiri kwamba Mungu hawezi kumsaidia; yaani, angebanwa kwa ajili yake katika tumbo la nyangumi, au alidhani kuwa atamkosa Mwenyezi Mungu, na hakuna kipingamizi kwa fikra hii kuhusishwa na ukamilifu wa uumbaji kwa namna isiyotulia wala kuendelea. Ndani yake, akapanda merikebuni pamoja na watu, wakapiga kura ili wale miongoni mwao watupwe baharini wakiogopa kuzama ikiwa wangebaki wote. Basi kura ikamwangukia Yunus, nyangumi akamshika na kumpeleka ndani ya giza la bahari. Akaita katika giza lile: \"Hapana mungu isipokuwa Wewe Subhanaka (Uliyetakasika). Hakika mimi nilikuwa miongoni mwa wenye kudhulumu.\" Basi akakiri kwa Mwenyezi Mungu ukamilifu wa uungu, na akatukuka kutoka katika kila upungufu, kasoro, na mateso, na akakiri dhuluma yake mwenyewe na uhalifu. Amesema Mwenyezi Mungu Mtukufu: \"Na ingelikuwa hakuwa katika wanaomtakasa Mwenyezi Mungu,\" \"angebalibaki tumboni mwake mpaka siku ya kufufuliwa.\" Na ndiyo maana akasema hapa \"Basi tukamwitikia na tukamwokoa kutokana na dhiki.\" Yaani, dhiki aliyoangukia, \" Na hivi ndivyo tunavyowaokoa Waumini.\" Hii ni ahadi na bishara kwa kila Muumini ambaye amepatwa na dhiki, kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu atamwokoa nayo, na ataidhihirisha, na kupunguza imani yake. Kama alivyofanya Yunus, amani iwe juu yake."},{"id":3432,"sura":21,"from_aya":89,"to_aya":90,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"89. Na Zakariya alipomwita Mola wake Mlezi: Mola wangu Mlezi! Usiniache peke yangu, na Wewe ndiye Mbora wa wanaorithi. 90. Na mwanamke aliyeulinda uke wake, na tukampulizia katika roho yetu, na tukamfanya yeye na mwanawe kuwa ni Ishara kwa walimwengu. "},{"id":3433,"sura":21,"from_aya":89,"to_aya":89,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{89} Yaani: Na mkumbuke mja wetu na Mtume wetu Zakaria, akiusifu utajo wake, akitangaza neema na fadhila zake, miongoni mwao ni wema huu mkubwa, unaojumuisha nasaha zake kwa viumbe na rehema ya Mwenyezi Mungu juu yake. Na kwamba \"alimwita Mola wake Mlezi: Mola wangu Mlezi! Usiniache peke yangu.\" Yaani, \"Akasema: Mola wangu Mlezi! Hakika mifupa yangu imedhoofika, na kichwa changu kimeungua kwa mvi, wala sikudhurika kukuomba Wewe, Mola wangu Mlezi. Na ninawaogopa wanaonifuata, na mke wangu ni tasa, basi nipe mlinzi kutoka kwako. Atanirithi, na atarithi katika ukoo wa Yaaqub, na umfanye Mola Mlezi awe uliyemridhia.\" Kutokana na Aya hizi tunajua kuwa kauli yake: \"Mola wangu Mlezi! Usiniache peke yangu.\" Wakati wake umekaribia; alichelea kuwa hakuna yeyote baada yake atakayechukua nafasi yake katika kulingania kwa Mwenyezi Mungu na kuwausia waja wa Mwenyezi Mungu, na kwamba atakuwa peke yake katika zama zake na hatamuacha yeyote wa kumuombea na kumsaidia katika yale aliyoyafanya. \"Na wewe ni bora wa warithi;\" yaani, bora zaidi ya wengine, na bora zaidi ya wale wanaonifuata kwa ubora, na una huruma zaidi kwa watumishi wako kutoka kwangu, lakini ninataka kile ambacho moyo wangu utapata utulivu kwacho, na roho yangu inakaa ndani yake na tuzo zangu zinakimbia sambamba."},{"id":3434,"sura":21,"from_aya":90,"to_aya":90,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{90} \"Tukamwitikia na tukampa Yahya,\" Nabii mtukufu ambaye hatukujaalia kabla yake somo, \"na tukamwekea mke wake,\" baada ya kuwa tasa, wala tumbo lake halikuwa na uwezo wa kuzaa; basi Mwenyezi Mungu akalijaalia uwezo wa kupata ujauzito kwa ajili ya Nabii wake Zakaria. Na hii ni miongoni mwa manufaa ya kikao na usuhuba mwema. Alibarikiwa kuwa na mwenza, hivyo Yahya akawa mzazi wa pamoja. Alipowataja manabii hawa na mitume mmoja mmoja; akawasifu kwa ujumla wake akisema: \"Hakika walikuwa wepesi wa kutenda mema.\" Yaani, wanaharakisha kuyafanya, na wanayafanya kwa nyakati zinazofaa, na wakamilishe kwa njia ifaayo na inayostahiki, na hawaachi wema wanaouweza isipokuwa wachukue fursa ya kuufanya. \"Na wanatuomba kwa matumaini na khofu.\" Yaani, wanatuomba maslahi ya dunia na akhera, na wanajikinga nasi kutokana na mambo ambayo yanaogopwa na madhara ya nyumba zote mbili, na wako tayari [watawa] sio kughafilika kutojali, au kuongozwa mbali. \"Na walikuwa wanyenyekevu kwetu;\" yaani, wanyenyekevu na wapole, na huu ndio ukamilifu wa ujuzi wao juu ya Mola wao Mlezi."},{"id":3435,"sura":21,"from_aya":91,"to_aya":94,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"91. Na mwanamke aliyeulinda uke wake, na tukampulizia katika roho yetu, na tukamfanya yeye na mwanawe kuwa ni Ishara kwa walimwengu. 92. Kwa hakika huu umma wenu ni umma mmoja, na Mimi ni Mola wenu Mlezi. Kwa hivyo niabuduni Mimi. 93. Nao wakalikata jambo lao hili mapande mapande baina yao. Wote watarudi kwetu. 94. Na atendaye mema naye ni Muumini basi haitakataliwa juhudi yake. Na hakika Sisi tunamwandikia. "},{"id":3436,"sura":21,"from_aya":91,"to_aya":91,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{91} Yaani, na mkumbuke Maryamu, amani imshukie, akimsifu kwa kubainisha thamani yake na kudhihirisha utukufu wake, na akasema: \"Na mwanamke aliyeulinda uke wake.\" Yaani, alimkinga na yale yaliyoharamishwa na mihanga yake, na hata yale ya halali, hivyo hakuolewa. Kwa sababu alikuwa akijishughulisha na ibada na anakula wakati wake kwa kumtumikia Mola wake Mlezi, na alipomjia Jibril katika umbo la mwanadamu wa kawaida na mwenye tabia njema, \"akasema: Hakika mimi najikinga kwa Mwingi wa Rehema aniepushe nawe, ukiwa ni mchamungu.\" Basi Mwenyezi Mungu akamlipa kwa vitendo vyake, na akambariki kwa mtoto asiye na baba, bali Jibril, amani iwe juu yake, akampulizia, naye akapata mimba, kwa idhini ya Mwenyezi Mungu. \"Na tukamfanya yeye na mwanawe kuwa ni Ishara kwa walimwengu;\" ambapo alimpa mimba na kumzaa bila mtu kumgusa. Na pale alipokuwa akinena katika utoto, na kumwondolea yale washitaki waliyomdhania juu yake, na kujielezea katika hali hiyo, na Mungu akampa mikononi mwake miujiza inayojulikana. Kwa hivyo yeye na mwanawe walikuwa ishara kwa ulimwengu, unaosemwa kizazi baada ya kizazi, na kuzingatiwa na wale wanaozingatia."},{"id":3437,"sura":21,"from_aya":92,"to_aya":92,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{92} Manabii amani iwe juu yao walipotaja , aliwaambia watu: \"Kwa hakika huu umma wenu ni umma mmoja;\" yaani, wajumbe hawa waliotajwa ni umma wenu na maimamu wenu, ambao mnakumbana nao na ambao mnaongozwa nao, wote wanaongozwa na dini moja na njia moja, na Mola Mlezi pia ni mmoja. Na hii ndiyo sababu alisema:  \"Na Mimi ni Mola wenu Mlezi,\" ambaye aliwaumba na kuwalea kwa neema yangu katika dini na ulimwengu. Ikiwa Mola Mlezi ni mmoja na nabii ni mmoja na dini ni moja, ambayo ni ibada ya Mwenyezi Mungu peke yake haina mshirika katika kila aina ya ibada, kazi yako na wajibu wako ni kuifanya. Na hii ndiyo sababu alisema: \"Kwa hivyo niabuduni Mimi.\" Akaipangilia ibada juu ya kile kilichotangulia kwa utaratibu uliosababishwa na sababu zake."},{"id":3438,"sura":21,"from_aya":93,"to_aya":93,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{93} Ingelifaa kukusanyika katika jambo hili na wala tusifarikiane juu yake, lakini chuki na uadui haukubaliki isipokuwa kutengana na kukata. Na kwa ajili hiyo akasema: \"Nao wakalikata jambo lao.\" Yaani, makundi yenye mafungamano na wafuasi wa mitume yalitawanyika makundi makundi, kila mmoja akidai kuwa ukweli uko kwake na uwongo kwa upande mwingine, na kila kundi likafurahia walicho nacho. Imejulikana kuwa wenye dhiki miongoni mwao ni wale wanaofuata Dini ya haki na njia iliyonyooka, wakiwafuata Manabii, na hilo litadhihirika pindi litakapofichuliwa kifuniko, na kufichuliwa siri, na Mwenyezi Mungu atawakusanya watu ili waamue hukumu; Kisha mkweli atatofautiana na mwongo. Na ndio maana akasema, \"Wote,\" kutoka makundi yaliyotawanyika na mengine, \"watarudi kwetu.\" Yaani, tutawalipa kwa ukamilifu"},{"id":3439,"sura":21,"from_aya":94,"to_aya":94,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{94} Kisha akawabainishia malipo yake kwa usemi na akili, na akasema: \"Na atendaye mema.\" Yaani, vitendo walivyoviwekea sharia Mitume na Vitabu vilivyohimidiwa, \"naye ni Muumini\" kwa Mwenyezi Mungu na Mitume wake na waliyoyaleta. \"Basi hakuna ukanushaji katika juhudi yake.\" Yaani, hatupotezi juhudi yake wala hatuibatilishi, bali tunamzidishia mafungu mengi. \"Na kwa kweli, sisi tunamwandikia.\" Yaani, wamewekewa kwa ajili yake katika Ubao uliohifadhiwa na katika kurasa zilizo pamoja na walinzi. Yaani, yeyote asiyefanya matendo mema au kuyafanya wakati yeye si muumini, basi ananyimwa na anapoteza katika dini yake na dunia yake."},{"id":3440,"sura":21,"from_aya":95,"to_aya":95,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"95. Na haiwi kwa wanamji tuliouangamiza, ya kwamba hawatarejea."},{"id":3441,"sura":21,"from_aya":95,"to_aya":95,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{95} Yaani, imeharamishwa kwa miji iliyoangamizwa na iliteremshiwa adhabu kurejea duniani ili kufidia yale waliyoyapuuza. Hakuna njia ya kurudi kwa yule aliyeangamizwa na kuadhibiwa. Kwa hivyo wale wanaozungumza nao wawe waangalifu wasiendelee na yale ambayo yanalazimu maangamizo yatakayowapata na haiwezekani kuwaondoa, na wajizuie kwenye wakati inapowezekana na wanapotambua."},{"id":3442,"sura":21,"from_aya":96,"to_aya":97,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"96. Mpaka watakapofunguliwa Yaajuju na Maajuju wakawa wanateremka kutoka kila mlima. 97. Na miadi ya haki ikakaribia. Hapo ndipo yatakapokodoka macho ya waliokufuru (na watasema): Ole wetu! Bila ya shaka tulikuwa tumeghafilika na haya, bali tulikuwa wenye kudhulumu. "},{"id":3443,"sura":21,"from_aya":96,"to_aya":96,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{96} Hili ni onyo litokalo kwa Mwenyezi Mungu kwa watu kwamba wasiendelee katika ukafiri na uadui, na kwamba ufunguzi wa Yaajuju na Maajuju uko karibu, nao ni makabila mawili makubwa ya wana wa Adam, na Dhul-Qarnayn aliwazuilia alipolalamikiwa kuhusu ufisadi wao duniani. Na mwisho wa wakati kizuizi kitafunguliwa kwa ajili yao. Basi wanatoka kwenda kwa watu, na katika hali hii na maelezo aliyotaja Mwenyezi Mungu kutoka kila mahali palipoinuka, ambako ni nundu,  \"wanateremka.\" Yaani, wanaongeza kasi. Katika hili kuna dalili ya wingi wao wa kustaajabisha, na kuharakisha kwao katika nchi; ima kwa nafsi zao, au kwa sababu ambazo Mwenyezi Mungu amewaumbia zinazowaleta walio mbali, na kuwarahisishia yaliyo magumu, na kwamba wao wanawadhulumu watu, na wanainua wao katika dunia hii, na kwamba hakuna mtu yeyote anayehukumiwa kupigana nao."},{"id":3444,"sura":21,"from_aya":97,"to_aya":97,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{97} \"Na miadi ya haki ikakaribia.\" Yaani, Siku ya Kiyama ambayo Mwenyezi Mungu aliahidi kuja, na ahadi yake ni ya haki na ya kweli. Siku hiyo utayaona macho ya makafiri wakiwa wameyakodoa kwa sababu ya kukithiri kwa kufadhaika, vitisho vya kutisha, na machafuko ya kutisha, na yale waliyokuwa wakiyajua juu ya dhulma zao na dhambi zao, na kwamba wanaitaka ole na maangamizo, na majuto, na majuto kwa yaliyopita. Na wanasema, \"tulikuwa tumeghafilika,\" na hatukuacha kutumbukia humo, na tukaistarehesha dunia, mpaka ikatujia yakini. Na tukafika kwenye Ufufuo. Lau kuwa mtu yeyote anakufa kutokana na majuto na huzuni, atakufa tu. \"Bali tulikuwa madhalimu.\" Walikiri makosa yao na uadilifu wa Mwenyezi Mungu juu yao. Kisha wataamrishwa kwenda Motoni pamoja na yale waliyokuwa wakiyaabudu, na kwa ajili hiyo akasema:"},{"id":3445,"sura":21,"from_aya":98,"to_aya":103,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"98. Hakika nyinyi na hao mnaowaabudu badala ya Mwenyezi Mungu ni kuni za Jahannamu; huko mtaingia tu. 99. Lau kuwa hawa ni miungu, wasingeliingia. Na wote watadumu humo. 100. Lao wao humo ni kupiga mayowe, na wala hawatasikia (jinginelo). 101. Ama wale ambao wema wetu umewatangulia, hao watatenganishwa na hayo. 102. Hawatausikia mvumo wake, na wao watadumu katika yale zinayoyatamani nafsi zao. 103. Hicho Kitisho Kikubwa hakitowahuzunisha. Na Malaika watawapokea (kwa kuwaambia): Hii ndiyo Siku yenu mliyokuwa mkiahidiwa! "},{"id":3446,"sura":21,"from_aya":98,"to_aya":98,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{98} Yaani: Hakika nyinyi, enyi mnaoabudu miungu isiyokuwa Yeye, ni \"kuni za Jahannamu.\" \"Huko mtaingia tu\" na masanamu yenu."},{"id":3447,"sura":21,"from_aya":99,"to_aya":99,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{99} Hekima ya kuyaingiza masanamu katika Jahannam ni kuwa hayana uhai na hayana akili, na wala hayana dhambi: ni kubainisha uwongo wa wale wanaowafanya kuwa ni miungu, na ili adhabu yao iwaongezee. Ndiyo maana akasema; \"Lau kuwa hawa ni miungu, wasingeliingia.\" Haya ni kama kauli ya Mwenyezi Mungu: \"Ili kuwabainishia yale waliyohitalifiana, na ili wajue waliokufuru kwamba wao walikuwa ni waongo.\"  Na kila mmoja katika waja na wanaoabudiwa watakaa humo milele, wala hawataiacha, wala hawatahamishwa kutoka humo."},{"id":3448,"sura":21,"from_aya":100,"to_aya":100,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{100} \"Lao wao humo ni kupiga mayowe\" kutokana na ukali wa adhabu, \"na wala hawatasikia (jinginelo).\" Viziwi, mabubu, vipofu, au hawatasikia sauti yoyote isipokuwa sauti zao. Kwa sababu ya ukali wa kuchemka kwake, na nguvu ya kutoka kwake na hasira yake."},{"id":3449,"sura":21,"from_aya":101,"to_aya":102,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{101 - 102} Na kuingia kwa miungu ya washirikina Motoni ni masanamu tu au wanaoabudiwa na kuridhika na ibada zao. Ama Masihi, Ezra (Uzayr), Malaika na wengine mfano wa hayo miongoni mwa mawalii walioiabudiwa; hakika wao hawataadhibiwa kwa hilo, na wamejumuishwa katika kauli yake: \"Ama wale ambao wema wetu umewatangulia.\"  Yaani, walikuwa na historia ya furaha katika elimu ya Mwenyezi Mungu, katika Ubao Uliohifadhiwa, na katika kurahisisha kwao wepesi na amali njema hapa duniani. \"Hao\"  \"watatenganishwa nayo;\" yaani, moto. Kwa hivyo hawaingii ndani yake, wala hawako karibu nayo, lakini wako mbali nayo, ili wasisikie hisia zake, wala kuona watu wake. \"Na watakaa milele katika yale yanayotamaniwa na nafsi zao\" miongoni mwa chakula, na vinywaji, na ndoa, na mambo ambayo jicho halijaona, wala sikio halijasikia, wala hayajaingia ndani ya moyo wa mwanadamu kamwe. Hayo yataendelea kwao na uzuri utaongezeka kwa muda."},{"id":3450,"sura":21,"from_aya":103,"to_aya":103,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{103} \"Usihuzunike na hofu kuu;\" yaani, usiwajali ikiwa watu wanaogopa hofu kubwa, na hiyo ni Siku ya Ufufuo, wakati moto unakaribia, utawakasirikia makafiri na wasiotii. Kwa hivyo watu wataogopa juu ya jambo hilo, na wao hawahuzuniki; kuwajulisha juu ya kile watakachofanya, na kwamba Mungu amewaamini juu ya kile wanachoogopa. \"Na Malaika watakutana nao\" watakapofufuliwa kutoka makaburini mwao, na wakaifikia misiba kama wajumbe wa kuwatangazia, wakiwapongeza kwa kusema: \"Hii ndiyo Siku yenu mliyokuwa mkiahidiwa.\" Na yawe yale aliyowaahidi Mwenyezi Mungu, na kushangilia kwako kwa kile kilicho mbele yako kwa adhama kuwe kukubwa, na furaha na bashasha yako iongezeke juu ya kile ambacho Mungu amekulinda kutokana na hofu na shida."},{"id":3451,"sura":21,"from_aya":104,"to_aya":105,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"104. Siku tutakapozikunja mbingu kama mkunjo wa karatasi za vitabu. Kama tulivyoanza uumbaji wa mwanzo, tutalirudisha tena. Ni ahadi iliyo juu yetu. Hakika Sisi ni watendao. 105. Na hakika tulikwishaandika katika Zaburi baada ya Kumbukumbu, ya kwamba ardhi watairithi waja wangu walio wema. "},{"id":3452,"sura":21,"from_aya":104,"to_aya":104,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{104} Mwenyezi Mungu Mtukufu anatuambia kwamba Siku ya Kiyama atazikunja mbingu kwa ukubwa na upana wake, kama mwandishi anavyokunja kitabu; yaani, karatasi ambayo imeandikwa. Kisha nyota zake zitatawanyika, jua lake na mwezi wake vitakuwa mviringo, na vitatoweka kutoka mahali pake. \"Kama tulivyoanza umbo la mwanzo tutalirudisha tena;\" yaani, kurudi kwetu katika uumbaji ni kama mwanzo wetu wa kuwaumba. Kama vile tulivyowaumba wao wakiwa si kitu; hivyo ndivyo tutakavyowarudisha baada ya kufa kwao. \"Ni ahadi iliyo juu yetu. Hakika Sisi ni watendao:\" Tutatekeleza tuliyoahidi, kwa sababu ya uweza wake mkamilifu, na kwamba hakuna kitu kinachozuiliwa kwake."},{"id":3453,"sura":21,"from_aya":105,"to_aya":105,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{105} \"Na hakika tulikwishaandika katika Zaburi.\" Nacho ni Kitabu cha Zaburi, na kinachokusudiwa ni Vitabu vilivyoteremshwa; kama Taurati na mengineyo \"baada ya Kumbukumbu.\" Yaani, Sisi tuliyaandika katika vitabu vilivyoteremshwa baada ya sisi kukiandika katika kitabu kilichotangulia, ambacho ni Ubao Uliohifadhiwa na Mama wa Kitabu, ambacho tafsiri zake zote za baadae zinaafikiana, na yaliyoandikwa humo: \"Ya kwamba nchi;\" Yaani, ni ardhi ya Pepo, \"watairithi waja wangu walio wema.\" Wale waliotekeleza amri na wakaepuka makatazo. Hao ndio ambao Mungu huwapa Pepo. Kama maneno ya watu wa Peponi: \"Kuhimidiwa ni kwa Mwenyezi Mungu, ambaye alituahidi kuyafikia haya,\"  \"na akaturithisha ardhi, tunakaa katika Bustani popote tupendapo.\" Na inawezekana yale yaliyokusudiwa ni mfululizo juu ya ardhi, na kwamba Mwenyezi Mungu mwadilifu huwapa mamlaka juu ya ardhi, na kuwapa uwezo juu yake. Kama Mwenyezi Mungu Mtukufu asemavyo: \"Mwenyezi Mungu amewaahidi wale walioamini miongoni mwenu na wakatenda mema kwamba bila ya shaka atawaweka makhalifa katika ardhi kama alivyowafanya makhalifa waliokuwa kabla yao...\" mpaka mwisho wa aya."},{"id":3454,"sura":21,"from_aya":106,"to_aya":112,"type":"\u0627\u0644\u0645\u0642\u0637\u0639","text":"106. Hakika katika haya yapo mawaidha kwa watu wafanyao ibada. 107. Nasi hatukukutuma ila uwe ni Rehema kwa walimwengu wote. 108. Sema: Hakika imefunuliwa kwangu ya kwamba hakika Mungu wenu ni Mungu Mmoja tu. Je, Mmesilimu? 109. Na kama wakigeuka, basi sema: Nimewatangazieni sawa sawa, wala sijui yako karibu au mbali hayo mliyoahidiwa. 110. Hakika Yeye anajua kauli ya dhahiri na anajua myafichayo. 111. Wala sijui pengine huu ni mtihani tu kwenu na starehe mpaka muda kidogo. 112. Sema: Mola wangu Mlezi! Hukumu kwa haki. Na Mola wetu Mlezi ni Mwingi wa Rehema, aombwaye msaada juu ya mnayoyazua. "},{"id":3455,"sura":21,"from_aya":106,"to_aya":106,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{106} Mwenyezi Mungu Mtukufu anakisifu Kitabu chake kitukufu, Qur-ani, na anaeleza utoshelevu wake kwa kila kitu na kwamba hawezi kufanya bila yake. Akasema: \"Hakika katika haya yapo mawaidha kwa watu wafanyao ibada.\" Yaani, wanapata njia ya kumkaribia Mola wao Mlezi na nyumba ya utukufu wake kwa njia hiyo inawafikisha kwenye matakwa ya mwisho na matamanio bora, na sio kwa waja wanaofanya ibada ambao ni watukufu zaidi wa viumbe wana lengo nyuma yao; Kwa sababu Yeye ndiye anayehakikisha elimu ya Mola wao Mlezi kwa majina yake, sifa zake, na vitendo vyake, na kwa kusema ya kweli ya ghaibu, na kwa kulingania kwenye ukweli wa imani na ushahidi wa yakini, anayebainisha maamrisho yote na makatazo yote ambaye anajua makosa ya nafsi na kazi, na njia zinazopaswa kufuatwa kwa usahihi wa dini na utukufu wake, ikionya dhidi ya njia za Shetani, na kueleza uingiliaji wake kwa mwanadamu. Yeyote asiyetajirishwa na Qur-ani; Mwenyezi Mungu hatamtajirisha, na asiyetoshelezwa (na Qur-ani); Mwenyezi Mungu hatamtosheleza."},{"id":3456,"sura":21,"from_aya":107,"to_aya":107,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{107} Kisha akamsifu Mtume wake aliyeleta Qur-ani, na akasema: \"Nasi hatukukutuma ila uwe ni Rehema kwa walimwengu wote.\" Wale waliomwamini waliipokea rehema hii, wakaishukuru, na kuitekeleza, na wengine wakaikataa, wakabadilisha neema ya Mwenyezi Mungu kwa ukafiri, na wakakataa rehema na neema ya Mwenyezi Mungu."},{"id":3457,"sura":21,"from_aya":108,"to_aya":108,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{108} \"Sema\" Ewe Muhammad: \"Hakika imefunuliwa kwangu ya kwamba hakika Mungu wenu ni Mungu Mmoja tu,\" asiyestahiki kuabudiwa isipokuwa Yeye tu, na kwa ajili hiyo akasema: \"Je, Mmesilimu?\" Yaani, wale wanaonyenyekea katika utumwa wake na kujisalimisha kwa Uungu wake. Ikiwa watafanya; basi na wamshukuru Mola wao Mlezi kwa yale aliyowaneemesha kwa neema hii inayozidi neema (waliyopewa)."},{"id":3458,"sura":21,"from_aya":109,"to_aya":110,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{109 - 110} Na kama \"wakigeuka\" wasimtii Mola wao Mlezi. Basi waonye kuja kwa mifano na kuja kwa adhabu. \"Kwa hivyo sema, \"Nimewatangazieni.\" Yaani, niliwaambieni adhabu,  \"sawa sawa.\" Yaani, elimu yangu na ujuzi wako wa hayo ni sawa. Basi usiseme inapowasibu adhabu: Hajatujia mtu wala mwonyaji, bali sasa elimu yangu na yenu ni sawa nilipowaonya na kukuonya na kukujulisha matokeo ya ukafiri nisikufiche chochote. \"Wala sijui yako karibu au mbali hayo mliyoahidiwa.\" Yaani, kutokana na mateso; kwa sababu ujuzi wake uko kwa Mwenyezi Mungu, naye yuko mkononi mwake. Sina uhusiano wowote nayo."},{"id":3459,"sura":21,"from_aya":111,"to_aya":111,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{111} \"Wala sijui pengine huu ni mtihani tu kwenu na starehe mpaka muda kidogo.\" Yaani, pengine kuchelewesha adhabu uliyoiharamishia ni ubaya kwako, hata ukiifurahia dunia kwa muda, basi itakuwa ni adhabu kubwa zaidi kwako."},{"id":3460,"sura":21,"from_aya":112,"to_aya":112,"type":"\u062a\u0641\u0633\u064a\u0631 \u0622\u064a\u0629","text":"{112} \"Sema: Mola wangu Mlezi! Hukumu kwa haki;\" Yaani, baina yetu na watu makafiri. Basi Mwenyezi Mungu akaijibu dua hii, na akahukumu baina yao katika dunia kabla ya Akhera kwa yale aliyowaadhibu nayo Mwenyezi Mungu makafiri katika vita vya Badr na vingine. \"Na Mola wetu Mlezi ni Mwingi wa Rehema, aombwaye msaada juu ya mnayoyazua.\" Yaani, tunamuomba Mola wetu, Mwingi wa Rehema, na tunamwomba msaada kwa yale mnayoyaeleza katika kusema kwenu: Tutawashinda, na Dini yenu itatoweka! Katika hili, hatujivutii nafsi zetu, wala hatutegemei walio karibu nasi na nguvu zetu, bali tunaomba msaada kwa Mwingi wa Rehema ambaye mkononi mwake kuna fungu la kila kiumbe, na tunataraji kwamba atakamilisha rehema tulizomuomba. Na akafanya hivyo, na sifa njema ni zake Mwenyezi Mungu."},{"id":3461,"sura":21,"from_aya":0,"to_aya":0,"type":"\u0646\u062c\u0648\u0645","text":"* * *"}]}